Sutra 13
Devanagari script
खन्योरपि यः प्रभूतसारामदुर्गमार्गामल्पव्ययारम्भां खनिं खानयति सोऽतिसंधत्ते ॥ कZ_०७.१२.१३ ॥
Transliteration
khanyor api yaḥ prabhūtasārām adurgamārgām alpavyayārambhāṃ khaniṃ khānayati so 'tisaṃdhatte
Translation
రెండు గనుల మధ్యనైనా, ఎవడు అధిక సారమున్న, దుర్గమం కాని మార్గంతో చేరగల, తక్కువ ఖర్చుతో ప్రారంభించగల గనిని తవ్విస్తాడో—అతడు విశేష లాభాన్ని పొందుతాడు.
Word by Word
खन्योःof (two) mines / of mines
खन्योः:
TypeNoun
Rootखनि
Formस्त्रीलिङ्ग; षष्ठी-द्विवचन (genitive dual)
अपिeven; also
अपि:
TypeParticle
Rootअपि
Formनिपात (indeclinable)
यःwho (he who)
यः:
TypePronoun
Rootयद्
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन (nominative singular)
प्रभूतसाराम्having abundant ore/valuable yield
प्रभूतसाराम्:
TypeNoun
Rootप्रभूत + सार
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन (accusative singular); खनिम् इति विशेषणम्
अदुर्गमार्गाम्with an easy (not difficult) access-route
अदुर्गमार्गाम्:
TypeNoun
Rootअ + दुर्ग + मार्ग
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन (accusative singular); खनिम् इति विशेषणम्
अल्पव्ययारम्भाम्requiring only a small initial outlay/expense to begin
अल्पव्ययारम्भाम्:
TypeNoun
Rootअल्प + व्यय + आरम्भ
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन (accusative singular); खनिम् इति विशेषणम्
खनिम्a mine
खनिम्:
TypeNoun
Rootखनि
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन (accusative singular)
खानयतिcauses (it) to be excavated; gets (it) mined
खानयति:
TypeVerb
Rootखन् (causative)
Formलट्-लकार; परस्मैपद; प्रथमपुरुष-एकवचन; णिच्-प्रत्यय (causative)
सःhe
सः:
TypePronoun
Rootतद्
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन (nominative singular)
अतिसंधत्तेobtains an excessive gain; profits greatly
अतिसंधत्ते:
TypeVerb
Rootअति + सं + धा
Formलट्-लकार; आत्मनेपद; प्रथमपुरुष-एकवचन
Entities Mentioned
M
mineR
route/access corridorS
state treasuryFAQs
Prefer mines with high yield, easy access/logistics, and low start-up cost.
A cost–benefit and feasibility screen: maximize yield while minimizing access risk and capital outlay.