Sutra 43

Devanagari script

समेन वा याचितः कारणमवेक्ष्य दद्यात्प्रत्यादेया मे भूमिर्वश्या वा अनया प्रतिबद्धः परो मे वश्यो भविष्यतिभूमिविक्रयाद्वा मित्रहिरण्यलाभः कार्यसामर्थ्यकरो मे भविष्यति इति ॥ कZ_०७.११.४३ ॥

Transliteration

samena vā yācitaḥ kāraṇam avekṣya dadyāt pratyādeyā me bhūmir vaśyā vā anayā pratibaddhaḥ paro me vaśyo bhaviṣyati bhūmivikrayād vā mitrahiraṇyalābhaḥ kāryasāmarthyakaro me bhaviṣyati iti

Translation

సమశక్తి గలవాడు కోరితే, కారణాన్ని పరిశీలించి ఇవ్వాలి: ‘ఈ భూమి నాకు తిరిగి పొందగలది; లేదా దీని ద్వారా అతన్ని బంధిస్తే అతడు నా వశంలోకి వస్తాడు; లేదా భూమిని అమ్మి నాకు మిత్రుడూ బంగారమూ లభిస్తాయి, అవి నా కార్యసాధన సామర్థ్యాన్ని పెంచుతాయి’ అని.

Word by Word

समेनwith an equal/fair (consideration)

वाor

याचितःhaving been requested / when requested

कारणम्the reason/ground

अवेक्ष्यhaving considered/examined

दद्यात्should give/grant

प्रत्यादेयाto be taken back / recoverable

मेmy

भूमिःland

वश्याamenable/controllable

वाor

अनयाby this (woman/thing) / by this (means)

प्रतिबद्धःbound/obligated

परःthe other (party/person)

मेmy

वश्यःamenable/under control

भविष्यतिwill become/will be

भूमि-विक्रयात्from the sale of land

वाor

मित्र-हिरण्य-लाभःgain of an ally and/or gain of gold

कार्य-सामर्थ्य-करःmaking (me) capable of accomplishing the task/objective

मेfor me / my

भविष्यतिwill be/will become

इतिthus

Entities Mentioned

equal power (sama)

other party (para)

FAQs

What is the ‘nīti’ logic behind giving land to an equal?

Concession is justified only if it yields leverage (future reclamation, political control via obligation) or converts territory into critical resources (ally + cash) that raise state capability.

How is ‘land’ treated as a policy instrument here?

As convertible capital: it can buy time, bind counterparts, procure allies, and finance operations—provided the net strategic gain is positive.