Sutra 3
Devanagari script
प्रपक्षकक्षोरस्या उभयोः दण्डभोगमण्डलासंहताः प्रकृतिव्यूहाः ॥ कZ_१०.६.०३ ॥
Transliteration
prapakṣakakṣorasyā ubhayoḥ daṇḍabhogamaṇḍalāsaṃhatāḥ prakṛtivyūhāḥ
Translation
రెండు (వ్యవస్థలు)—పక్షాలు, కక్ష మరియు మధ్య (ఉరస్) సహా—దండ, భోగ, మండల అనే మూల వ్యూహ-రకాలు (ప్రకృతి-వ్యూహాలు) ఉంటాయి.
Word by Word
प्रपक्षकक्षोःof the front and the flank (wings)
प्रपक्षकक्षोः:
TypeNoun
Rootप्रपक्ष; कक्ष
Formषष्ठी-द्विवचनम् (m./n.); ‘प्रपक्ष’ + ‘कक्ष’ as a coordinated pair, governing genitive relation
उभयोःof both
उभयोः:
TypePronoun
Rootउभ
Formषष्ठी-द्विवचनम् (सर्वनाम)
दण्डभोगमण्डलासंहताःintegrated/combined as (the) daṇḍa, bhoga, and maṇḍala (groupings)
दण्डभोगमण्डलासंहताः:
TypeAdjective (participial)
Rootदण्ड; भोग; मण्डल; संहन् (सम्+हन्)
Formप्रथमा-बहुवचनम् (पुं.)—विशेषणम्; ‘…-संहत’ = ‘combined/formed into …’; agrees with ‘प्रकृतिव्यूहाः’
प्रकृतिव्यूहाःformations (vyūhas) of the constituent elements (prakṛtis)
प्रकृतिव्यूहाः:
TypeNoun
Rootप्रकृति; व्यूह
Formप्रथमा-बहुवचनम् (पुं.); कर्तृ/विषय-रूपेण वाक्ये
Entities Mentioned
P
pakṣaK
kakṣāU
urasyaD
daṇḍaB
bhogaM
maṇḍalaFAQs
They function as standardized templates that can be taught, replicated, and adapted—enabling consistent command across units.