Sutra 16
Devanagari script
सेनानिवृत्तमायुधीयमशासनं शून्यपालो बध्नीयात् ॥ कZ_१०.१.१६ ॥
Transliteration
senānivṛttam āyudhīyam aśāsanaṃ śūnyapālo badhnīyāt
Translation
సేన నుంచి విడిపోయిన అవ్యవస్థిత/క్రమశిక్షణలేని ఆయుధధారి వ్యక్తిని శూన్యపాలుడు (ఖాళీ/అరక్షిత వ్యవహారాల అధికారి) అరెస్టు చేయాలి.
Word by Word
सेनानिवृत्तम्(when) the army has returned / after the army’s return
सेनानिवृत्तम्:
TypeAdjective (participial)
Rootनिवृत् (नि+वृत्)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; भूतकृदन्त (क्त) ‘निवृत्त’ = ‘वापस लौटा हुआ’; समासः ‘सेनायाः निवृत्तम्’
आयुधीयम्arms-related / pertaining to weapons
आयुधीयम्:
TypeAdjective (derived)
Rootआयुध
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; तद्धित-प्रत्यय (छन्द/प्रयोगानुसार) ‘आयुधीय’ = ‘आयुध-सम्बन्धी/आयुध-कार्यक’
अशासनम्lack of discipline / absence of control (insubordination)
अशासनम्:
TypeNoun (action/abstract)
Rootशास्
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; उपसर्ग ‘अ-’ (निषेध) + ‘शासन’ (शास् धातु से)
शून्यपालःthe officer in charge of vacant/unguarded places (the ‘vacancy-warden’)
शून्यपालः:
TypeNoun
Rootपाल
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा; समासः ‘शून्यः पालः’ = ‘रिक्त-स्थान/अनाथ-स्थान का रक्षक/प्रभारी’
बध्नीयात्should arrest / should detain
बध्नीयात्:
TypeVerb
Rootबन्ध्
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; धातु: बन्ध् ‘बाँधना/गिरफ्तार करना’
Entities Mentioned
Ś
śūnyapālaA
armed stragglerFAQs
An armed person outside command oversight is a high-risk node for looting, panic, and indiscipline; arrest restores order and deters others.