Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 26

पूर्वकृतापदानं प्रतिज्ञायापहरन्तमेकदेशदृष्टद्रव्यं कर्मणा रूपेण वा गृहीतं राजकोशमवस्तृणन्तं कर्मवध्यं वा राजवचनात्समस्तं व्यस्तमभ्यस्तं वा कर्म कारयेत् ॥ कZ_०४.८.२६ ॥

pūrvakṛtāpadānaṃ pratijñāyāpaharantam ekadeśadṛṣṭadravyaṃ karmaṇā rūpeṇa vā gṛhītaṃ rājakośam avastṛṇantaṃ karmavadhyaṃ vā rājavacanāt samastaṃ vyastaṃ abhyastaṃ vā karma kārayet

ముందుగా చేసిన అపదానం/సమాధానాన్ని చేస్తానని ప్రతిజ్ఞ చేసి కూడా మళ్లీ అపహరిస్తే; లేదా ద్రవ్యం కేవలం కొంత భాగమే కనిపిస్తే; లేదా కర్మచేత గాని రూపం/గుర్తింపుచేత గాని పట్టుబడి కూడా రాజకోశాన్ని దోచడం కొనసాగిస్తే; లేదా శారీరక దండనకు పాత్రుడైతే—రాజాజ్ఞ ప్రకారం దండకర్మను పూర్తిగా, విడివిడిగా, లేదా పునఃపునః, తగినట్లుగా, చేయించాలి.

पूर्वकृतpreviously committed (earlier-done)
पूर्वकृत:
TypeAdjective
Rootकृ
Formपुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; 'पूर्वं कृतम्' इति विशेषणम्
अपदानम्a prior offence / previous misdeed (record)
अपदानम्:
TypeNoun
Rootअपदान
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्
प्रतिज्ञायhaving promised / having undertaken
प्रतिज्ञाय:
TypeGerund (Absolutive)
Rootप्रतिज्ञा
Formक्त्वान्त (ल्यप्) अव्यय; 'प्रतिज्ञा' धात्वर्थे—प्रतिज्ञां कृत्वा
अपहरन्तम्one who is carrying off / stealing
अपहरन्तम्:
TypeVerb (Participle)
Rootअप-हृ
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्तः; पुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; कर्मकर्तरि—'one who is taking away'
एकदेशa part / partial
एकदेश:
TypeNoun (compound member)
Rootएक + देश
Formपुंलिङ्ग; 'एकस्य देशः'—'partial' (as first member of compound)
दृष्टseen / observed
दृष्ट:
TypeAdjective (PPP)
Rootदृश्
Formक्त-प्रत्ययान्त; 'seen/observed' (as member of compound)
द्रव्यम्property / valuables
द्रव्यम्:
TypeNoun
Rootद्रव्य
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्
एकदेशदृष्टद्रव्यम्property identified only in part / partially traced property
एकदेशदृष्टद्रव्यम्:
TypeAdjective (compound)
Rootद्रव्य
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; 'यस्य द्रव्यं एकदेशेन दृष्टम्'—partly-identified property
कर्मणाby an act / by deed
कर्मणा:
TypeNoun
Rootकर्मन्
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया एकवचनम्
रूपेणby form/appearance/marks
रूपेण:
TypeNoun
Rootरूप
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया एकवचनम्
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
गृहीतम्seized / taken into custody
गृहीतम्:
TypeVerb (PPP used adjectivally)
Rootग्रह्
Formक्त-प्रत्ययान्त; नपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; 'seized/taken'
राजकोशम्the royal treasury
राजकोशम्:
TypeNoun
Rootराज + कोश
Formपुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; 'राज्ञः कोशः'
अवस्तृणन्तम्one who is stripping/denuding (plundering)
अवस्तृणन्तम्:
TypeVerb (Participle)
Rootअव-स्तृ
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्तः; पुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; 'one who is laying waste/stripping'
कर्मवध्यम्punishable / liable to penalty
कर्मवध्यम्:
TypeAdjective/Noun
Rootकर्मन् + वध्य
Formपुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; 'कर्मणा वध्यः'—punishable by (a specified) punishment
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
राजवचनात्by the king’s command
राजवचनात्:
TypeNoun
Rootराज + वचन
Formनपुंसकलिङ्गे पञ्चमी एकवचनम्; 'राज्ञः वचनात्'—by the king’s order/word
समस्तम्as a whole / collectively
समस्तम्:
TypeAdjective
Rootसमस्त
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; 'entire/collective' (qualifying कर्म)
व्यस्तम्separately / in parts
व्यस्तम्:
TypeAdjective
Rootव्यस्त
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; 'separately/distributively' (qualifying कर्म)
अभ्यस्तम्repeated / habitual
अभ्यस्तम्:
TypeAdjective (PPP)
Rootअभि-आस्/अभ्यस्
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; 'repeated/practised' (qualifying कर्म)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
कर्मpunishment / penal action (or act)
कर्म:
TypeNoun
Rootकर्मन्
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; object of कारयेत्
कारयेत्should cause (it) to be done / should impose
कारयेत्:
TypeVerb
Rootकृ (णिच्)
Formलोट्/विधिलिङ् (optative) परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष एकवचनम्; causative—'should cause to be done/should impose'
R
rājā
T
treasury (rājakośa)
O
offender/embezzler

FAQs

Recidivism after settlement, partial recovery suggesting concealment, continued treasury-plunder, and cases formally qualifying for corporal penalties.

Escalation (full/separate/repeated) is tied to ‘rājavacana’—explicit sovereign authorization, not mere officer whim.