Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 14

तस्य परिचारकजनं वाग्दण्डपारुष्यातिलब्धं मार्गेत दुःखोपहतमन्यप्रसक्तं वा स्त्रीजनं दायवृत्तिस्त्रीजनाभिमन्तारं वा बन्धुम् ॥ कZ_०४.७.१४ ॥

tasya paricārakajanaṃ vāgdaṇḍapāruṣyātilabdhaṃ mārgeta duḥkhopahatam anyaprasaktaṃ vā strījanaṃ dāyavṛtti-strījanābhimantāraṃ vā bandhum

ఆ వ్యక్తి పరిచారకుల్లో కఠిన వాక్దండం లేదా అవమానం పొందినవారిని విచారించాలి; అలాగే ఇంటి స్త్రీలలో బాధతో కుంగిపోయినవారిని లేదా ఇతరత్రా ఆసక్తి కలిగినవారిని; ఇంకా వారసత్వ లాభం పొందే బంధువును లేదా ఇంటి స్త్రీలపై ద్వేషం కలిగిన బంధువును కూడా (పరిశీలించాలి)।

तस्यof him/that (person)
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
Formषष्ठी-एकवचनम्, पुं/नपुं (सर्वनाम)
परिचारकजनम्the group of attendants/servants
परिचारकजनम्:
TypeNoun
Rootपरि-चर्; जन
Formद्वितीया-एकवचनम्, पुं
वाक्-दण्ड-पारुष्यात्from verbal or corporal harshness
वाक्-दण्ड-पारुष्यात्:
TypeNoun
Rootवाच्; दण्ड; पारुष्य
Formपञ्चमी-एकवचनम्, नपुं (पारुष्य)
अति-लब्धम्having been excessively obtained/appropriated; overreached/overexacted
अति-लब्धम्:
TypeParticiple
Rootअति-लभ्
Formभूतकृदन्त (क्त), द्वितीया-एकवचनम्, नपुं; (परिचारकजनम् इत्यस्य विशेषणम्)
मार्गेतshould search out / should investigate
मार्गेत:
TypeVerb
Rootमार्ग्
Formलोट् (आज्ञार्थे/विधिलिङर्थे), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
दुःख-उपहतम्afflicted by suffering
दुःख-उपहतम्:
TypeParticiple
Rootदुःख; उप-हन्
Formभूतकृदन्त (क्त), द्वितीया-एकवचनम्, नपुं; (स्त्रीजनम् इत्यस्य विशेषणम्)
अन्य-प्रसक्तम्attached to another; involved elsewhere (with someone else)
अन्य-प्रसक्तम्:
TypeParticiple
Rootअन्य; प्र-सञ्ज्/सज् (प्रसक्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), द्वितीया-एकवचनम्, नपुं; (स्त्रीजनम् इत्यस्य विशेषणम्)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
स्त्रीजनम्the womenfolk
स्त्रीजनम्:
TypeNoun
Rootस्त्री; जन
Formद्वितीया-एकवचनम्, पुं (समूहवाचक)
दाय-वृत्तिःinheritance-based maintenance/livelihood
दाय-वृत्तिः:
TypeNoun
Rootदाय; वृत्ति
Formप्रथमा-एकवचनम्, स्त्री
स्त्रीजन-अभिमन्तारम्a claimant/appropriator of the womenfolk
स्त्रीजन-अभिमन्तारम्:
TypeNoun (agent)
Rootस्त्रीजन; अभि-मन् (अभिमन्तृ)
Formद्वितीया-एकवचनम्, पुं; (अभिमन्तृ-शब्दः)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
बन्धुम्a kinsman/relative
बन्धुम्:
TypeNoun
Rootबन्धु
Formद्वितीया-एकवचनम्, पुं
A
attendants/servants
H
household women
K
kinsmen/heirs

FAQs

Prioritize suspects by motive and proximity: those recently punished or abused, those with conflicted domestic ties, and those with inheritance incentives or household enmities.

Governance through calibrated suspicion (saṃśaya) and motive-based inquiry: power, resentment, desire, and gain are treated as predictable drivers of covert crime.