Sutra 12
Devanagari script
तुलामानविशेषाणामतोऽन्येषामनुमानं कुर्यात् ॥ कZ_०४.२.१२ ॥
Transliteration
tulāmānaviśeṣāṇām ato'nyeṣām anumānaṃ kuryāt
Translation
తూకాలు, కొలతల ఈ నిర్దిష్ట సందర్భాలనుబట్టి ఇతర (చెప్పని) బరువులు, కొలతలకు సంబంధించిన నియమాలను అనుమానించి నిర్ణయించాలి।
Word by Word
तुलाbalance; weighing standard
तुला:
TypeNoun
Rootतुला
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (सन्दर्भे ‘तुला’ = तौलयन्त्र/तुलनाप्रमाण)
मानmeasure; measurement standard
मान:
TypeNoun
Rootमान
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (सन्दर्भे ‘मान’ = मापनप्रमाण)
विशेषाणाम्of the particularities/differences
विशेषाणाम्:
TypeNoun
Rootविशेष
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी बहुवचन
अतःtherefore; from that (basis)
अतः:
TypeParticle
Rootअतः
Formअव्यय; हेत्वर्थ/तस्मात्-अर्थे
अन्येषाम्of the others; of the remaining (items)
अन्येषाम्:
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य
Form(सर्वनाम-प्रयोग) षष्ठी बहुवचन; पुं/नपुं (सन्दर्भानुसार)
अनुमानम्inference; estimation
अनुमानम्:
TypeNoun
Rootअनुमान
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; कर्मपद
कुर्यात्should make; should determine
कुर्यात्:
TypeVerb
Rootकृ
Formविधिलिङ् (optative); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष; एकवचन
Entities Mentioned
T
tulā (scale)M
māna (measure)FAQs
It authorizes officials to extend the stated schedule by principled inference, preventing loopholes when new instruments or local variants appear.
Rule completeness through rational extension: codify exemplars, then empower consistent inference to cover the rest—minimizing ambiguity and evasion.