Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 14

चोरं पारदारिकं वा मोक्षयतो राजशासनमूनमतिरिक्तं वा लिखतः कन्यां दासीं वा सहिरण्यमपरहतः कूटव्यवहारिणो विमांसविक्रयिणश्च वामहस्तद्विपादवधो नवशतो वा दण्डः ॥ कZ_०४.१०.१४ ॥

coraṃ pāradārikaṃ vā mokṣayato rājaśāsanamūnamatiriktaṃ vā likhataḥ kanyāṃ dāsīṃ vā sahiraṇyamaparahataḥ kūṭavyavahāriṇo vimāṃsavikrayiṇaśca vāmahastadvipādavadho navaśato vā daṇḍaḥ

దొంగను లేదా పరస్త్రీగామిని విడిపించే వాడు, రాజాజ్ఞలో లోపం/అధికం చేర్చి వ్రాసే వాడు (నకిలీ చేసే వాడు), కన్యను లేదా దాసిని ఆమె బంగారంతో సహా అపహరించే వాడు, మోసపూరిత లావాదేవీలు చేసే వాడు, అలాగే నిషిద్ధ మాంసం అమ్మే వాడు—వారికి ఎడమ చేయి మరియు రెండు కాళ్లు కోయడం, లేదా 900 పణాల జరిమానా.

चोरम्a thief
चोरम्:
TypeNoun
Rootचोर
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन
पारदारिकम्an adulterer (violator of another’s wife)
पारदारिकम्:
TypeNoun (agent noun)
Rootपारदारिक
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
मोक्षयतःof (a person) releasing / letting go
मोक्षयतः:
TypeVerb (participle)
Rootमुच् (मोचने)
Formवर्तमानकाले; शतृ-प्रत्यय (present active participle); परस्मैपदी; प्रथमा/षष्ठी/सप्तमी द्विवचन?—प्रयोगे षष्ठी-एकवचन (सम्बन्धे) ‘मोक्षयतः’ = ‘of one who releases’
राजशासनम्the king’s punishment / royal penalty
राजशासनम्:
TypeNoun
Rootराजशासन
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-एकवचन (दण्डविधानवाक्ये)
ऊनम्less (than due)
ऊनम्:
TypeAdjective
Rootऊन
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-एकवचन; ‘less/deficient’
अतिरिक्तम्excessive / more (than due)
अतिरिक्तम्:
TypeAdjective
Rootअतिरिक्त
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-एकवचन; ‘excessive’
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
लिखतःof (a person) writing / recording
लिखतः:
TypeVerb (participle)
Rootलिख् (लेखने)
Formवर्तमानकाले; शतृ-प्रत्यय (present active participle); परस्मैपदी; षष्ठी-एकवचन (सम्बन्धे) ‘of one who writes/records’
कन्याम्a maiden / girl
कन्याम्:
TypeNoun
Rootकन्या
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन
दासीम्a female slave / maidservant
दासीम्:
TypeNoun
Rootदासी
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
सहिरण्यम्together with gold / with money
सहिरण्यम्:
TypeAdverbial (indeclinable-like) / Accusative used adverbially
Rootसह-हिरण्य
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; ‘together with gold/money’ (क्रियाविशेषणवत्)
अपरहतःnot taken away / not confiscated
अपरहतः:
TypeAdjective (past participial)
Rootअपरहत
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; ‘not taken away/ not seized’
कूटव्यवहारिणःthose who engage in fraudulent dealings / false litigation
कूटव्यवहारिणः:
TypeNoun (agent noun)
Rootकूट-व्यवहारिन्
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन
विमांसविक्रयिणःmeat-sellers
विमांसविक्रयिणः:
TypeNoun (agent noun)
Rootवि-मांस-विक्रयिन्
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
वामहस्तद्विपादवधःthe punishment of cutting off the left hand and both feet
वामहस्तद्विपादवधः:
TypeNoun
Rootवाम-हस्त-द्वि-पाद-वध
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; दण्डरूपः (शरीरदण्डः)
नवशतःof nine hundred (as fine)
नवशतः:
TypeNumeral (substantive)
Rootनव-शत
Formपुं/नपुंसक; षष्ठी-एकवचन (दण्डस्य) ‘of nine hundred’
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
दण्डःa penalty / fine
दण्डः:
TypeNoun
Rootदण्ड
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन
T
thief (cora)
A
adulterer (pāradārika)
R
royal edict (rājaśāsana)
M
maiden (kanyā)
F
female slave (dāsī)

FAQs

Royal orders are the administrative backbone of governance; tampering converts state authority into private power, enabling corruption and illegal exactions, so the text treats it as a high-grade threat.