Sutra 51
Devanagari script
खनिरत्ननिधिनिवेदनेषु षष्ठमंशं निवेत्ता लभेत द्वादशमंशं भृतकः ॥ कZ_०४.१.५१ ॥
Transliteration
khaniratnanidhinivedaneṣu ṣaṣṭhamaṃśaṃ nivettā labheta dvādaśamaṃśaṃ bhṛtakaḥ
Translation
గనులు, రత్నాలు లేదా దాచిన నిధి గురించి నివేదించినప్పుడు సమాచారదారుడికి ఆరవ వంతు; మరియు సంబంధిత కూలీ/భృతకుడికి పన్నెండవ వంతు లభిస్తుంది।
Word by Word
खनिa mine
खनि:
TypeNoun
Rootखन्
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा/सप्तमी एकवचन (प्रयोगे ‘खनौ/खनिषु’ इत्यर्थे; ‘खनिरत्न…’ इत्यत्र समासपूर्वपदत्वेन)
रत्नprecious goods / gems
रत्न:
TypeNoun
Rootरत्न
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
निधिtreasure (hoard)
निधि:
TypeNoun
Rootनिधि
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
निवेदनेषुin the acts of reporting/disclosure
निवेदनेषु:
TypeNoun
Rootनिवेदन
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी बहुवचन
षष्ठम्sixth
षष्ठम्:
TypeAdjective (Numeral)
Rootषष्ठ
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; ‘अंशम्’ इति विशेषणम्
अंशम्a share/portion
अंशम्:
TypeNoun
Rootअंश
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन
निवेत्ताthe informer / reporter (of the find)
निवेत्ता:
TypeNoun (Agent)
Rootनिवेद्
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; कर्तरि तृच् (तृन्) प्रत्ययः—‘निवेदकः/सूचकः’
लभेतshould receive/obtain
लभेत:
TypeVerb
Rootलभ्
Formलोट्/विधिलिङ् (optative); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष; एकवचन
द्वादशम्twelfth
द्वादशम्:
TypeAdjective (Numeral)
Rootद्वादश
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; ‘अंशम्’ इति विशेषणम् (अध्याहृतम्)
अंशम्a share/portion
अंशम्:
TypeNoun
Rootअंश
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन (अध्याहृत/पुनरुक्तार्थे)
भृतकःa hired laborer/servant
भृतकः:
TypeNoun
Rootभृतक
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन
Entities Mentioned
I
Informer (nivettā)H
Hired worker (bhṛtaka)K
King/StateFAQs
It prices information higher than labour: the informer creates state revenue by disclosure; the hired worker is compensated but with lower marginal claim.