Sutra 30
Devanagari script
वर्णोत्कर्षमपसारणं योगं वा साधयतः पञ्चशतो दण्डः ॥ कZ_०४.१.३० ॥
Transliteration
varṇotkarṣam apasāraṇaṃ yogaṃ vā sādhayataḥ pañcaśato daṇḍaḥ
Translation
(అక్రమంగా) వర్ణోన్నతి, అపసారణం/బహిష్కారం, లేదా (మోసపూరిత) యోగం/కూటమి సాధించేందుకు ప్రయత్నించే వానికి ఐదువందల దండం.
Word by Word
वर्णोत्कर्षम्(attempted) elevation of one’s varṇa/status
वर्णोत्कर्षम्:
TypeNoun
Rootवर्ण + उत्कर्ष
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया (कर्म)
अपसारणम्removal/expulsion (causing someone to be removed)
अपसारणम्:
TypeNoun (action noun)
Rootअप + √सृ (सरणे)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया (कर्म)
योगम्a ‘combination/association’ (often implying an improper or clandestine arrangement)
योगम्:
TypeNoun
Rootयोग
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया (कर्म)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
साधयतःof the one who effects/accomplishes (the act)
साधयतः:
TypeVerb (participle)
Root√साध् (साधने)
Formवर्तमानकालिक कृदन्त (शतृ), परस्मैपदी; प्रथमा/षष्ठी/सप्तमी द्विवचन?—यहाँ अर्थतः षष्ठी एकवचन (कर्तृ-सम्बन्ध) ‘(उस) करने वाले का’; रूप: साधयत्- (gen. sg. साधयतः)
पञ्चशतःof five hundred
पञ्चशतः:
TypeNumeral (adjectival)
Rootपञ्चशत
Formषष्ठी एकवचन (दण्डस्य विशेषण)
दण्डःpunishment; here: a fine
दण्डः:
TypeNoun
Rootदण्ड
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा (विधेय)
Entities Mentioned
O
offender (actor attempting varṇa manipulation/ostracism/collusion)FAQs
The state prevents destabilizing social engineering (status fraud, coercive exclusion) and coordinated collusion that can undermine market discipline and public order.