Sutra 34

Devanagari script

फाणितः पञ्चपलिकश्चात्र रसवृद्धिर्देयः ॥ कZ_०२.२५.३४ ॥

Transliteration

phāṇitaḥ pañca-palikaś cātra rasa-vṛddhir deyaḥ

Translation

ఇక్కడ రసం పెరగడానికి ఫాణిత (దట్టమైన చక్కెర సిరప్) ఐదు పలాలు కలపాలి.

Word by Word

• फाणितः: molasses / boiled sugarcane syrup
• Type: Noun
• Root: फाणित
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (प्रयोगे भेदः), प्रथमा-एकवचनम्; (सूत्रशैली—वस्तुनिर्देशः)

• पञ्चपलिकः: of five palas (in weight/quantity)
• Type: Adjective (Numeral-based)
• Root: पञ्च + पलिक
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्; ‘पञ्च पलाः प्रमाणम् अस्य’ इति (परिमाणविशेषणम्)

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम्

• अत्र: here; in this case/context
• Type: Adverb
• Root: अत्र
• Form: देश/प्रकरण-सूचक-अव्ययम्

• रसवृद्धिः: increase in juice/extract; additional yield
• Type: Noun
• Root: रस + वृद्धि
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्; ‘रसस्य वृद्धि:’

• देयः: is to be given/paid/allowed
• Type: Verbal adjective (Gerundive)
• Root: दा (दाने)
• Form: कृदन्तः (यत्-प्रत्ययः), पुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्; विध्यर्थः—‘दातव्यः/प्रदातव्यः’

Entities Mentioned

• phāṇita
• pala (measure)
• rasa-vṛddhi

More Details

FAQs

Why prescribe an exact syrup dose (five palas)?

To control sweetness/strength and to keep additions auditable—supporting consistent market grade and preventing hidden dilution or profiteering.