Sutra 9
Devanagari script
क्रेतृसंघर्षे मूल्यवृद्धिः सशुल्का कोशं गच्छेत् ॥ कZ_०२.२१.०९ ॥
Transliteration
kretṛsaṃgharṣe mūlyavṛddhiḥ saśulkā kośaṃ gacchet
Translation
కొనుగోలుదారుల పోటీ వల్ల ధర పెరిగితే, ఆ పెరుగుదల—సుంకంతో సహా—ఖజానాకు వెళ్లాలి।
Word by Word
क्रेतृ-संघर्षेin the buyers’ competition (bidding)
क्रेतृ-संघर्षे:
TypeNoun (compound)
Rootक्रेतृ (√क्री) ; संघर्ष (सम्+√घृष्)
Formसप्तमी एकवचनम्; पुंलिङ्गम्; ‘क्रेतॄणां संघर्षे’ इति अर्थः
मूल्य-वृद्धिःthe increase of price
मूल्य-वृद्धिः:
TypeNoun (compound)
Rootमूल्य ; वृद्धि (√वृध्)
Formप्रथमा एकवचनम्; स्त्रीलिङ्गम्; कर्तृपदम्/विषयः
स-शुल्काtogether with the duty/fee
स-शुल्का:
TypeAdjective (compound)
Rootशुल्क
Formप्रथमा एकवचनम्; स्त्रीलिङ्गम्; ‘मूल्यवृद्धिः’ इति विशेषणम्; सह + शुल्क (शुल्कसहितः/शुल्कयुक्ता)
कोशम्the treasury
कोशम्:
TypeNoun
Rootकोश
Formद्वितीया एकवचनम्; पुंलिङ्गम्; कर्मपदम्
गच्छेत्should go / shall accrue
गच्छेत्:
TypeVerb
Root√गम्
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; ‘प्राप्नुयात्/गम्यताम्’ इति विधानार्थः
Entities Mentioned
B
buyersT
treasury (kośa)FAQs
It treats competitive surplus as public revenue in regulated sales, aligning market mechanisms with state finance.