Sutra 16

Devanagari script

अङ्गारतुषभस्मानि मृगपशुपक्षिव्यालवाटाः काष्ठतृणवाटाश्च । इति ॥ कZ_०२.१७.१६ ॥

Transliteration

aṅgāratuṣabhasmāni mṛgapaśupakṣivyālavāṭāḥ kāṣṭhatṛṇavāṭāś ca | iti ||

Translation

బొగ్గు, పొట్టు, బూడిద; జింకలు, పశువులు, పక్షులు, మరియు క్రూర జంతువుల కోసం కంచెలు/వాటాలు; అలాగే కట్టెలు మరియు గడ్డి నిల్వస్థానాలు—ఇవి (నిర్వహించవలసినవి).

Word by Word

• अङ्गार: charcoal, embers
• Type: Noun
• Root: अङ्गार
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया बहुवचन (सूची/समाहार-प्रयोग)

• तुष: husks, chaff
• Type: Noun
• Root: तुष
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया बहुवचन (सूची)

• भस्मानि: ashes
• Type: Noun
• Root: भस्मन्
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया बहुवचन

• मृग: deer; wild animal
• Type: Noun
• Root: मृग
• Form: पुंलिङ्ग; (समासपूर्वपद)

• पशु: domestic animal, cattle
• Type: Noun
• Root: पशु
• Form: पुंलिङ्ग; (समासपूर्वपद)

• पक्षि: bird
• Type: Noun
• Root: पक्षिन्
• Form: पुंलिङ्ग; (समासपूर्वपद)

• व्याल: wild beast, ferocious animal
• Type: Noun
• Root: व्याल
• Form: पुंलिङ्ग; (समासपूर्वपद)

• वाटाः: enclosures, pens, fenced areas
• Type: Noun
• Root: वाट
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन

• काष्ठ: wood, timber
• Type: Noun
• Root: काष्ठ
• Form: नपुंसकलिङ्ग; (समासपूर्वपद)

• तृण: grass, straw
• Type: Noun
• Root: तृण
• Form: नपुंसकलिङ्ग; (समासपूर्वपद)

• वाटाः: enclosures, yards
• Type: Noun
• Root: वाट
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय

• इति: thus; so (end of enumeration)
• Type: Particle
• Root: इति
• Form: उद्धरण/समाप्त्यर्थक अव्यय

Entities Mentioned

• karmānta (workshop/industrial yard)
• animal enclosures
• timber/grass depots

More Details

FAQs

Why does Kauṭilya list items like charcoal, husk, and ash alongside animal yards?

He is enumerating categories of state-managed stores and enclosures—inputs and facilities that must be identifiable, segregated, and administratively accounted for.