Sutra 50
Devanagari script
हस्त्यश्वयोस्तदध्यक्षे विधाप्रमाणं वक्ष्यामः ॥ कZ_०२.१५.५० ॥
Transliteration
hastyaśvayostadadhyakṣe vidhāpramāṇaṃ vakṣyāmaḥ
Translation
ఏనుగులు, గుర్రాల విషయంలో వాటి అధికారి కోసం నిర్దేశించిన నియమాలు, ప్రమాణాలు మేము వివరిస్తాము।
Word by Word
हस्त्यश्वयोःof the elephant(s) and horse(s)
हस्त्यश्वयोः:
TypeNoun
Rootहस्ति/अश्व
Formषष्ठी-द्विवचनम् (genitive dual)
तत्of those / their
तत्:
TypePronoun
Rootतद्
Formषष्ठी-एकवचनम् (genitive singular), नपुंसकलिङ्गम्; ‘हस्त्यश्वयोः’ इत्यस्य निर्देशः
अध्यक्षेin/with regard to the superintendent
अध्यक्षे:
TypeNoun
Rootअधि+ईक्ष् (→ अध्यक्ष)
Formसप्तमी-एकवचनम् (locative singular), पुल्लिङ्गम्; अधिकरणे
विधाthe procedure / regulation
विधा:
TypeNoun
Rootविधा
Formप्रथमा-एकवचनम् (nominative singular), स्त्रीलिङ्गम्
प्रमाणम्the standard / authoritative measure
प्रमाणम्:
TypeNoun
Rootप्रमाण
Formद्वितीया-एकवचनम् (accusative singular), नपुंसकलिङ्गम्; ‘वक्ष्यामः’ इत्यस्य कर्म
वक्ष्यामःwe shall state / we shall explain
वक्ष्यामः:
TypeVerb
Rootवच्
Formलृट् (simple future), उत्तमपुरुषः, बहुवचनम्, परस्मैपदम्
Entities Mentioned
E
elephants (hasti)H
horses (aśva)S
superintendent (adhyakṣa)FAQs
Because Kautilya’s system fixes responsibility on an office-holder, enabling inspection, punishment for shortfalls, and reliable continuity of practice.