Sutra 45
Devanagari script
पेटकापदेशेन पृषतं गुणं पिटकां वा यत्परिशातयन्ति तत्परिकुट्टनम् ॥ कZ_०२.१४.४५ ॥
Transliteration
peṭakāpadeśena pṛṣataṃ guṇaṃ piṭakāṃ vā yat pariśātayanti tat parikuṭṭanam
Translation
‘పెట్టె/కేసు’ అనే నెపంతో వారు చిన్న భాగాన్ని—దారం/తంతువు, ముక్క లేదా యూనిట్—చిప్పి తగ్గిస్తే, దానిని పరికుట్టన (చిప్పింగ్) అంటారు।
Word by Word
पेटकापदेशेनby the pretext of a basket/box (container)
पेटकापदेशेन:
TypeNoun
Rootअपदेश
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-एकवचन; समास: पेटकस्य अपदेशः (पेटक-अपदेश) + तृतीया
पृषतम्a speckled deer (pṛṣata)
पृषतम्:
TypeNoun
Rootपृषत
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन
गुणम्a rope/cord
गुणम्:
TypeNoun
Rootगुण
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन
पिटकाम्a basket/hamper
पिटकाम्:
TypeNoun
Rootपिटका
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formअव्यय; विकल्पार्थक
यत्that which / whoever (relative)
यत्:
TypePronoun
Rootयद्
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; सम्बन्धसूचक (यत्…तत्)
परिशातयन्तिthey destroy/kill/wear out
परिशातयन्ति:
TypeVerb
Rootशातय् (शात्)
Formलट्; परस्मैपद; प्रथमपुरुष; बहुवचन; causative (णिच्) with उपसर्ग ‘परि-’
तत्that (correlative: that act)
तत्:
TypePronoun
Rootतद्
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; तद्-शब्द (correlative)
परिकुट्टनम्is called ‘parikuṭṭana’ (a form of destructive beating/maiming)
परिकुट्टनम्:
TypeNoun (action noun)
Rootकुट्ट्
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; कृदन्त-भाववाचक: ‘परि-’ उपसर्ग + कुट्टन (कर्म/क्रिया-नाम)
Entities Mentioned
P
packers/handlers (implied)I
inspectors (implied)FAQs
It resembles shrinkage through small, repeated pilferage during packing/handling—hard to notice per instance but significant in aggregate.