Sutra 24
Devanagari script
तथाप्यभिप्रयान्तं कोशदण्डयोः पादोत्तरमहोरात्रोत्तरं वा संधिं याचेत ॥ कZ_१२.१.२४ ॥
Transliteration
tathāpy abhiprayāntaṃ kośadaṇḍayoḥ pādottaram ahorātrottaraṃ vā saṃdhiṃ yāceta
Translation
అయినప్పటికీ, అతడు ముందుకు సాగుతున్నట్లయితే, సంధి కోరాలి—ఖజానా మరియు దండ (సైన్యబలం) నుండి క్రమంగా ఎక్కువగా, అడుగు అడుగునా, లేదా ప్రతి పగలు-రాత్రి గడిచే కొద్దీ.
Word by Word
तथाthus, in that manner
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
Formअव्यय (उपपद/क्रियाविशेषण)
अपिeven, also, nevertheless
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
Formअव्यय (समुच्चय/अपि-कार)
अभिप्रयान्तम्one who is advancing/approaching (towards)
अभिप्रयान्तम्:
TypeVerb (participial)
Rootअभि-प्र-या (√या)
Formवर्तमानकृदन्त; शतृ-प्रत्यय (अभिप्रयान्त्); द्वितीया एकवचन (पुं/नपुं) — ‘अभिप्रयान्तम्’ = ‘approaching/advancing (one)’
कोशदण्डयोःof the treasury and the army/coercive power
कोशदण्डयोः:
TypeNoun
Rootकोश; दण्ड
Formद्वन्द्व-समास (कोश + दण्ड); षष्ठी/सप्तमी द्विवचन — ‘of/in respect of the treasury and the army/punitive power’
पादोत्तरम्step by step; in successive stages
पादोत्तरम्:
TypeAdjective (used adverbially)
Rootपाद; उत्तर
Formसमास: पाद + उत्तर; नपुंसकलिङ्गे द्वितीया/प्रथमा एकवचन; क्रियाविशेषणवत् प्रयोगः — ‘step by step / by successive stages’
अहोरात्रोत्तरम्day by day; with each passing day (and night)
अहोरात्रोत्तरम्:
TypeAdjective (used adverbially)
Rootअहोरात्र; उत्तर
Formसमास: अहोरात्र + उत्तर; नपुंसकलिङ्गे द्वितीया/प्रथमा एकवचन; क्रियाविशेषणवत् — ‘day after day / with each passing day and night’
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
Formअव्यय (विकल्पार्थक)
सन्धिम्peace; treaty; settlement
सन्धिम्:
TypeNoun
Rootसन्धि
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन
याचेतshould request/seek (should sue for peace)
याचेत:
TypeVerb
Root√याच्
Formविधिलिङ् (optative); परस्मैपद; प्रथमपुरुष एकवचन
Entities Mentioned
A
advancing enemyT
treasury (kośa)F
force (daṇḍa)FAQs
A structured escalation of concessions to buy time, test the adversary’s price, and possibly stop the advance without a decisive battle.