Adhyaya 256

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे दायविभागो नाम पञ्चपञ्चाशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ षट्पञ्चाशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः सीमाविवादादिनिर्णयः अग्निर् उवाच सीम्नो विवादे क्षेत्रस्य सामन्ताः स्थविरा गणाः गोपाः सीमाकृषाणा ये सर्वे च वनगोचराः

ఇట్లు అగ్ని మహాపురాణంలో “దాయవిభాగము” అనే 255వ అధ్యాయం ముగిసింది. ఇప్పుడు 256వ అధ్యాయం “సీమావివాదాది నిర్ణయము” ప్రారంభమగుచున్నది. అగ్ని పలికెను—సీమ విషయమై వివాదం కలిగినప్పుడు, ఆ క్షేత్రానికి పొరుగువారు, వృద్ధుల సమూహం, గోపులు, సీమరేఖలను తెలిసిన కర్షకులు, అరణ్యంలో సంచరించువారందరిని సాక్ష్యంగా/జ్ఞాతలుగా సంప్రదించవలెను।

Verse 2

नयेयुरेते सीमानं स्थलाङ्गारतुषद्रुमैः सेतुवल्मीकनिम्नास्थिचैत्याद्यैर् उपलक्षिताम्

ఈ (అధికారులు/సాక్షులు) ఆ సీమను చూపించుచు తీసికొనిపోవలెను; అది స్థానిక గుర్తులచే లక్షితమై యుండును—ఉదా: బూడిద/అంగారపు కుప్పలు, తూసు, చెట్లు, కట్ట/సేతువు, వల్మీకము, లోతుబాగాలు, ఎముకల అవశేషాలు, చైత్యము (పవిత్రస్థలం) మొదలైనవి।

Verse 3

सामन्ता वा समंग्रामाश् चत्वारो ऽष्टौ दशापि वा रक्तस्रग्वसनाः सीमान्नयेयुः क्षितिधारिणः

లేదా సామంతులు గానీ, గ్రామ సహవాసులు గానీ—నాలుగు, ఎనిమిది లేదా పది మంది—ఎర్ర మాలలు, ఎర్ర వస్త్రాలు ధరించి సీమరేఖను చూపించవలెను; వారు భూమి సాక్ష్యాన్ని మోసే ధారకులు.

Verse 4

अनृते तु पृथग्दण्ड्या राज्ञा मध्यमसाहसम् अभावे ज्ञातृचिह्नानां राजा सीम्नः प्रवत्तकः

అసత్యం చెప్పినచో రాజు ప్రత్యేక దండన విధించవలెను; దానిని మధ్యమ సాహసము (గంభీర అపరాధము)గా భావించాలి. బంధువుల గుర్తులు/సాక్ష్యము లేనప్పుడు రాజే సీమరేఖను స్థాపించువాడగును।

Verse 5

आरामायतनग्रामनिपानोद्यानवेश्मसु एष एव विधिर्ज्ञेयो वर्षाम्वुप्रवहेषु च

ఆరామము (ఉపవనం), ఆయతనము (దేవస్థాన ప్రాంగణం), గ్రామము, నిపానము (జలస్థలం), ఉద్యానము, గృహముల విషయములోనూ ఇదే విధి తెలుసుకొనవలెను; వర్షజల ప్రవాహ విషయములోనూ అలాగే।

Verse 6

मर्यादायाः प्रभेदेषु क्षेत्रस्य हरणे तथा मर्यादायाश् च दण्ड्याः स्युरधमोत्तममध्यमाः

సరిహద్దు-చిహ్నాల భంగం/మార్పు మరియు పొలం హరణం (అతిక్రమణ) విషయాలలో దోషులను అపరాధం హీన, మధ్యమ, ఉత్తమ స్థాయిల ప్రకారం శిక్షించాలి.

Verse 7

न निषेध्यो ऽल्पबाधस्तु सेतुः कल्याणकारकः परभूमिं हरन् कूपः स्वल्पक्षेत्रो बहूदकः

స్వల్ప అసౌకర్యమే కలిగించి ప్రజాహితకరంగా ఉండే సేతు (కట్ట/మెట్టు) నిషేధించరాదు. కానీ పరభూమిని ఆక్రమించే బావి—చిన్న స్థలం తీసుకుని ఎక్కువ నీరు ఇచ్చినా—అనుమతించబడదు.

Verse 8

स्वामिने यो ऽनिवेद्यैव क्षेत्रे सेतुं प्रकल्पयेत् उत्पन्ने स्वामिनो भोगस्तदभावे महीपतेः

యజమానికి తెలియజేయకుండానే పొలంలో సేతు (కట్ట/నీటిపారుదల కార్యం) నిర్మించినవాడు—ఫలితం వచ్చినప్పుడు భోగాధికారం యజమానికే; యజమాని లేకపోతే రాజుకే చెందుతుంది.

Verse 9

फालाहतमपि क्षेत्रं यो न कुर्यान्न कारयेत् चत्वारो ऽथ दशापि वेति ख , ग , ञ च स प्रदाप्यो ऽकृष्टफलं क्षेत्रमन्येन कारयेत्

దున్ని సిద్ధం చేసిన పొలాన్ని కూడా ఎవడు తానే సాగు చేయడు, మరొకరితోనూ చేయించడు—(పాఠభేదం ప్రకారం నాలుగు లేదా పది) అతడు సాగు చేయని పంటకు నిర్ణయించిన ఫలాన్ని (అంచనా దిగుబడి) చెల్లించాలి; మరియు ఆ పొలాన్ని మరొకరితో సాగు చేయించాలి.

Verse 10

मासानष्टौ तु महिषी सत्यघातस्य कारिणी दण्डनीया तदर्धन्तु गौस्तदर्धमजाविकं

సత్యఘాత (సత్యభంగం) అపరాధానికి శిక్ష ఇలా—ఎనిమిది నెలల మేరకు మహిషి (ఆడ గేదె) దండనీయ/జప్తు; దాని సగం గోవు; దాని సగం మేక లేదా గొర్రె.

Verse 11

भक्षयित्वोपविष्टानां यथोक्ताद् द्विगुणो दमः सममेषां विवीतेपि स्वराष्ट्रं महिषीसमम्

పంటను భక్షించి అక్కడే కూర్చుని స్వాధీనమైందని భావించేవారికి, ముందుగా చెప్పిన దండానికి రెండింతల జరిమానా విధించాలి. వివాదం ఉన్నా స్వరాజ్యంలో సమానత్వంతో, మహిషీ (ఎద్దుమహిషి/మహిషి-గోవు) సమమూల్యంగా తీర్పు చేయాలి।

Verse 12

यावत् सत्यं विनष्टन्तु तावत् क्षेत्री फलं लभेत् पालस्ताड्यो ऽथ गोस्वामी पूर्वोक्तं दण्डमर्हति

సత్యం స్థిరపడే వరకు (వాస్తవం తెలియని వరకు) క్షేత్రాన్ని సాగు చేసినవాడే ఫలాన్ని/పంటను పొందాలి. కాపలాదారుడిని తాడించాలి, పశువుల యజమాని ముందుగా చెప్పిన దండానికి పాత్రుడు।

Verse 13

पथि ग्रामविवीतान्ते क्षेत्रे दोषो न विद्यते अकामतः कामचारे चौरवद्दण्डमर्हति

దారి మీదుగా, గ్రామ సరిహద్దు అంచున, లేదా పొలం మీదుగా వెళ్లడంలో దోషం లేదు. కానీ అవసరం లేకుండా ఇతరుల స్థలంలో ఇష్టానుసారం తిరిగేవాడు దొంగవలె దండనార్హుడు।

Verse 14

महोत्क्षोत्सृष्टपशवः सूतिकागन्तुका च गौः पालो येषान्तु मोच्या दैवराजपरिप्लुताः

మహోత్సవ సమయంలో విడిచిపెట్టిన పశువులు, ప్రసవించిన (సూతికా) ఆవు, మరియు అతిథి/దారి తప్పిన ఆవు—ఇవి వాటి కాపరితో సహా విముక్తి చేయబడాలి. అలాగే దైవం లేదా రాజ్యవిపత్తి వల్ల ముంచెత్తబడినవారూ దండన నుండి మినహాయింపు పొందుతారు।

Verse 15

यथार्पितान् पशून् गोपोः सायं प्रत्यर्पयेत्तथा प्रमादमृतनष्टांश् च प्रदाप्यः कृतवेतनः

వేతనం పొందిన గొల్లవాడు సాయంత్రం అప్పగించినట్లే పశువులను తిరిగి అప్పగించాలి. అతని నిర్లక్ష్యంతో ఏదైనా చనిపోతే లేదా పోతే, వేతనం తీసుకున్నప్పటికీ పరిహారం చెల్లించాలి।

Verse 16

पालदोषविनाशे तु पाले दण्डो विधीयते अर्धत्रयोदशपणः स्वामिनो द्रव्यमेव च

పాలకుని నిర్లక్ష్యంతో నష్టం కలిగితే పాలకునికి దండం విధించబడుతుంది—పన్నెండున్నర పణాల జరిమానా, అలాగే యజమాని ద్రవ్యాన్ని కూడా తిరిగి అప్పగించాలి।

Verse 17

ग्रामेच्छया गोप्रचारो भूमिराजवशेन वा द्विजस्तृणैधःपुष्पाणि सर्वतः स्ववदाहरेत्

గ్రామ సమ్మతితో గానీ, భూమిపై రాజాధికారంతో గానీ గోచారం ఉన్నచోట, ద్విజుడు గడ్డి, ఇంధనకట్టెలు, పుష్పాలను ఎక్కడినుంచైనా తనవలె భావించి సేకరించవచ్చు।

Verse 18

धनुःशतं परीणाहो ग्रामक्षेत्रान्तरं भवेत् द्वे शते खर्वटस्य स्यान्नगरस्य चतुःशतम्

గ్రామం మరియు దాని క్షేత్రాల మధ్యనున్న సరిహద్దు-పరిధి వంద ధనుస్సులు కావాలి; ఖర్వట (హాటుగ్రామం) కు రెండువందలు, నగరానికి నాలుగువందలు కావాలి।

Verse 19

स्वं लभेतान्यविक्रीतं क्रेतुर्दोषो ऽप्रकाशिते हीनाद्रहो हीनमूल्ये वेलाहीने च तस्करः

వస్తువు తనదై, చట్టబద్ధంగా అమ్మబడకపోతే దానిని తిరిగి పొందాలి. లోపం వెల్లడించనప్పుడు తప్పు కొనుగోలుదారిదే. తగిన విలువకన్నా తక్కువ ధరకు కొనుగోలు అయితే వ్యవహారం చెల్లదు; నిర్ణీత కాలపరిమితి లేకపోతే (దావాదారు) దొంగగా పరిగణించబడతాడు।

Verse 20

नष्टापहृतमासाद्य हर्तारं ग्राहयेन्नरम् देशकालातिपत्तौ वा गृहीत्वा स्वयमर्पयेत्

పోయిన లేదా దొంగిలించబడిన ద్రవ్యాన్ని కనుగొంటే మనిషి దొంగను పట్టించాలి; లేక దేశ-కాల (న్యాయ ప్రక్రియకు తగిన సమయం-స్థలం) దాటిపోయినపుడు దానిని స్వాధీనం చేసుకొని తానే అధికారికి/యజమానికి అప్పగించాలి।

Verse 21

विक्रेतुर्दर्शनाच्छुद्धिः स्वामी द्रव्यं नृपो दमम् क्रेता मूल्यं समाप्नोति तस्माद्यस्तत्र विक्रयी

విక్రేతుడు అధికారుల ఎదుట దర్శనమాత్రం ఇచ్చినంతనే శుద్ధి, అనుమాననివృత్తి కలుగుతుంది. స్వామికి ద్రవ్యం లభిస్తుంది, రాజుకు దండం (జరిమానా) దక్కుతుంది, క్రేతకు చెల్లించిన మూల్యం తిరిగి లభిస్తుంది. కాబట్టి అక్కడ అమ్మినవాడే బాధ్యుడు.

Verse 22

आगमेनोपभोगेन नष्टं भाव्यमतो ऽन्यथा पञ्चबन्धो दमस्तस्य राज्ञे तेनाप्यभाविते

అన్యాయ సంపాదన (ఆగమ) లేదా దుర్వినియోగ భోగం (ఉపభోగ) వల్ల ఏది నష్టమైతే, అది తప్పక తిరిగి చెల్లించాలి; లేకపోతే దోషికి పంచబంధం (ఐదు విధాల నిర్బంధం) మరియు ధనదండం విధించాలి. ఇతరంగా పరిష్కారం కాకపోయినా రాజే దీనిని అమలు చేయాలి.

Verse 23

हृतं प्रनष्टं यो द्रव्यं परहस्तादवाप्नुयात् अनिवेद्य नृपे दण्ड्यः स तु षन्नयतिं पणान्

ఇతరుని అధీనంలోనుండి దొంగిలించబడిన లేదా పోయిన ద్రవ్యాన్ని ఎవడు తిరిగి పొందినా, రాజుకు నివేదించకుండా ఉంచితే అతడు దండనీయుడు. అతనికి విధించే దండం తొంభై ఆరు పణాలు (paṇa).

Verse 24

शौल्किकैः स्थानपालैर् वा नष्टापहृतमाहृतं अर्वाक् संवत्सरात् स्वामी लभते परतो नृपः

సుంకాధికారులు లేదా స్థానపాలులు (స్థానిక రక్షకులు) పోయిన లేదా దొంగిలించబడిన ద్రవ్యాన్ని తీసుకొచ్చి సమర్పిస్తే, ఒక సంవత్సరం లోపల స్వామికి అది లభిస్తుంది; ఆ తరువాత రాజు దానిని స్వీకరిస్తాడు.

Verse 25

पणानेकशफे दद्याच्चतुरः पञ्च मानुषे महिषोष्ट्रगवां द्वौ द्वौ पादं पादमजाविके

ఒకే ఖురం గల జంతువుకు (ఆధారం) ఒక పణానికి నాలుగు చెల్లించాలి; మనిషికి ఐదు. మహిషం, ఒంటె, ఆవు—వాటికి రెండేసి; మేక, గొర్రె—ప్రతిదానికి పావు (పాదం) చెల్లించాలి.

Verse 26

स्वकुटुम्बाविरोधेन देयं दारसुतादृते नान्वये सति सर्वस्वं देयं यच्चान्यसंश्रुतम्

తన కుటుంబానికి హాని లేదా కలహం కలగకుండా దానం చేయాలి; భార్యా‑పిల్లల హక్కులను తగ్గించి దానం చేయరాదు. వంశంలో వారసుడు లేకపోతే, ఇతరులకు వాగ్దానం చేయని లేదా నిల్వచేయని ధనంతో సహా సర్వస్వమును కూడా దానం చేయవచ్చు।

Verse 27

प्रतिग्रहः प्रकाशः स्यात् स्थावरस्य विशेषतः देयं प्रतिश्रुतञ्चैव दत्वा नापहरेत् पुनः

దానాన్ని స్వీకరించడం బహిరంగంగా జరగాలి, ముఖ్యంగా స్థిరాస్తి విషయంలో. దానంగా వాగ్దానం చేసినది తప్పక ఇవ్వాలి; ఇచ్చిన తరువాత మళ్లీ తీసుకోరాదు।

Verse 28

दशैकपञ्चसप्ताहमासत्र्यहार्धमासिकं वीजायोवाह्यरत्नस्त्रीदोह्यपुंसां प्रतीक्षणम्

ఫలితాన్ని గమనించేందుకు ప్రతీక్ష కాలం దశలవారీగా విధించబడింది—పది రోజులు, పదకొండు రోజులు, ఐదు లేదా ఏడు రోజులు, ఒక నెల, మూడు రోజులు, అర్ధమాసం, అలాగే మాసిక కాలం. ఇవి బీజం మరియు దాని వాహనం (గర్భధారణ/సంతానోత్పత్తి) సంబంధంగా స్త్రీ‑పురుషులకు పరిశీలన సమయాలు।

Verse 29

अग्नौ सुवर्णमक्षीणं द्विपलं रजते शते अष्टौ त्रपुणि सीसे च ताम्रे पञ्चदशायसि

అగ్నిలో హోమార్పణకు—క్షీణం కాని బంగారం రెండు పలాలు; వెండి వంద పలాలు; త్రపు (టిన్) మరియు సీసం ఎనిమిది‑ఎనిమిది పలాలు; తామ్రం యథావిధి; ఇనుము పదిహేను పలాలు।

Verse 30

शते दशपलावृद्धिरौर्णे कार्पासिके तथा मध्ये पञ्चपला ज्ञेया सूक्ष्मे तु त्रिपला मता

ఉన్న మరియు పత్తి వస్తువులలో ప్రతి వందకు పది పలాల పెరుగుదలగా గ్రహించాలి. మధ్యస్థ సన్నత్వంలో ఐదు పలాలు; సన్నని వస్తువులలో మూడు పలాలు అని భావించబడింది।

Verse 31

कार्मिके रोमबद्धे च त्रिंशद्भागः क्षयो मतः न क्षयो न च वृद्धिस्तु कौशेये वल्कलेषु च

కార్మిక వస్త్రం మరియు రోమబద్ధ (ఉల్లి) వస్త్రంలో ముప్పై భాగాలలో ఒక భాగం నష్టం సమ్మతం. కానీ కౌశేయ (పట్టు) మరియు వల్కల వస్త్రాలలో కొలత/బరువులో నష్టం గాని పెరుగుదల గాని ఉండకూడదు।

Verse 32

देशं कालञ्च भोगञ्च ज्ञात्वा नष्टे बलाबलम् द्रव्याणां कुशला ब्रूयुर्यत्तद्दाप्यमसंशयम्

దేశం, కాలం, వినియోగ విధానాన్ని తెలుసుకొని, నష్టమైన ద్రవ్య విషయంలో పక్షాల బలాబలాన్ని నిర్ణయించి, వస్తు నిపుణులు సందేహం లేకుండా ఎంత పరిహారం చెల్లించాలో ప్రకటించాలి।

Verse 33

बलाद्दासीकृतश् चौरैर् विक्रीतश्चापि मुच्यते स्वामिप्राणप्रदो भक्तत्यागात्तन्निष्क्रयादपि

దొంగలు బలవంతంగా దాసుడిగా చేసినవాడు, అలాగే అమ్మబడినవాడైనా విముక్తి పొందాలి. అలాగే యజమాని ప్రాణాన్ని రక్షించినవాడు, భక్తితో యజమాని హక్కు త్యజించినప్పుడు, లేదా నిర్ణీత విమోచనధనం చెల్లించినప్పుడూ దాసుడు విడుదలవుతాడు।

Verse 34

प्रव्रज्यावसितो राज्ञो दास आमरणान्तिकः वर्णानामानुलोम्येन दास्यं न प्रतिलोमतः

ప్రవ్రజ్య (సన్యాస) నుండి ఆపబడినవాడు లేదా దానిలో విఫలమైనవాడు రాజుని దాసుడవుతాడు; మరణాంతం వరకు సేవలో బద్ధుడై ఉంటాడు. వర్ణాలలో దాస్యము అనులోమ క్రమంలోనే విధేయం, ప్రతిలోమంగా కాదు।

Verse 35

कृतशिल्पोपि निवसेत् कृतकालं गुरोर्गृहे अन्तेवासी गुरुप्राप्तभोजनस्त्रत्फलप्तदः

శిల్పం/విద్యలో ప్రావీణ్యం పొందినప్పటికీ నిర్ణీత కాలం వరకు గురుగృహంలో నివసించాలి. అంతేవాసిగా గురువునుంచి లభించిన భోజనమే స్వీకరించి, బ్రహ్మచర్య వ్రతఫలానికి భాగస్వామి/ప్రదాతగా ఉండాలి।

Verse 36

राजा कृत्वा पुरे स्थानं ब्राह्मणान्न्यस्य तत्र तु त्रैविद्यं वृत्तिमद्ब्रूयात् स्वधर्मः पाल्यतामिति

రాజు నగరంలో తగిన స్థలాన్ని ఏర్పాటు చేసి అక్కడ బ్రాహ్మణులను నివసింపజేసి, త్రివేదాలలో నిపుణులై ధర్మ్య జీవిక కలిగిన పండితులను ఉద్దేశించి—“మీ స్వధర్మాన్ని యథావిధిగా పాలించండి” అని చెప్పాలి।

Verse 37

निजधर्माविरोधेन यस्तु सामयिको भवेत् सो ऽपि यत्नेन संरक्ष्यो धर्मो राजकृतश् च यः

నిజధర్మానికి విరుద్ధం కాకుండా ఏర్పడే ఏ సామయిక నియమమైనా శ్రద్ధతో రక్షించాలి; అలాగే రాజు స్థాపించిన ధర్మమును కూడా రక్షించాలి.

Verse 38

गणद्रव्यं हरेद्यस्तु संविदं लङ्घयेच्च यः सर्वस्वहरणं कृत्वा तं राष्ट्राद्विप्रवासयेत्

సంఘానికి చెందిన ధనాన్ని దోచినవాడు, ఒప్పందాన్ని ఉల్లంఘించినవాడు—వారి సర్వస్వాన్ని స్వాధీనం చేసుకొని రాజ్యం నుండి బహిష్కరించాలి.

Verse 39

कर्तव्यं वचनं सर्वैः समूहहितवादिभिः यस्तत्र विपरीतः स्यात्स दाप्यः प्रथमं दमम्

సమూహ హితాన్ని పలికేవారి మాటను అందరూ అనుసరించాలి; అందులో విరుద్ధంగా ప్రవర్తించినవాడు మొదట దండం (జరిమానా) చెల్లించాలి.

Verse 40

समूहकार्यप्रहितो यल्लभेत्तत्तदर्पयेत् एकादशगुणं दाप्यो यद्यसौ नार्पयेत् स्वयम्

సమూహ కార్యానికి నియమించబడినవాడు దానివల్ల ఏది పొందినా అది సమర్పించాలి; అతడు స్వయంగా సమర్పించకపోతే, అతనితో పదకొండు రెట్లు చెల్లింప చేయాలి.

Verse 41

वेदज्ञाः शुचयो ऽलुब्धा भवेयुः कार्यचिन्तकाः कर्तव्यं वचनं तेषां समूहहितवादिनां

వారు వేదజ్ఞులు, శుచిత్వముతో, లోభరహితులుగా, కార్యవిచారకులుగా ఉండాలి. సమూహహితాన్ని పలికేవారి ఉపదేశాన్ని కర్తవ్యంగా అనుసరించాలి.

Verse 42

श्रेणिनैगमपाखण्डिगणानामप्ययं विधिः भेदञ्चैषां नृपो रक्षेत् पूर्ववृत्तिञ्च पालयेत्

ఇదే విధానం శ్రేణులు, నైగములు (వ్యాపార సమూహాలు), పాఖండిగణాలకు కూడా వర్తిస్తుంది. రాజు వారి విభాగభేదాలను కాపాడి, పూర్వాచారాలను నిలుపాలి.

Verse 43

गृहीतवेतनः कर्म त्यजन् द्विगुणमावहेत् अगृहीते समं दाप्यो भृत्यै रक्ष्य उपस्करः

వేతనం తీసుకుని పనిని వదిలిన సేవకుడు ద్విగుణ దండానికి పాత్రుడు. వేతనం తీసుకోకపోతే సమానమైన బకాయి చెల్లించాలి; సేవకుని పనిముట్లు/సామగ్రి రక్షించాలి.

Verse 44

दाप्यस्तु दशमं भागं बाणिज्यपशुसस्यतः अनिश्चित्य भृतिं यस्तु कारयेत्स महीक्षिता

రాజు వ్యాపారం, పశుసంపద, వ్యవసాయోత్పత్తి నుండి దశమ భాగాన్ని పన్నుగా వసూలు చేయాలి. కానీ వేతనం నిర్ణయించకుండా సేవ చేయించేవాడు అన్యాయ రాజు.

Verse 45

देशं कालञ्च यो ऽतीयात् कर्म कुर्याच्च यो ऽन्यथा तत्र तु स्वामिनश्छन्दो ऽधिकं देयं कृते ऽधिके

దేశం-కాలాన్ని అతిక్రమించి లేదా విధికి విరుద్ధంగా పని చేస్తే, అప్పుడు స్వామి (యజమాని) అభిప్రాయానికే అధిక ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి. పని నియమితానికి మించి జరిగితే అదనపు ప్రతిఫలం ఇవ్వాలి.

Verse 46

यो यावत् कुरुते कर्म तावत्तस्य तु वेतनम् उभयोरप्यसाध्यञ्चेत् साध्ये कुर्याद्यथाश्रुतम्

వ్యక్తి ఎంత పని చేస్తాడో అంతే అతని వేతనం. ఇరుపక్షాలకు సంపూర్ణ నిర్వర్తన సాధ్యం కాకపోతే, ఒప్పందంగా వినబడిన/నిర్ణయించిన ప్రకారం సాధ్యమైనదాన్ని చేయాలి.

Verse 47

अराजदैविकन्नष्टं भाण्डं दाप्यस्तु वाहकः प्रस्थानविघ्नकृच्चैव प्रदाप्यो द्विगुणां भृतिम्

రాజకార్యం లేదా దైవాపత్తి కాక ఇతర కారణాలతో సరుకు నష్టమైతే, వాహకుడు దాని విలువ చెల్లించాలి. అలాగే ప్రయాణం/ప్రస్థానానికి అడ్డంకి కలిగించేవాడు ఒప్పుకున్న కూలీకి రెట్టింపు చెల్లించవలెను.

Verse 48

प्रक्रान्ते सप्तमं भागं चतुर्थं पथि संत्यजन् भृतिमर्धपथे सर्वां प्रदाप्यस्त्याजकोअपि च

ప్రయాణం ప్రారంభించిన తరువాత ఏడవ భాగాన్ని వదలాలి; మార్గమధ్యంలో నాలుగవ భాగాన్ని. అలాగే త్యజించేవాడు కూడా అర్ధమార్గంలో సంపూర్ణ వేతనం చెల్లింపజేయవలెను.

Verse 49

ग्लहे शतिकवृद्धेस्तु सभिकः पञ्चकं गतं गृह्णीयाद्धूर्तकितवादितराद्दशकं शतं

పందెం వందల చొప్పున పెరిగే చోట సభికుడు (జూదశాల అధికారి) ఐదు (ఏకకాలు) రుసుము తీసుకోవాలి. కానీ ధూర్తుడు, కితవుడు (మోసగాడు జూదరి) మొదలైనవారినుంచి నూట పది జరిమానా వసూలు చేయాలి.

Verse 50

स सम्यक्पालितो दद्याद्राज्ञे भागं यथाकृतं जितमुद्ग्राहयेज्जेत्रे दद्यात्सत्यं वचः क्षमी

రాజు చేత సమ్యక్ రక్షింపబడినవాడు విధి ప్రకారం రాజుకు నిర్ణీత భాగాన్ని చెల్లించాలి. గెలిచిన బాకీని విజేత వసూలు చేయాలి; అతడు సత్యవాక్యుడు, క్షమాశీలి కావాలి.

Verse 51

प्राप्ते नृपतिना भागे प्रसिद्धे धूर्तमण्डले जितं सशभिके स्थाने दापयेदन्यथा न तु

రాజుకు చెందవలసిన భాగం అందిన తరువాత, జూదగాళ్ల వలయం ప్రసిద్ధ/సార్వజనికమై ఉంటే, గెలిచిన మొత్తాన్ని అదే ఆటస్థలంలో సభిక (సభాధికారి) సమక్షంలోనే చెల్లింపజేయాలి; ఇతరథా కాదు।

Verse 52

द्रष्टारो व्यवहाराणां साक्षिणश् च त एव हि राज्ञा सचिह्ना निर्वास्याः कूटाक्षोपधिदेविनः

వ్యవహారాల పరిశీలకులే నిజానికి సాక్షులు; వారు కూటసాక్షులు, లంచంతో పనిచేసే సమాచారదాతలు, లేదా మాయాచర్యతో మోసం చేసేవారైతే, రాజు వారిని గుర్తించి ముద్రించి దేశనిర্বাসనం చేయాలి।

Verse 53

द्यूतमेकमुखं कार्यं तस्करज्ञानकारणात् एष एव विधिर्ज्ञेयः प्राणिद्यूते समाह्वये

దొంగలను గుర్తించడానికి ఇది కారణమవుతందని, జూదం ఒకే కేంద్ర/ఒకే పర్యవేక్షణలో నిర్వహించాలి; అధికారికంగా సమాహ్వయించిన ప్రాణిద్యూతం (జీవులతో సంబంధించిన పోటీ) లో కూడా ఇదే నియమం వర్తిస్తుంది।