Adhyaya 263

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे उत्पातशान्तिर्नाम द्विषष्ट्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ त्रिषष्ट्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः देवपूजावैश्वदेवबलिः पुष्कर उवाच देवपूजादिकं कर्म वक्ष्ये चोत्पातमर्दनम् आपोहिष्टेति तिसृभिः स्नातो ऽर्घ्यं विओष्णवेर्पयेत्

ఇలా అగ్ని మహాపురాణంలో ‘ఉత్పాత-శాంతి’ అనే 262వ అధ్యాయం ముగిసింది. ఇప్పుడు ‘దేవపూజ, వైశ్వదేవం, బలి’ అనే 263వ అధ్యాయం ప్రారంభమవుతుంది. పుష్కరుడు అన్నాడు—“దేవపూజ మొదలైన కర్మలను, అలాగే ఉత్పాతనాశన విధానాన్ని నేను వివరిస్తాను. ‘ఆపో హి ష్ఠా…’తో ప్రారంభమయ్యే మూడు ఋక్కులను జపిస్తూ స్నానం చేసి, విష్ణువుకు అర్ఘ్యాన్ని సమర్పించాలి।”

Verse 2

हिरण्यवर्णा इति च पाद्यञ्च तिसृभिर्द्विज शन्न आपो ह्य् आचमनमिदमापो ऽभिषेचनं

‘హిరణ్యవర్ణా’ మంత్రంతో పాద్యాన్ని సమర్పించాలి. ఓ ద్విజా, ‘శం న ఆపో…’తో ప్రారంభమయ్యే మూడు ఋచలతో ఆచమనం చేయాలి; ‘ఇదమ్ ఆపః…’ మంత్రంతో అభిషేచనం (ప్రోక్షణ/స్నాన) చేయాలి.

Verse 3

रथे अक्षे च तिसृभिर्गन्धं युवेति वस्त्रकं पुष्पं पुष्पवतीत्येवं धूपन्धूपोसि चाप्यथ

మూడు మంత్రాలతో రథం మరియు దాని అక్షంలో గంధాన్ని సంస్కరించాలి. ‘యువే’తో వస్త్రం, ‘పుష్పమ్’తో పుష్పం, ‘పుష్పవతీ’తో అలాగే; తరువాత ‘ధూప’తో ధూపం, ‘ధూపోఽసి’తో కూడ అభిమంత్రించాలి.

Verse 4

तेजोसि शुक्रं दीपं स्यान्मधुपर्कं दधीति च हिरण्यगर्भ इत्य् अष्टावृचः प्रोक्ता निवेदने

‘తేజోఽసి, శుక్రోఽసి, దీపోఽసి’ అని పఠించాలి; అలాగే ‘మధుపర్క’ మరియు ‘దధీ’ అనే సూత్రాలనూ. ‘హిరణ్యగర్భ’తో ప్రారంభమయ్యే సమూహం—నైవేద్య నివేదన సమయంలో ఉపయోగించవలసిన ఎనిమిది ఋచలుగా ప్రకటించబడింది.

Verse 5

अन्नस्य मनुजश्रेष्ठ पानस्य च सुगन्धिनः चामरव्यजनोपानच्छत्रं यानासने तथा

ఓ మనుజశ్రేష్ఠా, అన్నం మరియు సుగంధ పానీయాలను దానం చేయాలి. అలాగే చామరం, వ్యజనం (వీచిక), ఉపానహ్ (పాదరక్ష), ఛత్రం, ఇంకా యానాలు మరియు ఆసనాలను కూడా దానం చేయాలి.

Verse 6

गन्धं स्वधेति क , ग ,घ , ज च यत् किञ्चिदेवमादि स्यात्सावित्रेण निवेदयेत् पौरुषन्तु जपेत् सूक्तं तदेव जुहुयात्तथा

గంధం మొదలైన ఏదైనా (క, గ, ఘ, జ వర్గాలకు చెందినది) సమర్పించవలసి ఉంటే, సావిత్రీ (గాయత్రీ) మంత్రంతో నివేదించాలి. తరువాత పౌరుష సూక్తాన్ని జపించి, అదే మంత్రంతో హోమంలో ఆహుతి కూడా ఇవ్వాలి.

Verse 7

अर्चाभवे तथा वेद्याञ्जले पूर्णघते तथा नदीतीरे ऽथ कमले शान्तिः स्याद्विष्णुपूजनात्

మూర్తి లేనప్పుడు వేదిక అంచున, పూర్ణ జలకలశంలో, నదీ తీరంలో లేదా కమలంపై కూడా విష్ణుపూజ చేయుటవలన శాంతి లభిస్తుంది.

Verse 8

ततो होमः प्रकर्तव्यो दीप्यमाने विभावसौ परिसम्मृज्य पर्युक्ष्य परिस्तीर्य परिस्तरैः

ఆపై విభావసు (అగ్ని) జ్వలిస్తున్నప్పుడు హోమం చేయవలెను—చుట్టూ శుభ్రపరచి, జలంతో ప్రోక్షించి, విధిగా కుశాది పరుస్తరాలను పరచి.

Verse 9

सर्वान्नाग्रं समुद्धृत्य जुहुयात् प्रयतस्ततः वासुदेवाय देवाय प्रभवे चाव्ययाय च

సర్వాన్నంలోని అగ్రభాగాన్ని తీసుకొని, ఆపై శుద్ధితో అగ్నిలో ఆహుతి సమర్పించాలి—దేవుడైన వాసుదేవునికి, ప్రభవునికి (సర్వకారణునికి) మరియు అవ్యయునికి.

Verse 10

अग्नये चैव सोमाय मित्राय वरुणाय च इन्द्राय च महाभाग इन्द्राग्निभ्यां तथैव च

అగ్నికి, సోమునికి, మిత్రునికి, వరుణునికి; అలాగే ఓ మహాభాగ, ఇంద్రునికి కూడా—అదేవిధంగా ఇంద్ర-అగ్ని ద్వయానికి కూడా (ఆహుతి).

Verse 11

विश्वेभ्यश् चैव देवेभ्यः प्रजानां पतये नमः अनुमत्यै तथा राम धन्वन्तरय एव च

విశ్వేదేవులకు మరియు దేవతలకు నమస్కారం; ప్రజాపతికి (ప్రజల అధిపతికి) నమస్కారం; అలాగే అనుమతికి, రామునికి మరియు ధన్వంతరికి కూడా నమస్కారం.

Verse 12

वास्तोष्पत्यै ततो देव्यै ततः स्विष्टिकृते ऽग्नये सचतुर्थ्यन्तनाम्ना तु हुत्वैतेभ्यो बलिं हरेत्

తర్వాత వాస్తోష్పతికి, తరువాత దేవికి, ఆపై స్విష్టికృత్ రూపమైన అగ్నికి ఆహుతులు సమర్పించాలి. చతుర్థీ విభక్తితో నిర్దిష్ట నామాలను ఉచ్చరించి హోమం చేసి, ఈ దేవతలకు బలి సమర్పించాలి.

Verse 13

तक्षोपतक्षमभितः पूर्वेणाग्निमतः परम् अश्वानामपि धर्मज्ञ ऊर्णानामानि चाप्यथ

ధర్మజ్ఞా! ‘తక్ష–ఉపతక్ష’ అనే పదం చుట్టూ ఉన్న తక్షకులు/కట్టడిపనివారిని సూచించేందుకు వాడబడుతుంది. అగ్నిమత్‌ ప్రాంత సూచికకు తూర్పున గుర్రాలకు సంబంధించిన పేర్లు, ఆపై ఉన్ని మరియు ఉన్ని పదార్థాల నామాలు కూడా పేర్కొనబడ్డాయి.

Verse 14

निरुन्धी धूम्रिणीका च अस्वपन्ती तथैव च मेघपत्नी च नामानि सर्वेषामेव भार्गव

ఓ భార్గవా! ‘నిరుంధీ’, ‘ధూమ్రిణీకా’, ‘అస్వపంతీ’, అలాగే ‘మేఘపత్నీ’—ఇవే వారందరి నామాలు.

Verse 15

आग्नेयाद्याः क्रमेणाथ ततः शक्तिषु निक्षिपेत् नन्दिन्यै च सुभाग्यै च सुमङ्गल्यै च भार्गव

ఓ భార్గవా! తరువాత ఆగ్నేయ దిశ నుండి ప్రారంభించి క్రమంగా వారిని శక్తులలో స్థాపించాలి—నందినీలో, సుభాగ్యాలో, సుమంగళ్యాలో.

Verse 16

स चतुर्थीकनाम्नेति पाठः साधुः अश्वपर्णीति ज मेघपर्णीति ज भद्रकाल्यै ततो दत्वा स्थूणायाञ्च तथा श्रिये हिरण्यकेश्यै च तथा वनस्पतय एव च

‘స చతుర్థీకనామ్నేతి’—ఇదే శుద్ధ పాఠం. ‘అశ్వపర్ణీకి’ మరియు ‘మేఘపర్ణీకి’ అని కూడా పఠించాలి. అనంతరం భద్రకాళీకి ఆహుతి సమర్పించి, స్థూణాకు, శ్రీకి, హిరణ్యకేశీకి, అలాగే వనస్పతులకు (వృక్షదేవతలకు) కూడా అర్పించాలి.

Verse 17

धर्माधर्ममयौ द्वारे गृहमध्ये ध्रुवाय च मृत्यवे च वहिर्दद्याद्वरुणायोदकाशये

ద్వారం వద్ద ధర్మాధర్మాలకు, ఇంటి మధ్యలో ధ్రువునికి, బయట మృత్యువుకు, జలాశయం వద్ద వరుణునికి బలి అర్పించాలి.

Verse 18

भूतेभ्यश् च बहिर्दद्याच्छरणे धनदाय च इन्द्रायेन्द्रपुरुषेभ्यो दद्यात् पूर्वेण मानवः

మానవుడు బయట భూతాలకు, ఆశ్రయం వద్ద కుబేరునికి, తూర్పున ఇంద్రునికి మరియు ఇంద్రుని సేవకులకు బలి ఇవ్వాలి.

Verse 19

यमाय तत्पुरुषेभ्यो दद्याद्दक्षिणतस् तथा वरुणाय तत्पुरुषेभ्यो दद्यात्पश्चिमतस् तथा

అదే విధంగా దక్షిణాన యమునికి మరియు అతని సేవకులకు, పశ్చిమాన వరుణునికి మరియు అతని సేవకులకు బలి అర్పించాలి.

Verse 20

सोमाय सोमपुरुषेभ्य उदग्दद्यादनन्तरं ब्रह्मणे ब्रह्मपुरुषेभ्यो मध्ये दद्यात्तथैव च

ఆ తర్వాత ఉత్తరాన సోమునికి మరియు సోమ-పురుషులకు, మధ్యలో బ్రహ్మకు మరియు బ్రహ్మ-పురుషులకు అదే విధంగా బలి ఇవ్వాలి.

Verse 21

आकाशे च तथा चोर्ध्वे स्थण्डिलाय क्षितौ तथा दिवा दिवाचरेभ्यश् च रात्रौ रात्रिचरेषु च

అలాగే ఆకాశంలో పైకి, భూమిపై వేదికకు, పగలు సంచరించే జీవులకు పగలు మరియు రాత్రి సంచరించే జీవులకు రాత్రి బలి అర్పించాలి.

Verse 22

बलिं वहिस् तथा दद्यात्सायं प्रातस्तु प्रत्यहं पिण्डनिर्वपणं कुर्यात् प्रातः सायन्न कारयेत्

సాయంకాలం, ప్రాతఃకాలం బలి సమర్పించి అగ్నిలో ఆహుతి ఇవ్వాలి. ప్రతిరోజు పిండనిర్వపణ విధిని ఆచరించాలి; దానిని కేవలం ఉదయం‑సాయంత్రం ప్రత్యామ్నాయంగా కాక, స్వతంత్ర నిత్యకర్మగా చేయాలి.

Verse 23

पित्रे तु प्रथमं दद्यात्तत्पित्रे तदनन्तरम् प्रपितामहाय तन्मात्रे पितृमात्रे ततो ऽर्पयेत्

మొదట తన తండ్రికి అర్పణ చేయాలి, తరువాత ఆయన తండ్రి (పితామహుడు)కు. ఆపై ప్రపితామహునికి, తరువాత ఆయన తల్లికి, చివరగా తండ్రి తల్లి (పితృమాత)కు అర్పించాలి.

Verse 24

तन्मात्रे दक्षिणाग्रेषु कुशेष्वेवं यजेत् पितॄन् इन्द्रवारुणवायव्या याम्या वा नैरृताय ये

ఆ నిర్దిష్ట స్థలంలో—దక్షిణాగ్ర కుశలపై—ఇలానే పితృదేవతలను యజించాలి. ఇంద్ర‑వరుణ‑వాయు సంబంధితవారిని, లేదా యమదిక్కు చెందినవారిని, లేదా నైరృత (దక్షిణ‑పడమర) దిశకు చెందిన పితృలను ఆహ్వానించి పూజించాలి.

Verse 25

ते काकाः पितृगृहन्तु इमं पिण्डं मयोद्वृतम् काकपिण्डन्तु मन्त्रेण शुनः पिण्डं प्रदापयेत्

“ఈ కాకులు పితృరూపులై, నేను సమర్పించిన ఈ పిండాన్ని స్వీకరించుగాక.” అని మంత్రంతో ‘కాక‑పిండం’ ఇవ్వాలి; అలాగే కుక్కకూ పిండం ఇవ్వాలి.

Verse 26

विवस्वतः कुले जातौ द्वौ श्यावशबलौ शुनौ तेषां पिण्डं प्रदास्यामि पथि रक्षन्तु मे सदा

వివస్వత్ వంశంలో జన్మించిన రెండు కుక్కలు—ఒకటి శ్యామం, మరొకటి శబలం—వాటికి నేను పిండం సమర్పిస్తాను. అవి మార్గంలో నన్ను ఎల్లప్పుడూ రక్షించుగాక.

Verse 27

श्यामशबलाविति ज , ञ , ट च सौरभेय्यः सर्वहिताः पवित्राः पापनाशनाः प्रतिगृह्णन्तु मे ग्रासं गावस्त्रैलोक्यमातरः

‘శ్యామా’, ‘శబలా’ అని, అలాగే జ, ఞ, ట బీజాక్షరాలను ఉచ్చరించి సౌరభేయ గోవులను ఆహ్వానించాలి. సర్వహితకరులు, పవిత్రులు, పాపనాశకులు, త్రైలోక్యమాతలైన ఆ గోవులు నా గ్రాసార్పణను స్వీకరించుగాక.

Verse 28

ग्रोग्रासञ्च स्वस्त्ययनं कृत्वा भिक्षां प्रदापयेत् अतिथीन्दीनान् पूजयित्वा गृही भुञ्जीत च स्वयं

మొదటి గ్రాసార్పణం మరియు స్వస్త్యయన కర్మను చేసి, తరువాత భిక్ష/అన్నదానం ఇవ్వాలి. అతిథులను, దీనులను పూజించి సత్కరించిన తరువాత గృహస్థుడు తానే భుజించాలి.

Verse 29

इ स्वाहा ॐ आत्मकृतस्यैनसो ऽवयजनमसि स्वाहा ॐ मनुष्यकृतस्यैनसो ऽवयजनमसि स्वाहा ॐ एनस एनसो ऽवयजनमसि स्वाहा यच्चाहमेनो विद्वांश् चकार यच्चविद्वांस्तस्य सर्वस्यैनसो ऽवयजनमसि स्वाहा अग्नये स्विष्टिकृते स्वाहा ॐ प्रजापतये स्वाहा विष्णुपूजावैश्वदेवबलिस्ते कीर्तितो मया

“ఇ—స్వాహా. ఓం, నీవు స్వయంకృత పాపానికి ప్రాయశ్చిత్తమైన అవయజనము—స్వాహా. ఓం, ఇతరులచే కృతమైన పాపానికి ప్రాయశ్చిత్తమైన అవయజనము—స్వాహా. ఓం, పాపమునకు పాపమునకూ ప్రాయశ్చిత్తమైన అవయజనము—స్వాహా. నేను తెలిసి చేసిన పాపమూ, తెలియక చేసిన పాపమూ—ఆ సమస్తానికి నీవే ప్రాయశ్చిత్త అవయజనము—స్వాహా. స్విష్టకృతుడైన అగ్నికి ఆహుతి—స్వాహా. ఓం, ప్రజాపతికి ఆహుతి—స్వాహా. ఈ విధంగా విష్ణుపూజ మరియు వైశ్వదేవబలి నేను నీకు వివరించితిని.”