Adhyaya 97

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे अधिवासनविधिर्नाम षण्णवतितमो ऽध्यायः अथ सप्तनवतितमो ऽध्यायः शिवप्रतिष्ठाकथनं ईश्वर उवाच प्रातर् नित्पविधिं कृत्वा द्वारपालप्रपूजनं प्रविश्य प्रग्विधानेन देहशुद्ध्यादिमाचरेत्

ఇట్లు అగ్ని మహాపురాణంలో ‘అధివాసనవిధి’ అనే తొంభై ఆరవ అధ్యాయం ముగిసింది. ఇప్పుడు ‘శివప్రతిష్ఠా కథనం’ అనే తొంభై ఏడవ అధ్యాయం ప్రారంభమవుతుంది. ఈశ్వరుడు పలికెను—ప్రాతఃకాలంలో నిత్యవిధిని ఆచరించి, ద్వారపాలకులను విధివిధానంగా పూజించి, లోనికి ప్రవేశించి, పూర్వవిధానానుసారం దేహశుద్ధి మొదలైన ప్రాథమిక కర్మలను చేయవలెను।

Verse 2

दिक्पतींश् च समभ्यर्च्य शिवकुम्भञ्च वर्धनीं सत्याधिवासनमिति ज दीक्षान्तञ्च समभ्यर्च्येति ज वासुदेव दयाशील लीलया मां समुद्धर घरोद्धारे समर्थोसि ममोद्धारे कियञ्छ्रमः इति श्लोको ख , छ पुस्तकेधिकोत्रास्ति अष्टमुष्टिकया लिङ्गं वह्निं सन्पर्प्य च क्रमात्

దిక్పతులను విధివిధానంగా అర్చించి, శివకుంభమును మరియు వర్ధనీని కూడా పూజించి, ‘సత్యాధివాసన’ అనే విధిని నిర్వహించవలెను; అలాగే దీక్షాంతక్రియను కూడా సమభ్యర్చించవలెను। తరువాత ప్రార్థన—“ఓ వాసుదేవా, దయాశీలుడా! లీలగా నన్ను సముద్ధరించు. గృహోద్ధారానికి నీవు సమర్థుడవు; నా ఉద్ధారానికి ఎంత శ్రమ?”—ఈ శ్లోకం ‘ఖ’ మరియు ‘ఛ’ ప్రతుల్లో అదనంగా లభిస్తుంది। అనంతరం క్రమంగా అష్టముష్టికతో లింగార్పణ చేసి, అగ్నిని కూడా ఆహుతులతో సంతర్పించాలి।

Verse 3

शिवाज्ञातस्ततो गच्छेत् प्रासादं शस्त्रमुच्चरन् तद्गतान् प्रक्षिपेद्विघ्नान् हुम्फडन्तशराणुना

అనంతరం శివాజ్ఞ పొందినవాడు, శస్త్రమంత్రాన్ని ఉచ్చరిస్తూ ప్రాసాదానికి (ఆలయ గర్భగృహానికి) వెళ్లవలెను. అక్కడ ప్రవేశించిన విఘ్నాలను ‘హుం ఫట్’ అంత్యాక్షరాలతో కూడిన శరశస్త్రం ద్వారా తరిమివేయవలెను।

Verse 4

न मध्ये स्थापयेल्लिङ्गं बेधदोषविशङ्कया तस्मान् मध्यं परित्यज्य यवार्धेन यवेन वा

‘బేధ’ అనే దోష భయంతో లింగాన్ని ఖచ్చిత మధ్యంలో ప్రతిష్ఠించకూడదు. అందువల్ల మధ్యాన్ని వదలి, అర్ధయవం లేదా ఒక యవం మేరకు కొద్దిగా తప్పించి స్థాపించాలి।

Verse 5

किञ्चिदीशानमाश्रित्य शिलां मध्ये निवेशयेत् मूलेन तामनन्ताख्यां सर्वाधारस्वरूपिणीं

ముందుగా ఈశానుని ఆశ్రయించి, మధ్యంలో ఒక శిలను స్థాపించాలి. మూలమంత్రం ద్వారా అక్కడ ‘అనంతా’ అనే, సర్వాధారస్వరూపిణి శక్తిని ప్రతిష్ఠించాలి।

Verse 6

सर्वगां सृष्टियोगेन विन्यसेदचलां शिलां अथवानेन मन्त्रेण शिवस्यासनरूपिणीं

సృష్టియోగ విధానంతో సర్వవ్యాపి ఆసనరూపంగా స్థిరమైన, అచలమైన శిలాపట్టాన్ని స్థాపించాలి; లేదా ఈ మంత్రంతో శివుని ఆసనస్వరూపాన్ని ప్రతిష్ఠించాలి।

Verse 7

ॐ नमो व्यापिनि भगवति स्थिरे ऽचले ध्रुवे ह्रं लं ह्रीं स्वाहा त्वया शिवाज्ञया शक्ते स्थातव्यमिह सन्ततं

ॐ—సర్వవ్యాపినీ భగవతీ, స్థిరా, అచలా, ధ్రువా—నీకు నమస్కారం। హ్రం లం హ్రీం స్వాహా। హే శక్తీ, శివాజ్ఞచేత నీవు ఇక్కడ నిరంతరం స్థిరంగా నిలిచియుండుము।

Verse 8

इत्युक्त्वा च समभ्यर्च्य निरुध्याद्रौद्रमुद्रया वज्रादीनि च रत्नानि तथोशीरादिकौषधीः

ఇట్లు పలికి విధివిధానంగా ఆరాధించి, రౌద్ర ముద్రతో దానిని నియంత్రించి/సురక్షితం చేయాలి; వజ్రాది రత్నాలు మరియు ఉశీర (వేటివేరు) మొదలైన ఔషధ ద్రవ్యాలను కూడా వినియోగించాలి।

Verse 9

लोहान् हेमादिकांस्यन्तान् हरितालादिकांस् तथा धान्यप्रभृतिशस्त्रांश् च पूर्वमुक्ताननुक्रमात्

ముందు చెప్పిన క్రమానుసారం, బంగారం మొదలుకొని కాంస్యం (ఘంటిధాతువు) వరకు లోహాలను, హరితాలాది ఖనిజాలను, అలాగే ధాన్యములు మొదలైనవి మరియు ముందుగా పేర్కొన్న వివిధ శస్త్ర/పరికరాలను (పరిశీలించి/వర్గీకరించాలి)।

Verse 10

प्रभारागत्वदेहत्ववीर्यशक्तिमयानिमान् भावयेन्नेकचित्तस्तु लोकपालेशसंवरैः

ఏకాగ్ర మనస్సుతో, లోకపాలాధీశుల సంవరాలు (రక్షాబంధాలు) సహితంగా, వీరిని ప్రభ, వర్ణఛాయ, దేహత్వం, వీర్యం మరియు శక్తితో నిండినవారిగా భావించి ధ్యానించాలి।

Verse 11

पूर्वादिषु च गर्तेषु न्यसेदेकैकशः क्रमात् समभ्यर्च्येति ङ विरुन्ध्याद्रोधमुद्रयेति ख , ग , ङ च वीर्याशक्तिमनुक्रमादिति घ लोकपालेशसञ्चरैर् इति घ पूर्वादिवत्स्वगर्तेषु इति ङ प्रभारागेत्यादिः न्यसेदेकैकशः क्रमादिति पाठः, छपुस्तके नास्ति हेमजं तारजं कूर्मं वृषं वा द्वारसम्मुखं

పూర్వాది దిశల గర్తాలలో విధిపూర్వకంగా ఒక్కొక్కటిగా క్రమంగా న్యాసం చేయాలి. సమ్యక్ ఆరాధన చేసి ‘రోధ-ముద్ర’ ద్వారా దిక్కులను అవరోధించాలి. అనంతరం పూర్వవిధానంలాగానే తమ తమ గర్తాలలో లోకపాలుల సంచార/పరికరాలతో కలిసి క్రమంగా వీర్యం, శక్తిని స్థాపించాలి. ద్వారసమ్ముఖంలో హేమజం, తారజం, కూర్మం లేదా వృషం—వాటిలో ఏదో ఒకటి ఉంచాలి.

Verse 12

सरित्तटमृदा युक्तं पर्वताग्रमृदाथवा प्रक्षिपेन्मध्यगर्तादौ यद्वा मेरुं सुवर्णजं

నదీ తీర మట్టిని లేదా పర్వత శిఖర మట్టిని తీసుకొని మధ్య గర్తంలో మొదట వేయాలి; లేదా దాని బదులుగా అక్కడ స్వర్ణనిర్మిత మేరు (శంకురూప నమూనా)ను స్థాపించాలి.

Verse 13

मधूकाक्षतसंयुक्तमञ्जनेन समन्वितं पृथिवीं राजतीं यद्वा यद्वा हेमसमुद्भवां

మధూకం మరియు అక్షతాలు (అఖండ బియ్యం) కలిపి, అంజనంతో సమన్వితమైన కాజలాన్ని శుద్ధ మట్టి మరియు రజతంతో గానీ, లేదా స్వర్ణోత్పన్న ద్రవ్యంతో గానీ కలిపి మిశ్రమం చేయాలి.

Verse 14

सर्ववीजसुवर्णाभ्यां समायुक्तां विनिक्षिपेत् स्वर्णजं राजतं वापि सर्वलोहसमुद्भवं

అన్ని విత్తనాలు మరియు స్వర్ణంతో సమ్యక్‌గా కలిపి దానిని నిక్షేపించాలి—అది స్వర్ణజమైనా, రజతమైనా, లేదా అన్ని లోహాల నుండి ఉద్భవించిన మిశ్రమలోహమైనా సరే.

Verse 15

सुवर्णं कृशरायुक्तं पद्मनालं ततो न्यसेत् देवदेवस्य शक्त्यादिमूर्तिपर्यन्तमासनं

తదనంతరం కృశరా (ఖిచ్డీ)తో కూడిన స్వర్ణం మరియు పద్మనాళాన్ని ఉంచాలి. ఇది దేవదేవునికి శక్తి నుండి ప్రధాన మూర్తి వరకు చేసే ఆసన-న్యాసం (ఆసన సమర్పణ).

Verse 16

प्रकल्प्य पायसेनाथ लिप्त्वा गुग्गुलुनाथवा श्वभ्रमाच्छाद्य वस्त्रेण तनुत्रेणास्त्ररक्षितं

అనంతరం పాయసం (పాల-అన్నం) నైవేద్యంగా సిద్ధం చేసి దానిపై గుగ్గులుతో లేపనం చేయాలి (లేదా స్థలం/వస్తువుపై గుగ్గులు లేపనం చేయాలి), గోతిని వస్త్రంతో కప్పి, కవచం మరియు అస్త్ర-రక్షా మంత్రాలతో రక్షితంగా ఉంచాలి।

Verse 17

दिक्पतिभ्यो बलिं दत्वा समाचान्तो ऽथ देशिकः शेवेन वा शिलाश्वभ्रसङ्गदोषनिवृत्तये

దిక్పాలులకు బలి సమర్పించి, ఆచమనం చేసి శుద్ధుడై, దేశికుడు (ఆచార్యుడు) తరువాత శిలలు మరియు గోతులతో సంబంధం వల్ల కలిగే ‘సంగ’ దోష నివృత్తి కోసం శేవ-క్రియను నిర్వహించాలి।

Verse 18

शस्त्रेण वा शतं सम्यग् जुहुयात् पूर्णया सह तमिति ख , ङ च यन्त्रमाच्छाद्य शस्त्रेण तनुत्रेण स्वरक्षितमिति ज श्वभ्रेत्त्यादिपाठो छ पुस्तके नास्ति दिक्पालादिभ्यो बलिमिति ड शिलास्तत्र सङ्गदोषनिवृत्तये इति घ , ज च शिलाश्वभ्रमङ्गदोषवृत्तये इति ख , छ च एकैकाहुतिदानेन सन्तर्प्य वास्तुदेवताः

లేదా పూర్ణాహుతి పాత్రతో కలిసి శస్త్ర-మంత్రంతో విధివిధానంగా వంద ఆహుతులు సమర్పించాలి। (కొన్ని పాఠాల్లో) యంత్రాన్ని కప్పి, శస్త్రం మరియు కవచంతో స్వరక్షణ చేసుకోవాలి। దిక్పాలాది దేవతలకు కూడా బలి ఇవ్వాలి। అక్కడ శిల, గోతి మొదలైన వాటి సంబంధం వల్ల కలిగే ‘సంగ’ (మరియు ఇతర) దోష నివృత్తి కోసం, ఒక్కొక్క ఆహుతి ఇచ్చి వాస్తు దేవతలను సంతృప్తిపరచాలి।

Verse 19

समुत्थाप्य हृदादेवमासनं मङ्गलादिभिः गुरुर्देवाग्रतो गच्छेन्मूर्तिपैश् च दिशि स्थितैः

హృదయ కమలంనుండి దేవతను ఆహ్వానించి, మంగళాది విధులతో ఆసనంపై స్థాపించి, గురువు దేవుని ముందుగా సాగాలి; దిశలలో నిలిచిన మూర్తిపులు (ప్రతిమా-వాహకులు) అతనితో కలిసి ఉండాలి।

Verse 20

चतुर्भिः सह कर्तव्या देवयज्ञस्य पृष्ठतः प्रासादादि परिभ्रम्य भद्राख्यद्वारसम्मुखं

నాలుగు సహాయకులతో కలిసి దేవయజ్ఞం వెనుక (నిర్దిష్ట) క్రియ చేయాలి; ప్రాసాదాది నిర్మాణాలను ప్రదక్షిణ చేసి ‘భద్ర’ అనే ద్వారం ఎదురుగా నిలిచి (కర్మను) నిర్వహించాలి।

Verse 21

लिङ्गं संस्थाप्य दत्वार्घ्यं प्रासादं सन्निवेशयेत् द्वारेण द्वारबन्धेन द्वारदेशेन तच्छिला

లింగాన్ని స్థాపించి అర్ఘ్యాన్ని సమర్పించిన తరువాత ప్రాసాదం (మందిర-భవనం) యొక్క సన్నివేశాన్ని ఏర్పాటు చేయాలి. ద్వారం, ద్వారబంధం (కపాటబంధ/లింటెల్) మరియు నిర్దిష్ట ద్వారదేశం ప్రకారం ఆ శిలాకార్యాన్ని స్థాపించాలి.

Verse 22

द्वारबन्धे शिखाशून्ये तदर्धेनाथ तदृते वर्जयन् द्वारसंस्पर्शं द्वारेणैव महेश्वरं

ద్వారబంధంలో శిఖా లేకపోతే, అర్ధవిధానంతో గానీ లేదా అది లేకుండానే గానీ, ద్వారస్పర్శను వర్జించి, ద్వారంలోనే నిలిచి మహేశ్వరుని పూజించాలి.

Verse 23

देवगृहसमारम्भे कोणेनापि प्रवेशयेत् अयमेव विधिर्ज्ञेयो व्यक्तलिङ्गे ऽपि सर्वतः

దేవగృహ సమారంభంలో (దేవత/మంగళతత్త్వాన్ని) మూల నుండైనా ప్రవేశింపజేయాలి. ఇదే విధి సర్వత్ర జ్ఞేయం—వ్యక్తలింగంలో కూడా.

Verse 24

गृहे प्रवेशनं द्वारे लोकैर् अपि समीरितं अपद्वारप्रवेशेन विदुर्गोत्रक्षयं गृहं

ఇంటిలో ప్రవేశం ద్వారం ద్వారానే చేయాలి—ఇది ప్రజలూ చెబుతారు. ఎందుకంటే అపద్వారం ద్వారా ప్రవేశిస్తే ఆ గృహం గోత్రక్షయం (వంశహాని) కలిగిస్తుందని వారు భావిస్తారు.

Verse 25

अथ पीठे च संस्थाप्य लिङ्गं द्वारस्य सम्मुखं तूर्यमङ्गलनिर्घेषैर् दूर्वाक्षतसमन्वितं

తరువాత పీఠంపై లింగాన్ని ద్వారానికి ఎదురుగా స్థాపించాలి; మరియు మంగళ తూర్యనాదాల ఘోష మధ్య, దూర్వా గడ్డి మరియు అక్షత (అఖండ బియ్యం)తో కూడి (క్రియ నిర్వహించాలి).

Verse 26

समुत्तिष्ठं हृदेत्युक्त्वा महापाशुपतं पठेत् यतिमिति घ तदर्धे वाथ तत्सुतमिति ज तदर्धे नाथ तद्युते इति ङ बन्धने इति ख बन्ध्यन् इति घ रक्षयन् इति झ वर्जयेदिति छ वित्तगोत्रक्षयं गुहमिति ग अथ चैवं इति ज , झ , घ च अपनीय घटं श्वभ्राद् देशिको मूर्तिपैः सह

“హృదయంలో లేచిరా” అని ఉచ్చరించి మహాపాశుపత మంత్రాన్ని పఠించాలి. ‘ఘ’ పాఠంలో “యతి”; ‘జ’ పాఠంలో మధ్యభాగంలో “తర్వాత ‘అతని కుమారుడు’”; ‘ఙ’ పాఠంలో మధ్యభాగంలో “హే నాథా, దానితో యుక్తుడవు” అని ఉంది. ఇతర పాఠాలు—“బంధనార్థం” (ఖ), “బంధించుచు” (ఘ), “రక్షించుచు” (ఝ), “వర్జించవలెను/వదలవలెను” (ఛ), “ధన-గోత్రక్షయం—హే గుహ” (గ). ‘జ’, ‘ఝ’, ‘ఘ’ పాఠాల్లో కూడా ఇదే. అనంతరం దేశికుడు మూర్తిపైలు (ప్రతిమా సేవకులు) తో కలిసి గోతిలోని ఘటాన్ని తీసివేయాలి.

Verse 27

मन्त्रं सन्धारयित्वा तु विलिप्तं कुङ्कुमादिभिः शक्तिशक्तिमतोरैक्यं ध्यात्वा चैव तु रक्षितं

మంత్రాన్ని విధివిధానంగా సంధారించి, కుంకుమాది ద్రవ్యాలతో లేపనం చేయాలి. అనంతరం శక్తి మరియు శక్తిమాన్ యొక్క ఏకత్వాన్ని ధ్యానిస్తే, ఈ విధంగా అది రక్షితమగును.

Verse 28

लयान्तं मूलमुच्चार्य स्पृष्ट्वा श्वभ्रे निवेशयेत् अंशेन ब्रह्मभागस्य यद्वा अंशद्वयेन च

‘లయ’తో అంతమయ్యే మూలమంత్రాన్ని ఉచ్చరించి, (వస్తువును) స్పృశించి, దానిని శ్వభ్రంలో (కుక్క బుర్రోలో) స్థాపించాలి—బ్రహ్మభాగంలోని ఒక అంసంతో గానీ, లేక రెండు అంసాలతో గానీ.

Verse 29

अर्धेन वाष्टमांशेन सर्वस्याथ प्रवेशनं विधाय सीसकं नाभिदीर्घाभिः सुसमाहितः

తర్వాత సమస్త (మిశ్రమం) యొక్క ప్రవేశం/ఆవేశాన్ని అర్ధమో లేదా అష్టమాంశమో అనే ప్రమాణంతో జాగ్రత్తగా నిర్వహించి, సుసమాహిత సాధకుడు నాభి-ప్రమాణ దండములతో/పరికరములతో సీసకం (సీసం) ప్రయోగించాలి.

Verse 30

श्वभ्रं वालुकयापुर्य ब्रूयात् स्थिरीभवेति च ततो लिङ्गे स्थिरीभूते ध्यात्वा सकलरूपिणं

శ్వభ్రాన్ని (గోతిని) ఇసుకతో నింపి, “స్థిరీభవ” (స్థిరమగు) అని పలకాలి. తరువాత లింగం స్థిరపడినప్పుడు, సకలరూపుడైన ఈశ్వరుని ధ్యానించాలి.

Verse 31

मूलमुच्चार्य शक्त्यन्तं सृष्ट्या च निष्कलं न्यसेत् स्थाप्यमानं यदा लिङ्गं याम्यां दिशमथाश्रयेत्

మూలమంత్రాన్ని శక్త్యంతం వరకు ఉచ్చరించి, అనంతరం సృష్టిక్రమముచే నిష్కలరూప న్యాసం చేయవలెను. లింగ ప్రతిష్ఠ జరుగునప్పుడు యామ్య (దక్షిణ) దిశను ఆశ్రయించి నిలువవలెను.

Verse 32

तत्तद्दिगीशमन्त्रेण पूर्णान्तं दक्षिणान्वितं अद्वयात्मकः पाठो झ पुस्तके नास्ति ध्यायेदिति घ सृष्ट्यादिविकलमिति झ सृष्ट्यादिनिष्फलमिति ख , घ , च सृष्ट्यादि निष्फलमिति ग , ड च ततो लिङ्गे इत्य् आदिः, दिशमथाश्रयेदित्यन्तः पाठो ज पुस्तके नास्ति सव्ये स्थाने च वक्रे च चलिते स्फुटितेपि वा

ప్రతి దిగీశ (దిక్పాల) మంత్రంతో సంపూర్ణ విధిని చేసి, దక్షిణావర్తంగా (గడియార దిశ/దక్షిణక్రమం) కొనసాగవలెను. కొన్ని పాఠాలలో ‘అద్వయాత్మకః… ధ్యాయేత్’ అని ఉంది. కొన్నిచోట్ల ‘సృష్ట్యాది వికలము’, మరికొన్నిచోట్ల ‘సృష్ట్యాది నిష్ఫలము’ అనే పాఠభేదం కనిపిస్తుంది. ‘తతో లింగే…’ నుండి ‘దిశమథాశ్రయేత్’ వరకు భాగం కొన్ని ప్రతుల్లో లేదు. లింగం ఎడమవైపు ఉంచబడినా, వంకరగా ఉన్నా, కదిలినా, పగిలినా—విధి ప్రకారమే ఆచరించవలెను.

Verse 33

जुहुयान् मूलमन्त्रेण बहुरूपेण वा शतं कुञ्चान्येष्वपि दोषेषु शिवशान्तिं समाश्रयेत्

మూలమంత్రంతో హోమం చేయవలెను, లేదా బహురూప విధానంతో శత ఆహుతులు సమర్పించవలెను. ఇతర దోషాలున్నా శివశాంతిని ఆశ్రయించవలెను.

Verse 34

युक्तं न्यासादिभिर्लिङ्गं कुर्वन्नेवं न दोषभाक् पीठबन्धमतः कृत्वा लक्षणस्यांशलक्षणं

ఇలా న్యాసాది కర్మలతో యుక్తంగా లింగాన్ని విధివిధానంగా చేయుచు/స్థాపించుచు ఉంటే దోషం కలుగదు. అనంతరం పీఠబంధం చేసి, లక్షణానికి సంబంధించిన అంసలక్షణాలను గ్రహించవలెను.

Verse 35

गौरीमन्त्रं लयं नीत्वा सृष्ट्या पिण्डीञ्च विन्यसेत् सम्पूर्य पार्श्वसंसिद्धिं वालुकावज्रलेपनं

గౌరీమంత్రాన్ని లయస్థితికి నడిపి, తరువాత సృష్టిక్రియచే పిండీని విన్యసించవలెను. పార్శ్వసంసిద్ధిని సంపూర్ణం చేసి, ‘వాలుకా–వజ్ర లేపనం’ అనే పూతను వేయవలెను.

Verse 36

ततो मूर्तिधरैः सार्धं गुरुः शान्तिं घटोर्ध्वतः संस्थाप्य कलशैर् अन्यैस्तद्वत् पञ्चामृतादिभिः

అనంతరం గురువు మూర్తిధరులతో కలిసి కలశం పైభాగంలో శాంతి-స్థాపన చేయాలి; అలాగే ఇతర కలశాలతో కూడా పంచామృతాది అభిషేక ద్రవ్యాలతో విధిని నిర్వహించాలి।

Verse 37

विलिप्य चन्दनाद्यैश् च सम्पूज्य जगदीश्वरं उमामहेशमन्त्राभ्यां तौ स्पृशेल्लिङ्गमुद्रया

చందనాది ద్రవ్యాలతో లేపనం చేసి జగదీశ్వరుని సమ్యక్‌గా సంపూర్ణ పూజ చేసి; తరువాత ఉమా–మహేశ మంత్రాలతో లింగముద్రను ధరించి ఆ దివ్య దంపతులను స్పర్శించాలి।

Verse 38

ततस्त्रितत्त्वविन्यासं षडर्चादिपुरःसरं कृत्वा मूर्तिं तदीशानामङ्गानां ब्रह्मणामथ

తదుపరి షడర్చా మొదలైన పూర్వకర్మలతో త్రితత్త్వ-న్యాసం చేసి, ఆ ఈశానాధిపతుల మూర్తిని వారి అంగాలకు సంబంధించిన బ్రహ్మమంత్రాలతో కలిసి భావించాలి/విన్యసించాలి।

Verse 39

ज्ञानी लिङ्गे क्रियापीठे विनास्य स्नापयेत्ततः गन्धैर् विलिप्य सन्धूप्य व्यापित्वे शिवे न्यसेत्

జ్ఞానసంపన్న ఉపాసకుడు లింగాన్ని క్రియాపీఠంపై విన్యసించి సమ్యక్‌గా ప్రతిష్ఠించి, తరువాత స్నానం చేయించాలి; ఆపై గంధద్రవ్యాలతో లేపనం చేసి ధూపం సమర్పించి, సర్వవ్యాపి శివునిలో న్యాసం చేయాలి।

Verse 40

स्रग्धूपदीपनैवेद्यैर् हृदयेन फलानि च तः कृत्वा लक्षणस्याङ्गलक्षणमिति घ पार्श्वसिद्धिं च वालुकाव्रजलेपनमिति ज सप्तारन्यकलशैर् अन्यैः स्तुत्वा इति झ चतुराज्यैश् च इति झ षडर्घादिपुरःसरमिति झ षडग्रादिपुरःसरमिति ख ज्ञानलिङ्गे इति झ विनिवेद्य यथाशक्ति समाचम्य महेश्वरं

తర్వాత మాలలు, ధూపం, దీపం, నైవేద్యం మరియు హృదయమంత్ర పఠనంతో ఫలాలను కూడా సమర్పించాలి। అనంతరం ‘లక్షణస్య అంగలక్షణం’, ‘పార్శ్వసిద్ధి’, ‘వాలుకావ్రజలేపనం’ మొదలైన విధులు, అలాగే ‘సప్తారణ్య-కలశాలు’, ‘చతురాజ్యాలు’, ‘షడర్ఘ్యాది-పురఃసరం’ (లేదా ‘షడగ్రాది-పురఃసరం’) మరియు ‘జ్ఞానలింగం’ వంటి క్రమాలతో స్తుతించి, యథాశక్తి సమర్పణలు చేసి ఆచమనం చేసి మహేశ్వరుని పూజించాలి।

Verse 41

दत्वार्घं च जपं कृत्वा निवेद्य वरदे करे चन्द्रार्कतारकं यावन् मन्त्रेण शैवमूर्तिपैः

అర్ఘ్యాన్ని సమర్పించి జపం చేసి, అనంతరం వరప్రదమైన చేతిలో (అర్పణాన్ని) నివేదించాలి. శైవమంత్రాలతో, శివమూర్తులతో కూడి చంద్ర-సూర్య-తారకాలను యథావిస్తారంగా అర్పించాలి.

Verse 42

स्वेच्छयैव त्वया नाथ स्थातव्यमिह मन्दिरे प्रणम्येव वहिर्गत्वा हृदा वा प्रणवेन वा

ఓ నాథా! మీ స్వేచ్ఛచేతనే మీరు ఈ మందిరంలో నిలిచి ఉండాలి. నమస్కరించి తరువాత బయటికి వెళ్లి, హృదయంలో గానీ లేదా ప్రణవం ‘ఓం’ ద్వారా గానీ మళ్లీ భక్తితో వందనం చేయాలి.

Verse 43

संस्थाप्य वृषभं पश्चात् पूर्ववद्वलिमाचरेत् न्यूनादिदोषमोषाय ततो मृत्युजिता शतं

వృషభాన్ని స్థాపించిన తరువాత, మునుపటివిధంగా బలి ఆచరించాలి. న్యూనత మొదలైన దోషాల నివారణార్థం, అనంతరం ‘మృత్యుంజయ’ మంత్రాన్ని వందసార్లు జపించాలి.

Verse 44

शिवेन सशिवो हुत्वा शान्त्यर्थं पायसेन च ज्ञानाज्ञानकृतं यच्च तत् पूरय महाविभो

శాంత్యర్థం ‘శివ’ నామంతో, శుభసహితంగా, అలాగే పాయసంతో కూడ హోమం చేయాలి. ఓ మహావిభో! జ్ఞానపూర్వకంగా గానీ అజ్ఞానపూర్వకంగా గానీ జరిగినదంతా మీరు పూర్ణం చేసి సరిచేయండి.

Verse 45

हिरण्यपशुभूम्यादि गीतवाद्यादिहेतवे अम्बिकेशाय तद् भक्त्या शक्त्या सर्वं निवेदयेत्

సువర్ణం, పశువులు, భూమి మొదలైన వాటికీ, గీత-వాద్యాది కళలకీ కారణమైన అంబికేశునికి, భక్తితో మరియు తన శక్తి మేరకు, సమస్తాన్ని నివేదించాలి.

Verse 46

दानं महोत्सवं पश्चात् कुर्याद्दिनचतुष्टयं त्रिसन्ध्यं त्रिदिनं मन्त्री होमयेन् मूर्तिपैः सह

మహోత్సవానంతరం నాలుగు రోజులు దానం చేయాలి. మూడు రోజులు మంత్రిగానున్న పురోహితుడు ప్రాతః, మధ్యాహ్న, సాయంకాల—త్రిసంధ్యలలో, మూర్తిపాలకులతో కలిసి హోమం చేయాలి.

Verse 47

चतुर्थेहनि पूर्णाञ्च चरुकं बहुरूपिणा निवेद्य सर्वकुण्डेषु सम्पाताहुतिसोधितम्

నాలుగవ రోజున బహురూపిణికి సంపూర్ణ చరు-నైవేద్యాన్ని సమర్పించి, అన్ని కుండాలలో ‘సంపాత’ ఆహుతి ద్వారా శుద్ధి చేయబడుతుంది.

Verse 48

दिनचतुष्टयं यावत्तन्निर्माल्यन्तदूर्धतः निर्माल्यापनयं कृत्वा स्नापयित्वा तु पूजयेत्

నాలుగు రోజులు వరకు ఆ నిర్మాల్యాన్ని పైభాగంలో (గౌరవస్థానంలో) ఉంచాలి. తరువాత నిర్మాల్యాపనయం చేసి, దేవమూర్తిని స్నాపనం చేసి, ఆపై పూజ చేయాలి.

Verse 49

पूजा सामान्यलिङ्गेषु कार्या साधारणाणुभिः इदोषमोक्षायेति ज न्यानादिदोषनाशायेति ङ महाप्रभो इति झ हिरण्यवस्त्रधूपादि इति झ पायसाहुतिसोधितमिति झ सम्पाताहुतिशोधनमिति ग स्नापयित्वा च इति ग साधारणांशुभिरिति ख साधारणादिकमिति ग विहाय लिङ्गचैतन्यं कुर्यात् स्थाणुविसर्जनं

సాధారణ (అప్రతిష్ఠిత) లింగాలలో ‘సాధారణ’ మంత్రాలతో పూజ చేయాలి. “ఇదోషమోక్షాయ”, “అజ్ఞానాదిదోషనాశాయ”, “మహాప్రభో” వంటి మంత్రాలు ప్రయోగించాలి; అలాగే స్వర్ణం, వస్త్రం, ధూపం మొదలైన ద్రవ్యాలు సమర్పించాలి. పాయస ఆహుతులతో శుద్ధి జరుగుతుంది; ‘సంపాత’ ఆహుతితో కూడా శోధనం జరుగుతుంది. తరువాత స్నాపనం చేసి సాధారణ కర్మలు నిర్వహించి, లింగచైతన్య ఆహ్వానాన్ని విడిచి స్థాణు-విసర్జనం చేయాలి.

Verse 50

असाधारणलिङ्गेषु क्षमस्वेति विसर्जनं आवाहनमभिव्यक्तिर्विसर्गः शक्तिरूपता

అసాధారణ లింగాలలో “క్షమస్వ” (“క్షమించు”) అనే వాక్యం ‘విసర్జనం’గా చెప్పబడుతుంది. ‘విసర్గ’ అనేది ఆవాహనం మరియు అభివ్యక్తి అనే క్రియ కూడా; దాని స్వరూపం శక్తిరూపత.

Verse 51

प्रतिष्ठान्ते क्वचित् प्रोक्तं स्थिराद्याहुतिसप्तकं स्थिरस् तथाप्रमेयश्चानादिबोधस्तथैव च

ప్రతిష్ఠాంతంలో కొన్ని సంప్రదాయాలలో ‘స్థిరా’తో ప్రారంభమయ్యే ఏడు ఆహుతుల సమూహం విధించబడింది; అందులో ‘స్థిర’, ‘అప్రమేయ’, ‘అనాదిబోధ’ కూడా పేర్కొనబడ్డాయి।

Verse 52

नित्योथ सर्वगश् चैवाविनाशी दृष्ट एव च एते गुणा महेशस्य सन्निधानाय कीर्तिताः

ఆయన నిత్యుడు, సర్వవ్యాపి, అవినాశి, మరియు ప్రత్యక్షంగా అనుభవగమ్యుడు; మహేశుని ఈ గుణాలు ఆయన సన్నిధానాన్ని గుర్తించే లక్షణాలుగా ఉపదేశించబడ్డాయి।

Verse 53

ॐ नमः शिवाय स्थिरो भवेत्याहुतीनां क्रमः एवमेतञ्च सम्पाद्य विधाय शिवकुम्भवत्

‘ఓం నమః శివాయ; (అతడు) స్థిరుడగుగాక’—ఇదే ఆహుతుల క్రమం. దీనిని విధివిధానంగా పూర్తిచేసి శివకుంభ విధానానుసారంగా నిర్వహించాలి।

Verse 54

कुम्भद्वयञ्च तन्मध्यादेककुम्भाम्भसा भवं संस्नाप्य तद् द्वितीयन्तु कर्तृस्नानाय धारयेत्

రెండు కుంభాలను స్థాపించాలి; వాటి మధ్య నుండి ఒక కుంభ జలంతో (దేవత/ప్రతిష్ఠిత రూపం)ను స్నాపన-అభిషేకం చేసి, రెండవ కుంభాన్ని కర్త యొక్క స్నానార్థం నిల్వ ఉంచాలి।

Verse 55

दत्वा बलिं समाचम्य वहिर्गच्छेत् शिवाज्ञया जगतीवाह्यतश् चण्डमैशान्यान्दिशि मन्दिरे

బలిని సమర్పించి ఆచమనం చేసి శివాజ్ఞ ప్రకారం బయటికి వెళ్లాలి; అలాగే మందిరంలో జగతి వెలుపల ఈశాన్య (ఉత్తర-తూర్పు) దిశలో చండ (రక్షక) కర్మ/విధానాన్ని స్థాపించాలి।

Verse 56

धामगर्भप्रमाणे च सुपीठे कल्पितासने पूर्ववन् न्यासहोमादि विधाय ध्यानपूर्वकं

ధామగర్భ ప్రమాణమునుసరించి సుపీఠముపై ఆసనాన్ని ఏర్పాటు చేసి, పూర్వవిధంగా ధ్యానాన్ని పూర్వాంగంగా చేసుకొని న్యాస, హోమాది కర్మలను నిర్వహించాలి।

Verse 57

संस्थाप्य विधिवत्तत्र ब्रह्माङ्गैः पूजयेत्ततः अङ्गानि पूर्वयुक्तानि ब्रह्माणी त्वर्चना यथा

అక్కడ దేవతను విధివిధానంగా స్థాపించి, అనంతరం బ్రహ్ముని అంగములతో పూజించాలి; పూర్వనియమిత అంగాలను బ్రహ్మాణీ అర్చన విధానంలా అర్చించాలి।

Verse 58

ख , ग , ङ , छ च पूर्वभुक्तानीति ज त्वधुना यथा इति ख एवं सद्योजाताय ॐ ह्रूं फट् नमः ॐ विं वामदेवाय ह्रूं फट् नमः ॐ बुं अघोराय ह्रूं फट् नमः ॐ तत्पुरुषाय वौमीशानाय च ह्रूं फट् जपं विवेद्य सन्तर्प्य विज्ञाप्य नतिपूर्वकं देवः सन्निहितो यावत्तावत्त्वं सन्निधो भव

ఇలా జపించాలి—“ఓం హ్రూం ఫట్ నమః సద్యోజాతాయ”, “ఓం వింవామదేవాయ హ్రూం ఫట్ నమః”, “ఓం బుం అఘోరాయ హ్రూం ఫట్ నమః”, మరియు “ఓం తత్పురుషాయ, వౌం ఈశానాయ చ హ్రూం ఫట్।” జపం పూర్తిచేసి దానిని నివేదించి, సంతర్పణ చేసి, వినతిపూర్వకంగా నమస్కరించి ఇలా చెప్పాలి—“దేవుడు సన్నిహితంగా ఉన్నంతకాలం, నీవు కూడా ఇక్కడ సన్నిధిగా ఉండుము।”

Verse 59

न्यूनाधिकञ्च यत्किञ्चित् कृतमज्ञानतो मया तवत्प्रसादेन चण्डेश तत् सर्वं परिपूरय

అజ్ఞానవశాత్తు నావలన ఏదైనా తక్కువగానో ఎక్కువగానో జరిగినదైతే, ఓ చండేశా! నీ ప్రసాదంతో అది సమస్తం పరిపూర్ణం చేయుము।

Verse 60

वाणलिङ्गे वाणरोहे सिद्धलिङ्गे स्वयम्भुवि प्रतिमासु च सर्वासु न चण्डो ऽधिकृतो भवेत्

వాణలింగం, వాణరోహ లింగం, సిద్ధలింగం, స్వయంభూ లింగం మరియు సమస్త ప్రతిమల విషయంలో చండుడు (అయోగ్యుడు/అశుద్ధుడు) అధికారిగా నియమింపబడకూడదు।

Verse 61

अद्वैतभावनायुक्ते स्थण्डिलेशविधावपि अभ्यर्च्य चण्डं ससुतं यजमानं हि भार्यया

అద్వైత భావనలో స్థితుడై, స్థండిల (పవిత్ర భూమి) విధిలోనూ కుమారునితో కూడిన చండుని విధివిధానంగా ఆరాధించాలి; యజమానుడు భార్యతో కలిసి పూజ చేయాలి।

Verse 62

पूर्वस्थापितकुम्भे न स्नापयेत् स्नापकः स्वयं स्थापकं यजमानोपि सम्पूज्य च महेशवत्

ముందే స్థాపించిన కుంభాన్ని స్నాపకుడు తానే స్నానం చేయించకూడదు. స్థాపకుని కూడా యజమానుడు మహేశుని (శివుని) వలె గౌరవించి సమ్యక్ పూజించాలి।

Verse 63

वित्तशाठ्यं विना दद्याद् भूहिरण्यादि दक्षिणां निवेद्य इति घ कृतमज्ञानतोपि वा इति ग बाणलिङ्गे चले लोहे इति ज स्थण्डिले सन्निधावपि इति ज , झ च स्थापक इति ज प्रपूज्य च इति ज महेश्वरमिति ख , छ च गोहिरण्यादि इति ज , झ च मूर्तिमान् विधिवत् पश्चात् जापकान् ब्राह्मणांस् तथा

ధనంలో మోసం లేకుండా, భూమి-స్వర్ణాది దక్షిణను నివేదించి ఇవ్వాలి; అజ్ఞానవశాత్తు ఏదైనా జరిగితే దానిని విధిప్రకారం సరిచేయాలి. బాణలింగం, చల లింగం లేదా లోహలింగం అయినా, స్థండిలంలో గానీ కేవలం సన్నిధిలో గానీ, స్థాపకుని గౌరవించాలి. మహేశ్వరుని సమ్యక్ పూజించి, గో-స్వర్ణాది దానాలు ఇచ్చి, అనంతరం విధివిధానంగా జపం చేసే బ్రాహ్మణులను కూడా సత్కరించాలి।

Verse 64

देवज्ञं शिल्पिनं प्रार्च्य दीनानाथादि भोजयेत् यदत्र सम्मुखीभावे स्वेदितो भगवन्मया

దేవజ్ఞుడు (కర్మకాండ నిపుణుడు) మరియు శిల్పిని సమ్యక్ గౌరవించి, దీనులు, అనాథులు మొదలైనవారికి భోజనం పెట్టాలి. ఇక్కడ వారి సమ్ముఖ సన్నిధి వల్ల కలిగే పుణ్యాన్ని నేను భగవద్భక్తితో ప్రకటించాను।

Verse 65

क्षमस्व नाथ तत् सर्वं कारुण्याम्बुनिधं मम इति विज्ञप्तियुक्ताय यजमानाय सद्गुरुः

“ఓ నాథా! నా సమస్త దోషాలను క్షమించండి; మీరు కరుణాసముద్రం”—అని వినతితో ఉన్న యజమానునికి సద్గురు కృప/ప్రసాదం ప్రసాదించాడు।

Verse 66

प्रतिष्ठापुण्यसद्भावं स्फुरत्तारकसप्रभं कुशपुष्पाक्षतोपेतं स्वकरेण समर्पयेत्

తన స్వహస్తంతో, ప్రతిష్ఠాపుణ్యసద్భావముతో యుక్తమై, ప్రకాశించే తారకవలె దీప్తమై, కుశ, పుష్ప, అక్షతాలతో కూడిన ద్రవ్యాన్ని సమర్పించాలి।

Verse 67

ततः पाशपतोपेतं प्रणम्य परमेश्वरं ततो ऽपि बलिभिर्भूतान् सन्निधाय निबोधयेत्

ఆపై పాశుపత వ్రతంతో యుక్తుడై పరమేశ్వరుడు (శివుడు)కు నమస్కరించి; తరువాత బలులతో భూతగణాలను సన్నిధికి ఆహ్వానించి తగిన విధంగా ఉపదేశించి/శాంతింపజేయాలి।

Verse 68

स्थातव्यं भवता तावद् यावत् सन्निहितो हरः गुरुर्वस्त्रादिसंयुक्तं गृह्णीयाद्यागमण्डपं

హరుడు (శివుడు) సన్నిహితుడయ్యే వరకు మీరు నిలిచి ఉండాలి; ఆపై గురువు వస్త్రాది సమేతంగా యాగమండపాన్ని స్వీకరించి నిర్వహణ చేపట్టాలి।

Verse 69

सर्वोपकरणं शिल्पी तथा स्नापनमण्डपं अन्ये देवादयः स्थाप्या मन्त्रैर् आगमसम्भवैः

శిల్పి సమస్త ఉపకరణాలను అమర్చి, స్నాపనమండపాన్ని కూడా సిద్ధం చేయాలి; ఇతర దేవతలు మొదలైనవారిని ఆగమసంభవ మంత్రాలతో స్థాపించాలి।

Verse 70

आदिवर्णस्य भेदाद्वा सुतत्त्वव्याप्तिभाविताः साध्य प्रमुखदेवाश् च सरिदोषधयस् तथा

లేదా ఆదివర్ణ భేదం నుండి, సుతత్త్వవ్యాప్తితో భావితమై, సాధ్యులు మొదలైన ప్రధాన దేవగణాలు, అలాగే నదులు మరియు ఔషధ వృక్షాలు కూడా ఉద్భవిస్తాయి।

Verse 71

क्षेत्रपाः किन्नराद्याश् च पृथिवीतत्त्वमाश्रिताः इति ख , घ च गुरुर्वस्त्राणीत्यादिः, स्नानमण्डपमित्यन्तः पाठो झ पुस्तके नास्ति आदिवर्णस्य शेषाद्वा इति झ स्वातन्त्र्या व्याप्तिरीरिता इति ग स्वतत्त्वव्याप्तिभाविता इति छ स्वतन्त्रव्याप्तिभेदत इति ज जाप्य इति झ स्नानं सरस्वतीलक्ष्मीनदीनामम्भसि क्वचित्

“క్షేత్రపాలులు, కిన్నరులు మొదలైనవారు పృథివీ-తత్త్వాన్ని ఆశ్రయించి ఉన్నారు”—ఇది ఖ, ఘ పాఠాలలో ఉంది. కొన్ని ప్రతుల్లో తరువాత “గురు వస్త్రాణి…” అని ప్రారంభమయ్యే భాగం కనిపిస్తుంది; “స్నానమండపం” వరకు ఉన్న పాఠం ఝ ప్రతిలో లేదు. ఝ పాఠంలో “ఆదివర్ణ శేషం నుండికూడా” అని ఉంది. ఇతర భేదాలు—“స్వాతంత్ర్యమే వ్యాప్తి” (గ), “స్వతత్త్వ-వ్యాప్తిచే భావితం” (ఛ), “స్వతంత్ర-వ్యాప్తి భేదతః” (జ); ఝ లో “జాప్య” అని ఉంది. కొన్ని చోట్ల సరస్వతి, లక్ష్మీ నదీజలాలలో స్నానం విధించబడింది।

Verse 72

भुवनाधिपतीनाञ्च स्थानं यत्र व्यवस्थितिः अण्डवृद्धिप्रधानान्तं त्रितत्त्वं ब्रह्मणः पदं

లోకాధిపతుల స్థానాలు మరియు వారి క్రమబద్ధ స్థితి ఎక్కడ స్థాపితమై ఉందో, అదే బ్రహ్ముని ‘పదం/ఆవాసం’—అండవృద్ధి నుండి ప్రధానం (ప్రకృతి) వరకు వ్యాపించిన త్రితత్త్వం।

Verse 73

तन्मात्रादिप्रधानान्तं पदमेतत् त्रिकं हरेः नाट्येशगणमातॄणां यक्षेशशरजन्मनां

తన్మాత్రాది నుండి ప్రధానం (ప్రకృతి) వరకు వ్యాపించే ఈ త్రికం హరికి సంబంధించిన పద/ఉపాధుల సమాహారం; ఇదే త్రికం నాట్యేశుడు (నటరాజు), గణులు, మాతృకలు, యక్షేశుడు మరియు శరజన్ముడు (కార్తికేయుడు) వారికి కూడా పవిత్ర నామత్రయంగా అన్వయించాలి।

Verse 74

अण्डजाः शुद्धविद्यान्तं पदं गणपतेस् तथा मायांशदेशशक्त्यनतं शिवा शिवोप्तरोचिषां

అండజులు (అండం నుండి పుట్టిన జీవులు) అని చెప్పబడింది; అలాగే గణపతి యొక్క పదం శుద్ధవిద్యా పరిమితి వరకు ఉంటుంది. దాని పైన శివలోకాలు—మాయా అంసాలు, ప్రాంతాలు, శక్తుల భేదంలో అనంతమైనవి—శివుని ఉత్తర రోచిష్ (ఉన్నత కాంతి)తో ప్రకాశించేవి।

Verse 75

पदमीश्वरपर्यन्तं व्यक्तार्चासु च कीर्तितं कूर्माद्यं कीर्तितं यच्च यच्च रत्नादिपञ्चकं

వ్యక్తార్చా (ప్రకట మూర్తి-ఆరాధన) విభాగంలో పద్మం నుండి ఈశ్వరుని వరకు అన్నీ వివరించబడ్డాయి; అలాగే కూర్మం మొదలుకొని చెప్పబడినవన్నీ, మరియు రత్నాది-పంచకం గురించి చెప్పబడినదంతా కూడా ఉక్తమైంది।

Verse 76

प्रतिक्षिपेत् पीठगर्ते च पञ्चब्रह्मशिलां विना षड्भिर्विभाजिते गर्ते त्यक्त्वा भावञ्च पृष्ठतः

పీಠ-గర్తంలో విధిగా నిర్దిష్ట ద్రవ్యాన్ని నిక్షేపించాలి; అయితే పంచబ్రహ్మ-శిలాఫలకాన్ని మినహాయించి. గర్తాన్ని ఆరు భాగాలుగా విభజించి, వెనుక వైపునుంచి మిగిలిన భాగం మరియు అభిప్రేత భావ/స్థితిని విడిచి, శాస్త్రోక్తంగా నిక్షేపం చేయాలి.

Verse 77

स्थापनं पञ्चमांशे च यदि वा वसुभाजिते स्थापनं सप्तमे भागे प्रतिमासु सुखावहं

స్థాపనను ఐదవ భాగంలో చేయాలి; లేదా కాలం/మానం వసు-సంఖ్యగా (ఎనిమిది భాగాలుగా) విభజించబడితే, ఏడవ భాగంలో స్థాపన చేయడం ప్రతిమలకు శుభసుఖదాయకం.

Verse 78

धारणाभिर्विशुद्धिः स्यात् स्थापने लेपचित्रयोः स्नानादि मानसन्तत्र शिलारत्नादिवेशनं

స్థాపన సమయంలోను, లేపన-చిత్రకర్మ సమయంలోను ధారణల ద్వారా శుద్ధి కలుగుతుంది. అక్కడ స్నానాది క్రియలు, మానస (అంతః) ఆచారాలు, అలాగే శిలా-రత్నాది నివేశనమూ చేయాలి.

Verse 79

नेत्रोद्घाटनमन्त्रेष्टमासनादिप्रकल्पनं पूजा निरम्बुभिः पुष्पैर् यथा चित्रं न दुष्यति

మంత్రవిధిగా ‘నేత్రోద్ఘాటన’ కర్మ, ఆసనాది సామగ్రి యొక్క యథోచిత ఏర్పాట్లు, అలాగే నీరు లేకుండా పుష్పాలతో పూజ—ఇవి అన్నీ చిత్రంలా (తేమతో) చెడిపోకుండా చేయాలి.

Verse 80

विधिस्तु चललिङ्गेषु सम्प्रत्येव निगद्यते ह तत्त्वमेकं चित्रं हरेरिति घ स्नानं सरस्वतीत्यादिः, रोचिषामित्यन्तः पाठो झ पुस्तके नास्ति यद्रत्नादिकपञ्चकमिति ज षडभिर्भाजिते गर्भे इति ङ शिलावाहादिवेशनं इति झ शिलारत्ननिवेशनमिति ख पञ्चभिर्वा त्रिभिर्वापि पृथक् कुर्याद् विभाजिते

ఇప్పుడు చల-లింగాల విధి చెప్పబడుతోంది. పాఠాంతరాలు ఇలా ఉన్నాయి—కొన్ని ప్రతుల్లో ‘తత్త్వం ఒక్కటే; హరి యొక్క రూపం చిత్రవత్ (వివిధవర్ణం)’ అని; మరికొన్నింటిలో ‘స్నానం ‘సరస్వతీ…’తో ప్రారంభం’ అని; ‘రోచిషాం…’ అనే అంత్యపాఠం ఝ-ప్రతిలో లేదు. కొన్నిచోట్ల ‘రత్నాది పంచకం’ అని, మరికొన్నిచోట్ల ‘గర్భం (గర్భగృహం) ఆరు భాగాలుగా విభజితం’ అని. కొన్నిచోట్ల ‘శిలా, వాహనాది నివేశనం’ అని, మరికొన్నిచోట్ల ‘శిలా-రత్న నివేశనం’ అని. విభజించినప్పుడు ఐదు భాగాలుగా గానీ మూడు భాగాలుగా గానీ వేర్వేరుగా విభజించాలి.

Verse 81

भगत्रयेण भागांशो भवेद्भागद्वयेन वा स्वपीठेष्वपि तद्वत् स्याल्लिङ्गेषु तत्त्वभेदतः

మూడు భాగాలచే గాని, లేక రెండు భాగాలచే గాని భాగాంశ విభజన చేయవలెను. తమ తమ పీఠములపైన కూడా అదే విధి; లింగముల విషయంలో మాత్రం తత్త్వభేదమును బట్టి నిర్ణయం.

Verse 82

सृष्टिमन्त्रेण संस्कारो विधिवत् स्फाटिकादिषु किञ्च ब्रह्मशिलारत्नप्रभूतेश्चानिवेदनं

స్ఫటికాది ద్రవ్యములలో సృష్టి-మంత్రంతో విధివిధానంగా సంస్కారం చేయవలెను. అలాగే బ్రహ్మశిల, రత్నములు మొదలైన వాటిలో అనివేదనం (నైవేద్య సమర్పణ చేయకపోవడం) విధేయం.

Verse 83

योजनं पिण्डिकायाश् च मनसा परिकल्पयेत् स्वयम्भूवाणलिङ्गादौ संस्कृतौ नियमो न हि

పిండికా (ఆధారభాగం) యొక్క ప్రమాణమును కూడా మనసులో నిర్ణయించవలెను. కానీ స్వయంభూ లింగము మొదలైనవి ముందే సంస్కృతమై (ప్రతిష్ఠితమై) ఉంటే, అట్టి విషయంలో బంధన నియమం లేదు.

Verse 84

स्नापनं संहितामन्त्रैर् न्यासं होमञ्च कारयेत् नदीसमुद्ररोहाणां स्थापनं पूर्ववन् मतं

సంహితా-మంత్రములతో స్నాపనం చేయించవలెను; అలాగే నియమంగా న్యాసం మరియు హోమం చేయించవలెను. నది–సముద్ర–రోహ రూపముల స్థాపన పూర్వవిధానమునే అనుసరించునని భావించబడింది.

Verse 85

ऐहिकम् मृण्मयं लिङ्गं पिष्टकादि च तक्षणात् कृत्वा सम्पूजयेच्छुद्धं सीक्षणादिविधानतः

ఐహిక (గృహ్య/తాత్కాలిక) పూజార్థం మట్టితో చేసిన లింగమును గాని, పిష్టకము మొదలైన వాటితో చేసినదానిని గాని తక్షణమే తయారు చేసి; దానిని శుద్ధి చేసి; సీక్షణ (చల్లడం) మొదలైన విధానముల ప్రకారం సంపూర్ణంగా పూజించవలెను.

Verse 86

समादाय ततो मन्त्रानात्मानं सन्निधाय च तज्जले प्रक्षिपेल्लिङ्गं वत्सरात् कामदं भवेत्

ఆ మంత్రాలను స్వీకరించి, స్వయాన్ని ఏకాగ్రంగా స్థాపించి, ఆ జలంలో లింగాన్ని నిమజ్జనం చేయాలి; ఒక సంవత్సరం తరువాత అది ఇష్టఫలదాయకమవుతుంది.

Verse 87

विष्ण्वादिस्थापनं चैव पृयङ्मन्त्रैः समाचरेत्

విష్ణువు మొదలైన దేవతల స్థాపనను కూడా ప్రియఙ్-మంత్రాలతో విధివిధానంగా ఆచరించాలి.