Adhyaya 83

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये समयदीक्षाकथनं नाम द्व्यशीतितमो ऽध्यायः अथ त्र्यशीतितमो ऽध्यायः निर्वाणदीक्षाकथनं ईश्वर उवाच अथ निर्वाणदीक्षायां कुर्यान्मूलादिदीपनं पाशबन्धनशक्त्यर्थं ताडनादिकृतेन वा

ఇట్లు ఆదిమహాపురాణమైన అగ్నిపురాణంలో ‘సమయదీక్షాకథనం’ అనే ద్వ్యశీతితమ అధ్యాయం ముగిసింది. ఇప్పుడు ‘నిర్వాణదీక్షాకథనం’ అనే త్ర్యశీతితమ అధ్యాయం ప్రారంభం. ఈశ్వరుడు పలికెను—నిర్వాణదీక్షలో మూలాది దీపనాన్ని చేయవలెను, పాశబంధనశక్తి కోసం; లేక తాడనాది క్రియల ద్వారా కూడా చేయవచ్చును।

Verse 2

एकैकया तदाहुत्या प्रत्येकं तत्त्रयेण वा वीजगर्भशिखार्धन्तु हूं फडन्तध्रुवादिना

ప్రతి (మంత్రం)కు ఒక్కొక్క ఆహుతితో గాని, లేదా ప్రతి దానికి మూడు ఆహుతులతో గాని, బీజ-గర్భ-శిఖా భాగములు కలిగిన మంత్రాలతో—ధ్రువ వాక్యాలు మరియు ‘హూం’, ‘ఫడ్’ వంటి అంత్యాలతో సహా—హవనం చేయవలెను।

Verse 3

ॐ ह्रूं ह्रौं हौं ह्रूं फडिति मूलमन्त्रस्य दीपनं ॐ ह्रूं हौं हौं ह्रूं फडिति हृदय एवं शिरोमुखे

‘ఓం హ్రూం హ్రౌం హౌం హ్రూం ఫడ్’—ఇది మూలమంత్ర దీపనం. ‘ఓం హ్రూం హౌం హౌం హ్రూం ఫడ్’—దీనిని హృదయంపై, అలాగే శిరస్సుపై మరియు ముఖంపై (న్యాసంగా) స్థాపించవలెను।

Verse 4

प्रत्येकं दीपनं कुर्यात् सर्वस्मिन् क्रूरकर्मणि शान्तिके पौष्टिके चास्य वषडन्तादिनाणुना

సర్వ క్రూరకర్మాలలో, అలాగే శాంతిక మరియు పౌష్టిక కర్మాలలో కూడా, ప్రతి దానికి వేరువేరుగా దీపనాన్ని చేయవలెను—‘వషట్’ మొదలైన అంత్యములు గల తగిన మంత్ర-అణువు (బీజాక్షరం)తో।

Verse 5

वषड्वौषट्समोपेतैः सर्वकाम्योपरि स्थितैः हवनं संवरैः कुर्यात् सर्वत्राप्यायनादिषु

‘వషట్’ మరియు ‘వౌషట్’తో యుక్తమై, ‘సర్వకామ్య’పై స్థితమైన మంత్రాలను తీసుకొని, సంవర (ఆవరణ/రక్ష) మంత్రాలతో కలిసి హవనం చేయవలెను; అలాగే ‘ఆప్యాయన’ మొదలైన అన్ని కర్మాలలో కూడా ఇదే విధంగా చేయవలెను।

Verse 6

ततः स्वसव्यभागस्थं मण्डले शुद्धविग्रहं अडिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः ॐ हूं हों हूं फडिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः३ ॐ हूं हां हां हूं फडिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः ॐ ह्रं ह्रीं ह्रं ह्रं फडिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः वषडन्तादिनात्मनेति ख, ग, चिह्नितपुस्तकपाठः शिष्यं सम्पूज्य तत् सूत्रं सुषुम्णेति विभावितं

ఆపై మణ్డలంలో తన ఎడమ భాగంలో స్థితమైన దేవత యొక్క శుద్ధ విగ్రహాన్ని ధ్యానించాలి. గుర్తించిన ప్రతులలో మంత్రపాఠ భేదాలు ఉన్నాయి— “ఓం హూం హోం హూం ఫట్”, లేదా “ఓం హూం హాం హాం హూం ఫట్”, లేదా “ఓం హ్రం హ్రీం హ్రం హ్రం ఫట్”; మరికొన్ని పాఠాలలో ‘వషట్’తో ప్రారంభమై ‘వషట్’తో ముగియు అక్షరస్వరూపమని చెప్పబడింది. శిష్యుని సమ్యక్ పూజించి, ఆ సూత్రాన్ని ‘సుషుమ్ణా’గా భావించి సంస్కరించాలి.

Verse 7

मूलेन तच्छिखाबन्धं पादाङ्गुष्ठान्तमानयेत् संहारेण मुमुक्षोस्तु बध्नीयाच्छिष्यकायके

మూలతత్త్వం ద్వారా ఆ శిఖాబంధాన్ని పాద బొటనవేలు చివరి వరకు దింపాలి. అలాగే సంహార (లయ/ఆత్మసాత్) క్రియచే, మోక్షార్థి కోసం, దానిని శిష్యుని దేహంలో దృఢంగా బంధించాలి.

Verse 8

पुंसस्तु दक्षिणे भागे वामे नार्या नियोजयेत् शक्तिं च शक्तिमन्त्रेण पूजितान्तस्य मस्तके

పురుషునికి కుడి భాగంలో, స్త్రీకి ఎడమ భాగంలో (విధానం/ఆసనం) నియోగించాలి. అలాగే పూజాంతంలో ఉపాసకుని శిరోమధ్య (కిరీట) స్థలంలో శక్తిని శక్తిమంత్రంతో స్థాపించి పూజించాలి.

Verse 9

संहारमुद्रयाअदाय सूत्रं तेनैव योजयेत् नाडीन्त्वादाय मूलेन सूत्रे न्यस्य हृदार्चयेत्

సంహారముద్రతో సూత్రాన్ని గ్రహించి, అదే ముద్రతో దానిని యోజించాలి/బంధించాలి. తరువాత మూలతత్త్వం ద్వారా నాడులను గ్రహించి, సూత్రంపై న్యాసం చేసి, హృదయంలో అర్చన చేయాలి.

Verse 10

अवगुण्ठ्य तु रुद्रेण हृदयेनाहुतित्रयं प्रदद्यात्सन्निधानार्थं शक्तावप्येवमेव हि

రుద్రమంత్రంతో అవగుణ్ఠన (ఆవరణ) చేసి, సన్నిధానార్థం హృదయమంత్రంతో మూడు ఆహుతులు సమర్పించాలి. శక్తి ఉన్నా కూడా, ఇదే విధంగా చేయవలెను.

Verse 11

ॐ हां वर्णाध्वने नमो हां भवनाध्वने नमः ॐ हां कालाध्वने नमः शोध्याध्वानं हि सूत्रके

ఓం। ‘హాం’ బీజంతో వర్ణాధ్వానికి నమస్కారం; ‘హాం’ బీజంతో భవన/లోకస్థితుల అధ్వానికి నమస్కారం। ఓం। ‘హాం’ బీజంతో కాలాధ్వానికి నమస్కారం। సూక్ష్మ ‘సూత్ర’ తత్త్వంలో శోధనీయ అధ్వం ఈ విధంగా శుద్ధమగును।

Verse 12

न्यस्यास्त्रवारिणा शिष्यं प्रोक्ष्यास्त्रमन्त्रितेन च पुष्पेण हृदि सन्ताड्य शिष्यदेहे प्रविश्य च

‘అస్త్ర-జల’ంతో న్యాసం చేసి, అస్త్రమంత్రంతో అభిమంత్రిత జలంతో శిష్యుని ప్రోక్షించాలి। తరువాత పుష్పంతో శిష్యుని హృదయాన్ని తాకి/ఘాతించి, (మంత్రశక్తి) శిష్యదేహంలో ప్రవేశించేలా చేయాలి।

Verse 13

गुरुश् च तत्र हूङ्कारयुक्तं रेचकयोगतः चैतन्यं हंसवीजस्थं विश्लिष्येदायुधात्मना

అక్కడ గురువు, ‘హూం’ కారంతో యుక్తమైన రేచక (శ్వాసత్యాగ) యోగం ద్వారా, హంసబీజంలో నివసించే చైతన్యాన్ని ఆయుధస్వరూపమైన (తీక్ష్ణ మంత్రబల) అంతఃశక్తితో వేరు చేసి లయింపజేయాలి।

Verse 14

ॐ हौं हूं फट् आछिद्य शक्तिसूत्रेण हां हं स्वाहेति चाणुना संहारमुद्रया सूत्रे नाडीभूते नियोजयेत्

“ఓం హౌం హూం ఫట్” అని ఉచ్చరించి (అవరోధాన్ని) ఛేదించాలి; తరువాత శక్తిసూత్రంతో కోసి, “హాం హం స్వాహా” అనే అణువంత సూక్ష్మ మంత్రప్రేరణను సంహారముద్ర ద్వారా నాడీగా మారిన సూత్రంలో నియోగించాలి/స్థాపించాలి।

Verse 15

ॐ हां हं हां आत्मने नमः व्यापकं भावयेदेनं तनुत्राणावगुण्ठयेत् अपुस्तकपाठः ॐ हां पदात्मने नमः ॐ हां वर्णात्मने नमः ॐ हां मन्त्रात्मने नमः ॐ हां कालात्मने नम इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः ॐ हां हौं हूं फट् इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः तन्मात्रेणावगुण्ठयेदिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः आहुतित्रितयं दद्यात् हृदा सन्निधिहेतवे

“ఓం హాం హం హాం—ఆత్మనే నమః” అనే మంత్రంతో దీనిని సర్వవ్యాపకంగా భావించి, తరువాత తనుత్రాణరూప అవగుంఠన (రక్షాకవచం) చేయాలి। అనంతరం దివ్యసన్నిధి కోసం హృదా-మంత్రంతో మూడు ఆహుతులు సమర్పించాలి।

Verse 16

विद्यादेहञ्च विन्यस्य शान्त्यतीतावलोकनं तस्यामितरतत्त्वाद्यं मन्त्रभूतं विचिन्तयेत्

విద్యాదేహాన్ని న్యాసంగా స్థాపించి శాంతికి అతీతమైన దర్శనాన్ని అవలోకించాలి; అందులో ‘ఇతర’ తత్త్వాది విభిన్న తత్త్వాలను మంత్రస్వరూపముగా విచారించాలి।

Verse 17

ॐ हां हौं शान्त्यतीतकलापाशाय नम इत्य् अनेनावलोकयेत् हे तत्त्वे मन्त्रमप्येकं पदं वर्णाश् च षोडश तथाष्टौ भुवनान्यस्यां वीजनाडीकथद्वयं

“ఓం హాం హౌం—శాంత్యతీత కలాసమూహ పాశాయ నమః” అనే మంత్రంతో అవలోకనం చేయాలి। ఓ తత్త్వమా! ఈ సాధనలో ఏకపదాత్మక మంత్రం, పదహారు వర్ణాలు, ఎనిమిది భువనాలు, అలాగే బీజం–నాడీ ద్వివిధ బోధ కూడా చెప్పబడింది।

Verse 18

विषयञ्च गुणञ्चैकं कारणं च सदा शिवं सितायां शान्त्यतीतायामन्तर्भाव्य प्रपीडयेत्

విషయం, గుణం, ఏకత్వతత్త్వం, కారణం—ఇవన్నీ శ్వేతశక్తిలోని శాంత్యతీత స్థితిలో సదాశివునిలో లయపరచి, ఆ లయాన్ని దృఢంగా స్థిరపరచాలి।

Verse 19

ॐ हौं शान्त्यतीतकलापाशाय हूं फट् संहारमुद्रयाअदाय विदध्यात् सूत्रमस्तके पूजयेदाहुतींस्तिस्रो दद्यात् सन्निधिहेतवे

“ఓం హౌం—శాంత్యతీత కలాపాశాయ హూం ఫట్” అని జపిస్తూ సంహారముద్రతో, సూత్రాన్ని శిరస్సుపై స్థాపించాలి; తరువాత పూజ చేసి దేవసన్నిధి కోసం మూడు ఆహుతులు ఇవ్వాలి।

Verse 20

तत्त्वे द्वे अक्षरे द्वे च वीजनाडीकथद्वयं गुणौ मन्त्रौ तथाब्जस्थमेकं कारणमीश्वरं

ఇక్కడ రెండు తత్త్వాలు, రెండు అక్షరాలు, బీజం–నాడీ ద్వివిధ వివరణ; రెండు గుణాలు, రెండు మంత్రాలు ఉన్నాయి; అలాగే కమలస్థుడైన ఏక ఈశ్వరుడే ఏక కారణస్వరూపుడు।

Verse 21

पदानि भानुसङ्ख्यानि भुवनानि दश सप्त च एकञ्च विषयं शान्तौ कृष्णायामच्युतं स्मरेत्

శాంతికర్మలో సూర్యసంఖ్య (పన్నెండు) పదాలను జపిస్తూ, భువనాలను పది, ఏడు, ఒకటి అని ధ్యానించి, కృష్ణపక్ష రాత్రిలో ఒక్క విషయంపై మనస్సు నిలిపి అచ్యుతుడు (విష్ణువు)ను స్మరించాలి।

Verse 22

ताडयित्वा समादाय मुखसूत्रे नियोजयेत् जुहुयान्निजवीजेन सान्निध्यायाहुतित्रयं

దానిని తట్టి తరువాత తీసుకొని ముఖసూత్రానికి బిగించాలి; ఆపై తన వీజం (చామరం/వీచిక)తో దేవసాన్నిధ్యార్థం మూడు ఆహుతులు హోమం చేయాలి।

Verse 23

विद्यायां सप्त तत्त्वानि पादानामेकविंशतिं षड् वर्णान् सञ्चरं चैकं लोकानां पञ्चविंशतिं

ఈ విద్యలో ఏడు తత్త్వాలు, పాదాల ఇరవై ఒక భేదాలు, ఆరు వర్ణవర్గాలు, ‘సంచార’ అనే ఒక ప్రధాన నియమం, అలాగే లోకాల ఇరవై ఐదు వర్గీకరణలు చెప్పబడ్డాయి।

Verse 24

गुणानान्त्रयमेकञ्च विषयं रुद्रकारणं अन्तर्भाव्यातिरिक्तायां जीवनाडीकथद्वयं

గుణాల మూడు భేదాలు మరియు ఒక విషయం; ‘రుద్రకారణ’ అనే కారణం; అంతర్భావం మరియు అతిరిక్తం; అలాగే జీవనాడీపై రెండు కథనాలు—ఇవన్నీ వివరించవలెను।

Verse 25

अस्त्रमादाय दध्याच्च पदं द्व्यधिकविंशतिं लोकानाञ्च कलानाञ्च षष्टिं गुणचतुष्टयं

అస్త్రాన్ని గ్రహించి, పదాన్ని ఇరవై రెండు సంఖ్యగా ధ్యానించాలి; లోకాలు మరియు కళలను అరవైగా, అలాగే గుణచతుష్టయాన్ని కూడా చింతించాలి।

Verse 26

ॐ हां हौं हों शान्त्यतीतकलापाशायेति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः मन्त्राणां त्रयमेकञ्च विषयं कारणं हरिं अन्तर्भाव्य प्रतिष्ठायां शुक्लयान्ताडनादिकं

“ఓం హాం హౌం హోం”—ఇది ‘అతీత కలల పాశబంధ శాంతి’ మంత్రం; గుర్తించిన పాఠంలో అట్లే చెప్పబడింది. ప్రతిష్ఠా విధిలో మూడు మంత్రాలు మరియు మరొక అదనపు మంత్రం—విషయం, కారణం, హరి (విష్ణు)లను అంతర్భావం చేసి—శ్వేత యంత్ర ప్రతాడన/సంస్కారాది క్రియలతో కలిసి ప్రయోగించాలి।

Verse 27

विधाय नाभिसूत्रस्थां सन्निधायाहुतीर्यजेत् ह्रीं भुवनानां शतं साग्रंपदानामष्टविंशतिं

నాభి-సూత్రస్థ న్యాసాన్ని నిర్వహించి, ఆహుతులను సమీపంలో ఉంచి యజ్ఞం చేయాలి। ‘హ్రీం’ బీజంతో భువనాలకు సంబంధించిన సంపూర్ణ వంద (జప/ఆహుతి) మరియు పదాల సంఖ్య ఇరవై ఎనిమిది కూడా విధివిధానంగా ప్రయోగించాలి।

Verse 28

वीजनाडीसमीराणां द्वयोरिन्द्रिययोरपि वर्णन्तत्त्वञ्च विषयमेकैकं गुणपञ्चकं

వీజన (పంకా), నాడీ (నాళికా మార్గం), సమీర (వాయు ప్రవాహాలు) మరియు రెండు ఇంద్రియాల విషయములో కూడా—ప్రతి ఒక్కটির తత్త్వం, విషయం, గుణపంచకం క్రమంగా వివరించబడుతుంది।

Verse 29

हेतुं ब्रह्माण्डमन्त्रस्थं शम्बराणां चतुष्टयं निवृत्तौ पीतवर्णायामन्तर्भाव्य प्रताडयेत्

‘హేతు’ను బ్రహ్మాండ మంత్రంలో అంతర్భావం చేసి, నివృత్తి కర్మలో పీతవర్ణ (ధ్యానరూపం) లో శంబరాల చతుష్టయాన్ని సమావేశం చేసి ప్రతాడన (బలప్రయోగం) చేయాలి।

Verse 30

आदौ यत्तत्त्वभागान्ते सूत्रे विन्यस्यपूजयेत् जुहुयादाहुतीस्तिस्रः सन्निधाय पावके

మొదట ఆ తత్త్వాన్ని సూత్రం యొక్క అంత్యభాగంలో విన్యసించి పూజించాలి। తరువాత స్థాపిత అగ్ని సన్నిధిలో మూడు ఆహుతులను సమర్పించాలి।

Verse 31

इत्यादाय कलासूत्रे योजयेच्छिष्यविग्रहात् सवीजायान्तु दीक्षायां समयाचारयागतः

ఇలా అవసరమైన సాధనము/చిహ్నమును తీసుకొని, శిష్యుని దేహాకృతినుండి దానిని తీసుకువచ్చి కలాసూత్రంలో యోజించాలి. అయితే ‘సబీజ’ దీక్షలో సమయము మరియు ఆచారము—నియత వ్రతాలు, విధి—ప్రకారమే నడుచుకోవాలి.

Verse 32

देहारम्भकरक्षार्थं मन्त्रसिद्धिफलादपि इष्टापूर्तादिधर्मार्थं व्यतिरिक्तं प्रबन्धकं

‘ప్రబంధక’ అనేది సాధారణ లక్ష్యాలకన్నా భిన్నమైన, క్రమబద్ధమైన అనుష్ఠానం; ఇది దేహము మరియు ప్రారంభించిన కార్యాల రక్షణకై, మంత్రసిద్ధి ఫలములకై, అలాగే ఇష్ట–పూర్తాది ధర్మకర్మల ప్రయోజనార్థం చేయబడుతుంది.

Verse 33

चैतन्यबोधकं सूक्ष्मं कलानामन्तरे स्मरेत् अमुनैव क्रमेणाथ कुर्यात्तर्पणदीपने

కలాల మధ్య అంతరాలలో చైతన్యాన్ని బోధింపజేసే ఆ సూక్ష్మ తత్త్వాన్ని స్మరించాలి. తరువాత ఇదే క్రమమున తర్పణము మరియు దీపనము అనే క్రియలను నిర్వహించాలి.

Verse 34

आहुतिभिः स्वमन्त्रेण तिसृभिस्तिसृभिस् तथा ॐ हौं शान्त्यतीतकलापाशाय स्वाहेत्यादितर्पणं ॐ हां हं हां शान्त्यतीतकलापाशाय हूम्फडित्यादिदीपनं तत् सूत्रं व्याप्तिबोधाय कलास्थानेषु पञ्चसु

తదనంతరం స్వమంత్రంతో మూడు-మూడు ఆహుతులు సమర్పించాలి. తర్పణ ఆరంభం—“ॐ హౌం శాంత్యతీతకలాపాశాయ స్వాహా”; దీపన ఆరంభం—“ॐ హాం హం హాం శాంత్యతీతకలాపాశాయ హూం ఫడ్” అని. ఈ మంత్రసూత్రం ఐదు కలాస్థానాలలో వ్యాప్తి బోధించుటకు.

Verse 35

ह्रीं त्रिभुवनाधिपानामिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः पदानामूनविंशतिमिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः आदौ सतत्त्वभावेनेति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः ॐ हां हौं हौं इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः सङ्गृह्य कुङ्कुमाज्येन तत्र साङ्गं शिवं यजेत् हूम्फडन्तैः कलामन्त्रैर् भित्त्वा पाशाननुक्रमात्

కుంకుమమిశ్రిత ఘృతంతో ద్రవ్యాన్ని సంగ్రహించి, అక్కడ అంగసహితంగా (సాంగ) శివుని పూజించాలి. అనంతరం ‘హూం’ మరియు ‘ఫడ్’తో ముగియు కలామంత్రాల ద్వారా క్రమానుసారంగా పాశాలను భేదించి ఛేదించాలి. (చిహ్నిత ప్రతుల్లో ‘హ్రీం త్రిభువనాధిపానాం…’, ‘పదానామూనవింశతిమ్…’, ‘ఆదౌ సత్తత్త్వభావేన…’, ‘ॐ హాం హౌం హౌం…’ వంటి పాఠాంతరాలు ఉన్నాయి.)

Verse 36

नमो ऽन्तैश् च प्रविश्यान्तः कुर्याद् ग्रहणबन्धने ॐ हूं हां हौं हां हूं फट् शान्त्यतीतकलां गृह्णामि बध्नामि चेत्यादिमन्त्रैः कलानां ग्रहणबन्धनादिप्रयोगः पाशादीनाञ्च स्वीकारो ग्रहणं बन्धनं पुनः

విధిగా అంతరంలో ప్రవేశించి ‘నమో…’ అనే నమస్కారంతో ముగించి, ‘ॐ हूं హాం హౌం హాం हूं ఫట్’ అనే మంత్రంతో ‘గ్రహణ–బంధన’ కర్మ చేయాలి. ‘శాంతికి అతీతమైన కళను నేను గ్రహిస్తున్నాను, బంధిస్తున్నాను’ మొదలైన మంత్రాలతో కళల గ్రహణం, బంధనం తదితర ప్రయోగాలు జరుగుతాయి; అలాగే పాశం మొదలైన ఉపకరణాలను కూడా విధిగా స్వీకరించాలి. ఈ విధంగా మళ్లీ గ్రహణ–బంధన విధి చెప్పబడింది.

Verse 37

पुरुषं प्रति निःशेषव्यापारप्रतिपत्तये उपवेश्याथ तत् सूत्रं शिष्यस्कन्धे निवेशयेत्

వ్యక్తికి సమస్త విధి-వ్యాపారాన్ని పూర్తిగా గ్రహింపజేయుటకు ముందుగా అతనిని కూర్చోబెట్టి, ఆపై ఆ పవిత్ర సూత్రాన్ని శిష్యుని భుజంపై స్థాపించాలి।

Verse 38

विस्तृताघप्रमोषाय शतं मूलेन होमयेत् शरावसम्पुटे पुंसः स्त्रियाश् च प्रणितोदरे

విస్తృతమైన పాపనాశార్థం (నిర్దిష్ట) మూలంతో శత ఆహుతులు హోమం చేయాలి. ఈ కర్మను మూతపెట్టిన శరావ-సంపుటంలో, పురుషుని లేదా స్త్రీయి ఉదరంపై ఉంచి నిర్వహించాలి.

Verse 39

हृदस्त्रसम्पुटं सूत्रं विधायाभ्यर्चयेद्धृदा सूत्रं शिवेन साङ्गेन कृत्वा सम्पातशोधितं

హృదస్త్ర మంత్రంతో సంపుటితంగా (రక్షితంగా) సూత్రాన్ని సిద్ధం చేసి, హృదా (హృదయ) మంత్రంతో దానిని అర్చించాలి. తరువాత అంగాలతో కూడిన శివమంత్రంతో సూత్రాన్ని సంస్కరించి, సంపాత శోధన చేసినప్పుడు అది శుద్ధమవుతుంది.

Verse 40

निदध्यात् कलशस्याधो रक्षां विज्ञापयेदिति शिष्यं पुष्पं करे दत्वा सम्पूज्य कलशादिकं

రక్షా తంత్రం/సూత్రాన్ని కలశం క్రింద స్థాపించి, రక్షా విధిని శిష్యునికి తెలియజేయాలి. తరువాత శిష్యుని చేతిలో పుష్పం ఇచ్చి, కలశం మొదలైన ఉపకరణాల పూజను సంపూర్ణం చేయాలి.

Verse 41

प्रणमय्य वहिर्यायाद् यागमन्दिरमध्यतः मण्डलत्रितयं कृत्वा मुमुक्ष्वनुत्तराननान्

ప్రణమించి యాగమండప మధ్యభాగం నుండి బయటకు వెళ్లాలి. త్రిమండలాన్ని నిర్మించి మోక్షార్థి అనుత్తరముఖ దేవతలను విధివిధానంగా ఆరాధించాలి.

Verse 42

भुक्तये पूर्ववक्त्रांश् च शिष्यांस्तत्र निवेशयेत् प्रथमे पञ्चगव्यस्य प्राशयेच्चुल्लकत्रयं

భోజనక్రియ కోసం శిష్యులను అక్కడ తూర్పుముఖంగా కూర్చోబెట్టాలి. మొదటి సందర్భంలో వారికి పంచగవ్యాన్ని మూడు చిన్న మోతాదులుగా ప్రాశనం చేయించాలి.

Verse 43

पाणिना कुशयुक्तेन अर्चितानन्तरान्तरं चरुन्ततस्तृतीये तु ग्रासत्रितयसम्मितं

కుశతో కూడిన చేతితో అర్చిత చరువును నియత అంతరాలలో సమర్పించాలి. మూడవ సందర్భంలో భాగం మూడు గ్రాసాల పరిమాణంగా ఉండాలి.

Verse 44

अष्टग्रासप्रमाणं वा दशनस्पर्शवर्जितं पालाशपुटके मुक्तौ भुक्तौ पिप्पलपत्रके

ఎనిమిది గ్రాసాల పరిమాణంలో భోజనం చేయాలి, పళ్ల స్పర్శ లేకుండా. పాలాశపుటకంలో ఉంచి ముందుగా సమర్పించి, తరువాత పిప్పలపత్రంపై ఉంచి భుజించాలి.

Verse 45

कुम्भमाज्येनेति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः निदध्यान् पूर्ववद्धृदा इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः हृदा सम्भोजनं दत्वा पूतैर् आचामयेज्जलैः दन्तकाष्ठं हृदा कृत्वा प्रक्षिपेच्छोभने शुभं

హృదయభావంతో సంభోజనం (ఆచమన-నివేదనం) సమర్పించి, పవిత్ర జలాలతో ఆచమనం చేయాలి. దంతకాష్ఠాన్ని కూడా మనసా పవిత్రం చేసి శుభ్రమైన, రమ్యమైన స్థలంలో విడిచిపెట్టాలి. (కొన్ని పాఠాల్లో ‘కుంభమాజ్యేన’ లేదా ‘నిదధ్యాన్ పూర్వవత్’ అనే పాఠభేదం ఉంది.)

Verse 46

न्यूनादिदोषमोषाय मूलेनाष्टोत्तरं शतं विधाय स्थिण्डिलेशाय सर्वकर्मसमर्पणं

కర్మలో న్యూనత మొదలైన దోషాలు తొలగించుటకు మూలమంత్రంతో అష్టోత్తర శతం (108) జపమో హోమాహుతులనో చేసి, అనంతరం సమస్త కర్మలను స్థిణ్డిలేశునికి (వేదికాధిపతికి) సమర్పించాలి।

Verse 47

पूजाविसर्जनञ्चास्य चण्डेशस्य च पूजनं निर्माल्यमपनीयाथ शेषमग्नौ यजेच्चरोः

ఈ పూజను విధివిధానంగా విసర్జించి, చండేశుని కూడా పూజించాలి। తరువాత నిర్మాల్యము (పవిత్ర పుష్పావశేషాలు) తొలగించి, చరువు మిగిలిన భాగాన్ని అగ్నిలో ఆహుతి చేయాలి।

Verse 48

कलशं लोकपलांश् च पूजयित्वा विसृज्य च विसृजेद्गणमग्निञ्च रक्षितं यदि वाह्यतः

కలశాన్ని మరియు లోకపాలులను పూజించి వారిని విసర్జించాలి; గణులను కూడా విసర్జించాలి। అలాగే బయటన (వాహ్యతః) రక్షింపబడిన అగ్ని ఉంటే, దానిని విధివిధానంగా సంరక్షించి సమాప్తి చేయాలి।

Verse 49

वाह्यतो लोकपालानां दत्वा सङ्क्षेपतो बलिं भस्मना शुद्धतोयैर् वा स्नात्वा या गालयं विशेत्

బయట లోకపాలులకు సంక్షేపంగా బలి సమర్పించి, భస్మంతో గానీ శుద్ధజలంతో గానీ స్నానం చేసి, తరువాత యాగశాలలో ప్రవేశించాలి।

Verse 50

गृहस्थान् दर्भशय्यायां पूर्वशीर्षान् सुरक्षितान् हृदा सद्भस्मशय्यायां यतीन् दक्षिणमस्तकान्

గృహస్థులను దర్భశయ్యపై తల తూర్పు వైపు ఉండేలా జాగ్రత్తగా పరచాలి; యతులను పవిత్ర భస్మశయ్యపై స్థిరంగా తల దక్షిణం వైపు ఉండేలా పరచాలి।

Verse 51

शिखाबद्धसिखानस्त्रसप्तमाणवकान्वितान् विज्ञाय स्नापयेच्छिष्यांस्ततो यायात् पुनर्वहिः

వారి శిఖ సరిగా బంధించబడిందని, వారు ఆయుధాలతో కూడి ఏడు మాణవకులతో ఉన్నారని తెలుసుకొని, ఆచార్యుడు శిష్యులకు స్నానం చేయించాలి; అనంతరం మళ్లీ బయటకు వెళ్లాలి.

Verse 52

ॐ हिलि हिलि त्रिशूलपाणये स्वाहा पञ्चगव्यञ्चरुं प्राश्य गृहीत्वा दन्तधावनं समाचम्य शिवं ध्यात्वा शय्यामास्थाय पावनीं

“ఓం హిలి హిలి త్రిశూలపాణయే స్వాహా।” పంచగవ్యము మరియు చరువును ప్రాశనం చేసి, దంతధావన కర్రను తీసుకొని, ఆచమనం చేసి, శివుని ధ్యానిస్తూ, పవిత్ర శయ్యపై శయనించాలి.

Verse 53

दीक्षागतङ्क्रियाकाण्डं संस्मरन् संविशेद्गुरुः इति सङ्क्षेपतः प्रोक्तो विधिर्दीक्षाधिवासने

దీక్షకు సంబంధించిన క్రియాకాండాన్ని స్మరిస్తూ గురువు విశ్రాంతికి వెళ్లాలి. ఈ విధంగా దీక్షాధివాసన విధి సంక్షేపంగా చెప్పబడింది.