Adhyaya 81

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये दमनकारोहणविधिर्नाम अशीतितमो ऽध्यायः अथैकाशीतितमो ऽध्यायः समयदीक्षाविधानं ईश्वर उवाच वाक्ष्यामि भोगमोक्षार्थं दीक्षां पापक्षयङ्करीं मलमायादिपाशानां विश्लेषः क्रियते यया

ఇట్లు ఆదిమహాపురాణమైన ఆగ్నేయంలో “దమనకారోహణవిధి” అనే ఎనభైవ అధ్యాయం ముగిసింది. ఇప్పుడు ఎనభై ఒకటవ అధ్యాయం—“సమయదీక్షావిధానం” ప్రారంభం. ఈశ్వరుడు పలికెను—భోగమోక్షార్థముగా, పాపక్షయకరమైన దీక్షను నేను వివరిస్తాను; దానివలన మల, మాయ మొదలైన పాశబంధాలు విడిపడి ఛేదింపబడతాయి.

Verse 2

ज्ञानञ्च जन्यते शिष्ये सा दीक्षा भुक्तिमुक्तिदा विज्ञातकलनामैको द्वितीयः प्रलयाकलः

శిష్యునిలో జ్ఞానం జనించేటట్లు చేసే దీక్షే భుక్తి మరియు ముక్తిని ప్రసాదించేది. ‘కలా’ అనే పేరుతో తెలిసిన స్థితులలో రెండవది ప్రలయాకలము.

Verse 3

तृतीयः सकलः शास्त्रे ऽनुग्राह्यस्त्रिविधो मतः तत्राद्यो मलमात्रेण मुक्तो ऽन्यो मलकर्मभिः

శాస్త్రంలో మూడవ రకాన్ని ‘సకల’మని అంటారు; అది అనుగ్రహానికి పాత్రమై త్రివిధమని భావించబడింది. అందులో మొదటిది కేవలం (శేష) మలమాత్రం వల్ల విముక్తి పొందుతుంది; మరొకటి మలములు మరియు కర్మల శుద్ధి ద్వారా విముక్తి పొందుతుంది।

Verse 4

कलादिभूमिपर्यन्तं स्तवैस्तु सकलो यतः निराधाराथ साधारा दीक्षापि द्विविधा मता

కలాదుల నుండి భూమి స్థాయి వరకు స్తవముల ద్వారా సాధకుడు అన్ని విధాలా ‘సకల’ (పూర్ణ)ుడిగా చేయబడతాడు; అందువల్ల దీక్ష రెండు రకాలుగా భావించబడింది—నిరాధారా మరియు సాధారా।

Verse 5

निराधारा द्वयोस्तेषां साधारा सकलस्य तु आधारनिरपेक्षेण क्रियते शम्भुचर्यया

వాటిలో రెండింటికి నిరాధారా (ఆధారరహిత) దీక్ష; అయితే ‘సకల’కు సాధారా (ఆధారసహిత) దీక్ష. అయినప్పటికీ శంభుచర్య ద్వారా ఇది ఆధారంపై ఆధారపడకుండా నిర్వహించబడుతుంది।

Verse 6

तीव्रशक्तिनिपातेन निराधारेति सा स्मृता आचार्यमूर्तिमास्थाय मायातीव्रादिभेदया

తీవ్ర శక్తి నిపాతము (అవతరణము) వల్ల ఆమె ‘నిరాధారా’ అని స్మరించబడుతుంది. ఆచార్య మూర్తిని ఆశ్రయించి, ‘మాయా’, ‘తీవ్ర’ మొదలైన భేదాల ప్రకారం కార్యం చేస్తుంది।

Verse 7

शक्त्या यां कुरुते शम्भुः सा साधिकरणोच्यते प्रलयानल इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः प्रलयात्मक इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः इयं चतुर्विधा प्रोक्ता सवीजा वीजवर्जिता

శక్తి ద్వారా శంభువు చేసే (క్రియా/వ్యవస్థ)ను ‘సాధికరణా’ అని అంటారు. చిహ్నిత పుస్తక పాఠంలో ‘ప్రలయానల’ అని, మరొక చిహ్నిత పాఠంలో ‘ప్రలయాత్మక’ అని ఉంది. ఇది చతుర్విధమని చెప్పబడింది—సవీజా మరియు వీజవర్జితా (మరిన్ని భేదాలతో)।

Verse 8

साधिकारानधिकारा यथा तदभिधीयते समयाचारसंयुक्ता सवीजा जायते नृणां

శాస్త్రంలో చెప్పినట్లుగా, మనుష్యులకు వారి వారి స్థితి ప్రకారం అధికారం లేదా అనధికారం కలుగుతుంది. సమయాచారంతో (సంప్రదాయ ఆచారంతో) యుక్తమైన కర్మ ‘సబీజ’మై ఫలప్రదమవుతుంది.

Verse 9

निर्वीजा त्वसमर्थानां समयाचारवर्जिता नित्ये नैमित्तिके काम्ये यतः स्यादधिकारिता

కానీ అసమర్థుల విషయంలో ఆ కర్మ ‘నిర్బీజ’మని చెప్పబడుతుంది; అది సమయాచారరహితమూ అవుతుంది. అందువల్ల నిత్య, నైమిత్తిక, కామ్య కర్మలలో కూడా (కొంత మేర) అధికారిత్వం వర్తిస్తుంది.

Verse 10

साधिकारा भवेद्दीक्षा साधकाचार्ययोरतः निर्वीजा दीक्षितानान्तु यदास मम पुत्रयोः

కాబట్టి దీక్ష అనేది సాధకునికీ ఆచార్యునికీ—ఇద్దరికీ యథోచిత అధికారాన్ని ప్రసాదించేది. కానీ దీక్షితులు ‘నిర్బీజ’మైతే ఆ దీక్ష ఫలహీనమవుతుంది—నా కుమారుల విషయంలో జరిగినట్లుగా.

Verse 11

नित्यमात्राधिकारत्वद्दीक्षा निरधिकारिका द्विविधेयं द्विरूपा हि प्रत्येकमुपजायते

ఇది కేవలం నిత్య కర్మలకే అధికారం ఇస్తుంది కాబట్టి ఈ దీక్షను ‘నిరధికారిక’ అని అంటారు. ఇది రెండు విధాలుగా ఉంటుంది; వాటిలో ప్రతి ఒక్కటి కూడా రెండు రూపాలుగా ఉద్భవిస్తుంది.

Verse 12

एका क्रियावती तत्र कुण्डमण्डलपूर्विका मनोव्यापारमात्रेण या सा ज्ञानवती मता

వాటిలో ఒకటి ‘క్రియావతి’; అది కుండం మరియు మండలాన్ని ముందుగా సిద్ధం చేసుకొని చేయబడుతుంది. కానీ కేవలం మనోవ్యాపారమాత్రంతో చేయబడేది ‘జ్ఞానవతి’గా భావించబడుతుంది.

Verse 13

इत्थं लब्धाधिकारेण दीक्षाअचार्येण साध्यते स्कन्ददीक्षां गुरुः कुर्यात् कृत्वा नित्यक्रियां ततः

ఈ విధంగా దీక్షాచార్యుడు విధివిధానంగా అధికారాన్ని పొందిన తరువాత ఈ కర్మను సిద్ధింపజేయాలి. అనంతరం నిత్యక్రియ చేసి గురువు స్కందదీక్షను ప్రసాదించాలి.

Verse 14

प्रणवार्ग्यकराम्भोजकृतद्वाराधिपार्चणः विघ्नानुत्सार्य देहल्यां न्यस्यास्त्रं स्वासने स्थितः

ప్రణవజపం మరియు అర్ఘ్యంతో పవిత్రమైన చేతులతో ద్వారాధిపతిని ఆరాధించాలి. విఘ్నాలను తొలగించి, దేహల్యంపై ‘అస్త్ర’ న్యాసం చేసి, తన ఆసనంపై కూర్చుండాలి.

Verse 15

कुर्वीत भूतसंशुद्धिं मन्त्रयोगं यथोदितं तिलतण्डुलसिद्धार्थकुशदूर्वाक्षतोदकं

యథోక్తంగా భూతశుద్ధి చేసి, మంత్రయోగాన్ని అనుసరించాలి; నువ్వులు, బియ్యం, ఆవాలు, కుశ, దూర్వా, అక్షతలు మరియు నీటిని ఉపయోగించాలి.

Verse 16

सयवक्षीरनीरञ्च विशेषार्घ्यमिदन्ततः तदम्बुना द्रव्यशुद्धिं तिलकं स्वासनात्मनोः

తదుపరి ప్రత్యేక అర్ఘ్యం—యవాలు, పాలు, నీరు కలిసినది. ఆ నీటితో ద్రవ్యశుద్ధి చేసి, తన ఆసనానికి మరియు తనకు తిలకం పెట్టుకోవాలి.

Verse 17

पूजनं मन्त्रशिद्धिञ्च पञ्चगव्यञ्च पूर्ववत् लाजचन्दनसिद्धार्थभस्मदूर्वाक्षतं कुशान्

మునుపటిలాగే పూజ చేసి, మంత్రసిద్ధిని సాధించి, పంచగవ్యాన్ని సిద్ధం చేయాలి; అలాగే లాజాలు, చందనం, ఆవాలు, భస్మం, దూర్వా, అక్షతలు, కుశలను సిద్ధంగా ఉంచాలి.

Verse 18

विकिरान् शुद्धलाजांस्तान् सधूपानस्त्रमन्त्रितान् कृतनित्यक्रियाद्वय इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः भस्मदूर्वाक्षतानिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः शस्त्राम्बुप्रोक्षितानेतान् कवचेनावगुण्ठितान्

శుద్ధ లాజాలను ధూపంతో కలిసి చల్లి, అస్త్ర-మంత్రంతో అభిమంత్రితం చేయాలి. నిత్యకర్మల రెండు విధులను చేసి, అస్త్ర-మంత్రంతో పవిత్రమైన జలంతో ప్రోక్షణ చేసి, తరువాత కవచ-మంత్రంతో రక్షణగా ఆవరించాలి.

Verse 19

नानाग्रहणाकारान् विघ्नौघविनिवारकान् दर्भाणान्तालमानेन कृत्वा षट्त्रिंशता दलैः

విఘ్నసమూహాలను నివారించుటకు పట్టుకునేలా వివిధ ఆకారాలను తయారు చేయాలి; తాళ-మానం పొడవు గల దర్భాగ్రాలను తీసుకొని, ముప్పై ఆరు దళాలతో వాటిని నిర్మించాలి.

Verse 20

सप्तजप्तं शिवास्त्रेण वेणीं बोधासिमुत्तमं शिवमात्मनि विन्यस्य सृष्ट्याधारमभीप्सितं

శివాస్త్రాన్ని ఏడు సార్లు జపించి, వేణీ మరియు ఉత్తమ బోధాసి (బోధ-ఖడ్గం)ను గ్రహించాలి. న్యాసం ద్వారా తనలో శివుని స్థాపించి, కోరిన సృష్ట్యాధారాన్ని పొందాలి.

Verse 21

निष्कलं च शिवं न्यस्य शिवो ऽहमिति भावयेत् उष्णीषं शिरसि न्यस्य अलं कुर्यात्स्वदेहकं

నిష్కల శివుని న్యాసం చేసి ‘శివోఽహం’ అని భావించాలి. ఉష్ణీషాన్ని శిరస్సుపై న్యాసంతో స్థాపించి, తన దేహాన్ని అలంకరించి పవిత్రం చేయాలి.

Verse 22

गन्धमण्डनकं स्वीये विदध्याद्दक्षिणे करे विधिनात्रार्चयेदीशमित्थं स्याच्छिवमस्तकं

గంధ-మండనకాన్ని (సుగంధ అలంకారం) తన కుడి చేతిలో స్థాపించాలి. తరువాత విధి ప్రకారం ఈశుని అర్చించాలి; ఈ విధంగా (పూజాక్రమంలో) శివమస్తకం స్థాపితమవుతుంది.

Verse 23

विन्यस्य शिवमन्त्रेण भास्वरं निजमस्तके शिवादभिन्नमात्मानं कर्तारं भावयेद्यथा

శివమంత్రంతో తన మస్తకంపై న్యాసం స్థాపించి, తన్ను తేజోమయుడిగా, కర్తగా, శివునితో అభిన్నమైన ఆత్మగా అలా భావించవలెను।

Verse 24

मण्डले कर्मणां साक्षी कलशे यज्ञरक्षकः होमाधिकरणं वह्नौ शिष्ये पाशविमोचकः

మండలంలో ఆయన సమస్త కర్మలకు సాక్షి; కలశంలో యజ్ఞరక్షకుడు; అగ్నిలో హోమాధికారస్థానం; శిష్యునిలో పాశబంధ విమోచకుడవుతాడు।

Verse 25

स्वात्मन्यनुगृहीतेति षडाधारो य ईश्वरः सो ऽहमेवेति कुर्वीत भावं स्थिरतरं पुनः

‘నేను నా స్వాత్మలోనే అనుగ్రహింపబడ్డాను’ అని భావిస్తూ, ‘షడాధారాలలో స్థితుడైన ఆ ఈశ్వరుడు నేనే’ అనే నిశ్చయాన్ని మళ్లీ మళ్లీ మరింత స్థిరపరచాలి।

Verse 26

ज्ञानखड्गकरः स्थित्वा नैरृत्याभिमुखो नरः सार्घ्याम्बुपञ्चगव्याभ्यां प्रोक्षयेद्यागमण्डपं

జ్ఞానఖడ్గాన్ని చేతబట్టి నైరృతి (దక్షిణ-పడమర) దిశాభిముఖుడై నిలిచి, అర్ఘ్యజలం మరియు పంచగవ్యంతో యాగమండపాన్ని ప్రోక్షించాలి।

Verse 27

चतुष्पथान्तसंस्कारैः संस्कुर्यादीक्षणादिभिः विक्षिप्य विकरांस्तत्र कुशकूर्चोपसंहरेत्

చతుష్పథాంత సంస్కారాల ముగింపులో, ఈక్షణాది క్రియలతో సంస్కారం సంపూర్ణం చేయాలి; అక్కడ వికిర ద్రవ్యాలను చల్లివేసి, తరువాత కుశకూర్చంతో వాటిని సమీకరించి ఉపసంహరించాలి।

Verse 28

तानीशदिशि वर्धन्यामासनायोपकल्पयेत् नैरृते वास्तुगीर्वाणान् द्वारे लक्ष्मीं प्रपूजयेत्

ఆ ద్రవ్యాలను ఈశాన దిశలో శుభమైన ‘వర్ధనీ’ స్థలంలో ఆసనరూపంగా ఏర్పాటు చేయాలి. నైరృత దిశలో వాస్తు దేవతలను పూజించి, ద్వారమున విధివిధానంగా లక్ష్మీదేవిని ఆరాధించాలి.

Verse 29

आप्ये रत्नैः पूरयन्तीं हृदा मण्डपरूपिणीं अस्त्राम्बु इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः शिष्ये पापविमोचक इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः साम्बुवस्त्रे सरत्ने च धान्यस्थे पश्चिमानने

జలపాత్రంలో ‘హృదా’ మంత్రంతో రత్నాలతో నిండిన మండలరూపిణీ శక్తిని భావించి/స్థాపించాలి. (కొన్ని గుర్తించిన ప్రతుల్లో ఇక్కడ ‘అస్త్రాంబు’ పాఠం; శిష్యోపదేశంలో ‘పాపవిమోచక’ పాఠం ఉంది.) దానిని నీటితో తడిచిన వస్త్రంపై, రత్నాలతో కలిసి, ధాన్యశయ్యపై ఉంచి ముఖాన్ని పడమర వైపు చేయాలి.

Verse 30

ऐशे कुम्भे यजेच्छम्भुं शक्तिं कुम्भस्य दक्षिणे पश्चिमस्यान्तु सिंहस्थां वर्धनीं खड्गरूपिणीं

ఇలాంటి కుంభంలో శంభు (శివుడు)ను పూజించాలి. కుంభం దక్షిణ భాగంలో శక్తిని ఆరాధించాలి; పడమర భాగంలో సింహాసనస్థ, ఖడ్గరూపిణీ వర్ధనీని పూజించాలి.

Verse 31

दिक्षु शक्रादिदिक्पालान्विष्ण्वन्तान् प्रणवासनान् वाहनायुधसंयुक्तान् हृदाभ्यर्च्य स्वनामभिः

ఎనిమిది దిశలలో ఇంద్రాది దిక్పాలులను—విష్ణువుతో ముగిసే వరకు—ప్రణవం (ఓం)పై ఆసీనులుగా, తమ తమ వాహనాయుధాలతో యుక్తులుగా హృదయంలో పూజించి, ప్రతి ఒక్కరిని వారి వారి నామాలతో ఆహ్వానించాలి.

Verse 32

प्रथमन्तां समादाय कुम्भस्याग्राभिगामिनीं अविच्छिन्नपयोधरां भ्रामयित्वा प्रदक्षिणं

మొదటి ధార/అర్పణాన్ని తీసుకొని, కుంభం ముందుభాగం వైపు సాగుతున్న అవిచ్ఛిన్న ప్రవాహాన్ని కుడివైపు (గడియార దిశలో) తిప్పుతూ ప్రదక్షిణ చేయాలి.

Verse 33

शिवाज्ञां लोकपालानां श्रावयेन्मूलमुच्चरन् संरक्षत यथायोगं कुम्भं धृत्वाथ तां धारेत्

మూలమంత్రాన్ని జపిస్తూ లోకపాలులకు శివాజ్ఞను ప్రకటించాలి—“యథోచితంగా ఈ కర్మను రక్షించండి” అని. అనంతరం అభిషిక్త కుంభాన్ని తీసుకొని విధివిధానంగా దానిని ధరించాలి।

Verse 34

ततः स्थिरासने कुम्भे साङ्गं सम्पूज्य शङ्करं विन्यस्य शोध्यमध्वानं वर्धन्यामस्त्रमर्चयेत्

తదుపరి స్థిరాసనంపై ఉన్న కుంభంలో శంకరుని సాంగంగా సంపూర్ణంగా పూజించి, శోధ్యమధ్వానానికి న్యాసం చేసి, అక్కడే ‘వర్ధనీ’ అస్త్రమంత్రాన్ని అర్చించాలి।

Verse 35

ः अस्त्रासनाय हूं फट् ॐ ॐ अस्त्रमूर्तये नमः ॐ हूं फट् पाशुपतास्त्राय नमः ॐ ॐ हृदयाय हूं फट् नमः ॐ श्रीं शिरसे हूं फट् नमः ॐ यं शिखायै हूं फट् नमः ॐ गूं कवचाय हूं फट् नमः ॐ फट् अस्त्राय हूं फट् नमःचतुर्वक्त्रं सदंष्ट्रञ्च स्मरेदस्त्रं सशक्तिकं समुद्गरत्रिशूलासिं सूर्यकोटिसमप्रभं

మంత్రం—“ḥ అస్త్రాసనాయ హూం ఫట్। ఓం ఓం అస్త్రమూర్తయే నమః। ఓం హూం ఫట్ పాశుపతాస్త్రాయ నమః। ఓం ఓం హృదయాయ హూం ఫట్ నమః। ఓం శ్రీం శిరసే హూం ఫట్ నమః। ఓం యం శిఖాయై హూం ఫట్ నమః। ఓం గూం కవచాయ హూం ఫట్ నమః। ఓం ఫట్ అస్త్రాయ హూం ఫట్ నమః।” అనంతరం అస్త్రాన్ని ధ్యానించాలి—చతుర్ముఖం, దంష్ట్రాయుక్తం, శక్తిసహితం, ముద్గర-త్రిశూల-ఖడ్గధారి, కోటి సూర్యసమ ప్రభావంతం।

Verse 36

भगलिङ्गसमायोगं विदध्याल्लिङ्गमुद्रया अट् ॐ ॐ अस्त्रमूर्तये नमः ॐ स्वां स्वं क्रूं फट् पाशुपतास्त्राय स्वाहा ॐ ॐ हृदयाय क्रूं फट् नमः ॐ पं शिखायै क्रूं फट् नमः ॐ खं कवचाय क्रूं फट् नमः ॐ हं फट् अस्त्राय फट् नमः इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः अग्गुष्ठेन स्पृशेत् कुम्भं हृदा मुष्ट्यास्त्रवर्धनीं

లింగముద్రతో “అట్” అని పలికి భగలింగ-సమాయోగాన్ని నిర్వహించాలి. (తదనంతరం) మంత్రాలు—“ఓం ఓం అస్త్రమూర్తయే నమః। ఓం స్వాం స్వం క్రూం ఫట్ పాశుపతాస్త్రాయ స్వాహా। ఓం ఓం హృదయాయ క్రూం ఫట్ నమః। ఓం పం శిఖాయై క్రూం ఫట్ నమః। ఓం ఖం కవచాయ క్రూం ఫట్ నమః। ఓం హం ఫట్ అస్త్రాయ ఫట్ నమః।” ఇది చిహ్నిత గ్రంథపాఠం. బొటనవేలితో కుంభాన్ని తాకాలి; హృదయస్థానంలో ముష్టితో అస్త్రవర్ధనీ ముద్ర చేయాలి।

Verse 37

भुक्तये मुक्तये त्वादौ मुष्टिना वर्धनीं स्पृशेत् कुम्भस्य मुखरक्षार्थं ज्ञानखड्गं समर्पयेत्

ఆదిలో భోగముక్తుల కోసం ముష్టితో ‘వర్ధనీ’ని స్పర్శించాలి. కుంభ ముఖరక్షణార్థం ‘జ్ఞానఖడ్గం’ను సమర్పించి స్థాపించాలి।

Verse 38

शस्त्रञ्च मूलमन्त्रस्य शतं कुम्भे निवेशयेत् तद्दशांशेन वर्धन्यां रक्षां विज्ञापयेत्ततः

మూలమంత్ర శతజప/సంస్కారాలతో కూడిన శస్త్రాన్ని కలశంలో స్థాపించాలి. తరువాత దాని దశాంశం (పది)తో వర్ధనీలో రక్షాక్రియను విధివిధానంగా ప్రకటించి అధిష్ఠింప చేయాలి.

Verse 39

यथेदं कृतयत्नेन भगवन्मखमन्दिरं रक्षणीयं जगन्नाथ सर्वाध्वरधर त्वया

హే భగవన్ జగన్నాథా, సమస్త యజ్ఞాలను ధారించే ప్రభూ! ఈ మఖమందిరం యథాశక్తి శ్రమతో సిద్ధమైంది; కావున దీనిని మీరు రక్షించండి.

Verse 40

प्रणवस्थं चतुर्बाहुं वायव्ये गणमर्चयेत् स्थण्डिले शिवमभ्यर्च्य सार्घ्यकुण्डं व्रजेन्नरः

వాయవ్య దిశలో ప్రణవస్థితుడైన చతుర్భుజ గణాన్ని ఆరాధించాలి. స్థండిలంపై శివుని అభ్యర్చించి తరువాత సాధకుడు సార్ఘ్యకుండానికి వెళ్లాలి.

Verse 41

निविष्टो मन्त्रतृप्त्यर्थमर्घ्यगन्धघृतादिकं वामे ऽसव्ये तु विन्यस्य समिद्दर्भतिलादिकं

ఆసనమేసి మంత్రతృప్తి నిమిత్తం ఎడమవైపు అర్ఘ్యము, గంధము, ఘృతము మొదలైనవి ఉంచాలి; మరొక వైపు సమిధలు, దర్భ, నువ్వులు మొదలైనవి సర్దాలి.

Verse 42

कुण्डवह्निस्रुगाज्यादि प्राग्वत् संस्कृत्य भावयेत् मुख्यतामूर्ध्ववक्त्रस्य हृदि वह्नौ शिवं यजेत्

కుండము, అగ్ని, స్రుక్, ఆజ్యము మొదలైనవాటిని పూర్వవిధంగా సంస్కరించి భావన/ధ్యానం చేయాలి. ఊర్ధ్వవక్త్ర రూపాన్ని ప్రధానంగా భావించి అగ్నిలోని హృదయంలో శివుని యజించాలి.

Verse 43

स्वमूर्तौ शिवकुम्भे च स्थण्डिले त्वग्निशिष्ययोः सृष्टिन्यासेन विन्यस्य शोध्याध्वानं यथाविधि

స్వదేహమూర్తి, శివకుంభం, స్థండిలం (యజ్ఞభూమి) మరియు తాను–అగ్ని–శిష్యుడు—ఇవన్నీ సృష్టి-న్యాసంతో విన్యసించి, విధి ప్రకారం అధ్వా (తత్త్వ–మంత్ర–క్రమం) శోధన చేయాలి।

Verse 44

कुण्डमानं मुखं ध्यात्वा हृदाहुतिभिरीप्सितं वीजानि सप्तजिह्वानामग्नेर्होमाय भण्यते

కుండ పరిమాణాన్ని దివ్య ముఖంగా ధ్యానించి, హృదయ-ఆహుతులుగా కోరిన హవిని అర్పించాలి; అనంతరం హోమార్థం అగ్ని యొక్క సప్తజిహ్వల బీజాక్షరాలను జపించాలి।

Verse 45

विरेफावन्तिमौवर्णौ रेफषष्ठस्वरान्वितौ इन्दुविन्दुशिखायुक्तौ जिह्वावीजानुपक्रमात्

‘వ’ మరియు ‘ర’ అనే ఈ రెండు వర్ణాలు రేఫతో యుక్తమై, షష్ఠ స్వరంతో అన్వితమై, ఇండు (అర్ధచంద్ర), బిందు (అనుస్వార) మరియు శిఖా-చిహ్నాలతో గుర్తింపబడి ఉంటాయి—జిహ్వా-బీజ క్రమానుసారం।

Verse 46

हिरण्या वनका रक्ता कृष्णा तदनु सुप्रभा अतिरिक्ता बहुरूपा रुद्रेन्द्राग्न्याप्यदिङ्मुखा

ఆమె స్వర్ణవర్ణ, వనవాసిని, రక్తవర్ణ, కృష్ణవర్ణ; తదనంతరం సుప్రభ; అతిరిక్త (అతిశయ తేజస్సు), బహురూప; రుద్ర, ఇంద్ర, అగ్ని మరియు దిక్కుల వైపు ముఖముంచినదిగా వర్ణించబడుతుంది।

Verse 47

क्षीरादिमधुरैर् होमं कुर्याच्छान्तिकपौष्टिके अभिचारे तु पिण्याकसक्तुकञ्चुककाञ्चिकैः

శాంతిక మరియు పౌష్టిక కర్మలలో క్షీరాది మధుర ద్రవ్యాలతో హోమం చేయాలి; అయితే అభిచారంలో పిణ్యాకం, సత్తు, కంచుకం (భూసి/పొట్టు) మరియు కాంచికం (పుల్లని మాండు)తో ఆహుతులు ఇవ్వాలి।

Verse 48

लवणैर् आजिकातक्रकटुतैलैश् च कण्टकैः वायव्ये कालमर्चयेदिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः समिद्भिरपि वक्राभिः क्रुद्धो भाष्याणुना यजेत्

ఉప్పు, ఆవాలు, మజ్జిగ, కాటు నూనెలు మరియు ముళ్లతో కూడి వాయవ్య (వాయవ్య/ఉత్తర‑పడమర) దిశలో ‘కాల’ను సమర్చించాలి—ఇది గుర్తించిన పాండులిపి‑పాఠం. కోపంలోనూ వంకర సమిధలతో భాష్యానుసారం హోమం చేయాలి.

Verse 49

कदम्बकलिकाहोमाद्यक्षिणी सिद्ध्यति ध्रुवं बन्धूककिंशुकादीनि वश्याकर्षाय होमयेत्

కదంబ పుష్పకళికలను అగ్నిలో హోమం చేయుటవలన యక్షిణీ నిశ్చయంగా సిద్ధిస్తుంది. వశీకరణం, ఆకర్షణం కోసం బంధూక, కింశుక మొదలైనవాటితో హోమం చేయాలి.

Verse 50

बिल्वं राज्याय लक्ष्मार्थं पाटलांश् चम्पकानपि पद्मानि चक्रवर्तित्वे भक्ष्यभोज्यानि सम्पदे

రాజ్యప్రాప్తికి బిల్వం; లక్ష్మీప్రాప్తికి పాటలా మరియు చంపకం కూడా. చక్రవర్తిత్వానికి పద్మాలు; భౌతిక సంపదకు భక్ష్య‑భోజ్య పదార్థాలు (అర్పించవలెను).

Verse 51

दूर्वा व्याधिविनाशाय सर्वसत्त्ववशीकृते प्रियङ्गुपाटलीपुष्पं चूतपत्रं ज्वरान्तकं

దూర్వా గడ్డి వ్యాధినాశానికి, అలాగే సమస్త సత్త్వాలను వశపరచుటకు (ఉపయోగం). ప్రియంగు, పాటలి పుష్పాలు మరియు మామిడి ఆకులు జ్వరాంతకములు.

Verse 52

मृत्युञ्जयो मृत्युजित् स्याद् वृद्धिः स्यात्तिलहोमतः रुद्रशान्तिः सर्वशान्त्यै अथ प्रस्तुतमुच्यते

మృత్యుంజయ (మంత్ర/విధి) వలన మరణాన్ని జయించగలడు; తిల‑హోమం వలన వృద్ధి (సమృద్ధి) కలుగుతుంది. రుద్ర‑శాంతి సమస్త శాంతుల సాధనార్థం; ఇక ప్రస్తుత విధానం చెప్పబడుతోంది.

Verse 53

आहुत्यष्टशतैर् मूलमङ्गानि तु दशांशतः सन्तर्पयेत मूलेन दद्यात् पूर्णां यथा पुरा

ఎనిమిది వందల ఆహుతులు సమర్పించిన తరువాత, దాని దశాంశ భాగంతో కర్మాంగాలను సంతర్పించాలి. ఆపై మూలమంత్రంతోనే పూర్వవిధి ప్రకారం పూర్ణాహుతి ఇవ్వాలి.

Verse 54

तथा शिष्यप्रवेशाय प्रतिशिष्यं शतं जपेत् दुर् निमित्तापसाराय सुनिमित्तकृते तथा

అలాగే శిష్యప్రవేశం (దీక్ష) కోసం ప్రతి శిష్యునికి వందసార్లు జపం చేయాలి. దుర్నిమిత్తాలను తొలగించడానికి, సునిమిత్తాలను కలిగించడానికి కూడా అలాగే జపం చేయాలి.

Verse 55

शतद्वयञ्च होतव्यं मूलमन्त्रेण पूर्ववत् मूलाद्यष्टास्त्रमन्त्राणां स्वाहान्तैस्तर्पणं सकृत्

పూర్వవిధంగా మూలమంత్రంతో రెండు వందల ఆహుతులు సమర్పించాలి. తరువాత మూలంతో ప్రారంభమయ్యే ఎనిమిది అస్త్రమంత్రాలకు ‘స్వాహా’ అంత్యపదాలతో ఒక్కసారి తర్పణం చేయాలి.

Verse 56

शिखासम्पुटितैर् वीजैर् ह्रूं फडन्तैश् च दीपनं ॐ हौं शिवाय स्वाहेत्यादिमन्त्रैश् च तर्पणं

శిఖా-సంపుటిత బీజమంత్రాలతో, అలాగే ‘హ్రూం’ బీజానికి ‘ఫట్’ అంత్యముగా ఉన్న అస్త్రప్రయోగంతో దీపన చేయాలి. మరియు ‘ఓం హౌం శివాయ స్వాహా’ మొదలైన మంత్రాలతో తర్పణం చేయాలి.

Verse 57

ॐ ह्रूं ह्रौं ह्रीं शिवाय ह्रूं फडित्यादिदीपनं ततः शिवाम्भसा स्थालीं क्षालितां वर्मगुण्ठितां

‘ఓం హ్రూం హ్రౌం హ్రీం శివాయ హ్రూం ఫట్’ మొదలైన అక్షరాలతో దీపన చేయాలి. తరువాత శివాంభ (శివజలం)తో స్థాలీని కడిగి, వర్మరక్షతో బిగిగా మూసి భద్రపరచాలి.

Verse 58

चन्दनादिसमालब्धां बध्नीयात् कटकं गले वर्मास्त्रजप्तसद्दर्भपत्राभ्यां चरुसिद्धये

చందనాది లేపనంతో అభిషేకించి గొంతులో కటకం (తాయితు) కట్టాలి. వర్మ–అస్త్ర మంత్రాలతో జపించిన పవిత్ర దర్భపత్రాల రెండు ఆకులతో చరు సిద్ధి కలుగుతుంది.

Verse 59

हुं फडन्तैश् च ख, चिह्नितपुस्तकपाठः ॐ हूं हौं हूं शिवाय हूमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः ॐ क्रं हौं क्रं शिवाय क्रूं इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः धर्मगुण्ठितामिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः वर्माद्यैर् आसने दत्ते सार्धेन्दुकृतमण्डले न्यस्तायां मूर्तिभूतायां भावपुष्पैः शिवं यजेत्

‘హుం’ బీజానికి ‘ఫట్’ (కొన్ని గుర్తించిన పాఠాల్లో) జోడించి మంత్రరూపాలను ప్రయోగించాలి—‘ఓం హుం హౌం హుం శివాయ హుం’ (ఒక పాఠం) లేదా ‘ఓం క్రం హౌం క్రం శివాయ క్రూం’ (ఇతర పాఠం)। వర్మాది రక్షణోపకరణాలతో యుక్తమైన ఆసనంపై, సార్ధేందు-కృత మండలంలో, న్యాసంతో మూర్తిభూతమైన దేవతను స్థాపించి, భావపుష్పాలతో శివుని ఆరాధించాలి.

Verse 60

वस्त्रबद्धमुखायां वा स्थाल्यां पुष्पैर् वहिर्भवैः चुल्ल्यां पश्चिमवक्त्रायां न्यस्तायां मानुषात्मना

లేదా వస్త్రంతో మూసిన నోరు గల స్థాళీలో బయట నుంచి తెచ్చిన పుష్పాలను ఉంచాలి. ఆ స్థాళీని మానవ సాధకుడు చుల్లిపై పశ్చిమాభిముఖంగా స్థాపించాలి.

Verse 61

न्यस्ताहङ्कारवीजायां शुद्धायां वीक्षणादिभिः धर्माधर्मशरीरायां जप्तायां मानुषात्मना

అహంకార బీజాన్ని న్యస్తం చేసి, వీక్షణాది సాధనలతో (అంతఃక్షేత్రం) శుద్ధమైతే, ధర్మ–అధర్మమయ శరీరంపై మానవాత్మ జపం చేసినప్పుడు అంతఃశుద్ధి సిద్ధిస్తుంది.

Verse 62

स्थालीमारोपयेदस्त्रजप्तां गव्याम्बुमार्जितां गव्यं पयो ऽस्त्रसंशुद्धं प्रासादशतमन्त्रितं

అస్త్ర మంత్రంతో జపించిన స్థాళీని (క్రియలో) ఆరోపించి, గోమూత్రంతో శుభ్రపరచాలి. తరువాత అస్త్ర మంత్రంతో శుద్ధి చేసి, ‘ప్రాసాద’ మంత్రాన్ని వందసార్లు జపించి అభిమంత్రితమైన గోవు పాలను ఉపయోగించాలి.

Verse 63

तुण्डलान् श्यामकादीनां निक्षिपेत्तत्र तद्यथा एकशिष्यविधानाय तेषां प्रसृतिपञ्चकं

అక్కడ తుణ్డలము, శ్యామకము మొదలైనవాటిని విధి ప్రకారం వేయవలెను; ఏకశిష్యవిధానార్థం వాటి ప్రమాణము ఐదు ప్రసృతులు.

Verse 64

प्रसृतिं प्रसृतिं पश्चाद्वर्धयेद् द्व्यादिषु क्रमात् कुर्याच्चानलमन्त्रेण पिधानं कवचाणुना

తర్వాత రెండు నుండి ప్రారంభించి క్రమంగా ఒక్కొక్క ప్రసృతిని పెంచవలెను; అనంతరం అనలమంత్రంతో, సూక్ష్మ కవచమంత్రంతో పిధానము (మూసివేత/సమాప్తి) చేయవలెను.

Verse 65

शिवाग्नौ मूलमन्त्रेण पूर्वास्यश् चरुकं पचेत् सुखिन्ने तत्र तच्चुल्ल्यां श्रुवमापूर्य सर्पिषा

తూర్పు ముఖంగా శివాగ్నిలో మూలమంత్ర జపిస్తూ చరువును పాకవలెను; అది సరిగా పాకిన తరువాత, అదే చుల్లిలో శ్రువాన్ని నెయ్యితో నింపవలెను.

Verse 66

स्वाहान्तैः संहितामन्त्रैर् दत्वा तप्ताभिघारणं संस्थाप्य मण्डले स्थालीं सद्दर्भे ऽस्त्राणुना कृते

‘స్వాహా’తో ముగియు సంహితామంత్రాలతో తప్తాభిఘారణం (వేడి చల్లడం) చేసి; తరువాత మండలంలో శుద్ధ దర్భపై స్థాలిని స్థాపించి, సూక్ష్మ అస్త్రమంత్రంతో రక్షావిధానం చేసి క్రమాన్ని సరిచేయవలెను.

Verse 67

प्रणवेन पिधायास्यां तद्देहलेपनं हृदा सुशीतलो भवत्येवम् प्राप्य शीताभिघारणं

ప్రణవం (ఓం)తో ముఖాన్ని మూసి, హృదయభావంతో ఆ లేపనాన్ని దేహంపై పూయవలెను; అలా పూర్తిగా శీతలత కలుగుతుంది—ఇదే శీతాభిఘారణ విధి.

Verse 68

विदध्यात्संहितामन्त्रैः शिष्यं प्रति सकृत् सकृत् धर्माद्यासनके हुत्वा कुण्डमण्डलपश्चिमे

సంహితా-మంత్రాలతో శిష్యుని పట్ల పునఃపునః విధివిధానంగా అభిషేకించి అధికారపరచాలి. ధర్మాది ఆసనాలలో హోమం చేసి, కుండము మరియు మండలము పశ్చిమభాగంలో శిష్యుని స్థాపించాలి.

Verse 69

सम्पातञ्च स्रुचा हुत्वा शुद्धिं संहितया चरेत् चरुकं सकृदालभ्य तयैव वषडन्तया

స్రుచితో సంపాత ఆహుతి సమర్పించి, సంహితా-మంత్రంతో శుద్ధి విధిని ఆచరించాలి. తరువాత చరువును ఒక్కసారి స్పర్శించి/గ్రహించి, అదే ‘వషట్’ అంతమయ్యే మంత్రంతో ఆహుతి ఇవ్వాలి.

Verse 70

धर्माद्यैर् आसने इति क, चिह्नितपुस्तकपाठः सार्दाम्बुकृतमण्डले इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः धर्माद्यासनके धृत्वेति ख, ग, चिह्नितपुस्तकपाठः धेनुमुद्रामृतीभूतं स्थण्डिलेशान्तिकं नयेत् साज्यभागं स्वशिष्याणां भागो देवाय वह्नये

ధేనుముద్రతో దానిని అమృతస్వరూపంగా చేసి, శాంతిక ఆహుతిని స్థండిలం (వేదిక/మట్టిస్థలం) వద్దకు తీసుకువెళ్లాలి. నెయ్యితో కూడిన భాగం స్వశిష్యులకు; ప్రధాన భాగం దేవుడైన అగ్ని (వహ్ని)కి.

Verse 71

कुर्यात्तु स्तोकपालादेः समध्वाज्यमितिदं त्रयं नमो ऽन्तेन हृदा दद्यात्तेनैवाचमनीयकं

స్తోకపాలం మొదలైన వాటితో ప్రారంభించి, తేనె మరియు నెయ్యితో కూడిన ఈ త్రయాన్ని నిర్వహించాలి. ‘నమః’ అంతమయ్యే హృదయమంత్రంతో అర్పించాలి; అదే మంత్రంతో ఆచమనీయ జలాన్ని సంస్కరించాలి.

Verse 72

साज्यं मन्त्रशतं हुत्वा दद्यात् पूर्णां यथाविधि मण्डलं कुण्डतः पूर्वे मध्ये वा शम्भुकुम्भयोः

నెయ్యితో కూడిన వంద మంత్ర-ఆహుతులు సమర్పించి, నియమానుసారం పూర్ణాహుతి ఇవ్వాలి. మండలాన్ని కుండానికి తూర్పున, లేదా మధ్యలో—శంభు (శివ) మరియు కుంభం (కలశం) మధ్య—స్థాపించాలి.

Verse 73

रुद्रमातृगणादीनां निर्वर्त्यान्तर्बलिं हृदा शिवमध्ये ऽप्यलब्धाज्ञो विधायैकत्वभावनं

రుద్రుడు, మాతృగణము మొదలైనవారికి హృదయంలో విధివిధానంగా అంతర్బలిని నిర్వహించి, సంపూర్ణ ఆచారానుమతి లేనివాడైనా శివచైతన్యంలో ఏకత్వభావనను పెంపొందించాలి।

Verse 74

सर्वज्ञतादियुक्तो ऽहं समन्ताच्चोपरि स्थितः ममांशो योजनास्थानमधिष्ठाहमध्वरे

సర్వజ్ఞత మొదలైన గుణాలతో యుక్తుడనైన నేను, పైగా మరియు అన్ని దిక్కులా వ్యాపించి ఉన్నాను. అధ్వరమైన యజ్ఞంలో నా ఒక అంసము నియత యోజనాస్థానాలను అధిష్ఠిస్తుంది।

Verse 75

शिवो ऽहमित्यहङ्कारी निष्क्रमेद् यागमण्डपात् न्यस्तपूर्वाग्रसन्धर्भे शस्त्राणुकृतमण्डले

“శివోఽహం” అనే మంత్రభావ అహంకారంతో అతడు యాగమండపం నుండి నిష్క్రమించాలి; ముందుభాగ ఏర్పాట్లు ముందే ఉంచి, శస్త్రాలతో మండలాన్ని/వృత్తాన్ని గుర్తించిన స్థలంలో।

Verse 76

प्रणवासनके शिष्यं शुक्लवस्त्रोत्तरीयकं स्नातञ्चोदङ्मुखं मुक्त्यै पूर्ववक्त्रन्तु भुक्तये

శిష్యుణ్ని ప్రణవాసనంపై కూర్చోబెట్టి, తెల్ల వస్త్రాలు మరియు తెల్ల ఉత్తరీయం ధరింపజేయాలి; స్నానం చేయించి ముక్తికై ఉత్తరముఖంగా, భుక్తికై తూర్పుముఖంగా ఉంచడం విధి.

Verse 77

ऊर्ध्वं कायं समारोप्य पूर्वास्यं प्रविलोकयेत् चरणादिशिखां यावन्मुक्तौ भुक्तौ विलोमतः

దేహాన్ని నిటారుగా ఉంచి, తూర్పుముఖంగా ఉండి, పాదాల నుండి శిఖ వరకు క్రమంగా ధ్యానించాలి; ముక్తి మరియు భుక్తి సాధనల్లో ఉపదేశించినట్లుగా విలోమక్రమాన్నీ అనుసరించాలి।

Verse 78

चक्षुषा सप्रसादेन शैवं धाम विवृण्वता अस्त्रोदकेन सम्मोक्ष्य मन्त्राम्बुस्नानसिद्दये

కళ్లను ప్రసన్నంగా, నిర్మలంగా చేసుకొని, అంతరంలో శైవధామాన్ని ప్రకాశింపజేస్తూ ధ్యానించి, అస్త్రమంత్రాభిమంత్రిత జలంతో శుద్ధి/విఘ్ననివారణ చేయాలి; అలా మంత్రజలస్నానసిద్ధి కలుగుతుంది।

Verse 79

भस्मस्नानाय विघ्नानां शान्तये पापभित्तये सृष्टिसंहारयोगेन ताडयेदस्त्रभस्मना

భస్మస్నానార్థం—విఘ్నశాంతి మరియు పాపభేదన కోసం—సృష్టి-సంహార యోగపద్ధతిని అనుసరించి, అస్త్రమంత్రసంస్కృత భస్మంతో తాడన/ఆవేశన (ఆచారప్రయోగం) చేయాలి।

Verse 80

पुनरस्त्राम्बुना प्रोक्ष्य सकलीकरणाय तं स्थण्डिलोपान्तिकं नयेदिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः तेनैवाचमनीयमिति क, ख, ग, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः पाशभित्तये इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः नाभेरूर्ध्वं कुशाग्रेण मार्जनीयास्त्रमुच्चरन्

మళ్లీ అస్త్రమంత్రాభిమంత్రిత జలంతో ప్రోక్షణ చేసి, ‘సకలీకరణ’ కోసం అతనిని స్థండిల (యజ్ఞభూమి) అంచుకు తీసుకువెళ్లాలి. అదే జలంతో ఆచమనం చేయించాలి. మార్జనీయ-అస్త్రాన్ని ఉచ్చరిస్తూ, కుశాగ్రంతో నాభి పైభాగంలో దేహాన్ని మార్జనం (తుడవడం) చేయాలి।

Verse 81

त्रिधाअलभेत तन्मूलैर् अघमर्षाय नाभ्यधः द्वैविध्याय च पाशानां आलभेत शराणुना

అఘమర్షణ (పాపనాశ) క్రియ కోసం నాభి కింద, ఆ మూలభాగాలతో త్రివిధ ఆలంభన/ఆహుతి చేయాలి. అలాగే పాశాల (బంధాల) ద్వైవిధ్య స్థాపన కోసం శరాణు (బాణాగ్రం)తో ఆలంభన చేయాలి।

Verse 82

तच्छरीरे शिवं साङ्गं सासनं विन्यसेत्ततः पुष्पादिपूजितस्यास्य नेत्रे नेत्रेण वा हृदा

తర్వాత ఆ శరీరంపై శివుని సాంగంగా (అంగోపాంగాలతో) మరియు ఆసనంతో కూడి విన్యాసం/న్యాసం చేయాలి. పుష్పాది పూజితుడైన ఈ దేవతను కళ్లలో—కన్ను కన్నుగా—లేదా హృదయం ద్వారా (ఒకేసారి) ప్రతిష్ఠించాలి।

Verse 83

बध्वामन्त्रितवस्त्रेण सितेन सदशेन च अप्_८१०८३अब्प्रदक्षिणक्रमादेनं प्रवेश्य शिवदक्षिणं

మంత్రాభిమంత్రితమైన తెల్ల వస్త్రాన్ని విధి ప్రకారం పది గ్రంథులు/ఆవర్తాలతో కట్టి, ప్రదక్షిణ క్రమంలో శివుని కుడివైపు ఉంచి అతనిని/దానిని లోనికి ప్రవేశింపజేయాలి।

Verse 84

सवस्त्रमासनं दद्यात् यथावर्णं निवेदयेत् संहारमुद्रयात्मानं मूर्त्या तस्य हृदम्बुजे

వస్త్రంతో కూడిన ఆసనాన్ని సమర్పించి, నియత వర్ణ/రంగ క్రమం ప్రకారం నివేదించాలి। అనంతరం సంహారముద్ర ద్వారా తనను—దేహరూపంతో సహా—ఆయన హృదయ కమలంలో స్థాపించాలి।

Verse 85

निरुध्य शोधिते काये न्यासं कृत्वा तमर्चयेत् पूर्वाननस्य शिष्यस्य मूलमन्त्रेण मस्तके

ఇంద్రియ/ప్రాణ నియమంతో శరీరాన్ని శుద్ధి చేసి న్యాసం చేసి, తరువాత అతనిని ఆరాధించాలి। తూర్పుముఖ శిష్యుని శిరస్సుపై మూలమంత్ర న్యాసం/ఉచ్చారణ చేయాలి।

Verse 86

शिवहस्तं प्रदातव्यं रुद्रेशपददायकं शिवसेवाग्रहोपायं दत्तहस्तं शिवाणुना

‘శివహస్తం’ ప్రసాదించాలి; అది రుద్ర-ఈశ పదవి/స్థితిని ప్రసాదిస్తుంది। ఇది శివసేవలో అధికారికంగా స్వీకరించే ఉపాయం; ఈ హస్తాన్ని శివదీక్షితుడు (శివాణు) ఇవ్వాలి।

Verse 87

शिवे प्रक्षेपयेत् पुष्पमपनीयार्चकन्तारं तत्पात्रस्थानमन्त्राढ्यं शिवदेवगणानुगं

శివునిపై పుష్పాన్ని సమర్పించాలి; ఆరాధకుని సమీపంలోని అపవిత్ర/అడ్డంకి కారకాన్ని తొలగించి, మంత్రసమృద్ధమైన పాత్రను మరియు దాని స్థానాన్ని శివుడు మరియు దేవగణాలకు అనుగుణంగా స్థాపించాలి।

Verse 88

विप्रादीनां क्रमान्नाम कुर्याद्वा स्वेच्छया गुरुः प्रणतिं कुम्भवर्धन्योः कारयित्वानलान्तिकं

గురు బ్రాహ్మణాది వర్ణక్రమానుసారం నామకరణం చేయాలి, లేదా తన ఇష్టానుసారం కూడా. కుంభం, వర్ధనీకి ప్రణామం చేయించి, అనంతరం పవిత్ర అగ్ని సమీపంలో జరిగే కర్మను ప్రారంభించాలి.

Verse 89

सदक्षिणासने तद्वत् सौम्यास्यमुपवेशयेत् शिष्यदेहविनिष्क्रान्तां सुषुम्णामिव चिन्तयेत्

అదేవిధంగా కుడి ఆసనంపై సౌమ్యముఖుడిని కూర్చోబెట్టాలి. శిష్యుని దేహం నుండి నిష్క్రమించిన శక్తిని సుషుమ్ణా నాడిలా భావించి ధ్యానించాలి.

Verse 90

निजग्रहलीनाञ्च दर्भमूलेन मन्त्रितं सुवर्णञ्चेति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः शिवात्मनेति ख, ग, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः अपनीयाधिकाम्बरं इति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः सदक्षिणासन तत्रेति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः दर्भाग्रं दक्षिणे तस्य विधाय करपल्लवे

తన అధీనంలో ఉంచి దర్భగడ్డి మూలంతో మంత్రపూర్వకంగా సంస్కరించాలి (ప్రతుల్లో ‘సువర్ణం’, ‘శివాత్మనే’, ‘అపనీయ అధికాంబరం’, ‘స-దక్షిణాసన తత్రేతి’ వంటి పాఠాంతరాలు కూడా ఉన్నాయి). తరువాత అతని కుడివైపు, చేతి అరపై దర్భ అగ్రాన్ని ఉంచాలి.

Verse 91

तम्मूलमात्मजङ्घायामग्रञ्चेति शिखिध्वजे शिष्यस्य हृदयं गत्वा रेचकेन शिवाणुना

హే శిఖిధ్వజ అగ్నీ! దాని ‘మూలం’ను తన జంఘలో ఉంచి, ‘అగ్రం’ను శిఖా ప్రాంతంలో ఉంచాలి. తరువాత శిష్యుని హృదయంలో ప్రవేశించి, రేచకంతో శివాణువుతో క్రియ చేయాలి.

Verse 92

पुरकेण समागत्य स्वकीयं हृद्यान्तरं शिवाग्निना पुनः कृत्वा नाडीसन्धानमीदृशं

పూరకంతో స్థిరత్వం పొందిన తరువాత, తన హృదయాంతరాన్ని శివాగ్నితో మళ్లీ ప్రజ్వలింపజేయాలి; అట్లా నాడుల సంధానం/సంబంధాన్ని ఏర్పరచాలి.

Verse 93

हृदा तत्सन्निधानार्थञ्जुहुयादाहुतित्रयं शिवहस्तस्थिरत्वार्थं शतं मूलेन होमयेत् इत्थं समयदीक्षायां भवेद्योग्यो भवार्चने

హృదా మంత్రంతో ఆయన సన్నిధి కలుగునట్లు మూడు ఆహుతులు సమర్పించాలి. తరువాత ‘శివహస్త’ స్థైర్యం (క్రియలు, ముద్రలలో దృఢత) కోసం మూలమంత్రంతో వంద ఆహుతులు హోమం చేయాలి. ఈ విధంగా సమయదీక్ష ద్వారా భవ (శివ) ఆరాధనకు అర్హత కలుగుతుంది.