Adhyaya 78
Chapter 78 — पवित्रारोहणकथनं (Pavitrārohaṇa: Installing the Sanctifying Thread/Garland)
ఈ అధ్యాయంలో పవిత్రారోహణ విధి ప్రారంభమవుతుంది—ఇది ఆగమసంబంధ ‘పరిపూరణ’ ఆచారం; పూజా-ప్రతిష్ఠల్లో జరిగిన లోపాలు/అపూర్ణతలను పూరిస్తుంది. ప్రభువు నిత్య, నైమిత్తిక అనే రెండు విధానాలను చెప్పి, ఆషాఢం నుండి భాద్రపదం వరకు శుక్ల/కృష్ణ పక్షాల్లో చతుర్దశి, అష్టమి తిథుల్లో (లేదా కార్త్తికీ వ్రతంగా) కాలనియమాన్ని నిర్దేశిస్తాడు. యుగానుసారం స్వర్ణ-రజత-తామ్రాది, కలియుగంలో పత్తి/పట్టు/పద్మతంతు వంటి పదార్థాలు; తరువాత దారాల సంఖ్య, ముడుల సంఖ్య, అంతరం, అంగుళ-హస్త ప్రమాణాలు, అలాగే గ్రంథుల వర్గాలు—ప్రకృతి, పౌరుషీ, వీరా, అపరాజితా, జయా-విజయా మొదలైన శక్తినామాలతో—వివరిస్తాడు. అనంతరం స్థలశుద్ధి, ద్వార-ద్వారపాల పూజ (కలా-తత్త్వంతో), వాస్తు-భూతశుద్ధి, కలశ/వర్ధనీ ప్రతిష్ఠ, నిరంతర మూలమంత్ర జపం, అస్త్రరక్షణ, హోమక్రమం, రుద్ర/క్షేత్రపాల/దిక్పాలులకు బలివితరణ, ‘విధిచ్ఛిద్ర-పూరణ’ ప్రాయశ్చిత్తం జరుగుతాయి. చివరికి సర్వరక్షార్థం పవిత్రక అర్పణ—ప్రత్యేకంగా శివుడు, గురువు, శాస్త్రం కోసం—మరియు నియత జాగరణ, శుచినియమాలు, ఈశస్మరణలో విశ్రాంతి విధించబడుతుంది।
Shlokas
Verse 1
इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये वास्तुपूजाकथनं नाम सप्तसप्ततितमो ऽध्यायः अथोष्टसप्ततितमो ऽध्यायः पवित्रारोहणकथनं ईश्वर उवाच पवित्रारोहणं वक्ष्ये क्रियार्चादिषु पूरणं नित्यं तन्नित्यमुद्दिष्टं नैमित्तिकमथापरं
ఇట్లు అగ్నిపురాణంలో “వాస్తుపూజాకథనం” అనే డెబ్బైఏడవ అధ్యాయం ముగిసింది. ఇప్పుడు డెబ్బైఎనిమిదవ అధ్యాయం ప్రారంభం—“పవిత్రారోహణకథనం”. ఈశ్వరుడు పలికెను—క్రియ, అర్చనాది కర్మములను సంపూర్ణం చేయు పవిత్రారోహణ విధిని నేను చెప్పుదును. అది రెండు విధములు—నిత్యము (నియమిత ఆచరణకు విధేయము) మరియు నైమిత్తికము (అవసర-ప్రసంగమున చేయునది)।
Verse 2
आषाढादिचतुर्दश्यामथ श्रावणभाद्रयोः सितासितासु कर्तव्यं चतुर्दश्यष्टमीषु तत्
ఆషాఢ మాస చతుర్దశి నుండి ప్రారంభించి, అలాగే శ్రావణం మరియు భాద్రపదంలో కూడా—శుక్ల, కృష్ణ పక్షముల రెండింటిలోనూ—ఈ వ్రతాచరణను చతుర్దశి మరియు అష్టమి తిథులలో చేయవలెను।
Verse 3
कुर्याद्वा कार्त्तिकीं यावत्तिथौ प्रतिपादिके वह्निब्रह्माम्बिकेभास्यनागस्कन्दार्कशूलिनां
లేదా ప్రతిపద తిథి వరకు కార్త్తికీ వ్రతాన్ని ఆచరించి, అగ్ని, బ్రహ్మ, అంబిక, గజాననుడు, నాగులు, స్కందుడు, సూర్యుడు మరియు శూలధారి (శివుడు) వారికి పూజ చేయవలెను।
Verse 4
दुर्गायमेन्द्रगोविन्दस्मरशम्भुसुधाभुजां सौवर्णं राजतं ताम्रं कृतादिषु यथाक्रमं
దుర్గా మరియు ఇంద్ర, గోవింద (విష్ణు), స్మర (కామ), శంభు (శివ) అలాగే సుధాభుజ (అమృతభోజి దివ్యరూపం) వీరి కోసం—కృతాది యుగాలలో యథాక్రమంగా స్వర్ణ, రజత, తామ్ర ప్రతిమలను నిర్మించవలెను।
Verse 5
कलौ कार्पासजं चापि पट्टपद्मादिसूत्रकं प्रणवश् चन्द्रमा वह्निर्ब्रह्मा नागो गुहो हरिः
కలియుగంలో (పవిత్రం) కార్పాసము అంటే పత్తితో కూడా చేయవచ్చు; అలాగే పట్ట (పట్టు), పద్మతంతు (తామర నారు) మొదలైన దారాలతోనూ చేయవచ్చు. (దేవసంజ్ఞలు:) ప్రణవం (ఓం), చంద్రుడు, అగ్ని, బ్రహ్మ, నాగుడు, గుహ (కార్త్తికేయుడు) మరియు హరి (విష్ణువు)।
Verse 6
सर्वेशः सर्वदेवाः स्युः क्रमेण नवतन्तुषु अष्टोत्तरशतान्यर्धं तदर्धं चोत्तमादिकं
తొమ్మిది తంత్రాలలో క్రమంగా సర్వేశుడు మరియు ‘సర్వదేవ’ సమూహం విన్యాసం/పఠనం చేయబడుతుంది. వారి సంఖ్య 108 యొక్క సగం; దాని సగం మళ్లీ ‘ఉత్తమ’ మొదలైన పరమ వర్గానికి చెందుతుంది.
Verse 7
एकाशीत्याथवा सूत्रैस्त्रिंशताप्पष्टयुक्तया शरीरोन्मादवायव इति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः स्वधाभुजामिति ख, घ, ङ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः गुहो रविरिति ख, ग, घ, ङ, चिह्नितपुस्तकचतुष्टयपाठः सदेश इति ख, ग, घ, ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः पञ्चाशता वा कर्तव्यं तुल्यग्रन्थ्यन्तरालकं
లేదా 81 సూత్రాలు ఉండాలి; లేక 30 సూత్రాలతో పాటు మరో 65 ఉండాలి. గుర్తించిన ప్రతిలో ‘శరీరోన్మాదవాయవ’ (ఘ) పాఠం; మూడు గుర్తించిన ప్రతుల్లో ‘స్వధాభుజామ్’ (ఖ, ఘ, ఙ) పాఠం; నాలుగు గుర్తించిన ప్రతుల్లో ‘గుహో రవిః’ (ఖ, గ, ఘ, ఙ) పాఠం; అలాగే గుర్తించిన ప్రతిలో ‘సదేశః’ (ఖ, గ, ఘ, ఙ) పాఠం ఉంది. లేదా 50 విభాగాలుగా చేసి, గ్రంథి-గ్రంథి మధ్య సమాన అంతరాలు ఉంచాలి.
Verse 8
द्वादशाङ्गुलमानानि व्यासादष्टाङ्गुलानि च लिङ्गविस्तारमानानि चतुरङ्गुलकानि वा
దీని కొలతలు 12 అంగుళాలు కావచ్చు; వ్యాసం 8 అంగుళాలు. అలాగే లింగ విస్తారం/వెడల్పుకు విధిగా 4 అంగుళాల కొలత కూడా నిర్దేశించబడింది.
Verse 9
तथैव पिण्डिकास्पर्शं चतुर्थं सर्वदैवतं गङ्गावतारकं कार्यं सुजातेन सुधौतकं
అలాగే ‘పిండికా-స్పర్శ’ చేయాలి; నాల్గవ కర్మగా సమస్త దేవతలకు అర్పణ చేయాలి. ‘గంగావతార’ విధానమును కూడా నిర్వహించాలి—సుజాత (యోగ్య) వ్యక్తి చేత, బాగా కడిగి శుద్ధి చేసిన ద్రవ్యము/పాత్రతో.
Verse 10
ग्रन्थिं कुर्याच्च वामेन अघोरणाथ शोधयेत् रञ्जयेत् पुरुषेणैव रक्तचन्दनकुङ्कुमैः
గ్రంథి (గంతు) ఎడమ చేతితో కట్టాలి; ‘అఘోర’ మంత్రంతో దానిని శోధించాలి. తరువాత ‘పురుష’ మంత్రంతో ఎర్రచందనం మరియు కుంకుమతో దానిని రంజితం/సంస్కరించాలి.
Verse 11
कस्तूरीरोचनाचन्द्रैर् हरिद्रागैर् इकादिभिः ग्रन्थयो दश कर्तव्या अथवा तन्तुसङ्ख्यया
కస్తూరి, గోరోచన, కర్పూరం, పసుపు మొదలైన ద్రవ్యాలతో పది గ్రంథులు/ముడులు (లేదా గుటికలు) సిద్ధం చేయాలి; లేదా తంతు/దారాల సంఖ్యను ప్రమాణంగా తీసుకొని చేయాలి।
Verse 12
अन्तरं वा यथाशोभमेकद्विचतुरङ्गुलं प्रकृतिः पौरुषी वीरा चतुर्थी त्वपराजिता
భాగాల మధ్య అంతరం శోభకు తగినట్లు ఒక, రెండు లేదా నాలుగు అంగుళాలు (అంగుళ ప్రమాణం)గా ఉండాలి. మొదటిది ‘ప్రకృతి’, రెండవది ‘పౌరుషీ’, మూడవది ‘వీరా’, నాలుగవది ‘అపరాజితా’ అని పిలుస్తారు।
Verse 13
जयान्या विजया षष्ठी अजिता च सदाशिवा मनोन्मनी सर्वमुखी ग्रन्थयो ऽभ्यधिकाः शुभाः
ఇది ‘జయాన్యా’, ‘విజయా’; అలాగే ‘షష్ఠీ’, ‘అజితా’, ‘సదాశివా’; ‘మనోన్మనీ’, ‘సర్వముఖీ’ అని కూడా పిలవబడుతుంది. ఈ గ్రంథులు/భాగాలు విశేషంగా శుభప్రదమై ఉత్తమమైనవిగా భావించబడతాయి।
Verse 14
कार्या वा चन्द्रवह्न्यर्कपवित्रं शिववद्धृदि एकैकं निजमूर्तौ वा पुप्तके गुरुके गणे
చంద్రుడు, అగ్ని, సూర్యుడు అనే ఆకృతుల్లో పవిత్రకాన్ని సిద్ధం చేయాలి; శివవిధి ప్రకారం హృదయంలో న్యాసం చేయాలి. లేదా ఒక్కొక్కటిగా స్వమూర్తిపై, పుస్తకం/ప్రతిపై, గురువుపై, గణంపై స్థాపించాలి।
Verse 15
स्यादेकैकं तथा द्वारदिक्पालकलशादिषु हस्तादिनवहस्तान्तं लिङ्गानां स्यात्पवित्रकं
అలాగే ద్వారం, దిక్పాలకులు, కలశాలు మొదలైన వాటికి కూడా ఒక్కొక్క పవిత్రకం ఉండాలి. లింగాల పవిత్రకం ఒక హస్తం నుండి తొమ్మిది హస్తాల వరకు ప్రమాణంగా ఉండాలి।
Verse 16
अष्टाविंशतितो युद्धं दशभिर्दशभिः क्रमात् द्व्यङ्गुलाभ्यन्तरास्तत्र क्रमादेकाङ्गुलान्तराः
ఇరవై ఎనిమిదవ స్థానం నుండి యుద్ధవ్యూహాన్ని క్రమంగా పది పది చొప్పున ఏర్పాటు చేయాలి. అక్కడ అంతర్గత అంతరం రెండు అంగుళాలు; తరువాత క్రమంగా ఒక్క అంగుళం చొప్పున అంతరం ఉండాలి.
Verse 17
ग्रन्थयो मानमप्येषां लिङ्गविस्तारसस्मितं सप्तम्यां वा त्रयोदश्यां कृतनित्यक्रियः शुचिः
వాటి గ్రంథుల ప్రమాణమూ తెలుసుకోవాలి; లింగాన్ని చెప్పిన నిష్పత్తి, విస్తారంతో తయారు చేయాలి. సప్తమి లేదా త్రయోదశి నాడు నిత్యకర్మలు చేసి శుచిగా ఉండాలి.
Verse 18
भूषयेत् पुष्पवस्त्राद्यैः सायाह्ने यागमन्दिरं चण्डवह्न्यर्कपवित्रमिति ख, ग, ङ चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः पुस्तके गुरवे गणो इति ख, ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः कृत्वा नैमित्तिकीं सन्ध्यां विशेषेण च तर्पणं
సాయంకాలంలో పుష్పాలు, వస్త్రాలు మొదలైనవాటితో యాగమందిరాన్ని అలంకరించాలి. తరువాత నైమిత్తిక సంధ్యావిధిని చేసి, ప్రత్యేకంగా తర్పణం కూడా చేయాలి. (చండవహ్ని-అర్క-పవిత్రం వంటి పాఠభేదాలు ప్రతుల్లో సూచించబడ్డాయి.)
Verse 19
परिगृहीते भूभागे पवित्रे सूर्यमर्चयेत् आचम्य सकलीकृत्य प्रणवार्घ्यकरो गुरुः
సిద్ధం చేసి పవిత్రం చేసిన భూభాగంలో సూర్యుని అర్చించాలి. ఆచమనం చేసి సమస్త సామగ్రిని సక్రమంగా అమర్చి, గురువు ప్రణవంతో కూడిన అర్ఘ్యాన్ని సమర్పించాలి.
Verse 20
द्वाराण्यस्त्रेण सम्प्रोक्ष्य पूर्वादिक्रमतो ऽर्चयेत् हां शान्तिकलाद्वाराय तथा विद्याकलात्मने
అస్త్ర మంత్రంతో ద్వారాలను సమ్యక్గా ప్రోక్షించి, తూర్పు మొదలైన క్రమంలో వాటిని అర్చించాలి. ‘హాం’—శాంతికలా అధిష్ఠిత ద్వారానికి, అలాగే విద్యాకలా స్వరూప ద్వారానికి కూడా.
Verse 21
निवृत्तिकलाद्वाराय प्रतिष्ठाख्यकलात्मने तच्छाखयोः प्रतिद्वारं द्वौ द्वौ द्वाराधिपौ यजेत्
నివృత్తి అనే కళ అధిష్ఠిత ద్వారమును, అలాగే ప్రతిష్ఠా అనే కళాత్మక ద్వారమును పూజించాలి. ఆ రెండు శాఖల ప్రతి ద్వారమున రెండు రెండు ద్వారాధిపతులను (ద్వారపాలకులను) యజించాలి.
Verse 22
नन्दिने महाकालाय भृङ्गिणे ऽथ गणाय च वृषभाय च स्कन्दाय देव्यै चण्डाय च क्रमात्
క్రమంగా నందికి, మహాకాలునికి, భృంగికి; తరువాత గణునికి, వృషభునికి, స్కందునికి, దేవికి మరియు చండునికి (నివేదన/ఆహుతి) అర్పించాలి.
Verse 23
नित्यं च द्वारपालादीन् प्रविश्य द्वारपश्चिमे इष्ट्वा वास्तुं भूतशुद्धिं विशेषार्घ्यकरः शिवः
నిత్యం ద్వారపాలకులు మొదలైనవారిని పూజించి లోనికి ప్రవేశించాలి. ద్వారపు పశ్చిమ భాగంలో వాస్తు దేవతను యజించి భూతశుద్ధి చేయాలి; తరువాత విశేష అర్ఘ్యాన్ని సమర్పిస్తే అతడు శివమయుడు (మంగళకరుడు) అవుతాడు.
Verse 24
प्रोक्षणाद्यं विधायाथ यज्ञसम्भारकृन्नरः मन्त्रयेद्दर्भदूर्वाद्यैः पुष्पाद्यैश् च हृदादिभिः
ప్రోక్షణం మొదలైన ప్రాథమిక కర్మలను చేసి, యజ్ఞసామగ్రిని సిద్ధం చేసిన వ్యక్తి తరువాత హృద్ మొదలైన అంగమంత్రాలతో కుశ-దర్భ, దూర్వా, పుష్పాది వాటిని మంత్రణ (సంస్కారం) చేయాలి.
Verse 25
शिवहस्तं विधायेत्थं स्वशिरस्यधिरोपयेत् शिवो ऽहमादिः सर्वज्ञो मम यज्ञप्रधानता
ఇలా ‘శివహస్త’ ముద్రను ఏర్పరచి దానిని తన శిరస్సుపై ఉంచాలి. (భావించాలి:) “నేను శివుడను—ఆదియు సర్వజ్ఞుడను; నాలో యజ్ఞారాధనే ప్రధానము.”
Verse 26
अत्यर्थं भावयेद्देवं ज्ञानखद्गकरो गुरुः नैरृतीं दिशमासाद्य प्रक्षिपेदुदगाननः
ఉత్తరముఖంగా గురువు—జ్ఞానఖడ్గం చేతిలో ధరించినవాడు—దేవుని అత్యంతంగా భావన చేయాలి; అనంతరం నైరృతి (దక్షిణ-పడమర) దిశకు చేరి అక్కడ విధిప్రకారం ప్రక్షేపం/ఆహుతిని వేయాలి।
Verse 27
अर्घ्याम्बु पञ्चगव्यञ्च समस्तान् मखमण्डपे चतुष्पथान्तसंस्कारैर् वीक्षणाद्यैः सुसंस्कृतैः
మఖమండపంలో సమస్తమును అర్ఘ్యజలంతోను పంచగవ్యంతోను, నాలుగు దిక్కుల నుండి చతుష్పథాంతం వరకు విధించిన సంస్కారాల ద్వారా—వీక్షణ (చల్లడం) మొదలైన శుద్ధిక్రియలతో—సక్రమంగా శుద్ధి/సంస్కారం చేయాలి।
Verse 28
विक्षिप्य विकिरांस्तत्र कुशकूर्चोपसंहरेत् ए सूर्यमर्चयेदिति ख, ग, घ, ङ, चिह्नितपुस्तकचतुष्टयपाठः प्रोक्षणच्चेति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः विधायैकमिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः ब्राह्मणाद्यैर् इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः दशकूर्ञ्चोपसंहरेदिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः तानीशदिशि वर्धन्यामासनायोपकल्पयेत्
అక్కడ వికిర ద్రవ్యాలను చల్లివేసి, కుశకూర్చంతో వాటిని సమీకరించాలి; తరువాత ఈశాన (ఉత్తర-తూర్పు) దిశలో వర్ధనీ పీఠంపై వాటిని పూజాసనంగా ఏర్పాటు చేయాలి।
Verse 29
नैरृते वास्तुगीर्वाणा द्वारे लक्ष्मीं प्रपूजयेत् पश्चिमाभिमुखं कुम्भं सर्वधान्योपरि स्थितं
హే వాస్తుగీర్వాణా (వాస్తు విధి పాఠకుడా)! నైరృతి ద్వారంలో లక్ష్మీదేవిని విధివిధానంగా పూజించాలి; అక్కడ పశ్చిమాభిముఖంగా ఉన్న కుంభాన్ని సమస్త ధాన్యాలపై స్థాపించాలి।
Verse 30
प्रणवेन वृषारूढं सिंहस्थां वर्धनीन्ततः कुम्भे साङ्गं शिवन्देवं वर्धन्यामर्चयेत्
ప్రణవం (ఓం)తో వృషారూఢుడై, సింహస్థుడై ఉన్న శివదేవుని సాంగంగా (అంగోపాంగాలతో) కుంభంలోను, అంతఃస్థిత వర్ధనీ పాత్రలోను విధిప్రకారం అర్చించాలి।
Verse 31
दिक्षु शक्रादिदिक्पालान् विष्णुब्रह्मशिवादिकान् वर्धनीं सम्यगादाय घटपृष्टानुगामिनीं
దశదిక్కులలో శక్రాది దిక్పాలులను, అలాగే విష్ణు, బ్రహ్మ, శివ మొదలైన దేవతలను ఆవాహన చేయాలి; అనంతరం కలశపు వెనుకభాగాన్ని అనుసరించే వర్ధనీ (ప్రోక్షణ కరచీ)ని సమ్యక్గా గ్రహించి కర్మను నిర్వహించాలి।
Verse 32
शिवाज्ञां श्रावयेन्मन्त्री पूर्वादीशानगोचरं अविच्छिन्नपयोधारां मूलमन्त्रमुदीरयेत्
మంత్రసాధకుడు శివాజ్ఞను ప్రకటించాలి; తూర్పు దిశ నుండి ఈశాన్య కోణం వరకు ముఖం చేసి, పాలధార నిరంతరంగా ప్రవహించినట్లు మూలమంత్రాన్ని విరామం లేకుండా ఉచ్చరించాలి।
Verse 33
समन्ताद् भ्रामयेदेनां रक्षार्थं शस्त्ररूपिणीं पूर्वं कलशमारोप्य शस्त्रार्थन्तस्य वामतः
రక్షార్థం శస్త్రస్వరూపిణి అయిన ఈ (వర్ధనీ)ని అన్ని వైపులా వృత్తంగా తిప్పాలి; ముందుగా కలశంపై స్థాపించి, దాని ఎడమ వైపున శస్త్ర-ఉపకరణాన్ని ఉంచాలి।
Verse 34
समग्रासनके कुम्भे यजेद्देवं स्थिरासने वर्धन्यां प्रणवस्थायामायुधन्तदनु द्वयोः
సమగ్రాసనంపై ఉంచిన కుంభంలో స్థిరాసనంపై దేవుని పూజించాలి; ప్రణవం (ఓం) ప్రతిష్ఠితమైన వర్ధనీలో (కూడా) పూజ చేసి, అనంతరం రెండు పక్కలలో ఆయుధ-చిహ్నాలను స్థాపించాలి।
Verse 35
भगलिङ्गसमायोगं विदध्याल्लिङ्गमुद्रया कुम्भे निवेद्य बोधासिं मूलमन्त्रजपन्तथा
లింగముద్ర ద్వారా భగ-లింగ సమాయోగ విధానాన్ని చేయాలి; తరువాత కుంభంలో బోధాసిని నివేదించి, అలాగే మూలమంత్ర జపాన్ని చేయాలి।
Verse 36
तद्दशांशेन वर्धन्यां रक्षां विज्ञापयेदपि गणेशं वायवे ऽभ्यर्च्य हरं पञ्चामृतादिभिः
ఆ (దక్షిణ/ఆహుతి) యొక్క దశాంశంతో వర్ధనీ అనే శుభవృద్ధి కర్మలో రక్షా (రక్షాకవచం)ను విధివిధానంగా ప్రకటించి నియోగించాలి. గణేశుని పూజించి, వాయుదేవునికి అర్ఘ్యాది సమర్పించి, పంచామృతాది ద్రవ్యాలతో హరుడు (శివుడు)ను ఆరాధించాలి.
Verse 37
स्नापयेत् पूर्ववत् प्रार्च्य कुण्डे च शिवपावकं ग, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः रक्षां च कारयेत् सदेति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः पूर्ववत् स्नापयेत् प्रार्चेदिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः स्थापयेत् पूर्ववच्चाग्निमिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः कुम्भे वा शिवमर्चयेदिति ग, चिह्नितस्पुस्तकपाठः विधिवच्च चरुं कृत्वा सम्पाताहुतिशोधितं
మునుపటిలాగే ఆరాధించి అదే విధంగా స్నానమాచరింపజేయాలి; అలాగే కుండంలో శివపావకము (శివాగ్ని)ను కూడా విధివిధానంగా పూజించాలి. రక్షావిధానమును కూడా చేయించాలి; లేదా పాఠాంతర ప్రకారం మునుపటిలాగే అగ్నిని స్థాపించాలి, లేక కుంభంలో శివుని ఆరాధించాలి. అనంతరం నియమానుసారం చరువును సిద్ధం చేసి, సంపాత ఆహుతితో శుద్ధి చేయబడినదాన్ని (చరువు) వినియోగించాలి.
Verse 38
देवाग्र्यात्मविभेदेन दर्ष्या तं विभजेत् त्रिधा दत्वा भागौ शिवाग्निभ्यां संरक्षेद्भागमात्मनि
దేవాగ్ర్యుడు, శివుడు, అగ్ని—వారి వారి భాగభేదాన్ని అనుసరించి ఆ (హవిష్య/చరు)ను కనబడేలా మూడు భాగాలుగా విభజించాలి. శివునికి మరియు అగ్నికి రెండు భాగాలు ఇచ్చి, ఒక భాగాన్ని తనకొరకు రక్షించి ఉంచాలి.
Verse 39
शरेण चर्मणा देयं पूर्वतो दन्तधावनं तस्माद्घोरशिखाभ्यां वा दक्षिणे पश्चिमे मृदं
తూర్పు ముఖంగా ఉండి దంతకాష్ఠం (శర) మరియు చర్మం (తోలు) సహాయంతో దంతధావనం చేయాలి. అనంతరం ఘోర-శిఖా (తర్జనీ, మధ్యమ)తో, లేదా విధి ప్రకారం, శుద్ధి మట్టిని కుడి వైపు గానీ పశ్చిమ వైపు గానీ తీసుకొని ప్రయోగించాలి.
Verse 40
साद्योजातेन च हृदा चोत्तरे वामनीकृतं जलं वामेन शिरसा ईशे गन्धान्वितं जलं
సాద్యోజాత మంత్రంతో మరియు హృదయన్యాసంతో జలాన్ని ఉత్తర దిశలో స్థాపించి, దానిని ఎడమవైపు తిప్పాలి. తరువాత ఎడమ శిరోభాగంతో, ఈశాన మంత్రంతో కూడిన సుగంధజలాన్ని ప్రయోగించాలి.
Verse 41
पञ्चगव्यं पलाशादिपुटकं वै समन्ततः ऐशान्यां कुसुमं दद्यादाग्नेय्यां दिशि रोचनां
పంచగవ్యమును మరియు పలాశాది పదార్థాలతో చేసిన పుటకాన్ని చుట్టూరా సక్రమంగా అమర్చాలి. ఈశాన (ఉత్తర-తూర్పు) దిశలో పుష్పాలు ఉంచి, ఆగ్నేయ (దక్షిణ-తూర్పు) దిశలో రోచనా (పసుపు వర్ణకము) స్థాపించాలి।
Verse 42
अगुरुं निरृताशायां वायव्यां च चतुःसमं होमद्रव्याणि सर्वाणि सद्योजातैः कुशैः सह
నిరృతి (దక్షిణ-పడమర) దిశలో అగురువును ఉంచాలి; వాయవ్య (ఉత్తర-పడమర) దిశలో దానికి సమానమైన నాలుగు భాగాల ప్రమాణం ఉంచాలి. హోమద్రవ్యములన్నీ సద్యోజాత సంబంధమైన తాజా కుశలతో కలిసి విన్యసించాలి।
Verse 43
दण्डाक्षसूत्रकौपीनभिक्षापात्राणि रूपिणे कज्जलं कुङ्कुमन्तैलं शलाकां केशशोधनीं
సాకార (తపస్వి) రూపానికి దండము, అక్షసూత్రము (జపమాల), కౌపీనము, భిక్షాపాత్రము ఇవ్వాలి. అలాగే కాజలము, కుంకుమము, తైలము, లేపన శలాకా మరియు కేశశోధన సాధనమును సమర్పించాలి।
Verse 44
ताम्बूलं दर्पणं दद्यादुत्तरे रोचनामपि आसनं पादुके पात्रं योगपट्टातपत्रकं
తదుపరి క్రమంలో తాంబూలము మరియు దర్పణము ఇవ్వాలి; రోచనాను కూడా సమర్పించాలి. అలాగే ఆసనము, పాదుకలు, పాత్రము, యోగపట్టా మరియు ఛత్రము ఇవ్వాలి।
Verse 45
ऐशान्यामीशमन्त्रेण दद्यादीशानतुष्टये पूर्वस्याञ्चरुकं साज्यं दद्याद्गन्धादिकं नवे
ఈశాన్య దిశలో ఈశమంత్రంతో ఈశానుని తృప్తి కోసం ఆహుతి/అర్పణ చేయాలి. తూర్పు దిశకు ఘృతమిశ్రిత చరువును ఇవ్వాలి; తొమ్మిదవ స్థానంలో గంధాది ద్రవ్యాలను సమర్పించాలి।
Verse 46
पूर्वित्राणि समादाय प्रोक्षितान्यर्घ्यवारिणा संहितामन्त्रपूतानि नीत्वा पावकसन्निधिं
ముందుగా సిద్ధం చేసిన కర్మోపకరణాలను అర్ఘ్యజలంతో ప్రోక్షించి, సంహితామంత్రాలతో పవిత్రం చేసి, వాటిని తీసుకొని పవిత్ర అగ్ని సన్నిధికి తీసుకువెళ్లాలి।
Verse 47
कृष्णाजिनादिनाअच्छाद्य स्मरन् संवत्सरात्मकं साक्षिणं सर्वकृत्यानां गोप्तारं शिवमव्ययं
కృష్ణాజినము మొదలైన వాటితో తనను ఆచ్ఛాదించుకొని, సమస్త కర్మాలకు సాక్షి, సంవత్సరస్వరూపుడు, రక్షకుడు, అవ్యయుడైన శివుని స్మరించాలి।
Verse 48
सद्योजातेन च हृदा चोत्तरे वामनीयकमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः सद्योजातेन च हृदा चोत्तरे धाम निष्फलमिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः फलमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः दण्डाक्षसूत्रकौपानतीर्थपात्राणि इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः स्वेति हेति प्रयोगेण मन्त्रसंहितया पुनः शोधयेच्च पवित्राणि वाराणामेकविंशतिं
‘సద్యోజాత’ మొదలైన మంత్రాలతోను ‘హృదయ’ మంత్రంతోను, తరువాతి శోధన-సూత్రాలను అనుసరించి, మంత్రసంహితను అనుసంధానంగా జపిస్తూ మళ్లీ శుద్ధి చేయాలి—దండము, అక్షసూత్రము, కౌపీనము, తీర్థజలము, పాత్రము మొదలైన పవిత్ర వస్తువులను; అలాగే పవిత్రాలను ఇరవై ఒకసారి శోధించాలి।
Verse 49
गृहादि वेष्टयेत्सूत्रैर् गन्धाद्यं रवये ददेत् पूजिताय समाचम्य कृतन्यासः कृतार्घ्यकः
గృహాది ప్రదేశాలను సూత్రాలతో వేష్టించాలి; రవి (సూర్యుడు)కు చందనం మొదలైనవి సమర్పించాలి। పూజ చేసి ఆచమనం చేసి, న్యాసం పూర్తిచేసి అర్ఘ్యాన్ని అర్పించాలి।
Verse 50
नन्द्यादिभ्यो ऽथ गन्धाख्यं वास्तोश्चाथ प्रविश्य च शस्त्रेभ्यो लोकपालेभ्यः स्वनाम्ना शिवकुम्भके
తర్వాత నంది మొదలైనవారినుంచి ప్రారంభించి ‘గంధ’ అనే దేవతను న్యాసం చేయాలి; వాస్తు మండలంలో ప్రవేశించి, ఆయుధాలను మరియు లోకపాలకులను కూడా వారి వారి నామాలతో శివకుంభంలో స్థాపించాలి (న్యాసం చేయాలి)।
Verse 51
वर्धन्यै विघ्नराजाय गुरवे ह्य् आत्मने यजेत् अथ सर्वौषधीलिप्तं धूपितं पुष्पदूर्वया
వర్ధనీ, విఘ్నరాజుడు (విఘ్నహర్త) మరియు గురువు—అంటే స్వయంఆత్మస్వరూపానికే—పూజ చేయాలి. అనంతరం పూజ్యవస్తువును సమస్త ఔషధుల లేపనంతో లేపించి, ధూపంతో ధూపితం చేసి, పుష్పాలు మరియు దూర్వా గడ్డితో అర్చించాలి/అలంకరించాలి.
Verse 52
आमन्त्र्य च पवित्रं तत् विधायाञ्जलिमध्यगं ॐ समस्तविधिच्छिद्रपूरणे च विधिं प्रति
ఆ పవిత్రకాన్ని ఆహ్వానించి, జోడించిన అరచేతుల అంజలిలో మధ్య ఉంచాలి. తరువాత ‘ఓం’ మంత్రంతో విధిని అనుసరించాలి—సమస్త విధి-చ్ఛిద్రాలు (లోపాలు/అపూర్ణతలు) పూరించుటకు.
Verse 53
प्रभवमन्त्रयामि त्वां त्वदिच्छावाप्तिकारिकां तत्सिद्धिमनुजानीहि यजतश्चिदचित्पते
నేను నిన్ను ప్రభవ-మంత్రంతో ఆహ్వానిస్తున్నాను; అది నీ ఇచ్ఛానుసారం ప్రాప్తిని కలిగించేది. ఓ చిదచిద్పతే, ఈ యజమానునికి ఆ (అభీష్ట) సిద్ధిని అనుగ్రహించి అనుమతించుము.
Verse 54
सर्वथा सर्वदा शम्भो नमस्ते ऽस्तु प्रसीद मे आमन्त्रितो ऽसि देवेश सह देव्या गणेश्वरैः
హే శంభో, అన్ని విధాలుగా, అన్ని కాలాలలో నీకు నమస్కారం; నాపై ప్రసన్నుడవు. హే దేవేశా, నీవు దేవితో కూడి గణేశ్వరులతో (గణాధిపతులతో) కలిసి ఆహ్వానింపబడ్డావు.
Verse 55
मन्त्रेशैर् लोकपालैश् च सहितः परिचारकैः निमन्त्रयाम्यहन्तुभ्यं प्रभाते तु पवित्रकं
మంత్రేశులు మరియు లోకపాలులతో కలిసి, వారి పరిచారకులతో సహా, ఉదయకాల పవిత్రక కర్మకు నేను నిన్ను ఆహ్వానిస్తున్నాను.
Verse 56
नियमञ्च करिष्यामि परमेश तवाज्ञया इत्येवन्देवमामन्त्र्य रेचकेनामृतीकृतं
“ఓ పరమేశ్వరా! నీ ఆజ్ఞతో నేను నియమాలను ఆచరిస్తాను.” అని దేవతను ఆహ్వానించి, రేచకము (ఉచ్ఛ్వాసము) ద్వారా దానిని అమృతసమంగా—శుద్ధముగా, ప్రాణితముగా—చేస్తాడు।
Verse 57
शिवान्तं मूलमुच्चार्य तच्छिवाय निवेदयेत् ः पूजनार्थं समाचम्य इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः रव्यादिभ्यो ऽथेति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः गन्धाद्यमिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः आमन्त्रणपवित्रमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः परिवारकैविति ग, ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः जपं स्तोत्रं प्रमाणञ्च कृत्वा शम्भुं क्षमापयेत्
“శివ”తో ముగియు మూలమంత్రాన్ని ఉచ్చరించి దానిని శివునికి నివేదించాలి. తరువాత పూజార్థం ఆచమనం చేసి, సూర్యాది దేవతలకు మరియు గంధాది ఉపచారాలను అర్పించాలి; ఆమంత్రణ-పవిత్రము మరియు పరివార దేవతల పూజ చేసి, జపం, స్తోత్రపఠనం, విధి-ప్రమాణం పూర్తిచేసి శంభు (శివ)ను క్షమాపణ కోరాలి।
Verse 58
हुत्वा चरोस्तृतीयांशं तद्दद्दीत शिवाग्नये दिग्वासिभ्यो दिगीशेभ्यो भूतमातृगणेभ्य उ
చరువు యొక్క మూడవ భాగాన్ని అగ్నిలో హోమం చేసి, తరువాత దానిని శివాగ్నికి అర్పించాలి; అలాగే దిక్కులలో నివసించువారికి, దిక్పాలకులకు, భూతగణాలకు మరియు మాతృగణాలకు కూడా బలి/అర్పణ ఇవ్వాలి।
Verse 59
रुद्रेभ्यो क्षेत्रपादिभ्यो नमः स्वाहा बलिस्त्वयं दिङ्नागाद्यैश् च पूर्वादौ क्षेत्राय चाग्नये बलिः
“రుద్రులకు మరియు క్షేత్రపాద/క్షేత్రపాలకులకు నమః—స్వాహా. ఈ బలి మీకే.” అలాగే పూర్వాది దిశల దిక్నాగాది రక్షకులతో కూడి, క్షేత్రమునకును అగ్నికును కూడా ఈ బలి అర్పణ।
Verse 60
समाचम्य विधिच्छिद्रपूरकं होममाचरेत् पूर्णां व्याहृतिहोमञ्च कृत्वा रुन्धीत पावकं
ఆచమనం చేసి, విధిలో ఏర్పడిన లోపాలు/చిద్రాలను పూరించుటకు ప్రాయశ్చిత్త హోమం చేయాలి; వ్యాహృతులతో కూడిన పూర్ణాహుతి పూర్తిచేసి, అనంతరం పావకము (అగ్ని)ను మూసి/సురక్షితం చేయాలి।
Verse 61
तत ओमग्नये स्वाहा स्वाहा सोमाय चैव हि ओमग्नीषोमाभ्यां स्वाहाग्नये स्विष्टकृते तथा
అనంతరం “ఓం అగ్నయే స్వాహా”; “స్వాహా సోమాయ చ”; “ఓం అగ్నీషోమాభ్యాం స్వాహా”; అలాగే “అగ్నయే స్విష్టకృతే స్వాహా” అని ఆహుతులు సమర్పించాలి।
Verse 62
इत्याहुतिचतुष्कन्तु दत्वा कुर्यात्तु योजनां वह्निकुण्डार्चितं देवं मण्डलाभ्यर्चिते शिवे
ఇలా నాలుగు ఆహుతులు సమర్పించిన తరువాత యోజనా (సమాప్తి-విన్యాసం) చేయాలి। మండలార్చిత శివక్రియలో వహ్నికుండంలో దేవుని ఆరాధించాలి।
Verse 63
नाडीसन्धानरूपेण विधिना योजयेत्ततः वंशादिपात्रे विन्यस्य अस्त्रञ्च हृदयन्ततः
తర్వాత విధి ప్రకారం నాడీ-సంధానరూపంగా (మంత్రశక్తిని) యోజించాలి। వెదురు మొదలైన పాత్రలో నిలిపి, హృదయస్థానం నుండి అస్త్రమంత్రాన్ని విన్యసించాలి।
Verse 64
अधिरोप्य पवित्राणि कलाभिर्वाथ मन्त्रयेत् षडङ्गं ब्रह्ममूलैर् वा हृद्धर्मास्त्रञ्च योजयेत्
పవిత్రాలను అధిరోపించి కలలతో మంత్రితం చేయాలి. బ్రహ్మమూల బీజమంత్రాలతో షడంగన్యాసం చేసి, హృదయమంత్రంతో పాటు ధర్మాస్త్రాన్ని కూడా యోజించాలి।
Verse 65
विधाय सूत्रैः संवेष्ट्य पूजयित्वाङ्गसम्भवैः रक्षार्थं जगदीशाय भक्तिनम्रः समर्पयेत्
విధిగా సిద్ధం చేసి రక్షాసూత్రాలతో చుట్టి, అంగసంభవ ద్రవ్యాలతో పూజించాలి। ఆపై భక్తితో వినమ్రుడై రక్షార్థం జగదీశునికి సమర్పించాలి।
Verse 66
पूजिते पुष्पधूपाद्यैर् दत्वा सिद्धान्तपुस्तके गुरोः पादान्तिकं गत्वा भक्त्या दद्यात् पवित्रकं
పుష్పాలు, ధూపం మొదలైనవాటితో గురువును పూజించి, సిద్ధాంతగ్రంథాన్ని సమర్పించి, గురుపాదాల సమీపానికి వెళ్లి భక్తితో పవిత్రకము (పవిత్ర దారం/మాల) అర్పించాలి।
Verse 67
निर्गत्य वहिराचम्य गोमये मण्डलत्रये इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः भूतमातृगणेषु फडिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः रुद्रेभ्यः क्षेत्रपालेभ्य इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः पूजयित्वा ततः शिवमिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः पूजयित्वाथ सञ्चरैर् इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः पञ्चगव्यञ्चरुन्दन्तधावनञ्च क्रमाद् यजेत्
బయటికి వెళ్లి ఆచమనం చేసి, గోమయంతో మూడు మండలాలు చేయాలి. తరువాత “ఫట్” అని ఉచ్చరించి భూతమాతృగణాలకు, అలాగే రుద్రులకు మరియు క్షేత్రపాలులకు అర్పణ/ఆహుతి ఇవ్వాలి. ఆపై శివుని పూజించి, క్రమంగా పంచగవ్యము, చరు ఆహుతి, దంతధావనము (దాతున్-విధి) నిర్వహించాలి।
Verse 68
आचान्तो मन्त्रसम्बद्धः कृतसङ्गीतजागरः स्वपेदन्तः स्मरन्नीशं बुभुक्षुर्दर्भसंस्तरे
ఆచమనం చేసి, మంత్రజపంలో నిమగ్నమై, భక్తిగీతాలతో జాగరణం చేసి, దర్భగడ్డి పరుపుపై పడుకోవాలి; ఆకలిగా ఉన్నా కూడా ఈశ్వరుని స్మరిస్తూ నిద్రించాలి।
Verse 69
अनेनैव प्रकारेण मुमुक्षुरपि संविशेत् केवलम्भस्मशय्यायां सोपवासः समाहितः
ఇదే విధంగా మోక్షాన్ని కోరుకునే సాధకుడూ విశ్రాంతికి పడుకోవాలి; కేవలం భస్మంతో చేసిన శయ్యపై, ఉపవాసంతో, మనస్సును సమాధానంగా నిలిపి।
Frequently Asked Questions
A sanctifying completion-rite using pavitra threads/garlands that repairs procedural omissions in worship and consecration, structured as nitya (regular) and naimittika (occasional) observances.
From Āṣāḍha onward and in Śrāvaṇa and Bhādrapada, in both fortnights, especially on caturdaśī (14th) and aṣṭamī (8th); alternatively as a Kārttikī observance up to Pratipadā.
Thread and knot specifications (e.g., 81 or 50 units; ten granthis; 1/2/4 aṅgula spacing), plus size standards in aṅgulas and hastas, including liṅga breadth and pavitraka length ranges.
It combines space and doorway purification, dvārapāla and Vāstu worship, kalasha/vardhanī installations, nyāsa (hṛd/ṣaḍaṅga), homa/bali protocols, and expiatory completion (vidhi-cchidra-pūraṇa) into a single protective consecration workflow.