Adhyaya 77

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये चण्डपूजाकथनं नाम षट्सप्ततितमो ऽध्यायः अथ सप्तसप्ततितमो ऽध्यायः कपिलादिपूजाविधनं ईश्वर उवाच कपिलापूजनं वक्ष्ये एभिर्मन्त्रैर् यजेच्च गां ॐ कपिले नन्दे नमः ॐ कपिले भद्रिके नमः

ఇట్లు ఆదిమహాపురాణమైన ఆగ్నేయ పురాణంలో ‘చండాపూజాకథనం’ అనే 76వ అధ్యాయం సమాప్తమైంది. ఇక 77వ అధ్యాయం—‘కపిలాది పూజావిధానం’ ప్రారంభం. ఈశ్వరుడు పలికెను—నేను కపిలాపూజను వివరిస్తాను; ఈ మంత్రాలతో గోవును పూజించాలి—“ఓం కపిలే నందే నమః. ఓం కపిలే భద్రికే నమః.”

Verse 2

ॐ कपिले सुशीले नमः कपिले सुरभिप्रभे ॐ कपिले सुमनसे नमः ॐ भुक्तिमुक्तिप्रदे नमः

ఓం కపిలే సుశీలే నమః—సుశీలమైన కపిలకు నమస్కారం. ఓం కపిలే సురభిప్రభే నమః—సుగంధిత కాంతి గల కపిలకు నమస్కారం. ఓం కపిలే సుమనసే నమః—శుభమనస్సు గల కపిలకు నమస్కారం. ఓం భుక్తిముక్తిప్రదే నమః—భోగమూ మోక్షమూ ప్రసాదించువారికి నమస్కారం.

Verse 3

सौरभेयि जगन्मातर्देवानाममृतप्रदे गृहाण वरदे ग्रासमीप्सितार्थञ्च देहि मे

హే సౌరభేయి, జగన్మాత, దేవులకు అమృతం ప్రసాదించువదానా! హే వరదాయిని, ఈ గ్రాసాన్ని స్వీకరించి నాకు అభీష్టార్థాన్ని ప్రసాదించు.

Verse 4

वन्दितासि वसिष्ठेन विश्वामित्रेण धीमता कपिले हर मे पापं यन्मया दुष्कृतं कृतं

హే కపిలా, వసిష్ఠుడూ ధీమంతుడైన విశ్వామిత్రుడూ నిన్ను వందించారు. నా పాపాన్ని హరించు—నాచేత జరిగిన దుష్కృతమేదైనా తొలగించు.

Verse 5

गावो ममाग्रतो नित्यं गावः पृष्ठत एव च गावो मे हृदये चापि गवां मध्ये वसाम्यहं

గోవులు నిత్యం నా ముందుంటాయి; గోవులు నా వెనుక కూడా ఉంటాయి. గోవులు నా హృదయంలోనూ ఉన్నాయి; నేను గోవుల మధ్యనే నివసిస్తున్నాను.

Verse 6

दत्तं गृह्णन्तु मे ग्रासं जप्त्वा स्यां निर्मलः शिवः प्रार्च्य विद्यापुस्तकानि गुरुपादौ नमेन्नरः

నేను ఇచ్చిన ఆహారగ్రాసాన్ని వారు స్వీకరించుగాక. జపం చేసి నేను నిర్మలుడై శివమయుడనగుదును. విద్యాపుస్తకాలను విధిగా ఆరాధించి మనిషి గురుపాదాలకు నమస్కరించాలి.

Verse 7

यजेत् स्नात्वा तु मध्याह्ने अष्टपुष्पिकया शिवं पीठमूर्तिशिवाङ्गानां पूजा स्यादष्टपुष्पिका

స్నానం చేసి మధ్యాహ్నం అష్టపుష్పికా విధానంతో శివుని పూజించాలి. పీఠమూర్తి మరియు శివుని అంగ/అంశరూపాల పూజనే అష్టపుష్పికా అని అంటారు.

Verse 8

मध्याह्ने भोजनागारे सुलिप्ते पाकमानयेत् ततो मृत्युञ्जयेनैव वौषडन्तेन सप्तधा

మధ్యాహ్నం శుభ్రంగా లేపిన (శుద్ధమైన) భోజనశాలలో వండిన అన్నాన్ని తీసుకురావాలి. తరువాత కేవలం మృత్యుంజయ మంత్రంతో, ‘వౌషట్’ అని ముగిస్తూ, ఏడు సార్లు చేయాలి.

Verse 9

जप्तैः सदर्भशङ्खस्थैः सिञ्चेत्तं वारिविन्दुभिः सर्वपाकाग्रमुद्धृत्य शिवाय विनिवेदयेत्

జపంతో అభిమంత్రితమైన, దర్భతో కూడిన శంఖంలో ఉన్న నీటి బిందువులతో దానిని చల్లాలి. తరువాత వండిన అన్నమంతటిలో ముందుభాగాన్ని తీసి శివునికి విధిగా నివేదించాలి.

Verse 10

अथार्धं चुल्लिकाहोमे विधानायोपकल्पयेत् विशोध्य विधिना चुल्लीं तद्वह्निं पूरकाहुतिं

తదుపరి చుల్లికా-హోమ విధానార్థం అవసరమైన ద్రవ్యాదుల అర్ధభాగాన్ని సిద్ధం చేయాలి. విధి ప్రకారం చుల్లీ (చిన్న అగ్నికుండం)ను శుద్ధి చేసి, అదే అగ్నిలో పూరక-ఆహుతిని సమర్పించాలి।

Verse 11

हुत्वा नाभ्यग्निना चैकं ततो रेचकवायुना वह्निवीजं समादाय कादिस्थानगतिक्रमात्

నాభి-అగ్నిలో ఒక్కసారి ఆహుతి సమర్పించి, తరువాత రేచక-వాయువు (ఉచ్ఛ్వాసం) ద్వారా వహ్ని-బీజాన్ని గ్రహించి, ‘క’తో ప్రారంభమయ్యే అక్షర-స్థానాల గతి-క్రమం ప్రకారం ముందుకు సాగాలి।

Verse 12

शिवाग्निस्त्वमिति ध्यात्वा चुल्लिकाग्नौ निवेशयेत् ॐ हां अग्नये नमो वै हां सोमाय वै नमः

“నీవే శివరూప మంగళ అగ్ని” అని ధ్యానించి చుల్లికా-అగ్నిలో (ఆహుతి/సంస్కృత ద్రవ్యం)ను నివేశించాలి. తరువాత— “ఓం హాం—అగ్నయే నమో వై; హాం—సోమాయ వై నమః” అని జపించాలి।

Verse 13

सूर्याय वृहस्पतये प्रजानां पतये नमः सर्वेभ्यश् चैव देवेभ्यः सर्वविश्वेभ्य एव च

సూర్యునికి నమస్కారం; బృహస్పతికి నమస్కారం; ప్రజల అధిపతికి నమస్కారం. అలాగే సమస్త దేవతలకు, సమస్త విశ్వేదేవులకు కూడా నమస్కారం।

Verse 14

ठः अन्यार्धमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः अन्त्यार्धमिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः निधानायोपकल्पयेदिति च, ङ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः हृदि स्थानमतिक्रमेदिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः कादिस्थानमतिक्रमादिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः हामग्नये खिष्टिकृते पूर्वादावर्चयेदिमान् स्वाहान्तामाहुतिं दत्वा क्षमयित्वा विसर्जयेत्

‘ఠః’ విషయంలో కొన్ని గుర్తించిన ప్రతుల్లో “అన్యార్ధం” అని, మరికొన్నింటిలో “అంత్యార్ధం” అని పాఠం ఉంది; అలాగే రెండు ప్రతుల్లో “నిధానాయోపకల్పయేత్” అనే పాఠమూ కనిపిస్తుంది. కొన్ని ప్రతుల్లో “హృది స్థానమతిక్రమేత్” అని, మరికొన్నింటిలో “కాదిస్థానమతిక్రమాత్” అని ఉంది. ఈ విధంగా విధిని నిర్వహించి తూర్పు మొదలైన దిశల నుండి ఇవన్నీ ఆరాధించాలి; తరువాత ‘స్వాహా’తో ముగిసే ఆహుతిని అగ్నికి సమర్పించి, క్షమాపణ కోరుకొని, విసర్జనం చేయాలి।

Verse 15

चुल्ल्या दक्षिणबाहौ च यजेद्धर्माय वै नमः वामबाहावधर्माय काञ्जिकादिकभाण्डके

చుల్లీలో కుడి వైపు/భుజ భాగంలో ‘ధర్మాయ వై నమః’ మంత్రంతో పూజ చేయాలి. ఎడమ వైపు/భుజ భాగంలో ‘అధర్మాయ’ పూజ చేయాలి; అలాగే కాంజిక (పుల్లని గంజి) మొదలైన పాత్రలలోనూ తత్తత్ శక్తిని విన్యసించి పూజించాలి.

Verse 16

रसपरिवर्तमानाय वरुणाय जलाग्नये विघ्नराजो गृहद्वारे पेषण्यां सुभगे नमः

రస పరివర్తనాన్ని కలిగించే జలాగ్ని మరియు జలాధిపతి వరుణునికి నమస్కారం. ఇంటి ద్వారంలో విఘ్నరాజునికి నమస్కారం; పేషణి/రుబ్బురాయిపై ఉన్న శుభగకు నమస్కారం.

Verse 17

ॐ रौद्रिके नमो गिरिके नमश् चओलूखले यजेत् बलप्रियायायुधाय नमस्ते मुषले यजेत्

‘ఓం. రౌద్రికకు నమః, గిరికకు నమః.’ ఓలూఖలము/ఒఖలిలో యజనం (అర్పణ) చేయాలి. ‘బలప్రియాయుధాయ నమస్తే’ అని చెప్పి ముషలము/ముద్దకర్రకు యజనం చేయాలి.

Verse 18

सम्मार्जन्यां देवतोक्ते कामाय शयनीयके मध्यस्तम्भे च स्कन्दाय दत्वा वास्तुबलिं ततः

తర్వాత ఊడ్చే స్థలం/సమ్మార్జన్యంలో దేవతావిధి ప్రకారం అర్పణ చేయాలి; శయనగృహంలో కామదేవునికి, మధ్యస్తంభంలో స్కందునికి అర్పించాలి. ఇలా వాస్తుబలిని ఇచ్చి తదుపరి కర్మను కొనసాగించాలి.

Verse 19

भुञ्जीत पात्रे सौवर्णे पद्मिन्यादिदलादिके आचार्यः साधकःपुत्र समयी मौनमास्थितः

మౌనం ఆచరించి ఆచార్యుడు, సాధకుని కుమారుడు, మరియు సమయీ (దీక్షిత వ్రతధారి) బంగారు పాత్రలో గానీ, పద్మిని (తామర) ఆకు మొదలైన శుద్ధమైన ఆకుపళ్లెంలో గానీ భోజనం చేయాలి.

Verse 20

वटाश्वत्थार्कवाताविसर्जभल्लातकांस्त्यजेत् अपोशानं पुरादाय प्राणाद्यैः प्रणवान्वितैः

వట, అశ్వత్థ, అర్క, వాత, విసర్జ, భల్లాతక—ఇవన్నీ వాడకము/సేవనము విడిచిపెట్టాలి. ముందుగా ఆచమనం చేసి, ప్రాణాది నియమిత శ్వాసలతో ‘ఓం’ సహితంగా తరువాత ఔషధం లేదా భోజనం గ్రహించాలి.

Verse 21

स्वाहान्तेनाहुतीः पञ्च दत्वादीप्योदरानलं नागः कूर्मो ऽथ कृकरो देवदत्तो धनञ्जयः

‘స్వాహా’తో ముగిసే ఐదు ఆహుతులు సమర్పించి, అంతర్గత జఠరాగ్నిని ప్రదీప్తం చేయాలి. ఇవి నాగ, కూర్మ, కృకర, దేవదత్త, ధనంజయ అనే ఐదు ఉపవాయువులకు సంబంధించినవి.

Verse 22

एतेभ्य उपवायुभ्यः स्वाहापोषानवारिणा भक्तादिकं निवेद्याय पिवेच्छेषोदकं नरः

ఈ ఉపవాయు దేవతలకు ‘స్వాహా’తో పవిత్రీకరించిన నీటితో కూడిన పక్వాన్నం మొదలైనవి నివేదించి, తరువాత మనిషి శేషోదకాన్ని త్రాగాలి.

Verse 23

अमृतोपस्तरणमसि प्राणाहुतीस्ततो ददेत् प्राणाय स्वाहापानाय समानाय ततस् तथा

“నీవు అమృతపు ఉపస్తరణము” అని పలికి. తరువాత ప్రాణాహుతులు సమర్పించాలి: ‘ప్రాణాయ స్వాహా’, ‘అపానాయ స్వాహా’, అలాగే క్రమంగా ‘సమానాయ స్వాహా’.

Verse 24

उदानाय च व्यानाय भुक्त्वा चुल्लकमाचरेत् जलाशये इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः ॐ रौद्रकोटिगिरिके इति ख, ग, घ, ङ, चिह्नितपुस्तकचतुष्टयपाठः अमृतापिश्चानमसीति शरीरे ऽन्नादिवायवः

భోజనం చేసిన తరువాత ఉదాన, వ్యానలకు అర్పణగా చుల్లక-ఆచమనం చేయాలి. ఒక గుర్తించిన ప్రతిలో ‘జలాశయే’ అనే పాఠం ఉంది; నాలుగు గుర్తించిన ప్రతుల్లో ‘ఓం రౌద్రకోటిగిరికే’ అనే పాఠం ఉంది. ఈ కర్మచేత శరీరంలోని అన్నాది తత్త్వాలు వాయువులతో సంబంధించాయని భావించి ‘నీవు అమృతము; నీవు అనమసి’ అనే మంత్రంతో సంస్కరింపబడతాయి.