Adhyaya 69

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये देवयात्रोत्सवकथनं नाम अष्टषष्टितमो ऽध्यायः अर्चिकैर् इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः अथोनसप्ततितमो ऽध्यायः स्नानविधानं अग्निर् उवाच ब्रह्मन् शृणु प्रवक्षामि स्नपनोत्सवविस्तरं प्रासादस्याग्रतः कुम्भान्मण्डपे मण्डले न्यसेत्

ఇట్లు ఆదిమహాపురాణంలోని ఆగ్నేయ భాగంలో “దేవయాత్రోత్సవకథనం” అనే అష్టషష్టితమ అధ్యాయం ముగిసింది. (చిహ్నిత ప్రతిలో “అర్చికైర్…” అనే పాఠాంతరం ఉంది.) ఇప్పుడు అరవై తొమ్మిదవ అధ్యాయం—“స్నానవిధానం” ప్రారంభం. అగ్ని పలికెను—ఓ బ్రహ్మన్, విను; స్నపనోత్సవ విధానాన్ని విస్తారంగా చెప్పుదును. ప్రాసాదం ముందర మంటపంలో మండలంపై కుంభాలను స్థాపించాలి.

Verse 2

कुर्याद् ध्यानार्चनं होमं हरेरादौ च कर्मसु सहस्रं वा शतं वापि होमयेत् पूर्णया सह

కర్మల ఆరంభంలో హరికి ధ్యానం, అర్చన, హోమం చేయాలి. వెయ్యి లేదా వంద ఆహుతులు సమర్పించవచ్చు; మరియు పూర్ణాహుతి (పూర్ణయా)తో ముగించాలి.

Verse 3

स्नानद्रव्याण्यथाहृत्य कलशांश्चापि विन्यसेत् अधिवास्य सूत्रकण्ठान् धारयेन्मण्डले घटान्

తర్వాత స్నానద్రవ్యాలను తెచ్చి కలశాలను కూడా సక్రమంగా అమర్చాలి. వాటిని అధివాసం/సంస్కారం చేసి మండలంలో ఘటాలను స్థాపించి, వాటి కంఠాలపై సూత్రమాలలను ధరింపజేయాలి.

Verse 4

चतुरस्रं पुरं कृत्वा रुद्रैस्तं प्रविभाज्येत् मध्येन तु चरुं स्थाप्य पार्श्वे पङ्क्तिं प्रमार्जयेत्

చతురస్రంగా పురం (పరిసరం) నిర్మించి, దానిని రుద్రుల ప్రకారం విభాగాలుగా పంచాలి. అనంతరం మధ్యలో చరువును స్థాపించి, పార్శ్వాల వెంట ఉన్న పంక్తి/రేఖలను జాగ్రత్తగా శుద్ధి చేసి గుర్తించాలి.

Verse 5

शालिचूर्णादिनापूर्य पूर्वादिनवकेषु च कुम्भमुद्रां ततो बध्वा घटं तत्रानयेद् बुधः

తూర్పు మొదలైన తొమ్మిది స్థానాలలో బియ్యపు పిండి మొదలైనవి నింపి, ఆపై కుంభముద్రను బద్ధం చేసి, జ్ఞాని సాధకుడు అక్కడికి ఘటము/కలశాన్ని తీసుకురావాలి.

Verse 6

पुण्डरीकाक्षमन्त्रेण दर्भांस्तांस्तु विसर्जयेत् अद्भिः पूर्णं सर्वरत्नयुतं मध्ये न्यसेद् घटं

పుండరీకాక్ష మంత్రంతో ఆ దర్భలను విసర్జించాలి; మరియు మధ్యలో నీటితో నిండిన, సమస్త రత్నాలతో యుక్తమైన కలశం/ఘటాన్ని స్థాపించాలి.

Verse 7

यवव्रीहितिलांश् चैव नीवरान् श्यामकान् क्रमात् कुलत्थमुद्गसिद्धार्थांस्तच्छुक्तानष्टदिक्षु च

యవాలు, వ్రీహి (బియ్యం) మరియు నువ్వులు; తరువాత క్రమంగా నీవారము, శ్యామకము; అలాగే కులత్థము, ముద్గము, సిద్ధార్థము (తెల్ల ఆవాలు)—వాటి పొట్టుతో సహా—ఎనిమిది దిక్కులలో విన్యసించాలి.

Verse 8

ऐन्द्रे तु नवके मध्ये घृतपूर्णं घटं न्यसेत् पलाशाश्वत्थन्यग्रोधविल्वोदुम्बरशीर्षां

ఐంద్ర కర్మంలో నవక మధ్యలో నెయ్యితో నిండిన కలశం/ఘటాన్ని స్థాపించి, దానిపై పలాశ, అశ్వత్థ, న్యగ్రోధ, బిల్వ, ఉదుంబర వృక్షాల శిఖరాంకురాల/కొమ్మల గుచ్ఛాన్ని ఉంచాలి.

Verse 9

जम्बूशमीकपित्थानां त्वक्कषायैर् घटाष्टकं आग्नेयनवके मध्ये मधुपूर्णं घटं न्यसेत्

జంబూ, శమీ, కపిత్థ వృక్షాల తొక్క కషాయాలతో ఎనిమిది ఘటాలను సిద్ధం చేయాలి; ‘ఆగ్నేయ’ నవక విన్యాసం మధ్యలో తేనెతో నిండిన ఘటాన్ని స్థాపించాలి।

Verse 10

गोशृङ्गनश्वगङ्गागजेन्द्रदशनेषु च तीर्थक्षेत्रखलेष्वष्टौ मृत्तिकाः स्युर्घटाष्टके

ఘటాష్టకానికి ఎనిమిది రకాల పవిత్ర మృత్తికలు ఉండాలి: గోశృంగం నుండి, గుర్రం నుండి, గంగా నుండి, గజేంద్ర దంతం నుండి, అలాగే తీర్థం, పుణ్యక్షేత్రం, ఖలము (ధాన్య మర్దన స్థలం) నుండి—ఇలా ఎనిమిది।

Verse 11

प्रविभावयेदिति ख, ग, घ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः याम्ये तु नवके मध्ये तिलतैलघटं न्यसेत् नारङ्गमथ जम्बीरं खर्जूरं मृद्विकां क्रमात्

‘ప్రవిభావయేత్’—అని ఖ, గ, ఘ-చిహ్నిత మూడు పాండులిపుల పాఠం. యామ్య నవకంలో మధ్యలో నువ్వుల నూనెతో నిండిన ఘటాన్ని స్థాపించాలి; తరువాత క్రమంగా నారంగి, జంబీర (నిమ్మ), ఖర్జూరం, మృద్విక (ఎండుద్రాక్ష)లను సమర్పించాలి/వుంచాలి।

Verse 12

नारिकेलं न्यसेत् पूगं दाडिमं पनसं फलं नैरृते नवके मध्ये क्षीरपूर्णं घटं न्यसेत्

కొబ్బరి, పూగ (వక్క), దాడిమ (దానిమ్మ), పనస (జాక్‌ఫ్రూట్) ఫలాలను ఉంచాలి; అలాగే నైరృత నవకంలో మధ్యలో పాలతో నిండిన ఘటాన్ని స్థాపించాలి।

Verse 13

कुङ्कुमं नागपुष्पञ्च चम्पकं मालतीं क्रमात् मल्लिकामथ पुन्नागं करवीरं महोत्पलं

క్రమంగా: కుంకుమ (కేసరం), నాగపుష్పం, చంపకం, మాలతి; తరువాత మల్లిక, పున్నాగం, కరవీరము, మహోత్పలము (మహా ఉత్పల/కమలం)।

Verse 14

पुष्पाणि चाप्ये नवके मध्ये वै नारिकेलकम् नादयेमथ सामुद्रं सारसं कौपमेव च

పుష్పములనూ సమర్పించి, నవక-విన్యాసమధ్యంలో కొబ్బరికాయను స్థాపించాలి. అనంతరం సాముద్ర శంఖం, సారస శంఖం, కౌప శంఖం మొదలైనవాటిని నాదింప చేయాలి.

Verse 15

वर्षजं हिमतोयञ्च नैर्झरङ्गाङ्गमेव च उदकान्यथ वायव्ये नवके कदलीफलं

వర్షజలం, హిమకరిగిన జలం, జలపాత/ఝరన జలం, గంగాజలం—ఇవే ప్రధాన జలాలు. అలాగే వాయవ్య-సంబంధిత నవకంలో కదళీ (అరటి) ఫలం పేర్కొనబడింది.

Verse 16

सहदेवीं कुमारीं च सिंहीं व्याघ्रीं तथामृतां विष्णुपर्णीं शतशिवां वचां दिव्यौषधीर्न्यसेत्

సహదేవి, కుమారీ (ఘృతకుమారీ), సింహీ, వ్యాఘ్రీ, అమృతా (గుడూచి), విష్ణుపర్ణీ, శతశివా, వచా—ఈ దివ్య ఔషధాలను స్థాపించాలి.

Verse 17

पूर्वादौ सौम्यनवके मध्ये दधिघटं न्यसेत् पत्रमेलां त्वचं कुष्ठं बालकं चन्दनद्वयं

తూర్పు నుండి ప్రారంభించి, శుభమైన నవక-విన్యాసంలో మధ్యలో పెరుగు ఘటాన్ని స్థాపించాలి; అలాగే పత్ర-ఏల, దాల్చిన చెక్క తొక్క, కుష్ఠం, బాలకం మరియు రెండు రకాల చందనాలను ఉంచాలి.

Verse 18

लतां कस्तूरिकां चैव कृष्णागुरुमनुक्रमात् सिद्धद्रव्याणि पूर्वादौ शान्तितोयमथैकतः

క్రమానుసారం లత, కస్తూరి, కృష్ణ-అగురు తీసుకోవాలి. పూర్వాది క్రమంలో సిద్ధద్రవ్యాలను అమర్చి, తరువాత శాంతి-తోయంతో కలిసి ఏకత్రం చేయాలి.

Verse 19

चन्द्रतारं क्रमाच्छुक्लं गिरिसारं त्रपु न्यसेत् घनसारं तथा शीर्षं पूर्वादौ रत्नमेव च

క్రమంగా శ్వేత ‘చంద్ర-తార’ చిహ్నాన్ని స్థాపించాలి; తరువాత గిరిసారం (ఖనిజ ద్రవ్యం) మరియు త్రపు (టిన్) ఉంచాలి. అలాగే ఘనసారం (కర్పూరం) ఉంచి శిరస్సుపై చిహ్నం/లేపనం చేయాలి; పూర్వాది దిశలలో రత్నమును కూడా స్థాపించాలి.

Verse 20

घृतेनाभ्यर्ज्य चोद्वर्त्य स्नपयेन्मूलमन्त्रतः गन्धाद्यैः पूजयेद्वह्नौ हुत्वा पूर्णाहुतिं चरेत्

నెయ్యితో అభ్యంజనం చేసి తరువాత మర్దన/ఉద్వర్తనం చేసి, మూలమంత్ర జపంతో స్నపనం చేయాలి. తరువాత గంధాది ద్రవ్యాలతో అగ్నిని పూజించి, ఆహుతి సమర్పించి పూర్ణాహుతిని నిర్వహించాలి.

Verse 21

बलिञ्च सर्वभूतेभ्यो भोजयेद्दत्तदक्षिणः देवैश् च मुनिभिर्भूपैर् देवं संस्थाप्य चेश्वराः

సర్వభూతులకు బలిని అర్పించి, నియత దక్షిణ ఇచ్చి (ఆహ్వానితులను) భోజనం చేయించాలి. తరువాత దేవతను స్థాపించి, యజమానులు/ఆచార్యులు దేవులు, మునులు, రాజులతో కూడి (సంతృప్తి కలిగించి) కర్మను ముగించాలి.

Verse 22

घोषसारमिति ख, ग, घ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः देवैश् च मुनिभिः सार्धमिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः दिव्यैश् च बलिभिर्धूपैर् देवमिति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः बभूवुः स्थापित्वेत्थं स्नपनोत्सवकं चरेत् अष्टोत्तरसहस्रेण घटानां सर्वभाग् भवेत्

‘ఘోషసారం’—ఈ పాఠం ఖ, గ, ఘ-చిహ్నిత మూడు పుస్తకాలలో ఉంది; ‘దేవైశ్చ మునిభిః సార్ధమ్’—ఈ పాఠం ఙ-చిహ్నిత పుస్తకంలో ఉంది; ‘దివ్యైశ్చ బలిభిర్ధూపైర్దేవమ్’—ఈ పాఠం ఘ-చిహ్నిత పుస్తకంలో ఉంది. ఈ విధంగా స్థాపన చేసిన తరువాత స్నపనోత్సవాన్ని నిర్వహించాలి; వెయ్యి ఎనిమిది కలశాలతో విధి అన్ని భాగాలతో సంపూర్ణమవుతుంది.

Verse 23

यज्ञावभृथस्नानेन पूर्णसंस्नापनं कृतम् गौरीलक्ष्मीविवाहादि चोत्सवं स्नानपूर्वकम्

యజ్ఞ అవభృథ స్నానంతో సంపూర్ణ స్నపనం పూర్తవుతుంది. అలాగే గౌరీ-లక్ష్మీ వివాహాది ఉత్సవాలు కూడా స్నానాన్ని పూర్వకర్మగా చేసుకొని నిర్వహించాలి.