Adhyaya 65

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये कूपवापीतडागादिप्रतिष्ठाकथनं नाम चतुःषष्टितमो ऽध्यायः अथ पञ्चषष्टितमो ऽध्यायः सभास्थापनकथनं भगवानुवाच सभादिस्थानं वक्ष्ये तथैव तेषां प्रवर्तनं भूमौ परीक्षितायाञ्च वास्तुयागं समाचरेत्

ఇట్లు ఆదిమహాపురాణమైన ఆగ్నేయ పురాణంలో ‘కూప, వాపీ, తడాగాది ప్రతిష్ఠా కథనం’ అనే అరవై నాలుగవ అధ్యాయం ముగిసింది. ఇప్పుడు అరవై ఐదవ అధ్యాయం—‘సభా స్థాపన కథనం’. భగవానుడు పలికెను—సభ మొదలైన వాటికి తగిన స్థలాన్ని, వాటి నిర్వహణ విధానాన్ని చెప్పుదును; భూమిని పరిశీలించిన తరువాత విధిగా వాస్తుయాగం చేయవలెను.

Verse 2

स्वेच्छया तु सभां कृत्वा स्वेच्छया स्थापयेत् सुरान् तोयं समुत्सृजेदेवमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः गोकुलं पाययेद् द्विजानिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः चतुष्पथे ग्रामादौ च न शून्ये कारयेत् सभां

తన సామర్థ్యానుసారం సభను నిర్మించి, సామర్థ్యానుసారం దేవతలను ప్రతిష్ఠించాలి. అనంతరం జలోత్సర్గం (ప్రోక్షణ/అభిషేక విధి) చేయాలి—ఇది పాఠం. (వేరే పాఠం: ‘గోకులానికి మరియు ద్విజులకు నీరు త్రాగించాలి’). సభను నాలుగు దారుల కూడలిలో లేదా గ్రామ ఆరంభం/అంచున నిర్మించాలి; నిర్జన స్థలంలో కాదు.

Verse 3

निर्मलः कुलमुद्धृत्य कर्ता स्वर्गे विमोदते अनेन विधिना कुर्यात् सप्तभौमं हरेर्गृहं

శుద్ధుడై తన కులాన్ని उद्धరించి కర్త స్వర్గంలో ఆనందిస్తాడు. ఇదే విధానంతో హరి యొక్క సప్తభౌమ (ఏడు అంతస్తుల) గృహం/మందిరం నిర్మించాలి.

Verse 4

यथा राज्ञां तथान्येषां पूर्वाद्याश् च ध्वजादयः कोणभुजान् वर्जयित्वा चतुःशालं तु वर्तयेत्

రాజులకు ఎలా అయితే అట్లే ఇతరులకూ తూర్పు మొదలైన దిశలలో ధ్వజాది (జెండాలు మొదలైనవి) ఏర్పాటు చేయాలి. అయితే మూలల ప్రక్షేపాలను (కోణభుజాలను) వర్జించి చతుఃశాల (నాలుగు శాలల) ప్రణాళికను అమలు చేయాలి.

Verse 5

त्रिशालं वा द्विशालं वा एकशालमथापि वा व्ययाधिकं न कुर्वीत व्ययदोषकरं हि तत्

త్రిశాల, ద్విశాల లేదా ఏకశాల ప్రణాళిక ఏదైనా నిర్మించినా, తన సామర్థ్యాన్ని మించిన వ్యయం చేయకూడదు; అది వ్యయదోషమై వినాశకర ఖర్చుకు కారణమవుతుంది.

Verse 6

आयाधिके भवेत् पीडा तस्मात् कुर्यात् समं द्वयं करराशिं समस्तन्तु कुर्याद्वसुगुणं गुरुः

ఆదాయం/వసూలు అధికమైతే బాధ కలుగుతుంది; కాబట్టి రెండు పక్షాలను సమంగా చేయాలి. గురువు చెప్పినట్లు—మొత్తం ‘కరరాశి’ (చేతిలో లెక్కించిన మొత్తం)ను వసుగుణం, అంటే ఎనిమిది రెట్లు చేయాలి.

Verse 7

सप्तार्चिषा हृते भागे गर्गविद्याविचक्षणः अष्टधा भाजिते तस्मिन् यच्छेषं स व्ययो गतः

‘సప్తార్చిష్’ (సప్తకిరణ—కృత్తికలు) భాగాన్ని తీసివేసిన తరువాత, గార్గవిద్యలో నిపుణుడు చెబుతాడు—ఆ మిగతాను ఎనిమిది భాగాలుగా విభజించినప్పుడు ఏ అవశేషం మిగులుతుందో, అదే ‘వ్యయ’ (నష్టం/లోటు) అని అంటారు.

Verse 8

अथवा करराशिं तु हन्यात् सप्तार्चिषा बुधः वसुभिः संहृते भागे पृथ्व्यादि परिकल्पयेत्

లేదా పండితుడు ‘కరరాశి’ను సప్తార్చిష్ ద్వారా కొట్టి/గుర్తు పెట్టాలి. వసువులు భాగాన్ని సంగ్రహించిన తరువాత, భూమి మొదలైన తత్త్వాల క్రమాన్ని ఏర్పాటు చేయాలి.

Verse 9

ध्वजो धूम्रस् तथा सिंहः श्वा वृषस्तु खरो गजः तथा ध्वाङ्क्षस्तु पूर्वादावुद्भवन्ति विकल्पयेत्

ధ్వజం, ధూమ్రం, సింహం, శ్వానం, వృషభం, ఖరం, గజం మరియు ధ్వాంక్షం—ఇవి తూర్పు మొదలైన దిశల నుండి కనిపిస్తే, దిశానుసారమైన వికల్పాల ప్రకారం భావాన్ని నిర్ణయించాలి.

Verse 10

त्रिशालकत्रयं शस्तं उदक्पूर्वविवर्जितं याम्यां परगृहोपेतं द्विशालं लभ्यते सदा

త్రిశాల గృహానికి మూడు విధాల ఏర్పాట్లు శస్తమని చెప్పబడినవి; అయితే ఉత్తర, తూర్పు ముఖంగా ఉన్నవాటిని వర్జించాలి. దక్షిణ వైపున పొరుగింటితో కలిసిన గృహం నిత్యం ద్విశాలగా పరిగణించబడుతుంది.

Verse 11

याम्ये शालैकशालं तु प्रत्यक्शालमथापि वा एकशालद्वयं शस्तं शेषास्त्वन्ये भयावहाः

దక్షిణ దిశలో ఏకశాల గృహం లేదా పశ్చిమాభిముఖ ప్రత్యక్షాల కూడా శస్తం. ఏకశాల ద్వయం కూడా ఆమోదనీయం; మిగిలిన ఏర్పాట్లు భయంకరమని చెప్పబడినవి.

Verse 12

चतुःशालं सदा शस्तं सर्वदोषविवर्जितं एकभौमादि कुर्वीत भवनं सप्तभौमकं

చతుఃశాల గృహం సదా శస్తం, సమస్త దోషముల నుండి విముక్తం. ఒక అంతస్తుతో ప్రారంభించి ఏడు అంతస్తుల వరకు నివాసభవనం నిర్మించాలి.

Verse 13

द्वारवेद्यादिरहितं पूरणेन विवर्जितं देवगृहं देवतायाः प्रतिष्ठाविधिना सदा

ద్వారం, వేదిక మొదలైన అవసర భాగాలు లేని, అలాగే పూరణం (సంపూర్ణత) లేక అపూర్ణంగా ఉన్న దేవగృహం—దేవత ప్రతిష్ఠావిధి ప్రకారం సదా వర్జనీయం.

Verse 14

पूश् चतुष्पथग्रामादाविति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः ध्वजादि इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः संस्थाप्य मनुजानाञ्च समुदायोक्तकर्मणा प्रातः सर्वौषधीस्नानं कृत्वा शुचिरतन्द्रितः

పూషణుని స్థాపించి—లేదా పాఠాంతర ప్రకారం గ్రామ చతుష్పథాది స్థలంలో స్థాపించి, లేదా ధ్వజాది స్థాపించి—సముదాయోక్త కర్మవిధి ప్రకారం సమవేత జనులకు అనుమతి ఇచ్చి, ప్రాతఃకాలం సర్వౌషధిస్నానం చేసి శుచిగా, అతంద్రితంగా ఉండాలి.

Verse 15

मधुरैस्तु द्विजान् भोज्य पूर्णकुम्भादिशोभितं सतोरणं स्वस्ति वाच्य द्विजान् गोष्ठहस्तकः

మధుర భోజ్యాలతో ద్విజులను భోజింపజేయాలి. పూర్ణకుంభాది మంగళద్రవ్యాలతో, తోరణంతో స్థలాన్ని శోభింపజేయాలి. బ్రాహ్మణులకు స్వస్తివచనాలు పలికి, అంజలి బద్ధంగా గౌరవంతో పరిచర్య చేయాలి.

Verse 16

गृही गृहं प्रविशेच्च दैवज्ञान् प्रार्च्य संविशेत् गृहे पुष्टिकरं मन्त्रं पठेच्चेमं समाहितः

గృహస్థుడు ఇంటిలో ప్రవేశించాలి. ముందుగా దైవజ్ఞులను (విధిజ్ఞ పండితులను) పూజించి తరువాత నివసించాలి. ఇంటిలో సమాహితచిత్తంతో ఈ పుష్టికర మంత్రాన్ని పఠించాలి.

Verse 17

ॐ नन्दे नन्दय वाशिष्ठे वसुभिः प्रजया सह जये भार्गवदायदे प्रजानां विजयावहे

ఓం. ఓ నందా, మమ్మల్ని ఆనందింపజేయుము. ఓ వాశిష్ఠీ, వసువులతోను సంతానంతోను (అనుగ్రహించుము). ఓ జయా, భార్గవ దాయదే, ప్రజలకు విజయాన్ని ప్రసాదించుము.

Verse 18

पूर्णे ऽङ्गिरसदायादे पूर्णकामं कुरुध्व मां भद्रे काश्यपदायादे कुरु भद्रां मतिं मम

ఓ పూర్ణా, అంగిరస దాయాదే, నన్ను పూర్ణకాముడిగా చేయుము. ఓ భద్రా, కాశ్యప దాయాదే, నా మతిని శుభముగా చేయుము.

Verse 19

सर्ववीजौषधीयुक्ते सर्वरत्नौषधीवृते रुचिरे नन्दने नन्दे वासिष्ठे रम्यतामिह

సర్వ బీజములు, ఔషధములతో యుక్తమై, అన్ని రత్నసదృశ ఔషధి-వృక్షాలతో కప్పబడిన ఈ రుచిర నందన వనంలో—ఓ నందే, ఓ వాశిష్ఠే—ఇక్కడ రమ్యత కలుగుగాక.

Verse 20

प्रजापतिसुते देवि चतुरस्रे महीयसि सुभगे सुव्रते देवि गृहे काश्यपि रम्यतां

హే దేవి, ప్రజాపతి సుతా, హే కాశ్యపీ! చతురస్ర భూమి-రచనలో మహిమావతీ, శుభే, సువ్రతే—ఈ గృహంలో సుఖంగా రమించి నివసించుము.

Verse 21

पूजिते परमाचार्यैर् गन्धमाल्यैर् अलङ्कृते भवभूतिकरे देवि गृहे भार्गवि रम्यतां

పరమాచార్యులచే పూజింపబడి, గంధమాల్యాలతో అలంకృతమై, భవభూతిని ప్రసాదించే హే దేవి, హే భార్గవీ—ఈ గృహంలో రమ్యంగా నివసించుము.

Verse 22

अव्यक्ते व्याकृते पूर्णे मुनेरङ्गिरसः सुते इष्टके त्वं प्रयच्छेष्टं प्रतिष्ठां कारयाम्यहं

హే ఇష్టకా, అవ్యక్తముగా మరియు వ్యక్తముగా సంపూర్ణమైనదానివి; హే ముని అంగిరసుని సుతా—నీవు అభీష్టాన్ని ప్రసాదించుము, నేను నీ ప్రతిష్ఠను నిర్వహించెదను.

Verse 23

देशस्वामिपुरस्वामिगृहस्वामिपरिग्रहे मनुष्यधनहस्त्यश्वपशुवृद्धिकरी भव

దేశాధిపత్యం, నగరాధిపత్యం లేదా గృహాధిపత్యం పొందుటలో, నీవు మనుష్యులు, ధనం, ఏనుగులు, గుర్రాలు, పశువులు వీటి వృద్ధికి కారణమగుము.