Adhyaya 63

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये लक्ष्मीस्थापनं नाम द्विषष्टितमो ऽध्यायः अथ त्रिषष्टितमो ऽध्यायः सुदर्शनचक्रादिप्रतिष्ठाकथनं भगवानुवाच एवं तार्क्ष्यस्य चक्रस्य ब्रह्मणो नृहरेस् तथा प्रतिष्ठा विष्णुवत् कार्या स्वस्वमन्त्रेण तां शृणु

ఇట్లు ఆదిమహాపురాణమైన అగ్నిపురాణంలో “లక్ష్మీ స్థాపనం” అనే అరవై రెండవ అధ్యాయం ముగిసింది. ఇప్పుడు అరవై మూడవ అధ్యాయం ప్రారంభం—“సుదర్శనచక్రాది ప్రతిష్ఠా విధి వివరణ.” భగవానుడు పలికెను: “ఇదే విధంగా తార్క్ష్య (గరుడ), చక్రం, అలాగే బ్రహ్మా మరియు నృహరి (నరసింహ) ప్రతిష్ఠను కూడా విష్ణువతే చేయాలి—ప్రతి దానికి తత్కాలిక స్వస్వ మంత్రంతో. దానిని విను.”

Verse 2

सुदर्शन महाचक्र शान्त दुष्टभयङ्कर च्छिन्द छिन्द भिन्द भिन्द विदारय विदारय परमन्त्रान् ग्रस ग्रस भक्षय भक्षय भूतान् त्रायस त्रायस हूं फट् सुदर्शनाय नमः अभ्यर्च्य चक्रं चानेन रणे दारयेते रिपून्

“ఓ సుదర్శన మహాచక్రా! ధర్ములకు శాంతి, దుష్టులకు భయంకరుడా! ఛేదించు ఛేదించు; భేదించు భేదించు; విదారించు విదారించు. పరమంత్రాలను గ్రసించు గ్రసించు; భూతాదులను భక్షించు భక్షించు. రక్షించు రక్షించు—హూం ఫట్. సుదర్శనాయ నమః।” ఈ మంత్రంతో చక్రాన్ని అభ్యర్చించి యుద్ధంలో శత్రువులను చీల్చివేస్తాడు.

Verse 3

ॐ क्षौं नरसिंह उग्ररूप ज्वल ज्वल प्रज्वल प्रज्वल स्वाहा नरसिंहस्य मन्त्रोयं पातालाख्यस्य वच्मि ते ह शोषय शोषय निकृन्तय निकृन्तय तावद्यावन्मे वशमागताः पातालेभ्यः फट् असुरेभ्यः फट् मन्त्ररूपेभ्यः फट् मन्त्रजातिभ्यः फट् संशयान्मां भगवन्नरसिंहरूप विष्णो सर्वापद्भ्यः सर्वमन्त्ररूपेभ्यो रक्ष रक्ष ह्रूं फट् नमो ऽस्तु ते नरसिंहस्य विद्येयं हरिरूपार्थसिद्धिदा

“ఓం క్షౌం—ఓ ఉగ్రరూప నరసింహా! జ్వల జ్వల; ప్రజ్వల ప్రజ్వల—స్వాహా. ఇది ‘పాతాళ’ అనే నరసింహ మంత్రం; నీకు నేను ప్రకటిస్తున్నాను: ‘హ—శోషించు శోషించు; నికృంతించు నికృంతించు—వారు నా వశమగు వరకు.’ పాతాళస్థులపై ఫట్; అసురులపై ఫట్; మంత్రరూప శక్తులపై ఫట్; మంత్రజాతులపై ఫట్. భగవన్, నరసింహరూప విష్ణో, సందేహాల నుండి, సమస్త ఆపదల నుండి, సమస్త మంత్రరూప విరోధ శక్తుల నుండి నన్ను రక్షించు రక్షించు—హ్రూం ఫట్. నీకు నమస్కారం।” ఈ నరసింహ విద్య హరిరూపం ద్వారా అభీష్టార్థసిద్ధిని ఇస్తుంది.

Verse 4

त्रिलोक्यमोहनैर् मन्त्रैः स्थाप्यस्त्रैलोक्यमोहनः गदो दक्षे शान्तिकरो द्विभुजो वा चतुर्भुजः

‘త్రైలోక్యమోహన’ దేవతను ‘త్రిలోక్యమోహన’ మంత్రాలతో ప్రతిష్ఠించాలి. ఆయన కుడిచేతిలో గద ఉంటుంది; ఆయన శాంతిని ప్రసాదించువాడు, మరియు ఆయనను ద్విభుజుడిగా గాని చతుర్భుజుడిగా గాని రూపించవచ్చు.

Verse 5

वामोर्ध्वे कारयेच्चक्रं पाञ्चजन्यमथो ह्य् अधः श्रीपुष्टिसंयुक्तं कुर्याद् बलेन सह भद्रया

ఎడమ పైభాగంలో చక్రాన్ని చిత్రించాలి; దాని క్రింద పాంచజన్య శంఖాన్ని ఉంచాలి. అలాగే శ్రీ–పుష్టులతో కూడి, బల మరియు భద్రాతో సహ (మూర్తి/విన్యాసం) చేయాలి.

Verse 6

प्रासादे स्थापयेद्विष्णुं गृहे वा मण्डपे ऽपि वा वामनं चैव वैकुण्ठं हयास्यमनिरुद्धकं

ప్రాసాదంలో విష్ణువును స్థాపించాలి; లేక ఇంటిలో, లేదా మండపంలో కూడా—వామన, వైకుంఠ, హయాస్య (హయగ్రీవ) మరియు అనిరుద్ధ రూపాలుగా.

Verse 7

स्थापयेज्जलशय्यास्थं मत्स्यादींश्चावतारकान् सङ्कर्षणं विश्वरूपं लिङ्गं वै रुद्रमूर्तिकं

జలశయ్యపై శయనించిన ప్రభువును, అలాగే మత్స్యాది అవతారాలను స్థాపించాలి. ఇంకా సంకర్షణ, విశ్వరూపం మరియు రుద్రమూర్తిస్వరూప లింగాన్ని కూడా స్థాపించాలి.

Verse 8

अर्धनारीश्वरं तद्वद्धरिशङ्करमातृकाः भैरवं च तथा सूर्यं ग्रहांस्तद्विनायकम्

అదేవిధంగా అర్ధనారీశ్వరుని, అలాగే హరి-శంకరుని మరియు మాతృకలను; ఇంకా భైరవుని, సూర్యుని, గ్రహదేవతలను మరియు వాటితో సంబంధిత వినాయకుని (గణేశుని) కూడా (ఆరాధించాలి/స్థాపించాలి).

Verse 9

दर दर इति ख, ग, ङ, इति चिह्नितपुस्तकपाठः रक्ष रक्ष ॐ फट् इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः रक्ष रक्ष ह्रीं फडिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः हरिरूपा सुमिद्विदा इति ग, ङ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः गौरीमिन्द्रादिकां लेप्यां चित्रजां च बलाबलां पुस्तकानां प्रतिष्ठां च वक्ष्ये लिखनतद्विधिं

కొన్ని గుర్తుచేసిన ప్రతుల్లో “దర దర” అనే పాఠం ఉంది; మరొక గుర్తుచేసిన ప్రతిలో “రక్ష రక్ష, ఓం ఫట్”; ఇంకొకటిలో “రక్ష రక్ష, హ్రీం ఫడ్”; ఇంకా రెండు గుర్తుచేసిన ప్రతుల్లో “హరిరూపా సుమిద్విదా” అనే పాఠం ఉంది. ఇప్పుడు నేను గౌరీ, ఇంద్రాది దేవతలతో సంబంధిత లేపం, చిత్రజ విధానం, బల–అబల విధానం, అలాగే పుస్తకాల ప్రతిష్ఠ—మరియు వాటి లేఖన విధి—వివరిస్తాను.

Verse 10

स्वस्तिके मण्डले ऽभ्यर्च्य शरपत्रासने स्थितं लेख्यञ्च लिखितं पुस्तं गुरुर्विद्यां हरिं यजेत्

స్వస్తికాకార మండలంలో హరిని అభ్యర్చించి, శరపత్రాసనంపై ఆసీనుడైన దేవుని ధ్యానించాలి. రచనాసాధనాలు, రచ్య పదార్థాలు మరియు వ్రాయబడిన పుస్తకాన్ని కూడా పూజించాలి; గురువు విద్యను మరియు హరిని ఆరాధించాలి.

Verse 11

यजमानो गुरुं विद्यां हरिं लिपिकृतं नरं प्राङ्मुखः पद्मिनीं ध्यायेत् लिखित्वा श्लोकपञ्चकं

యజమాని తూర్పు ముఖంగా ఉండి గురువు, విద్య, హరి ధ్యానించాలి. నియమిత లిపికుడైన పురుషుని మరియు పద్మినీని కూడా స్మరించాలి; ఐదు శ్లోకాలు వ్రాసిన తరువాత విధిని కొనసాగించాలి.

Verse 12

रौप्यस्थमस्या हैम्या च लेखन्या नागराक्षरं ब्राह्मणान् भोजयेच्छक्या शक्त्या दद्याच्च दक्षिणां

ఇదిని నాగరీ అక్షరాలలో వ్రాయాలి; స్వర్ణ రచనితో వ్రాసి రజత పెట్టెలో నిల్వ చేయాలి. శక్తి మేరకు బ్రాహ్మణులకు భోజనం పెట్టి దక్షిణను కూడా ఇవ్వాలి.

Verse 13

गुरुं विद्यां हरिं प्रार्च्य पुराणादि लिखेन्नरः पूर्ववन्मण्डलाद्ये च ऐशान्यां भद्रपीठके

ముందుగా గురువు, విద్య, హరిని పూజించి, మనిషి పురాణాది గ్రంథాలను లిఖించాలి. ముందుగా చెప్పినట్లే మండలాది విధులు చేసి, ఈశాన్య దిశలో ఉంచిన భద్రపీఠంపై కూర్చొని వ్రాయాలి.

Verse 14

दर्पणे पुस्तकं दृष्ट्वा सेचयेत् पूर्ववद् घटैः नेत्रोन्मीलनकं कृत्वा शय्यायां तु न्यसेन्नरः

దర్పణంలో పుస్తక ప్రతిబింబాన్ని చూసి, ముందుగా చెప్పినట్లే ఘటాలతో సేచనం (చల్లడం) చేయాలి. తరువాత ‘నేత్రోన్మీలన’ సంస్కారం చేసి, మనిషి దానిని శయ్యపై (విశ్రాంతి స్థలంలో) ఉంచాలి.

Verse 15

न्यसेत्तु पौरुषं सूक्तं देवाद्यं तत्र पुस्तके कृत्वा सजीवीकरणं प्रार्च्य हुत्वा चरुं ततः

ఆ తరువాత ఆ గ్రంథంపై దేవావాహనంతో ప్రారంభమయ్యే పౌరుషసూక్త న్యాసం చేయాలి. సజీవీకరణ విధిని నిర్వహించి ముందుగా పూజించి, అనంతరం అగ్నిలో చరు ఆహుతి సమర్పించాలి.

Verse 16

सम्प्राश्य दक्षिणाभिस्तु गुर्वादीन् भोजयेद्द्विजान् रथेन हस्तिना वापि भ्राम्येत् पुस्तकं नरैः

భోజనం చేసిన తరువాత దక్షిణతో కూడి గురువులు మొదలైన పూజ్యులు మరియు ద్విజులను భోజనానికి ఆహ్వానించి తృప్తిపరచాలి. అలాగే మనుష్యులచే రథంపై గానీ ఏనుగుపై గానీ ఆ గ్రంథాన్ని విధిగా ఊరేగించాలి.

Verse 17

गृहे देवालयादौ तु पुस्तकं स्थाप्य पूजयेत् वस्त्रादिवेष्टितं पाठादादावन्ते समर्चयेत्

ఇంటిలో గానీ, మొదట దేవాలయంలో గానీ గ్రంథాన్ని స్థాపించి పూజించాలి. వస్త్రాదులతో కప్పబడిన ఆ గ్రంథాన్ని పఠనం ప్రారంభంలోను ముగింపులోను విధిగా సమర్చించాలి.

Verse 18

त्वा च प्रदापयेत् ब्राह्मणान् भोजयेच्छक्त्या शक्त्यादद्याच्च दक्षिणामिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः पूर्वमण्डपपार्श्वे इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः पुस्तकं नर इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः अन्ते सदार्चयेदिति ख, ग, चिह्नितपुस्तकपाठः जगच्छान्तिञ्चावधार्य पुस्तकं वाचयेन्नरः अध्यायमेकं कुम्भाद्भिर्यजमानादि सेचयेत्

ఆ (గ్రంథం/విధి) దానముగా కూడా ఇవ్వించాలి. శక్తి మేరకు బ్రాహ్మణులను భోజనానికి తృప్తిపరచి, యథాశక్తి దక్షిణ ఇవ్వాలి. ‘జగచ్ఛాంతి’ సంకల్పంతో గ్రంథ పఠనం చేయించాలి; ఒక అధ్యాయం చదివించాలి. తరువాత కుంభజలంతో యజమానుడు మొదలైన వారిపై సింఛనం/అభిషేకం చేయాలి.

Verse 19

द्विजाय पुस्तकं दत्वा फलस्यान्तो न विद्यते त्रीण्याहुरतिदानानि गावः पृथ्वीं सरस्वती

ద్విజునికి గ్రంథాన్ని దానం చేస్తే ఆ దానఫలానికి అంతం ఉండదు. వారు మూడు దానాలను అతిదానమని ప్రకటించారు—గోవులు, భూమి, మరియు సరస్వతి అంటే విద్య.

Verse 20

विद्यादानफलं दत्वा मस्यन्तं पत्रसञ्चयं यावत्तु पत्रसङ्ख्यानमक्षराणां तथानघ

హే నిర్దోషుడా! సిరాతో వ్రాయబడిన పత్రసంచయం అనే విద్యాదానఫలాన్ని దానం చేసినవానికి, పత్రాల సంఖ్య ఎంతైతే అంతకాలం, అక్షరాల సంఖ్య ఎంతైతే అంత ప్రమాణంలో పుణ్యం నిలుస్తుంది.

Verse 21

तावद्वर्षसहस्राणि विष्णुलोके महीयते पञ्चरात्रं पुराणानि भारतानि ददन्नरः कुलैकविंशमुद्धृत्य परे तत्त्वे तु लीयते

ఐదు రాత్రులు పాంచరాత్ర శాస్త్రాలు, పురాణాలు, భారతాన్ని దానం చేసే వాడు విష్ణులోకంలో వేల సంవత్సరాలు గౌరవింపబడతాడు; తన వంశంలోని ఇరవై ఒక తరాలను ఉద్ధరించి చివరికి పరమ తత్త్వంలో లీనమవుతాడు.