Adhyaya 103

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे ध्वजारोहणादिविधिर्नाम द्व्यधिकशततमो ऽध्यायः अथ त्र्यधिकशततमो ऽध्यायः जीर्णोद्धारः ईश्वर उवाच जीर्णादीनाञ्च लिङ्गानामुद्धारं विधिना वदे लक्ष्मोज्झितञ्च भग्नञ्च स्थूलं वज्रहतं तथा

ఇట్లు అగ్ని మహాపురాణంలో “ధ్వజారోహణాది విధి” అనే 102వ అధ్యాయం ముగిసింది. ఇప్పుడు 103వ అధ్యాయం “జీర్ణోద్ధారము” ప్రారంభం. ఈశ్వరుడు పలికెను—జీర్ణాది దోషములుగల లింగముల उद्धార విధానమును చెప్పుదును; లక్ష్మీహీనము, భగ్నము, అతిస్థూలము, వజ్రాహతము అయినవాటిని యథావిధిగా।

Verse 2

संपुटं स्फुटितं व्यङ्गं लिङ्गमित्येवमादिकं इत्यादिदुष्टलिङ्गानां योज्या पिण्डी तथा वृषः

సంపుటితము (ఆవృతము), స్ఫుటితము (పగిలినది), వ్యంగము (వికృత/దోషयुक्तము) అయిన లింగము మొదలైన దోషములున్న లింగములకు పిండీ (ఆధార పీఠము) మరియు వృష (నంది)లను యథావిధిగా యోజించవలెను।

Verse 3

चालितञ्चलितं लिङ्गमत्यर्थं विषमस्थितं दिड्मूढं पातितं लिङ्गं मध्यस्थं पतितं तथा

చాలితము లేదా చంచలముగా ఉన్న లింగము; అత్యంత అప్రాసంగిక స్థలములో ఉంచబడినది; విషమస్థితిలో స్థాపితమైనది; దిక్కుల విషయములో గందరగోళముగా ఉన్నది; పడిపోయిన లింగము; అలాగే మధ్యలో ఉంచినా పడిపోయినది—ఇవన్నీ దోషములు.

Verse 4

एवंविधञ्च संस्थाप्य निर्ब्रणञ्च भवेद्यदि नद्यादिकप्रवाहेन तदपाक्रियते यदि

ఇలా స్థాపించిన తరువాత అది చీలికలు/గాయములు లేనిదిగా మారితే, మరియు నది మొదలైన ప్రవాహముచే ఆ దోషము లేదా అపవిత్రత తొలగిపోతే, స్థాపన శుద్ధమని గ్రహించవలెను।

Verse 5

ततो ऽन्यत्रापि संस्थाप्य विधिदृष्टेन कर्मणा न्यूनादिदोषनाशार्थं कृत्वेति झ न्यूनादिदोषनाशाय हुत्वेति घ , ज च कर्तर्भोगवत इति ख , छ च त्याज्या पिण्डीति घ निम्नमित्यर्थमिति ज सन्त्याज्यमिति झ सुस्थितं दुस्थितं वापि शिवलिङ्गं न चालयेत्

అనంతరం శాస్త్రోక్త కర్మముచే దానిని మరొక చోట కూడా పునఃస్థాపించి, న్యూనత మొదలైన దోషనాశార్థం విధినిర్దిష్ట క్రియను చేయవలెను. శివలింగము సుస్థితమై ఉన్నా దుస్థితమై ఉన్నా—శివలింగమును కదిలించకూడదు।

Verse 6

शतेन स्थापनं कुर्यात् सहस्रेण तु चालनं पूजादिभिश् च संयुक्तं जीर्णाद्यमपि सुस्थितं

శత (నియత వ్యయము/దక్షిణ)తో పునఃస్థాపన చేయవలెను; సహస్రముతో ప్రతిమ/నిర్మాణమును చలనం (స్థానాంతరం) చేయవలెను. పూజాదికర్మలతో యుక్తమైతే జీర్ణమైనదైనను సుస్థిరంగా సమ్యక్ ప్రతిష్ఠితమగును.

Verse 7

याम्ये मण्डपमीशे वा प्रत्यग्द्वारैकतोरणं विधाय द्वारपूजादि स्थण्डिले मन्त्रपूजनं

యామ్య (దక్షిణ) దిశలో—లేదా ఐశాన్య (ఈశ) దిశలో—మండపము నిర్మించవలెను. పశ్చిమాభిముఖ ద్వారమున ఒక్క తోరణము ఏర్పాటు చేసి, ద్వారపూజాదికర్మలు చేసి, సిద్ధపరచిన స్థండిలమున మంత్రపూజ చేయవలెను.

Verse 8

मन्त्रान् सन्तर्प्य सम्पूज्य वास्तुदेवातुं पूर्ववत् दिग्बलिं च वहिर्दत्वा समाचम्य स्वयं गुरुः

మంత్రాలను సంతర్పించి సమ్యక్ పూజించి, పూర్వవిధంగా వాస్తుదేవతను కూడా పూజించవలెను. తరువాత బయట దిక్బలిని సమర్పించి, ఆచమనం చేసి, గురువు స్వయంగా (క్రియను) కొనసాగించవలెను.

Verse 9

ब्राह्मणान् भोजयित्वा तु शम्भुं विज्ञापयेत्ततः दुष्टलिङ्गमिदं शंभोः शान्तिरुद्धारणस्य चेत्

బ్రాహ్మణులకు భోజనం పెట్టిన తరువాత శంభువును వినయంగా విజ్ఞప్తి చేయవలెను— “హే శంభో! ఈ లింగము దోషయుక్తము; శాంతి చేయవలెనంటే, అది उद्धారణ (తీసివేయడం) మరియు పునఃప్రతిష్ఠ ద్వారానే కావాలి.”

Verse 10

रुसिस्तवादिविधिना अधितिष्ठस्व मां शिव एवं विज्ञाप्य देवेशं शान्तिहोमं समाचरेत्

“ఆహ్వాన-స్తుతి విధానానుసారంగా— ‘హే శివా, నాలో అధిష్ఠానమై (ఈ కర్మలో) విరాజించుము’”— అని దేవేశునికి విజ్ఞప్తి చేసి, శాంతిహోమాన్ని ఆచరించవలెను.

Verse 11

मध्वाज्यक्षीरदूर्वाभिर्मूलेनाष्टाधिकं शतं ततो लिङ्गं च संस्थाप्य पूजयेत् स्थिण्डिले तथा

తేనె, నెయ్యి, పాలు, దూర్వా గడ్డి—నిర్దిష్ట మూలంతో కలిసి—నూట ఎనిమిది సార్లు విధిని చేయాలి. అనంతరం లింగాన్ని స్థాపించి, సిద్ధం చేసిన స్థిణ్డిల (వేదిక-మంచం) పై అలాగే పూజించాలి.

Verse 12

ॐ व्यापकेश्वरायेति नाट्यन्तं शिववादिना अकेश्वरायेति तत्त्वेनाभ्यन्तरादिने इति ख ॐ व्यापकेश्वरायेति नात्यन्तशिववाचिनेति घ ॐ व्यापकेश्वरायेति तत्त्वेनात्यन्तवादिने इति छ ॐ व्यापकं हृदयेश्वराय नमः ॐ व्यापकेश्वराय शिरसे नमः इत्य् आद्यङ्गमन्त्राः ततस्तत्राश्रितं तत्त्वं श्रावयेदस्त्रमस्ततः

“ఓం వ్యాపకేశ్వరాయ” అని జపించాలి. పాఠాంతరాలు కూడా చెప్పబడ్డాయి—“నాత్యంతశివవాదినే”, “నాట్యంతశివవాచినే”, “తత్త్వేనాత్యంతవాదినే”. తరువాత ఆద్య అంగమంత్రాలు—“ఓం వ్యాపకం హృదయేశ్వరాయ నమః”, “ఓం వ్యాపకేశ్వరాయ శిరసే నమః”. ఆపై అక్కడ ఆశ్రితమైన తత్త్వాన్ని శ్రావ్యంగా/సక్రియంగా చేసి, తరువాత అస్త్రమంత్రాన్ని ప్రయోగించాలి.

Verse 13

सत्त्वः कोपीह यः कोपिलिङ्गमाश्रित्य तिष्ठति लिङ्गन्त्यक्त्वा शिवाज्ञाभिर्यत्रेष्टं तत्र गच्छतु

ఇక్కడ కోపంతో కోప-లింగాన్ని ఆశ్రయించి నిలిచినవాడు, ఆ లింగాన్ని విడిచి శివాజ్ఞలచే తనకు ఇష్టమైన చోటుకు వెళ్లుగాక.

Verse 14

विद्याविद्येश्वरैर् युक्तः स भवोत्र भविष्यति सहस्रं प्रतिभागे च ततः पाशुपताणुना

విద్యా మరియు అవిద్యా (గూఢవిద్య) యొక్క ఈశ్వరులతో యుక్తుడైన వాడు ఇక్కడే భవుడు (శివుడు) అవుతాడు. అలాగే ప్రతి భాగంలో సహస్రగుణ ఫలం కలుగుతుంది; అనంతరం పాశుపత ‘అణు’ (సూక్ష్మ బీజ-తత్త్వం) ద్వారా.

Verse 15

हुत्वा शान्त्यम्बुना प्रोक्ष्य स्पृष्ट्वा कुशैर् जपेत्ततः दत्वार्घं च विलोमेन तत्त्वतत्त्वाधिपांस् तथा

హోమం చేసి శాంతిజలంతో ప్రోక్షణ చేయాలి; తరువాత కుశతో స్పర్శ చేసి జపించాలి. అనంతరం విలోమ క్రమంలో కూడా అర్ఘ్యాన్ని సమర్పించి, క్రమంగా ప్రతి తత్త్వాధిపతులను పూజించాలి.

Verse 16

अष्टमूर्तीश्वरान् लिङ्ग पिण्डिकासंस्थितान् गुरुः विसृज्य स्वर्णपाशेन वृषस्कन्धस्थया तथा

ఆచార్యుడు లింగం మరియు పిండికాలో స్థితమైన అష్టమూర్తీశ్వరులను విధివిధానంగా విసర్జించి, అనంతరం స్వర్ణపాశంతో తదుపరి క్రియను చేసి, దానిని వృషభపు భుజంపై కూడా నియమానుసారం ఉంచాలి।

Verse 17

रज्वा वध्वा तया नीत्वा शिवमन्तं गृणन् जनैः तज्जले निक्षिपेन् मन्त्री पुष्ठ्यर्थं जुहुयाच्छतं

తాడుతో కట్టి, అదే తాడుతో తీసుకెళ్లి, ప్రజలు శివమంత్రాన్ని జపిస్తుండగా, మంత్రికుడు దానిని ఆ నీటిలో ముంచాలి; అనంతరం పుష్ట్యర్థం వంద ఆహుతులు సమర్పించాలి।

Verse 18

तृप्तये दिक्पतीनाञ्च वास्तुशुद्धौ शतं शतं रक्षां विधाय तद्धाम्नि महापाशुपता ततः

దిక్పతుల తృప్తికోసం మరియు వాస్తు-శుద్ధి కర్మలో కూడా, ప్రతి సందర్భంలో వంద వంద సార్లు రక్షావిధానం చేయాలి; ఆపై అదే పవిత్ర ప్రాంగణంలో మహాపాశుపత (శైవ విధానం/మంత్ర) అనుష్ఠానం చేయాలి।

Verse 19

लिङ्गमन्यत्ततस्तत्र विधिवत् स्थापयेद् गुरुः असुरैर् मुनिभिर्गोत्रस्तन्त्रविद्भिः प्रतिष्ठितं

ఆపై అదే స్థలంలో ఆచార్యుడు విధివిధానంగా మరో లింగాన్ని స్థాపించాలి—అది అసురులు, మునులు మరియు గోత్ర-తంత్రవిదులు ప్రతిష్ఠించినదై ఉండాలి।

Verse 20

प्रभुरत्रेति ख , छ च पाशुपतात्मनेति ख , ग , छ च दर्भैर् जपेत्तत इति ङ मूर्तिमूर्तीश्वरान् लिङ्गे इति ख , घ , ङ , छ च वास्तुमध्ये घ तत्त्वविद्भिरिति ख , घ , छ , ज च जीर्णं वाप्यथवा भग्नं विधिनापि नचालयेत् एष एव विधिः कार्योजीर्णधामसमुद्धृतौ

ప్రతిష్ఠిత ధామం/ఆలయం జీర్ణమైనా లేదా భగ్నమైనా, విధి పేరుతో కూడ దానిని కదిలించకూడదు. జీర్ణ ధామ పునరుద్ధరణలో ఇదే ఏకైక విధి.

Verse 21

खड्गे मन्त्रगणं न्यस्य कारयेत् मन्दिरान्तरं सङ्कोचे मरणं प्रोक्तं विस्तारो तु धनक्षयः

ఖడ్గంపై మంత్రగణాన్ని న్యాసంగా స్థాపించి, మందిరాంతర (అంతఃప్రాంగణ) నిర్మాణం చేయించాలి. అతిసంకోచం మృతికి కారణమని, అతివిస్తారం ధనక్షయమని చెప్పబడింది.