Adhyaya 234

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे उपायषड्गुणादिर्नाम त्रयस्त्रिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ चतुस्त्रिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः प्रात्यहिकराजकर्म पुष्कर उवाच अजस्रं कर्म वक्ष्यामि दिनं प्रति यदाचरेत् द्विमुहूर्तावशेषायां रात्रौ निद्रान्त्यजेन्नृपः

ఇట్లు ఆగ్నేయ మహాపురాణంలో ‘ఉపాయ-షడ్గుణాది’ అనే 233వ అధ్యాయం ముగిసింది. ఇప్పుడు 234వ అధ్యాయం ‘రాజుని దైనందిన కర్తవ్యాలు’ ప్రారంభమగుచున్నది. పుష్కరుడు పలికెను—ప్రతిదినం ఆచరించవలసిన నిరంతర కర్మను నేను చెప్పుదును; రాత్రికి రెండు ముహూర్తాలు మిగిలినప్పుడు రాజు నిద్రను విడిచిపెట్టాలి।

Verse 2

वाद्यवन्दिस्वनैर् गीतैः पश्येद् गूढांस्ततो नरान् विज्ञायते न ये लोकास्तदीया इति केनचित्

వాద్యాల ధ్వని, వందుల ప్రకటనలు, గీతాల ద్వారా గూఢవేషధారులను గుర్తించాలి; వారి ప్రజలు ఎవరికీ ‘వారు ఆ పక్షానికి చెందినవారు’ అని తెలియరు।

Verse 3

आयव्ययस्य श्रवणं ततः कार्यं यथाविधि वेगोत्सर्गं ततः कृत्वा राजा स्नानगृहं व्रजेत्

ఆ తరువాత విధివిధానంగా ఆదాయ-వ్యయాల నివేదికను వినాలి; అనంతరం సహజ వేగోత్సర్గం చేసి రాజు స్నానగృహానికి వెళ్లాలి।

Verse 4

स्नानं कुर्यान्नृपः पश्चाद्दन्तधावनपूर्वकं कृत्वा सन्ध्यान्ततो जप्यं वासुदेवं प्रपूजयेत्

తర్వాత రాజు దంతధావనం చేసి స్నానం చేయాలి; ఆపై సంధ్యావిధి నిర్వహించి నియత జపం చేసి వాసుదేవుని భక్తితో పూజించాలి।

Verse 5

वह्नौ पवित्रान् जुहुयात् तर्पयेदुदकैः पितॄन् बहुक्षयव्ययायामिति ख , छ , ट च आसीनः कर्मविच्छेदमित्यादिः, राजा समाश्रयेदित्यन्तः पाठः ज पुस्तके नास्ति दद्यात्सकाञ्चीं धेनुं द्विजाशीर्वादसंयुतः

అగ్నిలో పవిత్ర ద్రవ్యాలను హోమంగా సమర్పించి, జలంతో పితృదేవతలకు తర్పణం చేయాలి; అనంతరం బ్రాహ్మణుల ఆశీర్వాదంతో కాంచీతో అలంకరించిన ధేనువును దానం చేయాలి।

Verse 6

अनुलिप्तो ऽलङ्कृतश् च मुखं पश्येच्च दर्पणे ससुवर्णे धृते राजा शृणुयाद्दिवसादिकं

అనులేపనం చేసి అలంకరించుకొని రాజు అద్దంలో తన ముఖాన్ని చూడాలి; ఆపై స్వర్ణాన్ని ధరించి దినశుభసూచకాలు మొదలైనవి వినాలి।

Verse 7

औषधं भिषजोक्तं च मङ्गलालम्भनञ्चरेत् पश्चेद् गुरुं तेन दत्ताशीर्वदो ऽथ व्रजेत्सभां

వైద్యుడు సూచించిన ఔషధాన్ని సేవించి, మంగళారంభపు శుభక్రియను ఆచరించాలి. అనంతరం గురువును సమీపించి ఆయన ఆశీర్వాదం పొందిన తరువాత సభకు వెళ్లాలి.

Verse 8

तत्रस्थो ब्राह्मणान् पश्येदमात्यान्मन्त्रिणस् तथा प्रकृतीश् च महाभाग प्रतीहारनिवेदिताः

అక్కడ నిలిచి, ఓ మహాభాగ, ప్రతీహారుడు (ద్వారపాలకుడు) నివేదించిన బ్రాహ్మణులను, అమాత్యులను, మంత్రులను మరియు రాజ్యపు ప్రముఖ ప్రతినిధులను దర్శించాలి.

Verse 9

श्रुत्वेतिहासं कार्याणि कार्याणां कार्यनिर्णयम् व्यवहारन्ततः पश्येन्मन्त्रं कुर्यात्तु मन्त्रिभिः

ఇతిహాసాలు (పూర్వప్రసంగాలు) విని, విషయాలను పరిశీలించి, కార్యాలపై తగిన నిర్ణయం తీసుకోవాలి. వ్యవహారాన్ని ఆచరణాత్మక ముగింపు వరకు చూసి, తరువాత మంత్రులతో కలిసి మంత్రణ చేయాలి.

Verse 10

नैकेन सहितः कुर्यान्न कुर्याद्बहुभिः सह न च मूर्खैर् नचानाप्तैर् गुप्तं न प्रकटं चरेत्

ఒకే వ్యక్తితో కలిసి కార్యం చేయకూడదు; అలాగే అనేక మందితో కూడి కూడా చేయకూడదు. మూర్ఖులతోనూ, నమ్మలేని వారితోనూ సాంగత్యం చేయకూడదు. రహస్యాన్ని బహిర్గతం చేయకూడదు, అలాగే ఆడంబరంగా బహిరంగంగా కూడా ప్రవర్తించకూడదు.

Verse 11

मन्त्रं स्वधिष्ठितं कुर्याद्येन राष्ट्रं न बाधते आकारग्रहणे राज्ञो मन्त्ररक्षा परा मता

రాజకీయ మంత్రణను తన అధీనంలో దృఢంగా ఉంచాలి, దానివల్ల రాజ్యానికి హాని కలగకూడదు. రాజుని బాహ్య లక్షణాలను గ్రహించడంలో మంత్రరక్షణనే పరమంగా భావిస్తారు.

Verse 12

आकारैर् इङ्गितैः प्रज्ञा मन्त्रं गृह्णन्ति पण्डिताः सांवत्सराणां वैद्यानां मन्त्रिणां वचने रतः

బాహ్య ఆకారాలు, సూక్ష్మ సంకేతాల ద్వారా జ్ఞానులు ఉద్దేశించిన మంత్రణను గ్రహిస్తారు; పండితుడు అనుభవజ్ఞ వైద్యులు, మంత్రుల వచనాలకు ఎల్లప్పుడూ శ్రద్ధ వహించాలి।

Verse 13

राजा विभूतिमाप्नोति धारयन्ति नृपं हि ते मन्त्रं कृत्वाथ व्यायामञ्चक्रे याने च शस्त्रके

రాజు ఐశ్వర్యం, రాజమహిమను పొందుతాడు; ఎందుకంటే వారే నృపుణ్ని నిలబెడతారు. కాబట్టి మంత్రణ చేసి, వ్యాయామం చేయాలి—రథ/యానాభ్యాసం మరియు శస్త్రాభ్యాసం రెండింటిలోనూ।

Verse 14

निःसत्त्वादौ नृपः स्नातः पश्येद्विष्णुं सुपूजितं हुतञ्च पावकं पश्येद्विप्रान् पश्येत्सुपूजितान्

నిఃసత్త్వ విధి ఆరంభంలో రాజు స్నానం చేసి, సుపూజితుడైన విష్ణువును దర్శించాలి; ఆహుతులు అర్పించిన పావకాగ్నిని చూడాలి; అలాగే సత్కరింపబడిన బ్రాహ్మణులను కూడా దర్శించాలి।

Verse 15

गुप्तं चाप्रकटं चरेदिति ग , ज , ट च आकार ग्रहणे राज्ञो मन्त्ररक्षा परा मता इत्य् अस्य स्थाने आकारेङ्गिततत्त्वज्ञः कार्याकार्यविचक्षण इति ट पुस्तकपाठः राजाधिभूतिमाप्नोतीति ज भूषितो भोजनङ्कुर्याद् दानाद्यैः सुपरीक्षितं भुक्त्वा गृहीतताम्बूलो वामपार्श्वेन संस्थितः

అతడు గుప్తంగా, అప్రకటంగా సంచరించాలి; స్వయంప్రదర్శన ఉండకూడదు. రాజుని ముఖచేష్టలు గ్రహించడంలో మంత్రరక్షణే పరమమని చెప్పబడింది; అనగా ఆకార-ఇంగిత తత్త్వాన్ని తెలిసి, కార్య-అకార్యాలలో వివేకి అయినవాడు. తగిన అలంకారంతో, దానాది మార్గాల ద్వారా బాగా పరీక్షించిన భోజనాన్ని తీసుకోవాలి; భోజనం చేసి తాంబూలం తీసుకొని రాజు ఎడమ పార్శ్వంలో నిలవాలి।

Verse 16

शास्त्राणि चिन्तयेद् दृष्ट्वा योधान् कोष्ठायुधं गृहं अन्वास्य पश्चिमां सन्ध्यां कार्याणि च विचिन्त्य तु

యోధులను, ఆయుధాగారాన్ని (కోష్ఠాయుధం), గృహవ్యవస్థను పరిశీలించి శాస్త్రాలను మననం చేయాలి; అలాగే సాయంసంధ్య (పశ్చిమ సంధ్య) ఆచరించి, చేయవలసిన కార్యాలను కూడా విచారించాలి।

Verse 17

चरान् सम्प्रेष्य भुक्तान्नमन्तःपुरचरो भवेत् वाद्यगीतैर् अक्षितो ऽन्यैर् एवन्नित्यञ्चरेन्नृपः

గూఢచారులను పంపించి భోజనం చేసిన తరువాత రాజు అంతఃపురంలో సంచరించాలి. వాద్యగీతాలు మరియు ఇతర రక్షణోపాయాలతో కాపాడబడుతూ నిత్యక్రమాన్ని అనుసరించాలి.