Adhyaya 226

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे सामाद्युपायो नाम पञ्चविंशत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ षड्विंशत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः राजधर्माः पुष्कर उवाच दण्डप्रणयनं वक्ष्ये येन राज्ञः परा गतिः त्रियवं कृष्णलं विद्धि पापस्तत्पञ्चकं भवेत्

ఇట్లు అగ్ని మహాపురాణంలో ‘సామాద్యుపాయము’ అనే 225వ అధ్యాయం సమాప్తమైంది. ఇప్పుడు ‘రాజధర్మాలు’ అనే 226వ అధ్యాయం ప్రారంభమగుచున్నది. పుష్కరుడు పలికెను—రాజునకు పరమగతి కలిగించు దండప్రణయాన్ని నేను వివరిస్తాను. ‘త్రియవ’ అనేది ‘కృష్ణల’ సమానమని తెలుసుకో; పాపాపరాధాలలో దండం దాని ఐదు రెట్లు అవుతుంది.

Verse 2

कृष्णलानां तथा षष्ट्या कर्षार्धं रामकीर्तितं सुवर्णश् च विनिर्दिष्टो राम षोडशमापकः

రాముడు చెప్పిన ప్రకారం అరవై కృష్ణలాలు కలసి అర్ధకర్షమవుతాయి. ‘సువర్ణ’ కూడా నిర్వచించబడింది—అది పదహారు (ఏకకాల) ప్రమాణము.

Verse 3

निष्कः सुवर्णाश् चत्वारो धरणं दशभिस्तु तैः ताम्ररूप्यसुवर्णानां मनमेतत् प्रकीर्तितं

నిష్కము నాలుగు సువర్ణముల సమానం; ధరణము ఆ సువర్ణముల పది ద్వారా లెక్కించబడును. ఈ విధంగా తామ్ర, రౌప్య, స్వర్ణముల బరువు-మానం ప్రకటించబడింది.

Verse 4

ताम्रकैः कार्षिको राम प्रोक्तः कार्षापणो बुधैः पणानां द्वे शते सार्धं प्रथमः साहसः स्मृतः

ఓ రామా, తామ్ర నాణేల ఆధారంగా ‘కార్షిక’ అని చెప్పబడింది; పండితులలో అదే ‘కార్షాపణ’గా ప్రసిద్ధి. పణముల రెండువందల యాభై (అర్ధశతసహిత ద్విశత) మొదటి సాహసదండమని స్మరించబడింది.

Verse 5

मध्यमः पञ्च विज्ञेयः सहस्रमपि चोत्तमः चौरैर् अमूषितो यस्तु मूषितो ऽस्मीति भाषते

మధ్యమ దండము ఐదు వందలు అని గ్రహించవలెను; ఉత్తమ దండము వెయ్యి. దొంగలచే దోచబడకపోయినా ‘నేను దోచబడ్డాను’ అని చెప్పువాడు కూడా దండనీయుడు.

Verse 6

तत्प्रदातरि भापाले स दण्ड्यस्तावदेव तु यो यावद्विपरीतार्थं मिथ्या वा यो वदेत्तु तं

రాజరక్షకుడు/న్యాయాధిపతి సమక్షంలో ఎవడు వాస్తవానికి విరుద్ధార్థముగా వాక్యము ఇస్తాడో, లేదా అసత్యము పలుకుతాడో, వానికి అంతే పరిమాణంలో దండము విధించవలెను.

Verse 7

तौ नृपेण ह्य् अधर्मज्ञौ दाप्यौ तद्द्विगुणं दमं कूटसाक्ष्यन्तु कुर्वाणांस्त्रीन् वर्णांश् च प्रदापयेत्

ఆ ఇద్దరు అధర్మజ్ఞులు కావున రాజు వారిచేత ఆ దండము రెండింతలు చెల్లింపజేయవలెను. కూటసాక్ష్యము (కల్పిత సాక్ష్యం) చేయువారిని మూడు వర్ణాలలో వారి వారి వర్ణానుసారంగా శిక్షింపజేయవలెను.

Verse 8

विवासयेद्ब्राह्मणन्तु भोज्यो विधिर् न हीरतः निक्षेपस्य समं मूल्यं दण्ड्यो निक्षेपभुक् तथा

బ్రాహ్మణుని విషయంలో శిక్షగా నిర్వాసనమే; అతనికి శారీరక దండన విధించబడదు. నిక్షేపం (జమా చేసిన వస్తువు)ను భోగించు లేదా అపహరించు వాడు, ఆ నిక్షేప విలువకు సమానమైన జరిమానా చెల్లించాలి.

Verse 9

तथाचाष्टौ इति छ , ज च ताम्रिकैः कार्षिक इत्य् आदिः, साहसः स्मृत इत्य् अन्तः पाठः झ पुस्तके नास्ति यो यावदित्यादिः, तद्द्विगुणं दममित्यन्तः पाठः झ पुस्तके नास्ति वस्त्रादिकस्य धर्मज्ञ तथा धर्मो न हीयते यो निक्षेपं घातयति यश्चानिक्षिप्य याचते

ఇలా కొన్ని పాఠభేదాలలో (చ, జ) ‘ఎనిమిది… తామ్రిక నుండి కార్షిక వరకు’ అని ప్రారంభం కనిపిస్తుంది; కానీ ‘సాహసమని స్మృతం’ అనే ముగింపు వాక్యం ఝ ప్రతిలో లేదు. అలాగే ‘ఎవడు ఎంతవరకు… దానికి రెట్టింపు దండం’ అనే భాగం కూడా ఝ ప్రతిలో కనిపించదు. వస్త్రాది విషయాలలో ధర్మజ్ఞుడు ధర్మహానీ కలగకుండా తీర్పు ఇవ్వాలి—శిక్షార్హులు: నిక్షేపాన్ని నాశనం/చెదరగొట్టేవాడు, మరియు జమా చేయకుండానే నిక్షేపాన్ని అడిగేవాడు।

Verse 10

तावुभौ चौरवच्छास्यौ दण्ड्यौ वा द्विगुणं दम अज्ञानाद्यः पुमान् कुर्यात् परद्रव्यस्य विक्रयं

ఆ ఇద్దరూ దొంగలవలె శిక్షార్హులు, లేకపోతే సంబంధిత విలువకు రెట్టింపు జరిమానా చెల్లించాలి. అజ్ఞానవశాత్తు పరద్రవ్యాన్ని అమ్మే పురుషుడు కూడా అటువంటి శిక్షకు పాత్రుడే.

Verse 11

निर्दोषो ज्ञानपूर्वकन्तु चौरवद्दण्डमर्हति मूल्यमादाय यः शिल्पं न दद्याद् दण्ड्य एव सः

తాను నిర్దోషినని చెప్పుకున్నా, జ్ఞానపూర్వకంగా చేసినవాడు దొంగవలె శిక్షకు అర్హుడు. ధర తీసుకుని కూడా శిల్పం/సేవను అందించనివాడు తప్పక దండనీయుడు.

Verse 12

प्रतिश्रुत्याप्रदातारं सुवर्णं दण्डयेन्नृपः भृतिं गृह्य न कुर्याद्यः कर्माष्टौ कृष्णला दमः

ప్రతిజ్ఞ చేసి కూడా స్వర్ణాన్ని ఇవ్వనివాడిని రాజు శిక్షించాలి. అలాగే జీతం తీసుకుని పని చేయనివాడికి ఎనిమిది కృష్ణలాల జరిమానా విధించాలి.

Verse 13

अकाले तु त्यजन् भृत्यं दण्ड्यः स्यात्तावदेव तु क्रीत्वा विक्रीय वा किञ्चिद्यस्येहानुशयो भवेत्

అకాలంలో సేవకుణ్ని తొలగించినవాడు అంతే పరిమాణ దండానికి పాత్రుడు. అలాగే ఏదైనా వస్తువును కొనుగోలు చేసి లేదా అమ్మి తరువాత పశ్చాత్తాపంతో వెనక్కి తీసుకోవాలనుకుంటే, అదే నియమం వర్తిస్తుంది.

Verse 14

सो ऽन्तर्दशाहात्तत्स्वामी दद्याच्चैवाददीत च परेण तु दशाहस्य नादद्यान्नैव दापयेत्

పది రోజుల లోపలైతే నిజమైన యజమాని ఇవ్వాలి, తిరిగి ఇచ్చినప్పుడు స్వీకరించాలి కూడా. కానీ పది రోజులు దాటిన తరువాత స్వీకరించకూడదు, ఇతరుల చేత బలవంతంగా ఇప్పించకూడదు.

Verse 15

आददद्धि ददच्चैव राज्ञा दण्ड्यः शतानि षट् वरे दोषानविख्याप्य यः कन्यां वरयेदिह

వరుని దోషాలను వెల్లడించకుండా ఇక్కడ కన్యను వరించేవాడు—తాను తీసుకున్నా లేదా ఇచ్చినా—రాజు చేత ఆరు వందల (పణ) దండంతో శిక్షింపబడాలి.

Verse 16

दत्ताप्यदत्ता सा तस्य राज्ञा दण्ड्यः शतद्वयं प्रदाय कन्यां यो ऽन्यस्मै पुनस्तां सम्प्रयच्छति

ఆ కన్య ఇచ్చబడినప్పటికీ అతనికి ‘ఇవ్వబడనట్టే’ భావించాలి. కన్యను ఇచ్చి (వివాహం చేసి) అదే కన్యను మళ్లీ మరొకరికి ఇచ్చేవాడు రాజు చేత రెండు వందల (పణ) దండం చెల్లించి శిక్షింపబడాలి.

Verse 17

दण्डः कार्यो नरेन्द्रेण तस्याप्युत्तमसाहसः सत्यङ्कारेण वाचा च युक्तं पुण्यमसंशयं

రాజు దండాన్ని విధించాలి; అయితే అది కూడా అత్యున్నత వివేకం, నియమంతో ఉండాలి. సత్యప్రతిజ్ఞా మరియు సత్యవాక్యంతో యుక్తమైన దండం నిస్సందేహంగా పుణ్యప్రదం.

Verse 18

लुब्धो ऽन्यत्र च विक्रेता षट्शतं दण्डमर्हति दद्याद्धेनुं न यः पालो गृहीत्वा भक्तवेतनं

అప్పగించిన ఆస్తిని లోభంతో వేరేచోట అమ్మినవాడు ఆరు వందల దండానికి పాత్రుడు. అలాగే భరణం, జీతం తీసుకొని కూడా యజమానికి ఆవును అప్పగించని గోపాలకుడూ అదే విధంగా దండనీయుడు.

Verse 19

स तु दण्ड्यः शतं राज्ञा सुवर्णं वाप्यरक्षिता चौरवद्वधमर्हतोति घ , ञ च वरयेद्यदि इति घ , ञ च धनुःशतं परीणाहो ग्रामस्य तु समन्ततः

ఇలాంటి నిర్లక్ష్య రక్షకుడిని రాజు వంద సువర్ణాల దండంతో శిక్షించాలి. అది రక్షణ లేకుండా మిగిలితే అతడు దొంగవలె మరణదండనకు పాత్రుడు. అతడు నేరాన్ని అడ్డుకుంటే, గ్రామ సరిహద్దు చుట్టూ వంద ధనుస్సుల పరిధివరకు ఉండాలి.

Verse 20

द्विगुणं त्रिगुणं वापि नगरस्य च कल्पयेत् वृतिं तत्र प्रकुर्वीत यामुष्ट्रो नावलोकयेत्

నగరపు ప్రాకార/గోడ పరిమాణాన్ని నగర మాపుకు రెండింతలు లేదా మూడింతలు గా కూడా రూపకల్పన చేయాలి. అక్కడ ఒంటె కూడా పై నుంచి చూడలేనంత ఎత్తుగా రక్షణావరణాన్ని నిర్మించాలి.

Verse 21

तत्रापरिवृते धान्ये हिंसिते नैव दण्डनं गृहन्तडागमारामं क्षेत्रं वा भीषया हरन्

అక్కడ ధాన్యాన్ని సరిగా కప్పి/రక్షించకపోతే, అది నష్టపోయినా దండన లేదు. అలాగే భయం లేదా బలవంతం వల్ల ఇల్లు, చెరువు, తోట లేదా పొలం తీసుకెళ్లినవాడూ దండనీయుడు కాదు.

Verse 22

शतानि पञ्च दण्ड्याः स्यादज्ञानाद् द्विशतो दमः मर्यादाभेदकाः सर्वे दण्ड्याः प्रथमसाहसं

అజ్ఞానంతో చేసిన అపరాధానికి ఐదు వందల దండం విధించాలి; తెలిసి చేసిన అపరాధానికి అదనంగా రెండు వందలు ఎక్కువ దండం. స్థిర సరిహద్దులు/మర్యాదలను భంగం చేసే వారందరూ ప్రథమ సాహస (కనిష్ఠ శ్రేణి) దండంతో దండనీయులు.

Verse 23

शतं ब्राह्मणमाक्रुश्य क्षत्रियो दण्डमर्हति वैश्यश् च द्विशतं राम शूद्रश् च बधमर्हति

బ్రాహ్మణుని దూషించిన యెడల క్షత్రియునికి శత పణాల దండము; హే రామా, వైశ్యునికి ద్విశత పణాల దండము; శూద్రునికి వధదండము విధేయము।

Verse 24

पञ्चाशद्ब्राह्मणो दण्ड्यः क्षत्रियस्याभिशंसने वैश्ये वाप्यर्धपञ्चाशच्छूद्रे द्वादशको दमः

క్షత్రియుని దూషించినందుకు బ్రాహ్మణునికి యాభై పణాల దండము; వైశ్యుని దూషణకు యాభై యొక్క అర్ధము; శూద్రుని దూషణకు పన్నెండు పణాల దండము।

Verse 25

क्षत्रियस्याप्नुयाद्वैश्यः साहसं पूर्वमेव तु शूद्रः क्षत्रियमाक्रुश्य जिह्वाच्छेदनमाप्नुयात्

క్షత్రియుని పట్ల అపరాధంలో వైశ్యుడు పూర్వోక్తమైన సాహసదండమును పొందవలెను; శూద్రుడు క్షత్రియుని దూషిస్తే జిహ్వా ఛేదన దండము విధేయము।

Verse 26

धर्मोपदेशं विप्राणां शूद्रः कुर्वंश् च दण्डभाक् श्रुतदेशादिवितथी दाप्यो द्विगुणसाहसं

విప్రులకు ధర్మోపదేశము చేయు శూద్రుడు దండనకు పాత్రుడు; అలాగే శ్రుతిజ్ఞానం, అధ్యయనదేశం మొదలైనవాటిని అబద్ధంగా చెప్పువాడు సాహసదండమునకు ద్విగుణ దండము చెల్లించవలెను।

Verse 27

उत्तमः साहसस्तस्य यः पापैर् उत्तमान् क्षिपेत् प्रमादाद्यैर् मया प्रोक्तं प्रीत्या दण्डार्धमर्हति

దుష్టుల ద్వారా ఉత్తములను పడగొట్టువానికి ఉత్తమ సాహసదండము వర్తిస్తుంది; కాని అది ప్రమాదాది కారణములవలన జరిగితే—నేను చెప్పినట్లుగా—కృపవశాత్తు అతడు విధించిన దండములో అర్ధమునకే పాత్రుడు।

Verse 28

मातरं पितरं ज्येष्ठं भ्रातरं श्वशुरं गुरुं आक्षारयञ्च्छतं दण्ड्यः पन्थानं चाददद्गुरोः

తల్లి, తండ్రి, పెద్ద, అన్న/తమ్ముడు, మామ, గురువును దూషణ వాక్యాలతో అవమానించే వాడు వంద పణాల జరిమానాకు పాత్రుడు; అలాగే గురువు మార్గాధికారాన్ని అడ్డగించే లేదా హరించే వాడూ శిక్షార్హుడు.

Verse 29

अन्त्यजातिर्द्विजातिन्तु येनाङ्गेनापराध्नुयात् तदेव च्छेदयेत्तस्य क्षिप्रमेवाविचारयन्

అంత్యజాతికి చెందినవాడు ద్విజునిపై ఏ అవయవంతో అపరాధం చేస్తే, ఆ అవయవాన్నే ఆలస్యం లేకుండా వెంటనే కోయించాలి.

Verse 30

अवनिष्ठीवतो दर्पाद् द्वावोष्ठौ छेदयेन्नृपः अपमूत्रयतो मेढ्रमपशब्दयतो गुदं

అహంకారంతో నేలపై ఉమ్మివేసేవాడి రెండు పెదవులను రాజు కోయించాలి; నిషిద్ధంగా మూత్రవిసర్జన చేసేవాడి శిశ్నాన్ని కోయించాలి; అశ్లీల/అపశబ్దాలు పలికేవాడి గుదాన్ని కోయించాలి.

Verse 31

उत्कृष्टासनसंस्थस्य नीचस्याधोनिकृन्तनं यो यदङ्गं च रुजयेत्तदङ्गन्तस्य कर्तयेत्

ఉన్నత ఆసనంపై కూర్చున్న నీచునికి శిక్షగా క్రింది భాగాన్ని కోయాలి; అలాగే ఎవడు ఏ అవయవాన్ని గాయపరుస్తాడో, అతని అదే అవయవాన్ని కోయించాలి.

Verse 32

अर्धपादकराः कार्या गोगजाश्वोष्ट्रघातकाः वृक्षन्तु विफलं कृत्त्वा सुवर्णं दण्डमर्हति

ఆవు, ఏనుగు, గుర్రం లేదా ఒంటెను చంపినవారికి అర్ధపాద పన్ను/దండం విధించాలి; ఫలవృక్షాన్ని నిష్ఫలంగా చేసినవాడు ఒక సువర్ణ దండానికి పాత్రుడు.

Verse 33

द्विगुणं दापयेच्छिन्ने पथि सीम्नि जलाशये द्रव्याणि यो हरेद्यस्य ज्ञानतो ऽज्ञानतो ऽपिवा

చిన్నపథంలో, సరిహద్దు రేఖ వద్ద లేదా జలాశయ సమీపంలో ఎవడు ఇతరుని ద్రవ్యాన్ని తెలిసి గానీ తెలియక గానీ తీసుకుంటే, అతనితో ద్విగుణ విలువ చెల్లింప చేయించాలి।

Verse 34

स तस्योत्पाद्य तुष्टिन्तु राज्ञे दद्यात्ततो दमं यस्तु रज्जुं घटं कूपाद्धरेच्छिन्द्याच्च तां प्रपां

ముందుగా బాధితునికి అతని ద్రవ్యాన్ని తిరిగి ఇచ్చి సంతృప్తి కలిగించాలి; ఆ తరువాత రాజుకు దండం (జరిమానా) చెల్లించాలి. ఎవడు బావి నుండి తాడు, కుండను తీసుకుపోతాడో లేదా ప్రజల ప్రపా (పానశాల)ను కత్తిరించి నాశనం చేస్తాడో, అతడు దండనీయుడు।

Verse 35

स दण्डं प्राप्नुयान् मासं दण्ड्यः स्यात् प्राणितारने धान्यं दशभ्यः कुम्भेभ्यो हरतो ऽभ्यधिकं बधः

అతనికి ఒక నెల శిక్ష విధించాలి; అయితే ప్రాణరక్షణ కోసం చేసినట్లయితే అతడు కేవలం దండనీయుడే. పది కుంభాలకన్నా ఎక్కువ ధాన్యాన్ని దొంగిలించినవానికి వధశిక్ష.

Verse 36

शेषे ऽप्येकादशगुणं तस्य दण्डं प्रकल्पयेत् सुवर्णरजतादीनां नृस्त्रीणां हरणे बधः

మిగిలిన ఇతర సందర్భాలలో కూడా అతనికి పదకొండు రెట్లు దండం విధించాలి. బంగారం, వెండి మొదలైనవి దొంగతనం చేయడం మరియు పురుషుడు లేదా స్త్రీని అపహరించడం—ఇవాటికి వధశిక్ష.

Verse 37

येन येन यथाङ्गेन स्तेनो नृषु विचेष्टते तत्तदेव हरेदस्य् प्रत्यादेशाय पार्थिवः

దొంగ ప్రజల మధ్య ఏ అవయవంతో, ఏ విధంగా దుష్కృత్యం చేస్తాడో, ప్రతిదండనగా రాజు అతనిలో నుండి అదే అవయవాన్ని తీసివేయాలి।

Verse 38

ब्राह्मणः शाकधान्यादि अल्पं गृह्णन्न दोषभाक् गोदेवार्थं हरंश्चापि हन्याद्दुष्टं बधीद्यतं

బ్రాహ్మణుడు కూరగాయలు, ధాన్యం మొదలైనవి తక్కువగా తీసుకుంటే దోషం లేదు. గోవుల కోసం, దేవతల కోసం తీసుకుంటూ దుష్టుడిని సంహరించవచ్చు.

Verse 39

गृहक्षेत्रापहर्तारं तथा पत्न्यभिगामिनं अग्निदं गरदं हन्यात्तथा चाभ्युद्यतायुधं

ఇల్లు, పొలం ఆక్రమించేవాడిని, పరస్త్రీని కోరేవాడిని, నిప్పు పెట్టేవాడిని, విషం ఇచ్చేవాడిని, ఆయుధం ఎత్తినవాడిని చంపాలి.

Verse 40

राजा गवाभिचाराद्यं हन्याच्चैवाततायिनः परस्त्रियं न भाषेत प्रतिषिद्धो विशेन्न हि

రాజు గోవులకు హాని చేసేవారిని, ఆతతాయులను వధించాలి. పరస్త్రీతో మాట్లాడకూడదు, నిషేధించిన చోట ప్రవేశించకూడదు.

Verse 41

अदण्ड्या स्त्री भवेद्राज्ञा वरयन्तो पतिं स्वयं उत्तमां सेवमानः स्त्री जघन्यो बधमर्हति

స్వయంగా భర్తను ఎన్నుకునే స్త్రీని రాజు శిక్షించకూడదు. కానీ ఉత్తమ స్త్రీని పొందే నీచ పురుషుడు వధకు అర్హుడు.

Verse 42

भर्तारं लङ्घयेद्या तां श्वभिः सङ्घातयेत् स्त्रियं सवर्णदूषितां कुर्यात् पिण्डमात्रोपजीविनीं

భర్తను అతిక్రమించే స్త్రీని కుక్కలతో చంపించాలి. సవర్ణుడు (సమాన కులస్తుడు) ద్వారా చెడిపోయిన స్త్రీకి ప్రాణధారణకు సరిపడా ఆహారం మాత్రమే ఇవ్వాలి.

Verse 43

ज्यायसा दूषिता नारी मुण्डनं समवाप्नुयात् वैश्यागमे तु विप्रस्य क्षत्रियस्यान्त्यजागमे

ఉన్నత వర్ణపు పురుషునితో సంభోగం వల్ల దూషితమైన స్త్రీ ప్రాయశ్చిత్తచిహ్నంగా ముండనం పొందాలి. అలాగే బ్రాహ్మణుడు వైశ్య స్త్రీతో, క్షత్రియుడు అంత్యజ స్త్రీతో సంగమించినచో ముండనం విధేయం.

Verse 44

क्षत्रियः प्रथमं वैश्यो दण्ड्यः शूद्रागमे भवेत् गृहीत्वा वेतनं वेश्या लोभादन्यत्र गच्छति

క్షత్రియుడు లేదా వైశ్యుడు మొదటిసారి శూద్ర స్త్రీని ఆశ్రయిస్తే దండనీయుడు. అలాగే వేశ్య పారితోషికం తీసుకొని లోభంతో మరొకచోటికి వెళితే ఆమె కూడా శిక్షార్హురాలు.

Verse 45

वेतनन्द्विगुणं दद्याद्दण्दञ्च द्विगुणं तथा भार्या पुत्राश् च दासाश् च शिष्यो भ्राता च सोदरः

అతడు వేతనాన్ని రెండింతలు చెల్లించాలి; అలాగే దండన కూడా రెండింతలు. ఈ నియమం యథోచితంగా భార్య, కుమారులు, దాసులు, శిష్యుడు మరియు సహోదర భ్రాతకు కూడా వర్తిస్తుంది.

Verse 46

कृटापराधास्ताड्याः सूरज्वा वेणुदलेन वा पृष्ठे न मस्तके हन्याच्चौरस्याप्नोति किल्विषं

చిన్న అపరాధాలు చేసినవారిని పట్టా/కొరడాతో లేదా చీలిన వెదురుతో కొట్టాలి. దెబ్బలు వెనుక భాగంపై ఉండాలి, తలపై కాదు; ఈ నియమానికి విరుద్ధంగా దొంగను కొట్టినవాడు పాపాన్ని పొందుతాడు.

Verse 47

रक्षास्वधिकृतैयस्तु प्रजात्यर्थं विलुप्यते तेषां सर्वस्वमादाय राजा कुर्यात् प्रवासनं

రక్షణాధికారిగా నియమితుడైన వాడు స్వలాభార్థం ప్రజలను దోచుకుంటే, రాజు అతని సమస్త సంపత్తిని స్వాధీనం చేసుకొని అతనికి ప్రవాసశిక్ష విధించాలి.

Verse 48

ये नियुक्ताः स्वकार्येषु हन्युः कार्याणि कर्मिणां निर्घृणाः क्रूरमनसस्तान्निःस्वान् कारयेन्नृपः

తమ తమ విధుల్లో నియమితులై ఉండి కూడా నిర్దయంగా, క్రూరమనస్సుతో కర్మజీవుల కార్యాలను అడ్డుకునే అధికారులను రాజు వారి ధన‑పదవులను హరించి దరిద్రులుగా చేయవలెను।

Verse 49

अमात्यः प्राड्विवाको वा यः कुर्यात् कार्यमन्यथा तस्य सर्वस्वमादाय तं राजा विप्रवासयेत्

మంత్రి గానీ ప్రధాన న్యాయాధికారి గానీ ఏదైనా వ్యవహారాన్ని విపరీతంగా (అనుచితంగా) నిర్వహిస్తే, రాజు అతని సర్వస్వాన్ని స్వాధీనం చేసుకొని దేశనిర్బంధం చేయవలెను।

Verse 50

गुरुतल्पे भयः कार्यः सुरापाणे सुराध्वजः स्तेयेषु श्वपदं विद्याद् ब्रह्महत्याशिरः पुमान्

గురుపత్నీశయనాన్ని లంఘించినవానికి ‘భయం’ అనే చిహ్నం; సురాపానానికి ‘సురాధ్వజం’ (మద్యధ్వజం); దొంగతనాలకు ‘శ్వపదం’ (క్రూరమృగం) చిహ్నం; బ్రాహ్మణహంతకుడు ‘బ్రహ్మహత్యాశిరస్సు’ మోసే పురుషుడని తెలుసుకోవాలి।

Verse 51

शूद्रादीन् घातयेद्राजा पापान् विप्रान् प्रवासयेत् महापातकिनां वित्तं वरुणायोपपादयेत्

రాజు శూద్రాది (అబ్రాహ్మణ వర్గాల) మహాపాపకారులను శిక్షారూపంగా సంహరించవలెను; పాపి బ్రాహ్మణులను దేశనిర్బంధం చేయవలెను; మహాపాతకుల ధనాన్ని వరుణదేవునికి అర్పణగా సమర్పించవలెను।

Verse 52

ग्रामेष्वपि च ये केचिच्चौराणां भक्तदायकाः भाण्डारकोषदाश् चैव सर्वांस्तानपि घातयेत्

గ్రామాలలో కూడా దొంగలకు అన్నం‑ఆశ్రయం ఇచ్చి పోషించే వారు, అలాగే గోదాములు మరియు ఖజానాను దోచేవారు—అందరినీ రాజు మరణదండనకు ఆజ్ఞాపించవలెను।

Verse 53

राष्ट्रेषु राष्ट्राधिकृतान् सामन्तान् पापिनो हरेत् सन्धिं कृत्वा तु ये चौर्यं रात्रौ कुर्वन्ति तस्कराः

రాజ్యంలో రాజు దుష్ట సామంతులను మరియు ప్రাদেশిక అధికారులను పట్టుకొని తొలగించాలి. అలాగే ఒప్పందం చేసుకొని రాత్రి దొంగతనం చేసే దొంగలను కూడా పట్టుకోవాలి.

Verse 54

तेषां च्छित्वा नृपो हस्तौ तीक्ष्णे शूले निवेशयेत् तडागदेवतागारभेदकान् घातयेन्नृपः

వారి చేతులను నరికి రాజు వారిని పదునైన శూలంపై ఎక్కించాలి. అలాగే చెరువులు/జలాశయాలు మరియు దేవతాగృహాలు/ఆలయాలను పగులగొట్టేవారిని రాజు సంహరించాలి.

Verse 55

समुत्सृजेद्राजमार्गे यस्त्वमेध्यमनापदि स हि कार्षापणन्दण्ड्यस्तममेध्यञ्च शोधयेत्

అత్యవసరం లేకుండా రాజమార్గంపై అపవిత్రాన్ని విడిచేవాడు ఒక కార్షాపణ దండానికి పాత్రుడు; అతడే ఆ అపవిత్రాన్ని శుభ్రం చేయించాలి.

Verse 56

प्रतिमासङ्क्रमभिदो दद्युः पञ्चशतानि ते समैश् च विषमं यो वा चरते मूल्यतो ऽपि वा

నెలనెలా జరిగే సంక్రమ/బదిలీ నియమాలను ఉల్లంఘించినవారు ఐదు వందల జరిమానా చెల్లించాలి. అలాగే సమానులతో అసమానంగా అన్యాయ లావాదేవీలు చేయువాడు లేదా ధర/విలువలో మోసం చేయువాడు కూడా దండనీయుడు.

Verse 57

समाप्नुयान्नरः पूर्वं दमं मध्यममेव वा द्रव्यमादाय वणिजामनर्घेणावरुन्धतां

మనిషి ముందుగా నిర్ణయించిన ధరను, లేక మధ్యమమైన (న్యాయమైన) ధరను పొందాలి. సరుకులు తీసుకొని అధిక/అన్యాయ ధర కోరుతూ వ్యాపారులను అడ్డుకోకూడదు, బలవంతం చేయకూడదు.

Verse 58

राजा पृथक् पृथक् कुर्याद्दण्डमुत्तमसाहसं द्रव्याणां दूषको यश् च प्रतिच्छन्दकविक्रयी

రాజు ప్రతి సందర్భంలో వేర్వేరుగా, వస్తువులను కల్తీ చేసే వాడిని మరియు నకిలీ వస్తువులు అమ్మే వాడిని ఉత్తమ సాహస దండంతో శిక్షించాలి।

Verse 59

मध्यमं प्राप्नुयाद्दण्डं कूटकर्ता तथोत्तमं कलहापकृतं देयं दण्डश् च द्विगुणस्ततः

నకిలీ పత్రం/తప్పుడు సాక్ష్యం తయారు చేసే వాడు మధ్యమ దండం పొందాలి; కలహాన్ని రెచ్చగొట్టేవాడు ఉత్తమ దండం పొందాలి। కలహం వల్ల జరిగిన నష్టానికి పరిహారం చెల్లించి, ఆపై దండాన్ని రెండింతలు చేయాలి।

Verse 60

अभक्ष्यभक्ष्ये विप्रे वा शूद्रे वा कृष्णलो दमः तुलाशासनकर्ता च कूटकृन्नाशकस्य च

బ్రాహ్మణుడు గానీ శూద్రుడు గానీ భక్షించరాని ఆహారాన్ని తింటే ఒక కృష్ణల దండం. అలాగే తూకపు త్రాసు లేదా కొలమాన దండం తయారు/మార్పు చేసే వాడికీ, నకిలీదారుడిపై సాక్ష్యాన్ని నాశనం చేసే వాడికీ అదే దండం.

Verse 61

एभिश् च व्यवहर्ता यः स दाप्यो दममुत्तमं विषाग्निदां पतिगुरुविप्रापत्यप्रमापिणीं

ఇవారితో సంబంధమైన వ్యవహారాలు/వాదాలలో పాల్గొనే వాడికీ ఉత్తమ దండం విధించాలి; అనగా విషం లేదా అగ్ని ప్రయోగించేవాడు, అలాగే భర్తను, గురువును, బ్రాహ్మణుణ్ని లేదా బాలుణ్ని హతమార్చేవాడు।

Verse 62

विकर्णकरनासौष्ठी कृत्वा गोभिः प्रवासयेत् क्षेत्रवेश्मग्रामवनविदारकास् तथा नराः

చెవి చీల్చడం, చెవి కోయడం, అలాగే ముక్కు మరియు పెదవి కోయడం వంటి వికృతీకరణలు చేసి—వారి పశువులతో సహా—పొలాలు, ఇళ్లు, గ్రామాలు, అడవులను విధ్వంసం చేసే పురుషులను దేశనిర్బంధం చేయాలి।

Verse 63

राजपत्न्यभिगामी च दग्धव्यास्तु कटाग्निना ऊनं वाप्यधिकं वापि लिखेद्यो राजशासनं

రాజు భార్యతో సంభోగించినవాడు ఘోరమైన అగ్నితో దహింపబడవలెను. అలాగే రాజాజ్ఞను తగ్గించి గాని పెంచి గాని (రాజాభిప్రాయానికి విరుద్ధంగా) వ్రాసినవాడును దోషియే.

Verse 64

पारजायिकचौरौ च मुञ्चतो दण्ड उत्तमः राजयानासनारोढुर्दण्ड उत्तमसाहसः

వ్యభిచారిని మరియు దొంగను విడిచిపెట్టినవానికి ఉత్తమ (సర్వోన్నత) దండము విధించబడును. రాజయానమో రాజాసనమో ఎక్కినవానికి ఉత్తమ సాహస-దండము (అత్యంత భారమైన జరిమానా) విధేయము.

Verse 65

यो मन्येताजितो ऽस्मीति न्यायेनापि पराजितः तमायान्तं पराजित्य दण्डयेद् द्विगुणं दमं

న్యాయప్రక్రియలో పరాజితుడైనప్పటికీ ‘నేను ఓడలేదు’ అని భావించేవాడు మళ్లీ వచ్చి వివాదం పెడితే, అతనిని మరల జయించి ద్విగుణ దండము (జరిమానా) విధించవలెను.

Verse 66

आह्वानकारी बध्यः स्यादनाहूतमथाह्वयन् दाण्डिकस्य च यो हस्तादभिमुक्तः पलायते

అధికారంలేకుండా సమన్లు జారీచేసేవాడు బంధింపబడవలెను; అలాగే పిలవబడని వ్యక్తిని పిలిచేవాడును. దండాధికారியின் కస్టడీ నుండి విడిపడి పారిపోయేవాడును దండనీయుడు.

Verse 67

हीनः पुरुषकारेण तद् दद्याद्दाण्डिको धनं

వ్యక్తిగత శ్రమచేత లోపమున్నవాడు (శ్రమతో పరిహారం చేయలేనివాడు) అయితే, దండనీయుడు ఆ మొత్తాన్ని ధనరూపంగా చెల్లించవలెను; కర్మచేత ఇవ్వలేకపోతే ద్రవ్యంతో ప్రతిదానం చేయాలి.