Adhyaya 316

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे नानामन्त्रा नाम पञ्चदशाधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथ षोडशाधिकत्रिशततमो ऽध्यायः सकलादिमन्त्रोद्धारः ईश्वर उवाच सकलं निष्कलं शून्यं कलाढ्यं स्वमलङ्कृतम् क्षपणं क्षयमन्तस्थं कण्ठोष्ठं चाष्टमंशिवम्

ఇట్లు అగ్ని మహాపురాణంలో “నానామంత్రాలు” అనే మూడు వందల పదిహేనవ అధ్యాయం ముగిసింది. ఇప్పుడు మూడు వందల పదహారవ అధ్యాయం—“సకలాది మంత్రోద్ధారము” ప్రారంభము. ఈశ్వరుడు పలికెను—ఇది సకలము, నిష్కలము, శూన్యము, కళలతో సమృద్ధము, స్వశక్తితో అలంకృతము; క్షపణకారి, క్షయాంతకారి, అంతస్థము; కంఠ-ఓష్ఠ స్వరూపము, అష్టమము—శివము।

Verse 2

प्रासादस्य पराख्यस्य स्मृतं रूपं गुहाष्टधा रिपुदुष्टादि वारयेदिति क , ट च प्रसादस्येति ख स्मृतिरूपमिति ख सदाशिवस्य शब्दस्य रूपस्याखिलसिद्धये

‘పరా’ అని పిలువబడే ప్రాసాదపు రూపము ‘గుహ్య అష్టధా’గా స్మరించబడింది. క మరియు ట పాఠాలలో—ఇది శత్రువులు, దుష్టులు మొదలైనవారిని నివారిస్తుంది అని ఉంది; ఖ పాఠంలో ‘ప్రాసాదస్య’ మరియు ‘స్మృతిరూపమ్’ అనే పఠనమూ కనిపిస్తుంది. ‘సదాశివ’ శబ్దమంత్రరూపం ద్వారా సమస్త సిద్ధి పొందుటకై ఇది ఉపదేశించబడింది।

Verse 3

अमृतश्चांशुभांश्चेन्दुश्चेश्वरश्चोग्र ऊहकः एकपादेन ओजाख्य औषधश्चांशुमान् वशी

అమృత, అంసుభాన్, ఇందు, ఈశ్వర, ఉగ్ర, ఊహక; ఏకపాద, ఓజ అనే నామధేయుడు, ఔషధ (ఔషధుల అధిపతి), అంసుమాన్, వశీ—ఇవి (నామాలు).

Verse 4

अकारादेः क्षकारश् च ककारादेः क्रमादिमे कामदेवः शिखण्डी च गणेशः कालशङ्करौ

‘అ’ నుండి ‘క్ష’ వరకు, అలాగే ‘క’తో ప్రారంభమయ్యే వర్ణశ్రేణిలోనూ క్రమంగా—ఈ అక్షరాలు దేవతారూపంగా సూచించబడుతున్నాయి: కామదేవుడు, శిఖండీ, గణేశుడు, కాల-శంకరులు।

Verse 5

एकनेत्रो द्विनेत्रश् च त्रिशिखो दीर्घबाहुकः एकपादर्धचन्द्रश् च बलपो योगिनीप्रियः

ఆయన ఏకనేత్రుడూ ద్వినేత్రుడూ; త్రిశిఖుడు, దీర్ఘబాహువు; ఏకపాదుడు, అర్ధచంద్రధారి; బలవంతుడు, యోగినీప్రియుడు।

Verse 6

शक्तीश्वरो महाग्रन्थिस्तर्पकः स्थाणुदन्तुरौ निधीशो नन्दी पद्मश् च तथान्यः शाकिनीप्रियः

ఆయన శక్తీశ్వరుడు; మహాగ్రంథి (మహాగ్రంథి-గాఢగుళిక); తర్పకుడు (తృప్తి కలిగించువాడు); స్థాణువు (అచలుడు); దంతురుడు (దంతములు గలవాడు); నిధీశుడు (నిధుల అధిపతి); నంది; పద్మ; అలాగే ఇతరుడు (సర్వాతీతుడు); శాకినీప్రియుడు।

Verse 7

सुखविम्बो भीषनश् च कृतान्तः प्राणसंज्ञकः तेजस्वी शक्र उदधिः श्रीकण्ठः सिंह एव च

ఆయన సుఖవింబుడు (ఆనందమయ కాంతి స్వరూపుడు); భీషణుడు; కృతాంతుడు (మరణ/సంహారకుడు); ప్రాణసంజ్ఞకుడు (ప్రాణమని ప్రసిద్ధుడు); తేజస్వి; శక్రుడు (ఇంద్రసమ బలవంతుడు); ఉదధి (సముద్రుడు); శ్రీకంఠుడు (మంగళకంఠుడు); మరియు సింహుడు।

Verse 8

शशाङ्को विश्वरूपश् च क्षश् च स्यान्नरसिंहकः सूर्यमात्रासमाक्रान्तं विश्वरूपन्तु कारयेत्

శశాంకం మరియు విశ్వరూపం—ఇవి నియత రూపాలుగా గ్రహించాలి; అలాగే ‘క్ష’ అక్షరాన్ని నరసింహరూపంగా లిఖించాలి. విశ్వరూప ప్రతిమను సూర్యమాత్ర (సౌర పరిమాణం) మేరకు నిర్మించాలి।

Verse 9

अंशुमत्संयुतं कृत्वा शशिवीजं विनायुतम् ईशानमोजसाक्रान्तं प्रथमन्तु समुद्धरेत्

‘అంశుమత్’ (దీప్త తత్త్వం)తో సంయుక్తం చేసి, శశి-బీజం (చంద్ర బీజాక్షరం)ను వినాయకునితో యుతం చేసి, ఓజస్సుతో శక్తిపొందిన ఈశాన భాగం (మంత్ర/ఖండం)ను మొదట ఉద్ధరించాలి/ఉచ్చరించాలి।

Verse 10

तृतीयं पुरुषं विद्धि दक्षिणं पञ्चमं तथा सप्तमं वामदेवन्तु सद्योजातन्ततःपरं

మూడవ స్థానం తత్పురుషమని తెలుసుకో; ఐదవది దక్షిణం (అఘోర, దక్షిణముఖం) అలాగే; ఏడవది వామదేవం; ఆ తరువాతి స్థానం సద్యోజాతమని గ్రహించు।

Verse 11

रसयुक्तन्तु नवमं ब्रह्मपञ्चपञ्चकमीरितम् ओंकाराद्याश् चतुर्थ्यन्ता नमोन्ताः सर्वमन्त्रकाः

నవమ (సమూహం) ‘రసయుక్తం’ అని ప్రకటించబడింది; అది బ్రహ్మ యొక్క ఐదు-ఐదు పంచకాలుగా ఉపదేశించబడింది. సమస్త మంత్రాలు ఓంకారంతో ప్రారంభమై, చతుర్థీ విభక్తితో ముగిసి, చివర ‘నమః’తో సమాప్తమవుతాయి.

Verse 12

सद्योदेवा द्वितीयन्तु हृदयञ्चाङ्गसंयुतम् चतुर्थन्तु शिरो विद्धि ईश्वरन्नामनामतः

రెండవ (మంత్ర/రూపం) ‘సద్యోదేవ’ అని తెలుసుకోవాలి; అది హృదయం మరియు అంగ-న్యాసాలతో సంయుక్తం. నాలుగవది ‘శిరః’ అని గ్రహించాలి; ఇది ఈశ్వరుని నామ-నిర్దేశానుసారం.

Verse 13

ऊहकन्तु शिखा ज्ञेया विश्वरूपसमन्विता त्रिशिखी चोर्ध्ववाहुक इति ख , छ च तन्मन्त्रमष्टमं ख्यातं नेत्रन्तु दशमं मतम्

శిఖా-న్యాసాన్ని ‘ఊహకా’ అని గ్రహించాలి; అది విశ్వరూపంతో సమన్వితం—‘త్రిశిఖీ’ మరియు ‘ఊర్ధ్వవాహుక’ (పైకి ఎత్తిన భుజాలు కలది) రూపంగా; ‘ఖ’ ‘ఛ’ అక్షరాలు దీనిని సూచిస్తాయి. అదే ఎనిమిదవ మంత్రంగా ప్రసిద్ధం; నేత్ర (రక్షా) మంత్రం పదవదిగా భావించబడుతుంది.

Verse 14

अस्त्रं शशी समाख्यातं शिवसंज्ञं शिखिध्यजः नमः स्वाहा तथा वौषत् हूं च फत्कक्रमेण तु

‘శశీ’ అనే అస్త్రం (రక్షా-మంత్ర) అని ప్రకటించబడింది. ఓ శిఖిధ్వజా, దీనికి ‘శివ’ అనే సంజ్ఞ ఉంది. క్రమంగా ‘నమః’, ‘స్వాహా’, ‘వౌషట్’, ‘హూం’, ‘ఫట్’ అనే మంత్ర-పదాలతో ప్రయోగించాలి.

Verse 15

जातिफट्कं हृदादीनां प्रासादं मन्त्रमावदे ईशानाद्रुद्रसंख्यातं प्रोद्धरेच्चांशुरञ्जितम्

హృదయాది (న్యాస-అంగాలు) కోసం ‘జాతి-ఫట్క’ జపించాలి మరియు ‘ప్రాసాద’ మంత్రాన్ని ఉచ్చరించాలి. ఈశాన నుండి ప్రారంభించి రుద్ర-సంఖ్య ప్రకారం దానిని ఉద్ధరించి/విన్యసించాలి; అది అంశు (కిరణ)లతో ప్రకాశవంతమై ఉంటుంది.

Verse 16

औषधाक्रान्तशिरसमूहकस्योपरिस्थितं अर्धचन्द्रोर्धनादश् च विन्दुद्वितयमध्यगं

ఔషధాది శిరో-అక్షరసమూహం పైన అర్ధచంద్రం మరియు అర్ధనాదం స్థాపించబడును; అది రెండు బిందువుల మధ్యస్థానంలో నిలుచును।

Verse 17

तदन्ते विश्वरूपन्तु कुटिलन्तु त्रिधा ततः एवं प्रासादमन्त्रश् च सर्वकर्मकरो मनुः

దాని చివర ‘విశ్వరూప’ విన్యాసం చేయవలెను; అనంతరం ‘కుటిల’ రూపాన్ని మూడువిధాలుగా నిర్మించవలెను. ఈ విధంగా సర్వకర్మసిద్ధికరమైన ప్రాసాదమంత్ర-మనువు చెప్పబడింది।

Verse 18

शिखावीजं समुद्धृत्य फट्कारान्तन्तु चैव फट् अर्धचन्द्रासनं ज्ञेयं कामदेवं ससर्पकम्

శిఖా-బీజాన్ని గ్రహించి చివర ‘ఫట్’ అనే ఫట్కారాన్ని జోడించాలి—అంటే ‘ఫట్’। ఇది కామదేవసంబంధమైన, సర్పసహిత ‘అర్ధచంద్రాసనం’ అని గ్రహించాలి।

Verse 19

महापाशुपतास्त्रन्तु सर्वदुष्टप्रमर्दनम् प्रासादः सकलः प्रोक्तो निष्कलः प्रोच्यते ऽधुना

మహాపాశుపతాస్త్రం సర్వ దుష్టులను మర్దించేది అని ప్రకటించబడింది. సకల (సాకార) ప్రాసాదం చెప్పబడింది; ఇప్పుడు నిష్కల (నిరాకార) అంశం వివరించబడుతోంది।

Verse 20

औषधं विश्वरूपन्तु रुद्राख्यं सूर्यमण्डलम् चन्द्रार्धं नादसंयोगं विसंज्ञं कुटिलन्ततः

ఔషధ ద్రవ్యం విశ్వరూపమైనది; దానికి ‘రుద్ర’ అనే నామం, అది సూర్యమండలసదృశం. అది అర్ధచంద్రాన్ని ధరించి నాదంతో సంయుక్తమై, (నిట్టూర్పుగా) విసంజ్ఞమై, తరువాత కుటిల (కుండలిత) రూపం పొందుతుంది।

Verse 21

निष्कलो भुक्तिमुक्तौ स्यात्पञ्चाङ्गो ऽयं सदाशिवः अंशुमान् विश्वरूपञ्च आवृतं शून्यरञ्जितम्

నిష్కల స్వరూపంలో ఆయన భోగమూ మోక్షమూ రెండింటినీ ప్రసాదిస్తాడు. ఈ సదాశివుడు పంచాంగ రూపంగా వ్యక్తమై, కిరణమయుడు, విశ్వరూపుడు; శూన్యంతో ఆవరించబడినట్టుగా, శూన్యతతో రంజితుడైనట్టుగా కనిపిస్తాడు.

Verse 22

ब्रह्माङ्गरहितः शून्यस्तस्य मूर्तिरसस्तरुः विघ्ननाशाय भवति पूजितो बालबालिशैः

బ్రహ్ముని అంగాలు/లక్షణాలు లేనందున అది శూన్యమే; దాని మూర్తి అసత్యమైన ‘వృక్షం’ వలె. అయినా బాలబాలిషులైన అజ్ఞులు దానిని పూజిస్తే, అది విఘ్ననాశానికి ఉపాయంగా భావించబడుతుంది.

Verse 23

अंशुमान् विश्वरूपाख्यमूहकस्योपरि स्थितम् कलाढ्यं सकलस्यैव पूजाङ्गादि च सर्वतः

‘అంశుమాన్’ను ‘విశ్వరూప’ అనే రూపంగా మూహకము పైభాగంలో స్థాపించాలి. ఆయన సమస్త కళలతో సమృద్ధుడు, సంపూర్ణుడు, మరియు అన్ని వైపులా పూజాంగాది ఉపకరణాలతో యుక్తుడు.

Verse 24

नरसिंहं कृतान्तस्थं तेजस्विप्राणमूर्धगम् मन्त्रमादरेदिति ञ चन्द्रार्धनादसंयुक्तमिति ख अंशुमानूहकाक्रान्तमधोर्धं स्वसलङ्घृतम्

‘ఞ’ అక్షరాన్ని నరసింహ మంత్రంగా భక్తితో గౌరవించాలి—అది కృతాంత ప్రాంతంలో స్థితమై, తేజస్సుతో, ప్రాణంతో కలిసి పైకి కదలి శిరోమూధ్నికి చేరుతుంది. ‘ఖ’ అక్షరం చంద్రార్ధ చిహ్నం మరియు నాదంతో సంయుక్తమని చెప్పబడింది. అది కిరణాలతో వ్యాప్తమై, ఊహకచే ఆవరించబడి, తన స్వచిహ్నం/రేఖచే దిగువ భాగం క్రాంతమై ఉంటుంది.

Verse 25

चन्द्रार्धनादनादान्तं ब्रह्मविष्णुविभूशित उदधिं नरसिंहञ्च सूर्यमात्राविभेदितम्

చంద్రార్ధ-నాదంతో ప్రారంభమై ఆద్యంతరహితమైన, బ్రహ్మా-విష్ణువులచే విభూషితమైన, సముద్రసమాన విస్తారమైన, మరియు సూర్యమాత్రా/ప్రభతో విశిష్టమైన నరసింహ స్వరూపాన్ని నేను ధ్యానిస్తున్నాను.

Verse 26

यदा कृतं तदा तस्य ब्रह्माण्यङ्गानि पूर्ववत् ओजाख्यमंशुमद्युक्तं प्रथमं वर्णमुद्धरेत्

అది నిర్వహించిన తరువాత, పూర్వవిధంగా బ్రహ్మాంగాలను మళ్లీ స్థాపించి, అంశుమత్‌తో యుక్తమైన ‘ఓజస్’ అనే ప్రథమ వర్ణాన్ని ఉచ్చరించాలి/ఉద్ధరించాలి।

Verse 27

अशुमच्चांशुनाक्रान्तं द्वितीयं वर्णनायकम् अंशुमानीश्वरन्तद्वत् तृतीयं मुक्तिदायकम्

ద్వితీయము ‘అశుమత్’ మరియు ‘అంశునాక్రాంత’—వర్ణాల నాయకుడు. అలాగే తృతీయము ‘అంశుమాన్ ఈశ్వర’—ముక్తిని ప్రసాదించేది।

Verse 28

ऊहकञ्चांशुनाक्रान्तं वरुणप्रानतैजसम् पञ्चमन्तु समाख्यातं कृतान्तन्तु ततः परम्

‘ఊహక’ మరియు ‘అంశునాక్రాంత’, అలాగే ‘వరుణ’ మరియు ‘ప్రానత-తైజస’—ఇవి పంచమ (సమూహ) నామాలుగా ప్రకటించబడ్డాయి; తరువాత ‘కృతాంత’ మొదలైనవి వస్తాయి।

Verse 29

अंशुमानुदकप्राणः सप्तमं वर्णमुद्धृतम् पद्ममिन्दुसमाक्रान्तं नन्दीशमेकपादधृक्

సప్తమ వర్ణాన్ని అంశుమాన్, ఉదక-ప్రాణము, స్వయంగా ప్రాణస్వరూపమని గ్రహించి ఉద్ధరించాలి; ధ్యానంలో దానిని చంద్రాక్రాంత పద్మరూపంగా, ఏకపాదధారి నందీశరూపంగా భావించాలి।

Verse 30

प्रथमञ्चान्ततो योज्यं क्षपणं दशवीजकम् अस्यार्धं तृतीयञ्चैव पञ्चमं सप्तमं तथा

ప్రథమ వర్ణాన్ని చివరలో యోజించాలి; తరువాత ‘క్షపణ’ అనే దశ-బీజకాన్ని కలపాలి. ఈ సూత్రంలోని అర్ధభాగాన్ని తృతీయ, పంచమ, సప్తమ సందర్భాలలో కూడా అలాగే వినియోగించాలి।

Verse 31

सद्योजातन्तु नवमं द्वितीयाद्धृदयादिकम् दशार्णप्रणवं यत्तु फडन्तञ्चास्त्रमुद्धरेत्

తొమ్మిదవ మంత్రం ‘సద్యోజాత’. రెండవదానినుంచి హృదయమంత్రాది అంగమంత్రాలను గ్రహించాలి. ‘ఫట్’తో అంతమయ్యే దశాక్షర ప్రణవాన్ని అస్త్రమంత్రంగా ఉచ్చరించాలి/ఉద్ధరించాలి.

Verse 32

नमस्कारयुतान्यत्र ब्रह्माङ्गानि तु नान्यथा द्वितीयादष्टौ यावदष्टौ विद्येश्वरा मताः

ఇక్కడ బ్రహ్మాంగాలను నమస్కారంతో కూడి (మనసులో) న్యసించాలి; వేరే విధంగా కాదు. రెండవదానినుంచి ఎనిమిదవదాకా వారిని ‘విద్యేశ్వరులు’గా భావిస్తారు.

Verse 33

अनन्तेशश् च सूक्ष्मश् च तृतीयश् च शिवोक्तमः एकमूर्च्येकरूपस्तु त्रिमूर्तिरपरस् तथा

‘అనంతేశ’ మరియు ‘సూక్ష్మ’—ఇవి (రెండు) రూపాలు; మూడవది శైవోక్త పరమ శివుడు. ఒకటి ఏకమూర్తి-ఏకరూపం; మరొకటి అలాగే త్రిమూర్తి—మూడు రూపధారి.

Verse 34

श्रीकण्ठश् च शिखण्डी च अष्टौविद्येश्वराःस्मृताः शिखण्डिनो ऽप्यनन्तान्तं मन्त्रान्तं मूर्तिरीरिता

శ్రీకంఠుడు మరియు శిఖండీ—వారు ఎనిమిది విద్యేశ్వరులలో స్మరించబడతారు. శిఖండినుడి విషయంలో కూడా విధానం ఇదే: నిర్దిష్ట మూర్తి ‘అనంత’తో ముగియాలి; మంత్రం కూడా ‘అనంత’తోనే అంతమవుతుంది.