Adhyaya 364

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे नृवर्गो नाम त्रिषष्ट्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथ चतुःषष्ट्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः ब्रह्मवर्गः अग्निर् उवाच वंशो ऽन्ववायो गोत्रं स्यात् कुलान्यभिजनान्वयौ मन्त्रव्याख्याकृदाचार्य आदेष्टा त्वध्वरे व्रती

ఇట్లు ఆగ్నేయ మహాపురాణములో ‘నృవర్గ’ అను మూడు వందల అరవైమూడవ అధ్యాయము సమాప్తమైంది. ఇక ‘బ్రహ్మవర్గ’ అను మూడు వందల అరవైనాలుగవ అధ్యాయము ప్రారంభమగును. అగ్ని పలికెను—‘వంశం’ అనగా అన్వవాయము, పూర్వజ పరంపర; ‘గోత్రం’ అనగా కులధార. ‘కుల’ మరియు ‘అభిజనాన్వయ’ మహత్తర వంశపరిచయం, వంశావళిని సూచించును. మంత్రవ్యాఖ్య చేయువాడు ఆచార్యుడు; యజ్ఞంలో విధినిర్దేశమిచ్చువాడు ఆదేష్టా; అధ్వరమున అతడు వ్రతీ (వ్రతపాలకుడు) అవును.

Verse 2

यष्टा च यजमानः स्यात् ज्ञात्वारम्भ उपक्रमः सतीर्थ्याश् चैकगुरवः सभ्याः सामाजिकास् तथा

యష్టా యజమానుడే కావాలి; కార్యారంభం మరియు ఉపక్రమ విధానాన్ని సరిగా తెలుసుకొని కర్మను ప్రారంభించాలి. అలాగే సతీర్థ్యులు, ఏకగురు సహాధ్యాయులు, సభాసభ్యులు మరియు సామాజిక (అనుష్ఠాన పాల్గొనేవారు) కూడా ఉండాలి.

Verse 3

सभासदः सभास्तारा ऋत्विजो याजकाश् च ते अध्वर्यूद्गातृहोतारो यजुःसामर्ग्विदः क्रमात्

వారే సభాసదులు, సభకు తారలైన నాయకులు; అలాగే ఋత్విజులు, యాజకులు కూడా. క్రమంగా అధ్వర్యు, ఉద్గాత, హోత—వారు వరుసగా యజుః, సామ, ఋక్ వేదాలలో నిపుణులు.

Verse 4

चषालो यूपकटकः समे स्थण्डिलचत्वरे आमिक्षा सा शृतोष्णे या क्षीरे स्याद्दधियोगतः

చషాల అనేది యూపం (యజ్ఞస్తంభం) యొక్క కటకము/వలయం. సమతల భూమిపై సిద్ధం చేసిన స్థండిల-చత్వరంలో విధిపూర్వకంగా వేదిక ఉంటుంది. ఆమిక్షా అనేది వేడి మరిగించిన పాలలో పెరుగు కలపడం వల్ల ఏర్పడే పదార్థం.

Verse 5

पृषदाज्यं सदध्याज्ये परमान्नन्तु पायसम् उपाकृतः पशुरसौ यो ऽभिमन्त्र्य क्रतौ हतः

పృషదాజ్యం అనగా పెరుగు కలిపిన ఆజ్యం (నెయ్యి); పరమాన్నం అనగా పాయసం—పాలలో వండిన అన్నం. మంత్రంతో అభిమంత్రించి క్రతువులో వధించబడిన పశువు ‘ఉపాకృత’ అని పిలవబడుతుంది.

Verse 6

परम्पराकं समनं प्रोक्षणञ्च बधार्थकम् पूजा नमस्यापिचितिः सपर्यार्चार्हणाः समाः

‘పరంపరాక’, ‘సమన’, ‘ప్రోక్షణ’ అనే పదాలు నియగ్రహం/బంధనం ఉద్దేశంతో చేయబడే ప్రోక్షణ (పవిత్రీకరణ చల్లడం)ను సూచిస్తాయి. ‘పూజా’, ‘నమస్యా’, ‘అపచితి’, ‘సపర్యా’, ‘అర్చా’, ‘అర్హణా’—ఇవి ఆరాధన మరియు గౌరవార్పణకు సమానార్థకాలు.

Verse 7

वरिवस्या तु शुश्रूषा परिचर्याप्युपासनम् नियमो ब्रतमस्त्री तच्चोपवासादि पुण्यकम्

‘వరివస్యా’ అనగా జాగ్రత్తగా చేసే సేవ; ‘శుశ్రూషా’ అనగా భక్తిశ్రద్ధలతో సమీపంలో ఉండి పరిచర్య చేయడం; ‘పరిచర్య’ కూడా ఉపాసనారూప సేవ. ‘నియమం’ అనగా ధార్మిక నియంత్రణ; ‘వ్రతం’ అనగా ప్రతిజ్ఞతో చేసే ఆచరణ; అది ఉపవాసాది పుణ్యకర్మలతో కూడి ఉంటుంది.

Verse 8

मुख्यः स्यात् प्रथमः कल्पो ऽनुकल्पस्तु ततो ऽधमः कल्पे विधिक्रमौ ज्ञेयौ विवेकः पृथगात्मता

ముఖ్య కల్పం మొదటిదిగా గ్రహించాలి; దాని తరువాత అనుకల్పం దానికంటే నిమ్నం. కల్పంలో రెండు విధిక్రమాలు తెలుసుకోవలసినవి—వివేకం మరియు ఆత్మ యొక్క ప్రత్యేకత్వం (పృథగాత్మతా).

Verse 9

संस्कारपूर्वं ग्रहणं स्यादुपाकरणं श्रुतेः भिक्षुः परिव्राट् कर्मन्दी पाराशर्यपि मस्करी

శ్రుతి (వేద) గ్రహణం/పఠనం సంస్కారపూర్వకంగా చేయాలి; ఇదే వేదానికి ‘ఉపాకరణం’ (ఆరంభకర్మ) అని చెప్పబడుతుంది. దీనిని భిక్షువు, పరివ్రాట్, కర్మందీ, పారాశర్యుడు మరియు మస్కరీ కూడా ఆచరించాలి.

Verse 10

ऋषयः सत्यवचसःस्नातकश्चाप्लुतव्रती ये निर्जितेन्द्रियग्रामा यतिनो यतयश् च ते

సత్యవచనులైన ఋషులు, విధివత్గా స్నాతకులైనవారు, అఖండ వ్రతాన్ని పాటించేవారు, ఇంద్రియసమూహాన్ని జయించినవారు—వారే నిజంగా యతులు, నిజమైన సాధక సన్యాసులు.

Verse 11

शरीरसाधनापेक्षं नित्यं यत् कर्म तद्यमः नियमस्तु स यत् कर्मानित्यमागन्तुसाधनम् स्याद् ब्रह्मभूयं ब्रह्मत्वं ब्रह्मसायुज्यमित्यपि

శరీరసాధనపై ఆధారపడి నిత్యం చేయబడే కర్మ ‘యమం’. ‘నియమం’ అనగా అనిత్యమైన కర్మ; అది సందర్భానుసారం/బాహ్య సాధనాల ద్వారా సిద్ధమవుతుంది. దాని ఫలాన్ని ‘బ్రహ్మభూయం’ (బ్రహ్మమవడం), ‘బ్రహ్మత్వం’, ‘బ్రహ్మసాయుజ్యం’ (బ్రహ్మతో ఏకత్వం) అని కూడా అంటారు.