Adhyaya 171

Verse 1

ति ख शवन्तत्स्पृष्टिनं श्वानमिति घ , ज च मूत्रोच्चारं द्विजः कृत्वेत्यादिः, पूयन्ते पापिनो ऽखिला इत्य् अन्तः पाठः ज , झ पुस्तके नास्ति अथ एकसप्तत्यधिकशततमो ऽध्यायः प्रायश्चित्तानि पुष्कर उवाच प्रायश्चित्तं रहस्यादि वक्ष्ये शुद्धिकरं पर पौरुषेण तु सूक्तेन मासं जप्यादिनाघहा

ప్రతుల్లో పాఠభేదాలు సూచించబడ్డాయి—ఎక్కడో ‘శవస్పర్శిత కుక్క’ అని, మరెక్కడో ‘ద్విజుడు మూత్రోచ్చారం చేసి…’ అని; ఇంకొక పాఠంలో చివర ‘సమస్త పాపులు శుద్ధి పొందుతారు’ అని ఉంది, ఒక ప్రతిలో ఈ భాగం లేదు. ఇప్పుడు 171వ అధ్యాయం ‘ప్రాయశ్చిత్తాలు’ ప్రారంభం. పుష్కరుడు అన్నాడు—రహస్యాది, పరమమైన శుద్ధికర ప్రాయశ్చిత్తాలను నేను చెప్పుదును; పౌరుష సూక్తాన్ని ఒక నెల జపిస్తే మనిషి పాపముక్తుడవుతాడు।

Verse 2

मुच्यते पातकैः सर्वैर् जप्त्वा त्रिरघमर्षणं वेदजप्याद्वायुयमाद् गायत्र्या व्रततो ऽद्यहा

అఘమర్షణ మంత్రాన్ని మూడుసార్లు జపిస్తే సమస్త పాతకాల నుండి విముక్తి కలుగుతుంది; అలాగే వేదజపం, వాయు-యమ నియమాలు, గాయత్రీ వ్రతాచరణం ద్వారా పాపనాశం జరుగుతుంది।

Verse 3

मुण्डनं सर्वकृच्छ्रेषु स्नानं होमो हरेर्यजिः उत्थितस्तु दिवा तिष्ठेदुपविष्टस् तथा निशि

అన్ని కృచ్ఛ్ర ప్రాయశ్చిత్తాలలో ముండనం, స్నానం, హోమం, హరి (విష్ణు) ఆరాధన విధిగా చెప్పబడింది. పగలు నిలబడి ఉండాలి, రాత్రి కూర్చుని ఉండాలి।

Verse 4

एतद्वीरासनं प्रोक्तं कृच्छ्रकृत्तेन पापहा अष्टभिः प्रत्यहं ग्रासैर् यतिचान्द्रायणं स्मृतं

ఇదే ‘వీరాసనం’ అని చెప్పబడింది; కృచ్ఛ్రంగా ఆచరించినప్పుడు ఇది పాపనాశక ప్రాయశ్చిత్తం. అలాగే ‘యతి-చాంద్రాయణం’ అనగా ప్రతిరోజూ ఎనిమిది గ్రాసాలు మాత్రమే భోజనం చేయు నియమం అని స్మృతిలో ఉంది।

Verse 5

प्रातश् चतुर्भिः सायञ्च शिशुचान्द्रायणं स्मृतं यथाकथञ्चित् पिण्डानाम् चत्वारिंशच्छतद्वयं

‘శిశు (లఘు) చాంద్రాయణం’లో ఉదయం నాలుగు పిండాలు, సాయంత్రం నాలుగు పిండాలు గ్రహించాలి; ఏ విధంగా నిర్వహించినా మొత్తం పిండాలు రెండువందల నలభై అవుతాయి.

Verse 6

मासेन भक्षयेदेतत् सुरचान्द्रायणं चरेत् त्र्यहमुष्णं पिवेदापस्त्यहमुष्णं पयः पिवेत्

ఈ నియమిత ఆహారాన్ని ఒక నెలలో తీసుకొని ‘సుర-చాంద్రాయణ’ వ్రతాన్ని ఆచరించాలి. మూడు రోజులు గోరువెచ్చని నీరు, మూడు రోజులు గోరువెచ్చని పాలు త్రాగాలి.

Verse 7

त्र्याहमुष्णं घृतं पीत्वा वायुभक्षो भवेत् त्र्यहं तप्तकृच्छ्रमिदं प्रोक्तं शीतैः शीतं प्रकीर्तितं

మూడు రోజులు గోరువెచ్చని నెయ్యి త్రాగి, తరువాత మూడు రోజులు వాయువే ఆహారంగా జీవించాలి. దీనిని ‘తప్తకృచ్ఛ్రం’ అంటారు; చల్లగా (నెయ్యి మొదలైనవి) చేసి ఆచరిస్తే అది ‘శీత’ (కృచ్ఛ్రం)గా ప్రసిద్ధి.

Verse 8

कृच्छ्रातिकृच्छ्रं पयसा दिवसानेकविंशतिं गोमूत्रं गोमयं क्षीरं दधि सर्पिः कुशोदकं

‘అతికృచ్ఛ్ర’ను ఇరవై ఒక రోజులు పాలతో ఆచరించాలి; ఇందులో గోమూత్రం, గోమయం, క్షీరం, దధి, సర్పిస్ (నెయ్యి), కుశోదకం (కుశజలము) నియమంగా ఉంటాయి.

Verse 9

जपतो ऽवधहेति ख , घ , ज च एकरात्रोपवासश् चकृच्छ्रं शान्तपनं स्मृतं एतच्च प्रत्याभ्यस्तं महाशान्तपनं स्मृतं

‘అవధ’ అని—అంటే ఖ, ఘ, జ అక్షరాల—జపం చేస్తూ ఒక రాత్రి ఉపవాసం కూడా చేసే వానికి ఉన్న కృచ్ఛ్రాన్ని ‘శాంతపన’ అంటారు. ఇదే విధిని పునఃపునః ఆచరిస్తే ‘మహా-శాంతపన’గా చెప్పబడుతుంది.

Verse 10

त्र्यहाभ्यस्तमथैकैकमतिशान्तपनं स्मृतं कृच्छ्रं पराकसञ्ज्ञं स्याद्द्वादशाहमभोजनं

మూడు రోజుల నియమాన్ని పునఃపునః ఆచరించి, ఆపై క్రమంగా ఒక్కోసారి భోజనం చేయుటను అత్యంత కఠినమైన ‘శాంతపన’ కృచ్ఛ్రమని స్మృతులు చెబుతాయి. ‘పరాక’ అనే వ్రతం పన్నెండు రోజులు సంపూర్ణ నిరాహారం (అభోజనం).

Verse 11

एकभक्तं त्र्यहाभ्यस्तं क्रमान्नक्तमयाचितं प्राजापत्यमुपोष्यान्ते पादः स्यात् कृच्छ्रपादकः

ఒకభక్తం (రోజుకు ఒక్కసారి భోజనం) మూడు రోజులు ఆచరించి, తరువాత క్రమంగా రాత్రి భోజనం, ఆపై యాచించకుండా లభించిన ఆహారంతో జీవించడం—ఇలా ప్రాజాపత్య ఉపవాసం పూర్తవుతుంది. దీని ముగింపులో ఒక పాదం ‘కృచ్ఛ్ర-పాదక’ అని పిలుస్తారు.

Verse 12

फलैर् मासं फलं कृच्छ्रं बिल्वैः श्रीक्च्छ्र ईरितः पद्माक्षैः स्यादामलकैः पुष्पकृच्छ्रं तु पुष्पकैः

ఒక నెలపాటు ఫలాలతో మాత్రమే జీవించడం ‘ఫల-కృచ్ఛ్రం’ అని అంటారు. బిల్వఫలాలతో చేస్తే అది ‘శ్రీ-కృచ్ఛ్రం’ అని ప్రకటించబడింది. పద్మాక్ష విత్తనాలతో లేదా ఆమలక ఫలాలతో, అలాగే పుష్పాలతో చేస్తే అది ‘పుష్ప-కృచ్ఛ్రం’ అవుతుంది.

Verse 13

पत्रकृच्छ्रन्तथा पत्रैस्तोयकृच्छ्रं जलेन तु मूलकृच्छ्रन्तथा मूलैर् दृध्न क्षीरेण तक्रतः

ఆకులతో మాత్రమే చేస్తే ‘పత్ర-కృచ్ఛ్రం’; నీటితో మాత్రమే ‘తోయ-కృచ్ఛ్రం’; వేర్లతో మాత్రమే ‘మూల-కృచ్ఛ్రం’. అలాగే పెరుగు, పాలు, మజ్జిగతో వరుసగా ఇతర కృచ్ఛ్ర భేదాలు ఉంటాయి.

Verse 14

मासं वायव्यकृच्छ्रं स्यात्पाणिपूरान्नभोजनात् तिलैर् द्वादशरात्रेण कृच्छ्रमाग्नेयमार्तिनुत्

ఒక నెలపాటు అరచేతి నిండా అన్నం మాత్రమే భుజించడం ద్వారా ‘వాయవ్య-కృచ్ఛ్రం’ ఆచరించబడుతుంది. పన్నెండు రాత్రులు నువ్వులతో జీవించడం ‘ఆగ్నేయ-కృచ్ఛ్రం’; ఇది బాధను తొలగిస్తుంది.

Verse 15

पाक्षं प्रसृत्या लाजानां ब्रह्मकूर्चं तथा भवेत् उपोषितश् चतुर्दृश्यां पञ्चदश्यामनन्तरं

పక్షకాలం ప్రసృతి ప్రమాణంతో లాజాలను కొలిచినచో బ్రహ్మకూర్చ వ్రతం సిద్ధిస్తుంది. చతుర్దశిన ఉపవాసం చేసి, వెంటనే పంచదశి (పౌర్ణమి) నాడు కూడా అనుష్ఠానం/ఉపవాసం చేయాలి.

Verse 16

पञ्चगव्यं समश्नीयाद्धविष्याशीत्यनन्तरं मासेन द्विर् नरः कृत्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते

ముందుగా పంచగవ్యాన్ని సేవించి, అనంతరం హవిష్యాహారంతో జీవించాలి. ఒక నెలలో రెండుసార్లు ఇలా చేసిన పురుషుడు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు.

Verse 17

श्रीकामः पुष्टिकामश् च स्वर्गकामो ऽघनष्टये देवताराधनपरः कृच्छ्रकारी स सर्वभाक्

శ్రీ (సమృద్ధి) కోరువాడు, పుష్టి-బలం కోరువాడు, స్వర్గం కోరువాడు—పాపనాశార్థం—దేవతారాధనలో నిమగ్నుడై ఉండాలి; కృచ్ఛ్ర తపస్సు చేయువాడు సమస్త ఫలములకు/పుణ్యములకు భాగస్వామి అవుతాడు.