Adhyaya 167

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे वर्णधर्मादिर्नाम षट्षष्ट्यधिकशततमो ऽध्यायः अथ सप्तषष्ट्यधिकशततमो ऽध्यायः अयुतलक्षकोटिहोमाः अग्निर् उवाच श्रीशान्तिविजयाद्यर्थं ग्रहयज्ञं पुनर्वदे ग्रहयज्ञो ऽयुतहोमलक्षकोट्यात्मकस्त्रिधा

ఇట్లు ఆగ్నేయ మహాపురాణంలో ‘వర్ణధర్మాది’ అనే నూరా అరవై ఆరవ అధ్యాయం ముగిసింది. ఇప్పుడు నూరా అరవై ఏడవ అధ్యాయం—‘అయుత-లక్ష-కోటి హోమాలు’ ప్రారంభం. అగ్ని పలికెను—శ్రీ, శాంతి, విజయం మొదలైన ఫలాల కోసం గ్రహయజ్ఞాన్ని మళ్లీ వివరిస్తాను. గ్రహయజ్ఞం మూడు విధాలుగా ఉంటుంది—అయుత (పది వేల), లక్ష (లక్ష), కోటి (కోటి) హోమ-పరిమాణాలతో।

Verse 2

वेदेरैशे ह्य् अग्निकुण्डाद् ग्रहानावाह्य मण्डले सौम्ये गुरुर्बुधश् चैशे शुक्रः पूर्वदले शशी

వేదమంత్రాలతో అగ్నికుండం నుండి గ్రహాలను ఆహ్వానించి, శుభమైన మండలంలో స్థాపించాలి. సౌమ్య భాగంలో గురు, బుధుడు; తూర్పు దళంలో శుక్రుడు మరియు శశి (చంద్రుడు) ఉంచాలి.

Verse 3

आग्नेये दक्षिणे भौमो मध्ये स्याद्भास्करस् तथा शनिराप्ये ऽथ नैरृत्ये राहुः केतुश् च वायवे

ఆగ్నేయం మరియు దక్షిణంలో భౌముడు (మంగళుడు) ఉంచాలి; మధ్యలో భాస్కరుడు (సూర్యుడు) ఉండాలి. పశ్చిమంలో శని; ఆపై నైరృత్యంలో రాహు, వాయవ్యంలో కేతు స్థాపించాలి.

Verse 4

ईशश्चोमा गुहो विष्णुर्ब्रह्मेन्द्रौ यमकालकौ चित्रगुप्तश्चाधिदेवा अग्निरापः क्षितिर्हरिः

ఈశుడు (శివుడు) మరియు ఉమా, గుహుడు (స్కందుడు), విష్ణువు, బ్రహ్మా మరియు ఇంద్రుడు, యముడు మరియు కాలుడు, అలాగే చిత్రగుప్తుడు—ఇవే అధిదేవతలు; అలాగే అగ్ని, ఆపః (జలాలు), క్షితి (భూమి), హరి కూడా స్మరణీయులు.

Verse 5

इन्द्र ऐन्द्री देवता च प्रजेशो ऽहिर्विधिः क्रमात् एते प्रत्यधिदेवाश् च गणेशो दुर्गयानिलः

ఇంద్రుడు, ఐంద్రీ దేవి, ప్రజేశుడు (బ్రహ్మ), అహి (సర్పశక్తి), విధి (విధాత—బ్రహ్మ) అని క్రమంగా చెప్పబడింది. ఇవే ప్రత్యధిదేవతలు; వీటితో పాటు గణేశుడు, దుర్గ, అనిలుడు (వాయువు) కూడా స్మరణీయులు.

Verse 6

खमश्विनौ च सम्पूज्य यजेद्वीजैश् च वेदजैः अर्कः पलाशः खदिरो ह्य् अपामार्गश् च पिप्पलः

ఖ (ఆకాశం) మరియు అశ్వినీదేవతలను సమ్యక్‌గా పూజించి, వేదకర్మల్లో నిపుణులైన ద్విజులతో యజ్ఞం చేయాలి. సమిధ/ద్రవ్యంగా అర్క, పలాశ, ఖదిర, అపామార్గ, పిప్పల వృక్షాలు నియతం.

Verse 7

उदुम्बरः शमी दुर्वा कुशाश् च समिधः क्रमात् मध्वाज्यदधिसंमिश्रा होतव्याश्चाष्टधा शतम्

క్రమానుసారంగా సమిధలు ఉదుంబర, శమీ, దూర్వా, కుశములవిగా ఉండాలి; మరియు తేనె, నెయ్యి, పెరుగు కలిపి నూట ఎనిమిది ఆహుతులు సమర్పించాలి।

Verse 8

एकाष्टशतुरः कुम्भान् पूर्य पूर्णाहुतिन्तथा वसोर्धारान्ततो दद्याद्दक्षिणाञ्च ततो ददेत्

నూట ఎనిమిది కుంభాలను నింపి, ఆపై పూర్ణాహుతిని చేయాలి; వసోర్ధారా సమర్పణ ముగిసిన తరువాత దక్షిణను ఇవ్వాలి।

Verse 9

यजमानं चतुर्भिस्तैर् अभिषिञ्चेत् समन्त्रकैः सुरास्त्वामभिषिञ्चन्तु ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः

ఆ నాలుగు (జల/పాత్ర)లతో మంత్రసహితంగా యజమానుని అభిషేకించాలి—“బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులు సహా దేవతలు నిన్ను అభిషేకించుగాక।”

Verse 10

वासुदेवो जगन्नाथस् तथा सङ्कर्षणः प्रभुः प्रद्युम्नश्चानिरुद्धश् च भवन्तु विजयाय ते

జగన్నాథుడైన వాసుదేవుడు, అలాగే ప్రభువైన సంకర్షణుడు, ప్రద్యుమ్నుడు మరియు అనిరుద్ధుడు—ఇవన్నీ నీ విజయానికి కలుగుగాక।

Verse 11

आखण्डलो ऽग्निर्भगवान् यमो वै नैरृतस् तथा वरुणः पवनश् चैव धनाध्यक्षस् तथा शिवः

ఆఖండలుడు (ఇంద్రుడు), భగవానుడు అగ్ని, యముడు, అలాగే నైరృతుడు; వరుణుడు, పవనుడు (వాయువు), ధనాధ్యక్షుడు (కుబేరుడు) మరియు శివుడు।

Verse 12

ब्रह्मणा सहितः शेषो दिक्पालाः पान्तु वः सदा कीर्तिर्लक्ष्मीर्धृतिर्मेधा पुष्टिः श्रद्धा क्रिया मतिः

బ్రహ్మతో కూడిన శేషుడు మరియు దిక్పాలకులు మీను సదా రక్షించుగాక; అలాగే కీర్తి, లక్ష్మి, ధృతి, మేధ, పుష్టి, శ్రద్ధ, క్రియ, సమ్యక్ మతి మీలో నిలిచుగాక।

Verse 13

बुद्धिर् लज्जा वपुः शान्तिस्तुष्टिः कान्तिश् च मातरः एतास्त्वामभिषिञ्चन्तु धर्मपत्न्याः समागताः

బుద్ధి, లజ్జ, వపు (దేహసౌఖ్యం), శాంతి, తుష్టి, కాంతి—ఈ మాతృశక్తులు ధర్మపత్నులుగా ఇక్కడ సమాగమై, నీకు అభిషేకం చేయుగాక।

Verse 14

आदित्यश् चन्द्रमा भौमो बुधजीवशितार्कजाः ग्रहास्त्वामभिषिञ्चन्तु राहुः केतुश् च तर्पिताः

సూర్యుడు, చంద్రుడు, కుజుడు, బుధుడు, గురుడు, శుక్రుడు, శని—ఈ గ్రహాలు నీకు అభిషేకం చేయుగాక; అలాగే రాహు, కేతువులు తర్పణంతో తృప్తులై అనుగ్రహించుగాక।

Verse 15

देवदानवगन्धर्वा यक्षराक्षसपन्नगाः ऋषयो मनवो गावो देवमातर एव च

దేవులు, దానవులు, గంధర్వులు; యక్షులు, రాక్షసులు, పన్నగులు; ఋషులు, మనువులు, గోవులు మరియు దేవమాతృకలు కూడా।

Verse 16

देवपत्न्यो द्रुमा नागा दैत्याश्चाप्सरसाङ्गणाः अस्त्राणि सर्वशास्त्राणि राजानो वाहनानि च

దేవపత్నులు, వృక్షాలు, నాగులు, దైత్యులు మరియు అప్సరాగణాలు; అస్త్రాలు, సమస్త శాస్త్రాలు, రాజులు మరియు వాహనాలు కూడా—(ఇందులో చేరుతాయి)।

Verse 17

औषधानि च रत्नानि कालस्यावयवाश् च ये सरितः सागराः शैलास्तीर्थानि जलदा नदाः

ఔషధములు, రత్నములు, కాలమునకు చెందిన అవయవములు ఏవైతే ఉన్నవో; నదులు, సముద్రములు, పర్వతములు, తీర్థములు, వర్షధారక మేఘములు మరియు ప్రవాహములు—ఇవన్నీ జగత్తు యొక్క గణితాంశములు.

Verse 18

एते त्वामभिषिञ्चन्तु सर्वकामार्थसिद्धये अलङ्कृतस्ततो दद्याद्धेमगोन्नभुवादिकं

ఇవి (పవిత్ర ద్రవ్యములు/దేవతలు) నీకు అభిషేకము చేయుగాక, దానివల్ల సమస్త కామ్యార్థములు సిద్ధించుగాక. అనంతరం సక్రమంగా అలంకరించుకొని స్వర్ణం, గోవులు, ధాన్యం, భూమి మొదలైన దానములు ఇవ్వవలెను.

Verse 19

कपिले सर्वदेवानां पूजनीयासि रोहिणि तीर्थदेवमयी यस्मादतःशान्तिं प्रयच्छ मे

ఓ కపిలా, ఓ రోహిణీ! నీవు సమస్త దేవతలచే పూజనీయురాలవు; నీవు తీర్థదేవతామయి గనుక, అందువల్ల నాకు శాంతిని ప్రసాదించుము.

Verse 20

पुण्यस्त्वं शङ्ख पुण्यानां मङ्गलानाञ्च मङ्गलं विष्णुना विधृतो नित्यमतः शान्तिं प्रयच्छ मे

ఓ శంఖమా! నీవు పుణ్యములలో పుణ్యము, మంగళములలో మంగళము. విష్ణువు నిత్యము నిన్ను ధరించుచున్నాడు; కనుక నాకు శాంతిని ప్రసాదించుము.

Verse 21

धर्म त्वं वृषरूपेण जगदानन्दकारकः अष्टमूर्तेरधिष्टानमतः शान्तिं प्रयच्छ मे

ఓ ధర్మమా! వృషరూపముతో నీవు జగత్తుకు ఆనందకారకుడవు. అష్టమూర్తి (శివ) యొక్క ఆధారాధిష్ఠానమై ఉన్నావు; కనుక నాకు శాంతిని ప్రసాదించుము.

Verse 22

हिरण्यगर्भगर्भस्थं हेमवीजं विभावसोः अनन्तपुण्यफलदमतः शान्तिं प्रयच्छ मे

హే విభావసు (అగ్ని)! నీవు హిరణ్యగర్భ గర్భస్థుడవు, హేమబీజస్వరూపుడవు; అనంత పుణ్యఫలప్రదుడవైనందున నాకు శాంతిని ప్రసాదించు।

Verse 23

पीतवस्त्रयुगं यस्माद्वासुदेवस्य वल्लभं प्रदानात्तस्य वै विष्णुरतः शान्तिं प्रयच्छ मे

వాసుదేవునికి ప్రియమైన పీతవస్త్రయుగాన్ని సమర్పించినందున, ఆ భక్తితో ప్రసన్నుడైన విష్ణువు నాకు శాంతిని ప్రసాదించుగాక।

Verse 24

विष्णुस्त्वं मत्स्यरूपेण यस्मादमृतसम्भवः चन्द्रार्कवाहनो नित्यमतः शान्तिं प्रयच्छ मे

నీవు మత్స్యరూపంలో విష్ణువవు; నీ వల్లనే అమృతసంభవం కలుగుతుంది. చంద్రసూర్యవాహనుడా, అందువల్ల నాకు నిత్య శాంతిని ప్రసాదించు।

Verse 25

यस्मात्त्वं पृथिवी सर्वा धेनुः केशवसन्निभा सर्वपापहरा नित्यमतः शान्तिं प्रयच्छ मे

నీవే సమస్త భూమి—కేశవసన్నిభమైన ధేనువలె—మరియు నిత్యం సమస్త పాపాలను హరించువాడవు; అందువల్ల నాకు శాంతిని ప్రసాదించు।

Verse 26

यस्मादायसकर्माणि तवाधीनानि सर्वदा लाङ्गलाद्यायुधादीनि अतः शान्तिं प्रयच्छ मे

ఇనుప పనులన్నీ సదా నీ అధీనంలోనే ఉన్నాయి—లాంగలము మొదలైన ఆయుధాలు, ఉపకరణాలు సహా—కాబట్టి నాకు శాంతి, క్షేమం ప్రసాదించు।

Verse 27

यस्मात्त्वं स्सर्वयज्ञानामङ्गत्वेन व्यवस्थितः योनिर्विभावसोर्नित्यमतः शान्तिं प्रयच्छ मे

నీవు సమస్త యజ్ఞములకు అంగముగా స్థితుడవు, విభావసు (అగ్ని)కు నిత్య యోనియైనవు; కావున నాకు శాంతిని ప్రసాదించుము।

Verse 28

गवामङ्गेषु तिष्ठन्ति भुवनानि चतुर्दश यस्मात्तस्माच्छिवं मे स्यादिह लोके परत्र च

గోవుల అంగములలో చతుర్దశ భువనములు నిలిచియున్నందున, ఇహలోకమునను పరలోకమునను నాకు శివము (మంగళము) కలుగుగాక।

Verse 29

धर्मकामार्थसिद्धये इति ख यस्मादशून्यं शयनं केशवस्य शिवस्य च शय्या ममाप्यशून्यास्तु दत्ता जन्मनि जन्मनि

“ధర్మ-కామ-అర్థసిద్ధ్యర్థం” అని పలుకవలెను. కేశవుని మరియు శివుని శయనం ఎప్పుడూ శూన్యము కాదు; అట్లే దానమిచ్చిన నా శయ్య కూడా జన్మ జన్మకు శూన్యము కాకుండుగాక।

Verse 30

यथा रत्नेषु सर्वेषु सर्वे देवाः प्रतिष्ठिताः तथा शान्तिं प्रयच्छन्तु रत्नदानेन मे सुराः

ఎలాగైతే సమస్త రత్నములలో సమస్త దేవతలు ప్రతిష్ఠితులై యున్నారు, అట్లే రత్నదానముచేత దేవతలు నాకు శాంతిని ప్రసాదించుగాక।

Verse 31

यथा भूमिप्रदानस्य कलां नार्हन्ति षोडशीं दानान्यन्यानि मे शान्तिर्भूमिदानाद्भवत्विह

భూమిదాన ఫలములో పదహారవ భాగమునకైనా ఇతర దానములు అర్హముకావు; అట్లే ఇక్కడ భూమిదానముచేత నాకు శాంతి కలుగుగాక।

Verse 32

ग्रहयज्ञो ऽयुतहोमो दक्षिणाभी रणे जितिः विवाहोत्सवयज्ञेषु प्रतिष्ठादिषु कर्मषु

గ్రహయజ్ఞం, అయుతహోమం (పది వేల ఆహుతులు) మరియు దక్షిణా ప్రదానం యుద్ధంలో జయాన్ని ఇస్తాయి; వివాహసంస్కారాలు, ఉత్సవయజ్ఞాలు, ప్రతిష్ఠాది కర్మాలలో వీటిని వినియోగించాలి।

Verse 33

सर्वकामाप्तये लक्षकोटिहोमद्वयं मतं गृहदेशे मण्डपे ऽथ अयुते हस्तमात्रकं

సర్వకామసిద్ధికి లక్ష-హోమం మరియు కోటి-హోమం—ఈ రెండింటి ద్వయ విధానం చెప్పబడింది. స్వగృహప్రదేశంలోని మండపంలో అయుత (పది వేల) కర్మకు కుండ పరిమాణం ఒక హస్తమాత్రం కావాలి।

Verse 34

मेखलायोनिसंयुक्तं कुण्डञ्चत्वार ऋत्विजः स्वयमेको ऽपि वा लक्षे सर्वं दशगुणं हि तत्

మేఖలా, యోని సంయుక్తమైన కుండను సిద్ధం చేసి నలుగురు ఋత్వికులు ఉండాలి; లేక లక్ష-హోమంలో తానే ఒక్కడే యజించినా—సమస్త ఫలం దశగుణమవుతుంది।

Verse 35

चतुर्हस्तं द्विहस्तं वा तार्क्षञ्चात्राधिकं यजेत् सामध्वनिशीरस्त्वं वाहनं पमेष्ठिनः

ఇక్కడ తార్క్ష్య (గరుడుడు) ను చతుర్భుజ రూపంలో గానీ, ద్విభుజ రూపంలో గానీ, లేదా మరింత ఉన్నత (వర్ధిత) రూపంలో గానీ పూజించాలి. సామగాన ధ్వనితో శిరస్సు అలంకృతమైనవాడా, నీవు పమేష్ఠిన్ (బ్రహ్మ) యొక్క వాహనం।

Verse 36

विषयापहरो नित्यमतः शान्तिं प्रयच्छ मे पूर्ववत् कुण्डमामन्त्र्य लक्षहोमं समाचरेत्

“హే నిత్య విషయాపహర (దోషనివారకా), నాకు శాంతిని ప్రసాదించు.” తరువాత మునుపటిలాగే కుండను ఆమంత్రించి విధివిధానంగా లక్ష-హోమం (లక్ష ఆహుతులు) ఆచరించాలి।

Verse 37

वसोर्धारां ततो दद्याच्छय्याभूषादिकं ददेत् तत्रापि दश चाष्टौ च लक्षहोमे तथर्त्विजः

అనంతరం వసోర్ధారా ఆహుతిని సమర్పించి, శయ్యా, ఆభరణాలు మొదలైనవి దానమివ్వాలి. అదే కర్మలో లక్ష-హోమానికి పది మరియు ఎనిమిది—అంటే పద్దెనిమిది—ఋత్విజులు నియమించబడ్డారు.

Verse 38

पुत्रान्नराज्यविजयभुक्तिमुक्त्यादि चाप्नुयात् दक्षिणाभिः फलेनास्माच्छत्रुघ्नः कोटिहोमकः

ఈ కర్మఫలంగా, దక్షిణా మరియు ఆశించిన ఫలానికి అనుగుణంగా, కర్తకు పుత్రులు, అన్నం, రాజ్యాధికారం, విజయం, భోగం, మోక్షం మొదలైనవి లభిస్తాయి. శత్రుఘ్న హోమంలో కోటి ఆహుతులు పూర్తి చేసినవాడు శత్రునాశక ఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 39

तथा जन्मनि जन्मनीति ङ गृहादौ मण्डपे वाथेति ख गृहादौ मण्डपे चैवमिति ञ पुत्रार्थराज्यविजयभुक्तिमुक्त्यादीति ख , ङ च चतुर्हस्तं चाष्टहस्तं कुण्डन्द्वादश च द्विजाः पञ्चविंशं षोडशं वा पटे द्वारे चतुष्टयं

ఇలాగే జన్మ జన్మాంతరాల వరకు (ఈ నియమాలు) వర్తిస్తాయి; గృహంలోనూ మণ্ডపంలోనూ కూడా—అని చెప్పబడింది. పుత్రప్రాప్తి, రాజ్యం, రాజవిజయం, భోగం, మోక్షం మొదలైన లక్ష్యాలకూ ఇదే విధానం. ఓ ద్విజులారా, కుండం నాలుగు హస్తాలు లేదా ఎనిమిది హస్తాల పరిమాణంలో ఉండాలి; అలాగే పటము (తెర) మరియు ద్వారం కొలతలు నాలుగు నాలుగు సమూహాలుగా, అవసరానుసారం పన్నెండు, పదహారు లేదా ఇరవై ఐదు (ఏకకాలు)గా నిర్దేశించబడ్డాయి.

Verse 40

कोटिहोमी सर्वकामी विष्णुलोकं स गच्छति होमस्तु ग्रहमन्त्रैर् वा गायत्र्या वैष्णवैर् अपि

కోటి-హోమం చేసినవాడు, సర్వకామసిద్ధుడై, విష్ణులోకానికి వెళ్తాడు. ఈ హోమాన్ని గ్రహమంత్రాలతో గానీ, గాయత్రీతో గానీ, లేదా వైష్ణవ మంత్రాలతో కూడా చేయవచ్చు.

Verse 41

जातवेदोमुखैः शैवैः वैदिकैः प्रथितैर् अपि तिलैर् यवैर् घृतैर् अश्वमेधफलादिभाक्

జాతవేద మొదలైనవాటితో ప్రసిద్ధమైన శైవ, వైదిక మంత్రాలతో తిలలు, యవాలు, ఘృతంతో ఆహుతులు సమర్పించాలి; అలా చేయడం వల్ల అశ్వమేధాది మహాయజ్ఞఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 42

विद्वेषणाभिचारेषु त्रिकोणं कुण्डमिष्यते समिधो वामहस्तेन श्येनास्थ्यनलसंयुताः

విద్వేషణ మరియు అభిచార కర్మాలలో త్రికోణ కుండం విధించబడింది. సమిధలను ఎడమ చేతితో తీసుకొని, శ్యేన (గద్ద) అస్తి మొదలైనవి మరియు అగ్నితో కలిసి ప్రయోగించాలి।

Verse 43

रक्तभूषैर् मुक्तकेशैर् ध्यायद्भिरशिवं रिपोः दुर्मित्रियास्तस्मै सन्तु यो द्वेष्टि हुं फडिति च

ఎర్ర ఆభరణాలు ధరించి, జుట్టు విప్పి, శత్రువు అపశకునాన్ని ధ్యానిస్తూ ‘హుం’ ‘ఫట్’ అని ఉచ్చరించే ద్వేషులు—ఆ శత్రువుకు దుష్ట మిత్రులుగా మారుగాక।

Verse 44

छिन्द्यात् क्षुरेण प्रतिमां पिष्टरूपं रिपुं हनेत् यजेदेकं पीडकं वा यः स कृत्वा दिवं व्रजेत्

క్షురంతో ప్రతిమను కోయాలి; అలా పిష్టరూపంగా చేసిన శత్రువు నశిస్తాడు. ఏక లక్ష్య యాగం గానీ ‘పీడక’ (పీడన) యాగం గానీ చేసే వాడు, అది చేసి స్వర్గాన్ని పొందుతాడు।