Adhyaya 165

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे नवग्रहहोमो नाम चतुःषष्ट्यधिकशततमो ऽध्यायः अथ पञ्चषष्त्यधिकशततमो ऽध्यायः नानाधर्माः अग्निर् उवाच ध्येय आत्मा स्थितो यो ऽसौ हृदये दीपवत् प्रभुः अनन्यविषयं कृत्वा मनो बुद्धिस्मृतीन्द्रियं

ఇలా అగ్ని మహాపురాణంలో ‘నవగ్రహహోమం’ అనే 164వ అధ్యాయం ముగిసింది. ఇప్పుడు 165వ అధ్యాయం ‘నానాధర్మాలు’ ప్రారంభం. అగ్ని పలికెను—హృదయంలో దీపంలా స్థితమైన ప్రభు-ఆత్మను ధ్యానించాలి; మనస్సు, బుద్ధి, స్మృతి, ఇంద్రియాలను ఇతర విషయాలనుండి తొలగించి ఏకాగ్రం చేయాలి.

Verse 2

श्राद्धन्तु ध्यायिने देयं गव्यं दधि घृतं पयः प्रियङ्गवो मसूराश् च वार्ताकुः कोद्रवो न हि

శ్రాద్ధంలో ధ్యానపరుడైన పాత్రకు ఇవ్వవలసినవి—గవ్య పదార్థాలు: పెరుగు, నెయ్యి, పాలు; అలాగే ప్రియంగు ధాన్యం మరియు మసూర పప్పు. కానీ వార్తాకు (వంకాయ) మరియు కోద్రవ (మోటా మిల్లెట్) వాడకూడదు.

Verse 3

सैंहिकयो यदा सूर्यं ग्रसते पर्वसन्धिषु हस्तिच्छाया तु सा ज्ञेया श्राद्धदानादिके ऽक्ष्या

సింహికాపుత్రుడైన రాహువు పర్వసంధులలో సూర్యుణ్ణి గ్రసించినప్పుడు, ఆ కాలాన్ని ‘హస్తిచ్ఛాయ’ అని గ్రహించాలి; శ్రాద్ధం, దానం మొదలైన కర్మలకు అది అక్షయఫలప్రదమైన సమయం.

Verse 4

सदा दुःस्थ इति ख , छ च मनुष्याणामिति ङ व्यापिने देयमिति ङ पित्रे चैव यदा सोमो हंसे चैव करे स्थिते तिथिर्वैवस्वतो नाम सा छाया कुञ्जरस्य तु

(సంకేతాక్షరాలలో) ‘సదా దుఃస్థ’ అని ఖ (మరియు ఛ), ‘మనుష్యులది’ అని ఙ, అలాగే ‘వ్యాపి (విష్ణువు)కి ఇవ్వవలెను’ అని ఙ అని చెప్పబడింది. ఇంకా, చంద్రుడు ‘హంస’ మరియు ‘కర’ నక్షత్రాలలో ఉన్నప్పుడు ఆ తిథి ‘వైవస్వత’ అని పిలువబడుతుంది; దాని ఛాయారూపం కుంజరము (ఏనుగు).

Verse 5

अग्नौकरणशेषन्तु न दद्याद्वैश्वदेविके अग्न्यभावे तु विप्रस्य हस्ते दद्यात्तु दक्षिणे

వైశ్వదేవ కర్మలో అగ్నిలో ఆహుతి ఇచ్చిన తరువాత మిగిలిన శేషాన్ని ఇవ్వకూడదు. అగ్ని లేనిచో, దానిని బ్రాహ్మణుని కుడిచేతిలో ఇవ్వాలి.

Verse 6

न स्त्री दुष्यति जारेण न विप्रो वेदकर्मणा बलात्कारोपभुक्ता चेद्वैरिहस्तगतापि वा

స్త్రీ పరపురుషసంబంధంతో దూషితమవదు; బ్రాహ్మణుడు వేదకర్మలు చేయడం వల్ల దూషితమవడు. అలాగే ఆమె బలాత్కారానికి గురైనప్పటికీ, లేదా శత్రువుల చేతిలో పడినప్పటికీ, దానివల్ల ఆమె కలుషితమని చెప్పరు.

Verse 7

सन्त्यजेद् दूषितान्नारीमृतुकाले न शुद्ध्यति य आत्मत्र्यतिरेकेण द्वितीयं नात्र पश्यति

దూషితమైన స్త్రీని త్యజించాలి; ఋతుకాలంలో (రజోకాలంలో) ఆమె శుద్ధిగా పరిగణింపబడదు. అయితే ఆత్మను తప్ప ఇక్కడ ‘రెండవది’ ఏదీ చూడని వానికి ఈ నియమం అదే విధంగా వర్తించదు.

Verse 8

ब्रह्मभूतः स एवेह योगी चात्मरतो ऽमलः विषयेन्द्रियसंयोगात् केचिद् योगं वदन्ति वै

ఇక్కడ బ్రహ్మభూతుడై, ఆత్మలో రమించే నిర్మలుడైన వాడే యోగి. అయితే కొందరు విషయాలతో ఇంద్రియాల సంయోగాన్నే ‘యోగం’ అని అంటారు.

Verse 9

अधर्मो धर्मबुद्ध्या तु गृहीतस्तैर् अपण्डितैः आत्मनो मनसश् चैव संयोगञ्च तथा परे

అపండితులు అధర్మాన్నే ధర్మబుద్ధితో గ్రహిస్తారు. వారు ఆత్మ-మనస్సుల యథార్థ సంబంధాన్ని, అలాగే ఇతర తత్త్వాలనూ, తప్పుగా అర్థం చేసుకుంటారు.

Verse 10

वृत्तिहीनं मनः कृत्वा क्षेत्रज्ञं परमात्मनि एकीकृत्य विमुच्येत बन्धाद्योगो ऽयमुत्तमः

మనస్సును అన్ని వృత్తుల నుండి రహితంగా చేసి, క్షేత్రజ్ఞుడిని పరమాత్మలో ఏకీకృతం చేస్తే బంధనమునుండి విముక్తి లభిస్తుంది—ఇదే ఉత్తమ యోగం.

Verse 11

कुटुम्बैः पञ्चभिर्यामः षष्ठस्तत्र महत्तरः देवासुरमनुष्यैर् वा स जेतुं नैव शक्यते

ఐదు కుటుంబాల (సహాయక సమూహాల)తో గమనం జరుగుతుంది; కానీ అక్కడ ఆరోది మరింత మహత్తరమైనది. దేవులు, అసురులు లేదా మనుష్యులు—ఎవరూ అతనిని జయించలేరు.

Verse 12

वहिर्मुखानि सर्वाणि कृत्वा चाभिमुखानि वै मनस्येवेन्द्रियग्रामं मनश्चात्मनि योजयेत्

బాహ్యముఖంగా ఉన్న అన్ని ఇంద్రియాలను అంతర్ముఖంగా చేసి, ఇంద్రియసమూహాన్ని మనస్సులో లయం చేయాలి; ఆపై మనస్సును ఆత్మలో యోగించాలి.

Verse 13

सर्वभावविनिर्मुक्तं क्षेत्रज्ञं ब्रह्मणि न्यसेत् एतज्ज्ञानञ्च ध्यानञ्च शेषो ऽन्यो ग्रन्थविस्तरः

సర్వ భావస్థితులూ సంస్కారాలూ విడిచిన క్షేత్రజ్ఞుణ్ని బ్రహ్మలో లయింపజేయాలి. ఇదే జ్ఞానమూ ధ్యానమూ; మిగతావన్నీ గ్రంథవిస్తారమే.

Verse 14

चौरहस्तगतापि वेति ख , घ , ञ च द्वितीयं नानुपश्यतीति घ , ट च स जेतुं न च शक्यत इति ग , ङ च शेषा ये ग्रन्थविस्तरा इति ङ यन्नास्ति सर्वलोकस्य तदस्तीति विरुध्यते कथ्यमानं तथान्यस्य हृदये नावतिष्ठते

దొంగ చేతికి చిక్కినా (వాక్యం) అలాగే తెలిసిపోతుంది; కానీ ‘ద్వితీయం’ (ప్రমাণ/సమర్థనం) చూడని వాడు భ్రమపడతాడు—అటువంటి వాడిని జయించలేరు. మిగిలిన పాఠాలు గ్రంథవిస్తారమే. సమస్తలోకానికి అంగీకారములేనిదాన్ని ‘ఉంది’ అని చెప్పడం విరోధం; అలా చెప్పిన మాట ఇతరుని హృదయంలో నిలవదు.

Verse 15

असंवेद्यं हि तद् ब्रह्म कुमारी स्त्रीमुखं यथा अयोगी नैव जानाति जात्यन्धो हि घटं यथा

ఆ బ్రహ్మ ఇంద్రియాలకు గ్రాహ్యం కాదు—కుమారి స్త్రీముఖం (గృహస్థానుభవం) ఎరుగనట్లే. అలాగే యోగంలో స్థిరం కానివాడు దానిని ఎరుగడు; జన్మాంధుడు ఘటాన్ని ఎరుగనట్లే.

Verse 16

सत्र्यसन्तं द्विजं दृष्ट्वा स्थानाच्चलति भास्करः एष मे मण्डलं भित्त्वा परं ब्रह्माधिगच्छति

సత్రవ్రతంలో స్థిరమైన ద్విజుణ్ని చూసి భాస్కరుడు తన స్థానంనుండి కదులుతాడు—“ఇతడు నా మండలాన్ని ఛేదించి పరబ్రహ్మాన్ని అధిగమిస్తాడు.”

Verse 17

उपवासव्रतञ्चैव स्नानन्तीर्थं फलन्तपः द्विजसम्पादनञ्चैव सम्पन्नन्तस्य तत् फलं

ఉపవాసవ్రతం, తీర్థస్నానం, తపస్సు ఫలం, మరియు ద్విజసంపాదనం (సేవ/ప్రసాదనం)—విధిగా ఆచరణను సంపూర్ణం చేసినవానికి ఇవే ఫలరూప పుణ్యాలు.

Verse 18

एकाक्षरं परं ब्रह्म प्राणायामः परन्तपः सावित्र्यास्तु परं नास्ति पावनं परमं स्मृतः

ఏకాక్షరమే పరబ్రహ్మము; హే పరంతపా, ప్రాణాయామమే పరమ తపస్సు. సావిత్రీ (గాయత్రీ) మంత్రానికి మించినది లేదు; ఆమె పరమ పవిత్రకారిణిగా స్మరించబడుతుంది.

Verse 19

पूर्वं स्त्रियः सुरैर् भुक्ताः सोमगन्धर्ववह्निभिः भुञ्जते मानुषाः पश्चान्नैता दुष्यन्ति केनचित्

పూర్వం స్త్రీలు దేవతలచే—సోముడు, గంధర్వులు, అగ్ని—వారి చేత భోగింపబడ్డారు; తరువాత మనుష్యులు వారిని అనుభవిస్తారు. అందువల్ల వారు ఎవరివల్లనూ దూషితులు కారు.

Verse 20

असवर्णेन यो गर्भः स्त्रीणां योनौ निषिच्यते अशुद्धा तु भवेन्नारी यावत्छल्यं न मुञ्चति

అసవర్ణుడైన పురుషునిచే స్త్రీ యోనిలో నిషేచింపబడిన గర్భం ఉన్నచో, ఆ శల్యం (విదేశీ ద్రవ్యం/అవశేషం) విడిచే వరకు ఆ స్త్రీ అశుద్ధగా ఉంటుంది.

Verse 21

निःसृते तु ततः शल्ये रजसा शुद्ध्यते ततः ध्यानेन सदृशन्नास्ति शोधनं पापकर्मणां

ఆ శల్యం బయటికి వచ్చిన తరువాత రజస్సు (మట్టి/ధూళి) ద్వారా శుద్ధి కలుగుతుంది; కానీ పాపకర్మల శోధనకు ధ్యానంతో సమానమైన శుద్ధి లేదు.

Verse 22

श्वपाकेष्वपि भुञ्जानो ध्यानेन हि विशुद्ध्यति आत्मा ध्याता मनो ध्यानं ध्येयो विष्णुः फलं हरिः

శ్వపాకుల (చండాలుల) మధ్య భుజించినా ధ్యానంతోనే విశుద్ధి కలుగుతుంది. ఆత్మ ధ్యాత, మనస్సే ధ్యానం, విష్ణువే ధ్యేయుడు, హరియే ఫలం (ప్రాప్తి).

Verse 23

अक्षयाय यतिः श्राद्धे पङ्क्तिपावनपावनः आरूढो नैष्ठिकन्धर्मं यस्तु प्रच्यवते द्विजः

శ్రాద్ధంలో యతి అక్షయ పుణ్యాన్ని ప్రసాదించి భోజనపంక్తిని పవిత్రం చేస్తాడు; కానీ నైష్టికధర్మాన్ని స్వీకరించి దానినుండి జారిపోయే ద్విజుడు అలా కాడు।

Verse 24

स्वसंवेद्यं हि तद् ब्रह्म इति ग , ङ च सुसंवेद्यं हि तद् ब्रह्म इति ज , ट च स्वयं वेद्यं हि तद् ब्रह्म इति घ , ञ च प्रायश्चित्तं न पश्यामि येन शुद्ध्येत्स आत्महा ये च प्रव्रजिताः पत्न्यां या चैषां वीजसन्ततिः

“ఆ బ్రహ్మ స్వసంవేద్యం”—ఇది గ, ఙ పాఠం; “ఆ బ్రహ్మ సుసంవేద్యం”—ఇది జ, ట పాఠం; “ఆ బ్రహ్మ స్వయం వేద్యం”—ఇది ఘ, ఞ పాఠం. (ప్రాయశ్చిత్త విషయములో) ఆత్మహత్య చేసినవాడు శుద్ధి పొందే ప్రాయశ్చిత్తం నాకు కనబడదు; భార్యబంధంలో ఉండగానే ప్రవ్రజితులైనవారికీ కాదు, వారి బీజసంతతికీ కాదు।

Verse 25

विदुरा नाम चण्डाला जायन्ते नात्र संशयः शतिको म्रियते गृध्रः श्वासौ द्वादशिकस् तथा

విదురా అనే స్త్రీలు చండాలిగా జన్మిస్తారు—ఇందులో సందేహం లేదు। ‘శతిక’ అనే వాడు మరణించి గృధ్రుడవుతాడు; అలాగే ‘శ్వాస’ ‘ద్వాదశిక’ అవుతాడు।

Verse 26

भासो विंशतिवर्षाणि सूकरो दशभिस् तथा अपुष्पो विफलो वृक्षो जायते कण्टकावृतः

భాస (గద్ద/చిలుక) ఇరవై సంవత్సరాలు జీవిస్తుంది, అలాగే సూకరం పది సంవత్సరాలు. ముళ్లతో కప్పబడిన వృక్షం పుష్పరహితంగా, ఫలరహితంగా పుడుతుంది।

Verse 27

ततो दावाग्निदग्धस्तु स्थाणुर्भवति सानुगः ततो वर्षशतान्यष्टौ द्वे तिष्ठत्यचेतनः

తర్వాత దావాగ్నితో దగ్ధమై, కొమ్మల/అంకురాలతో కూడిన స్థాణువుగా (మొద్దుగా) మారుతాడు. ఆపై ఎనిమిది వందల రెండు సంవత్సరాలు అచేతనంగా నిలిచి ఉంటాడు।

Verse 28

पूर्णे वर्षसहस्रे तु जायते ब्रह्मराक्षसः प्लवेन लभते मोक्षं कुलस्योत्सादनेन वा

పూర్తి వెయ్యి సంవత్సరాలు గడిచినప్పుడు మనిషి బ్రహ్మరాక్షసుడవుతాడు. అతడు ‘ప్లవ’ అనే శుద్ధికర తారణక్రియచేత గానీ, లేక తన వంశనాశం ద్వారా గానీ మోక్షాన్ని పొందుతాడు.

Verse 29

योगमेव निषेवेतेत नान्यं मन्त्रमघापहं

యోగాన్నే ఆచరించాలి; పాపాన్ని తొలగించే మరొక మంత్రం లేదు.