Adhyaya 162

Verse 1

आग्रत्स्वप्नसुसुप्त्यान्तमुक्तमिति ङ , छ , ञ च इत्य् आग्नेये अशौचनिर्णय इत्य् आदिः, सत्यमानन्दमद्वयमित्यन्तः पाठो ग पुस्तके नास्ति अथ द्विषष्ट्यधिकशततमो ऽध्यायः धर्मशास्त्रकथनं पुष्कर उवाच मनुर्विष्णुर्याज्ञवल्को हारीतो ऽत्रिर्यमो ऽङिगिराः वसिष्ठदक्षसंवर्तशातातपपराशराः

‘జాగ్రత్, స్వప్న, సుషుప్తి’ అనే పదాంతం వరకు ఇట్లు ఉక్తమని (ఙ, ఛ, ఞ) పాఠభేదాలు చదువుతాయి. ఆగ్నేయ (అగ్ని పురాణ) గ్రంథంలో ‘అశౌచనిర్ణయ’మని ఆరంభం; ‘సత్యం, ఆనందం, అద్వయం’ అనే అంత్యపాఠం ‘గ’ ప్రతిలో లేదు. ఇక ప్రారంభమగును 162వ అధ్యాయం—‘ధర్మశాస్త్రకథనం’. పుష్కరుడు పలికెను—మను, విష్ణు, యాజ్ఞవల్క్య, హారీత, అత్రి, యమ, అంగిరసు, వసిష్ఠ, దక్ష, సంవర్త, శాతాతప, పరాశర (ఇవే ప్రమాణాచార్యులు).

Verse 2

आपस्तम्बोशनोव्यासाः कात्ययनबृहस्पती गोतमः शङ्खलिखितौ धर्ममेते यथाब्रुवन्

ఆపస్తంబ, ఉశనస్, వ్యాస, కాత్యాయన, బృహస్పతి, గౌతమ, అలాగే శంఖ-లిఖితులు—ఇవరు ధర్మాన్ని తాము చెప్పిన విధంగా ప్రకటించారు.

Verse 3

तथा वक्ष्ये समासेन भुक्तिमुक्तिप्रदं शृणु प्रवृत्तञ्च निवृत्तञ्च द्विविधङ्कर्म वैदिकं

ఇప్పుడు నేను సంక్షేపంగా చెప్పుచున్నాను—వినుము—భోగమూ మోక్షమూ ప్రసాదించేది. వైదిక కర్మ రెండు విధాలు: ప్రవృత్తి మరియు నివృత్తి.

Verse 4

काम्यं कर्म प्रवृत्तं स्यान्निवृत्तं ज्ञानपूर्वकं वेदाभ्यासस्तपो ज्ञानमिन्दियाणाञ्च संयमः

కామ్యకర్మ ప్రవృత్తి అని గ్రహించాలి; నివృత్తి జ్ఞానపూర్వకమైనది. వేదాభ్యాసం, తపస్సు, జ్ఞానం, ఇంద్రియనిగ్రహం—ఇవే దాని సాధనాలు.

Verse 5

अहिंसा गुरुसेवा च निःश्रेयसकरं परं सर्वेषामपि चैतेषामत्मज्ञानं परं स्मृतं

అహింసా, గురుసేవా పరమ నిశ్రేయసాన్ని కలిగించే ఉత్తమ సాధనాలు; అయితే వీటన్నిటిలో ఆత్మజ్ఞానమే పరమమని స్మృతిలో చెప్పబడింది.

Verse 6

तच्चग्र्यं सर्वविद्यानां प्राप्यते ह्य् अमृतं ततः सर्वभूतेषु चात्मानं सर्वभूतानि चात्मनि

ఆ జ్ఞానం సమస్త విద్యలలో అగ్రగణ్యం; దానిని పొందితే నిజంగా అమృతత్వం లభిస్తుంది. అప్పుడు అన్ని భూతాలలో ఆత్మను, ఆత్మలో అన్ని భూతాలను దర్శిస్తాడు.

Verse 7

समम्पश्यन्नात्मयाजी स्वाराज्यमधिगच्छति आत्मज्ञाने समे च स्याद्वेदाभ्यासे च यत्नवान्

సమదృష్టితో అన్నిటిని చూచి, ఆత్మయజ్ఞంగా ఉపాసన చేయువాడు స్వారాజ్యాన్ని (ఆత్మాధిపత్యం) పొందుతాడు. అతడు ఆత్మజ్ఞానంలోను సమత్వంలోను స్థిరంగా ఉండి, వేదాభ్యాసంలో యత్నవంతుడై ఉండాలి.

Verse 8

एतद्द्विजन्मसामर्थ्यं ब्राह्मणस्य विशेषतः एतद्द्विजन्मसाग्र्यमिति ख , ङ , झ , ञ , ट च एतद्द्विजन्मसामग्रीति घ वेदशास्त्रार्थतत्त्वज्ञो यत्र तत्राश्रमे वसन्

ఇది ద్విజులలో, ప్రత్యేకంగా బ్రాహ్మణునికి, విశిష్టమైన సామర్థ్యం. కొన్ని పాఠాలలో ‘ద్విజుల అగ్రత్వం’ అని, మరొక పాఠంలో ‘ద్విజుల సంపూర్ణ సామగ్రి’ అని ఉంది. వేదశాస్త్రాల అర్థతత్త్వాన్ని తెలిసినవాడు ఏ ఆశ్రమంలో నివసించినా ఆ సామర్థ్యానికి అర్హుడు.

Verse 9

इहैव लोके तिष्ठन् हि ब्रह्मभूयाय कल्प्यते स्वाध्यायानामुपाकर्म श्रावण्यां श्रावणेन तु

ఈ లోకంలోనే నిలిచి ఉండగానే మనిషి బ్రహ్మభావాన్ని పొందుటకు యోగ్యుడవుతాడు. స్వాధ్యాయ ఉపాకర్మం శ్రావణీ తిథినాడు, అనగా శ్రావణ మాసంలో (పౌర్ణమినాడు) చేయవలెను.

Verse 10

हस्ते चौषधिवारे च पञ्चम्यां श्रावणस्य वा पौषमासस्य रोहिण्यामष्टकायामथापि वा

హస్త నక్షత్రం ఉన్నప్పుడు, ‘ఔషధివార’ దినమున, శ్రావణ మాస పంచమి నాడు, పౌష మాసంలో రోహిణీ నక్షత్రం వచ్చిన రోజున, లేదా అష్టకా తిథినాడుకూడా—ఇవి శుభకాలాలుగా నిర్దేశించబడ్డాయి.

Verse 11

जलान्ते छन्दसाङ्कुर्यादुत्सर्गं विधिवद्वहिः त्र्यहं प्रेतेष्वनध्यायः शिष्यर्त्विग्गुरुबन्धुषु

నీటి అంచున విధివిధానంగా వేదమంత్రాల ‘ఉత్సర్గం’ (విమోచనం) చేయవలెను. శిష్యుడు, ఋత్విక్, గురువు, బంధువులలో ఎవరికైనా మరణం సంభవిస్తే మూడు రోజులు అనధ్యాయం (వేదాధ్యయన నిషేధం) ఉంటుంది.

Verse 12

उपाकर्मणि चोत्सर्गं स्वशाखाश्रोत्रिये तथा सन्ध्यागर्जितनिर्घाते भूकम्पोल्कानिपातने

ఉపాకర్మంలోను, (వేద-)ఉత్సర్గంలోను; అలాగే స్వశాఖకు చెందిన శ్రోత్రియునికి బోధించే సందర్భంలోను; సంధ్యాసమయంలో మెరుపు గర్జన-నిర్ఘాతం జరిగినప్పుడు, భూకంపం వచ్చినప్పుడు, లేదా ఉల్కాపాతం జరిగినప్పుడు—ఈ సందర్భాలలో (అనధ్యాయం మొదలైన) నియమం వర్తిస్తుంది.

Verse 13

समाप्य वेदं ह्य् अनिशमारण्यकमधीत्य च पञ्चदश्यां चतुर्दश्यामष्टम्यां राहुसूतके

వేదాధ్యయనం ముగించిన తరువాత నిత్యం ఆరణ్యకాన్ని కూడా అధ్యయనం చేయాలి. అయితే పౌర్ణమి, చతుర్దశి, అష్టమి మరియు గ్రహణకాలం (రాహు-సూతకం) లో వేదాధ్యయనం వర్జించాలి.

Verse 14

ऋतुसन्धिषु भुक्त्वा वा श्राद्विकं प्रतिगृह्य च पशुमण्डूकनकुलश्वाहिमार्जारशूकरैः

ఋతుసంధి సమయంలో భోజనం చేసినా, లేదా శ్రాద్ధసంబంధమైన దానం/అర్పణను స్వీకరించినా; అలాగే పశువులు, కప్పలు, ముంగిసలు, కుక్కలు, పాములు, పిల్లులు, పందులు మొదలైన వాటి స్పర్శవల్ల కలిగే అశౌచం కారణంగా (నియమ-నిషేధాలు వర్తిస్తాయి).

Verse 15

कृतेन्तरे त्वहोरात्रं शक्रपाते तथोच्छ्रिये श्वक्रोष्टुगर्धभोलूकमासवाणर्तुनिस्वने

మరణాసన్నత మధ్యకాలంలో పగలు-రాత్రి అంతా; ఇంద్రవర్షం మరియు అసాధారణ కలకలం ఉన్నప్పుడు; అలాగే కుక్కల అరుపు, నక్కల కేక, గాడిదల కేక, గుడ్లగూబల హూట్, మరియు నెలలు-గాలులు-ఋతువుల అసమయ శబ్దాలు—ఇవి అశుభ సూచక నిమిత్తాలుగా చెప్పబడతాయి.

Verse 16

अमेध्यशवशूद्रान्त्यश्मशानपतितान्तिके अशुभासु च तारासु विद्युत्स्तनितसम्प्लवे

అపవిత్ర ద్రవ్యాలు, శవం, శూద్రుడు, అంత్యజుడు, శ్మశానం లేదా పతితుని సమీపంలో; అలాగే అశుభ నక్షత్రాల్లో, మెరుపు-గర్జన మరియు ఉద్ధృత వర్షపు కలకలంలో (కర్మ/అనుష్ఠానం) వర్జించాలి.

Verse 17

भुत्क्वार्द्रपाणिरम्भोन्तरर्धरात्रे ऽतिमारुते पांशुवर्षे दिशान्दाहे सन्ध्यानीहारभीतिषु

భోజనం చేసి చేతి ఇంకా తడిగా ఉన్నప్పుడు, లేదా నీటిలో ఉన్నప్పుడు; అర్ధరాత్రి; తీవ్రమైన గాలుల్లో; ధూళివర్షంలో; దిక్కులు దగ్ధమైనట్లు అనిపించినప్పుడు; అలాగే సంధ్యాకాల మబ్బులు మరియు భయ సమయంలో (కర్మ) వర్జించాలి.

Verse 18

धावतः प्राणिबाधे च विशिष्टे गृहमागते ब्रह्मचर्याय कल्प्यते इति ङ स्वशाखाश्रोत्रिये मृते इति घ , झ , ञ , ट च शशमार्जारशूकरैर् इति ङ खरोष्ट्रयानहस्त्यश्वनौकावृक्षादिरोहणे

తీవ్రంగా పరుగెత్తినప్పుడు, ఏదైనా ప్రాణికి హాని జరిగినప్పుడు, మరియు విశిష్ట అతిథి ఇంటికి వచ్చినప్పుడు బ్రహ్మచర్యం (సంయమం) ఆచరించవలెనని విధి. అలాగే స్వశాఖకు చెందిన శ్రోత్రియుడు మరణించినప్పుడు, కుందేలు‑పిల్లి‑పంది సంబంధిత అపవిత్రతలో; గాడిద లేదా ఒంటె ఎక్కడం, రథ/వాహనంలో ఎక్కడం, ఏనుగు లేదా గుర్రం ఎక్కడం, పడవ ఎక్కడం, చెట్లు మొదలైన వాటిపై ఎక్కడం వంటి సందర్భాలలో కూడా అదే నియమం వర్తిస్తుంది.

Verse 19

सप्तत्रिंशदनध्यायानेतांस्तात्कालिकान्विदुः

ఈ తాత్కాలిక అనధ్యాయాలు మొత్తం ముప్పైఏడు (37) అని తెలుసుకోవాలి.