Adhyaya 252

అగ్ని ధనుర్వేద ప్రవాహంలో న్యాయ-వ్యవహార శాస్త్రాన్ని ప్రారంభిస్తాడు. ‘వ్యవహారం’ను నయ-అనయ వివేచనగా నిర్వచించి, చతుష్పాదం, చతుర్మూలం, నాలుగు నీతి-ఉపాయాల ద్వారా సిద్ధమయ్యే విధంగా పొరల విభజనతో వివరిస్తాడు. తీర్పు ధర్మం, న్యాయస్థాన విధానం, ఆచారం/చారిత్రం, రాజశాసనం మీద ఆధారమని చెప్పి, వాది-ప్రతివాది వాద-ప్రతివాదం మరియు సాక్షుల ప్రాధాన్యాన్ని ఉద్ఘాటిస్తాడు. అధ్యాయంలో అష్టాదశ వివాదపదాలు—ఋణం, నిక్షేపం, భాగస్వామ్యం, దానప్రత్యాహరణ, సేవా-వేతనం, అస్వామి విక్రయం, అప్రమాణ/అప్రదానం, దోషభూయిష్ట క్రయం, సమయభంగం, సీమా-భూమి వివాదం, వివాహ/స్త్రీధనం, వారసత్వం, సాహసం, వాక్పారుష్యం-దేహదండం, జూదం, ప్రకీర్ణకాలు—గణించి, మానవకర్మల వల్ల ఇవి శత ఉపభేదాలుగా విస్తరిస్తాయని చెబుతాడు. తదుపరి నిష్పక్షపాత సభ్యులు, పండిత బ్రాహ్మణులు, లిఖిత ప్రమాణ విధానం, ప్రతియోగం/ప్రత్యారోపం మరియు జామీను, తప్పుడు అభియోగానికి దండం, ప్రమాణ క్రమం (పత్రాలు, భోగం/కబ్జా, సాక్షులు; లేనిచో దివ్య పరీక్ష) వివరించబడింది. చివరగా కాలపరిమితి, స్వామ్యము వర్సెస్ భోగము, మోసం/బలవంతం వల్ల జరిగిన వ్యవహారాల రద్దు, శమన కారణాలు, దొంగతనం పరిహారం, వడ్డీ నియమాలు చెప్పి, క్రమశిక్షణ గల విధానంతో రాజే వ్యవస్థకు హామీదారుడని స్థాపిస్తాడు.