Adhyaya 117

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे गयामाहात्म्ये गयायात्रा नाम षोडशाधिकशततमो ऽध्यायः अथ सप्तदशाधिकशततमो ऽध्यायः श्राद्धकल्पः अग्निर् उवाच कात्यायनी मुनीनाह यथा श्राद्धं तथा वदे गयादौ श्राद्धं कुर्वीत सङ्क्रान्त्यादौ विशेषतः

ఇట్లు అగ్ని మహాపురాణంలోని గయామాహాత్మ్యంలో ‘గయాయాత్ర’ అనే 116వ అధ్యాయం ముగిసింది. ఇప్పుడు 117వ అధ్యాయం ‘శ్రాద్ధకల్పం’ ప్రారంభమవుతుంది. అగ్ని పలికెను—కాత్యాయనీ మునులకు చెప్పింది: ‘శ్రాద్ధం ఎలా చేయవలెనో అట్లే నేను వివరిస్తాను; గయా మొదలైన పుణ్యక్షేత్రాలలో, ముఖ్యంగా సంక్రాంతి మొదలైన సందర్భాలలో, శ్రాద్ధం చేయాలి।’

Verse 2

काले वापरपक्षे च चतुर्थ्या ऊर्ध्वमेव व सम्याद्य च पदर्क्षे च पूर्वेद्युश् च निमन्त्रयेत्

యోగ్యకాలంలో—శుక్లపక్షంలో గానీ, లేదా చతుర్థి తిథి నుండి పైగా గానీ—విధిగా సిద్ధం చేసుకొని, అనుకూల నక్షత్రం ఉన్నప్పుడు, ముందురోజే ఆహ్వానించాలి।

Verse 3

यतीन् गृहस्थसाधून् वा स्नातकाञ्छ्रोत्रियान् द्विजान् अनवद्यान् कर्मनिष्ठान् शिष्टानाचारसंयुतान्

యతులు గానీ సద్గృహస్థులు గానీ, అలాగే స్నాతకులు, శ్రోత్రియులు, నిర్దోష ద్విజులు—కర్మనిష్ఠులు, శిష్టులు, శుద్ధాచారసంపన్నులు—వారిని గౌరవించాలి।

Verse 4

सम्पाद्य परमर्क्षे चेति छ आचारसंस्कृतानिति ग , ज च वर्जयेच्छित्रिकुष्ठ्यादीन्न गृह्णीयान्निमन्त्रितान् स्नाताञ्छुचींस् तथा दान्तान् प्राङ्मुखान् देवकर्मणि

విధిగా సమ్యక్‌గా ఏర్పాటుచేసి, దేవకర్మలో చిత్రికుష్ఠం మొదలైన చర్మరోగాలు ఉన్నవారిని వర్జించాలి. ఆహ్వానించని వారిని స్వీకరించకూడదు; స్నానం చేసిన, శుచిగా ఉన్న, దమనశీలులై తూర్పుముఖంగా కూర్చున్న వారినే స్వీకరించాలి।

Verse 5

उपवेशयेत्त्रीन् पित्र्यादीनेकैकमुभयत्र वा एवं मातामहादेश् च शाकैर् अपि च कारयेत्

పితృముఖ్యులైన మూడు ప్రతినిధులను ఒక్కొక్కరుగా గాని, రెండు వరుసలలో గాని కూర్చోబెట్టాలి. అదే విధంగా మాతామహాది వారికి కూడా ఏర్పాటుచేసి, శాకాహార వంటకాలతో కూడ ఈ కర్మను నిర్వహించవచ్చు.

Verse 6

तदह्नि ब्रह्मचारी स्यादकोपो ऽत्वरितो मृदुः सत्यो ऽप्रमत्तो ऽनध्वन्यो अस्वाध्यायश् च वाग्यतः

ఆ రోజున బ్రహ్మచర్యాన్ని ఆచరించాలి—కోపరహితుడై, తొందరపడకుండా, మృదువుగా, సత్యవంతుడై, అప్రమత్తుడై, ప్రయాణం చేయకుండా, వేదస్వాధ్యాయాన్ని విరమించి, వాక్సంయమంతో ఉండాలి.

Verse 7

सर्वांश् च पङ्क्तिमूर्धन्यान् पृच्छेत् प्रश्ने तथासने दर्भानास्तीर्य द्विगुणान् पित्रे देवादिकञ्चरेत्

భోజనపంక్తిలో ప్రధానులైన వారందరిని విధి-ప్రశ్నల గురించి, అలాగే ఆసనవ్యవస్థ గురించి అడగాలి. పితృదేవతల కోసం రెండింతల దర్భలను పరచి, తరువాత దేవతలతో ప్రారంభించి కర్మను ఆచరించాలి.

Verse 8

विश्वान्देवानावाहयिष्ये पृच्छेदावाहयेति च विश्वेदेवास आवाह्य विकीर्याथ यवान् जपेत्

“నేను విశ్వేదేవులను ఆవాహనం చేస్తాను” అని చెప్పి అడగాలి; (ఇతరుడు) “ఆవాహనం చేయి” అని అనాలి. విశ్వేదేవులను ఆవాహనం చేసి, అర్పణాన్ని వికీరించి, తరువాత యవమంత్రాన్ని జపించాలి.

Verse 9

विश्वे देवाः शृणुतेमं पितॄनावाहयिष्ये च पृच्छेदावाहयेत्युक्ते उशन्तस्त्वा समाह्वयेत्

“ఓ విశ్వేదేవులారా, దీనిని వినండి; నేను పితృదేవతలను ఆవాహనం చేస్తాను.” మరియు ఎవరో “ఆవాహనం చేయనా?” అని అడిగితే, వారు ప్రసన్నులై నిన్ను (అంటే ఆ ఆవాహనాన్ని) సమ్మతించి కార్యసిద్ధి చేయుదురు.

Verse 10

तिलान् विकीर्याथ जपेदायान्त्वित्यादि पित्रके सपित्रित्रे निषिञ्चेद्वा शन्नो देवीरभि तृचा

తర్వాత నువ్వులు చల్లివేసి ‘ఆయాంతు…’తో ప్రారంభమయ్యే మంత్రాన్ని జపించాలి. పితృకర్మలో ‘సపితృత్రే’ (పితృఆహ్వానం)తో కలిసి ‘శం నో దేవీః…’తో మొదలయ్యే మూడు ఋచలతో తర్పణజలాన్ని సమర్పించవచ్చు.

Verse 11

यवो ऽसीति यवान् दत्वा पित्रे सर्वत्र वै तिलान् तिलो ऽसि सोमदेवत्यो गोसवो देवनिर्मितः प्रत्नमद्भिः पृक्तः स्वधया पितॄन् लोकान् प्रीणाहि नः स्वधा इति श्रीश् च तेति ददेत्पुष्पं पात्रे हैमे ऽथ राजते

‘యవోऽసి’ అని జపిస్తూ తండ్రికి యవాలను ఇవ్వాలి; అలాగే కర్మమంతటా నువ్వులను కూడా ఇవ్వాలి—‘తిలోऽసి సోమదేవత్యో, గోసవో దేవనిర్మితః; ప్రత్నమద్భిః పృక్తః, స్వధయా పితౄన్ లోకాన్ ప్రీణాహి నః, స్వధా’ అని. తరువాత ‘శ్రీశ్చ తే…’ అని పఠించి పుష్పాన్ని సమర్పించి బంగారు లేదా వెండి పాత్రలో ఉంచాలి.

Verse 12

औदुम्वरे वा खड्गे वा पर्णपात्रे प्रदक्षिणम् देवानामपसव्यं तु पितॄणां सव्यमाचरेत्

ఉదుంబర వృక్షం చుట్టూ గానీ, ఖడ్గం చుట్టూ గానీ, లేదా పర్ణపాత్రం చుట్టూ గానీ ప్రదక్షిణ చేయాలి. దేవతల కోసం అపసవ్యంగా (యజ్ఞోపవీతం కుడివైపు; కుడి నుండి ఎడమకు), పితృల కోసం సవ్యంగా (ఎడమ నుండి కుడికి) ఆచరించాలి.

Verse 13

अत्वरितो ऽत्यृजुरिति ङ सत्ये प्रपन्नो ऽनध्वन्यो ह्य् अस्वाध्यायश्चेति ख , घ च एकैकस्य एकैकेन सपवित्रकरेषु च या दिव्या आपः पयसा सम्बभूवुर्या अन्तरिक्षा उतपार्थिवीर्याः हिरण्यवर्णा यज्ञियास्ता न आपः शिवाः संश्योनाः सुहवा भवन्तु विश्वे देवा एष वो ऽर्घः स्वाहा च पितरेष ते

‘అత్వరితోऽత్యృజుః’—ఇదే నియమం; అలాగే ‘సత్యంలో శరణు పొందినవాడు మార్గభ్రష్టుడు కాడు; స్వాధ్యాయ నిర్లక్ష్యం దోషం’ అని చెప్పబడింది. పవిత్రం ధరించిన చేతులతో, ప్రతి అర్పణం దానికి తగిన మంత్రంతో చేయాలి. పాలతో కలిసి జనించిన దివ్య జలాలు, అంతరిక్షీయమూ పార్థివమూ అయినవి, స్వర్ణవర్ణమూ యజ్ఞయోగ్యమూ అయినవి—ఆ జలాలు మాకు శుభకరమై, క్షేమదాయకమై, సులభంగా ఆహ్వానించదగినవై ఉండుగాక. ఓ విశ్వదేవులారా, ఇది మీ అర్ఘ్యం—స్వాహా; మరియు పితృలకు—స్వాహా.

Verse 14

अवधैवं पितामहदेः संस्रवात् प्रथमे चरेत् पितृभ्यः स्थानमसीति न्युब्जं पात्रं करोत्यधः

ఇదే విధంగా మొదటి సంస్రవంలో పితామహుని నుండి ప్రారంభించి క్రమాన్ని నిర్వహించాలి. ‘పితృభ్యః స్థానమసి’ అని చెప్పి పాత్రను తలక్రిందుగా (ముఖం నేలవైపు) ఉంచాలి.

Verse 15

अत्र गन्धपुष्पधूपदीपाच्छादनदानकं घृताक्तमन्नमुद्धृत्य पृच्छत्यग्नौ करिष्ये च

ఇక్కడ సుగంధ ద్రవ్యాలు, పుష్పాలు, ధూపం, దీపం, ఆచ్ఛాదనం/వస్త్రం, దానం, అలాగే ఘృతంతో లేపిన అన్నాన్ని వేరుచేసి సంకల్పంతో—“ఇదిని అగ్నిలో ఆహుతి చేయనా?” అని అడిగి, తరువాత అగ్నికర్మను నిర్వహించాలి।

Verse 16

कुरुष्वेत्यभ्यनुज्ञातो जुहुयात्साग्निको ऽनले अनग्निकः पितृहस्ते सपवित्रे तु मन्त्रतः

“చేయి” అని అనుమతి లభించిన తరువాత సాగ్నికుడు అగ్నిలో ఆహుతి వేయాలి. అనగ్నికుడు అయితే కుశపవిత్రాన్ని ధరించి పితృల కోసం చాపిన చేతిలో, మంత్రాలతో అర్పించాలి।

Verse 17

अग्नये कव्यवाहनाय स्वाहेति प्रथमाहुतिः सोमाय पितृमते ऽथ यमायाङ्गिरसे परे

మొదటి ఆహుతి—“అగ్నయే కవ్యవాహనాయ స్వాహా” అనే మంత్రంతో. తరువాత పితృసంబంధమైన సోమునికి, ఆపై యమునికి, తదనంతరం ఆంగిరస పరంపరకు ఆహుతులు ఇవ్వాలి।

Verse 18

हुतशेषं चान्नपात्रे दत्वा पात्रं समालभेत् पृथिवी ते पात्रन्द्यौः पिधानं ब्राह्मणस्य मुखे अमृते अमृतं जुहोमि स्वाहेति जप्त्वेदं विष्णुरित्यन्ने द्विजाङ्गुष्ठन्निवेशयेत्

ఆహుతి శేషాన్ని అన్నపాత్రలో ఉంచి పాత్రను విధిగా స్పర్శించి—“పృథివీ నీ పాత్రము, ద్యౌః నీ పిధానం (మూడు)” అని పలకాలి. తరువాత “అమృతే అమృతం జుహోమి స్వాహా” జపించి, “ఇదం విష్ణుః” అని చెప్పుతూ ద్విజుని బొటనవేలును అన్నంలో నిలపాలి।

Verse 19

अपहतेति च तिलान् विकीर्यान्नं प्रदाययेत् जुषध्वमिति चोक्त्वाथ गायत्र्यादि ततो जपेत्

“అపహత” అని జపించి నువ్వులను చల్లి, తరువాత అన్నాన్ని సమర్పించాలి/దానం చేయాలి. “జుషధ్వమ్” అని చెప్పి, ఆపై గాయత్రీ మొదలైన మంత్రాలను జపించాలి।

Verse 20

एकैकस्येत्यादिः, प्रथमे चरेदित्यन्तः पाठो झ पुस्तके नास्ति अनग्निको जले चैवेति ङ स्वधेति क देवताभ्यः पितृभ्यश् च महायोगिभ्य एव च नमः स्वधायै स्वाहयै नित्यमेव नमो नमः

‘ఏకైకస్య…’తో ప్రారంభమై ‘ప్రథమే చరేత్…’తో ముగిసే పాఠం ఝ ప్రతిలో లేదు. (భేదపాఠాలు: ‘అనగ్నికో జలే చైవ’ ఙలో; ‘స్వధా’ కలో.) దేవతలకు, పితృదేవతలకు, మహాయోగులకు నమస్కారం. స్వధా, స్వాహా వారికి నిత్యం నమో నమః।

Verse 21

तृप्तान् ज्ञात्वान्नं विकिरेदपो दद्यात् सकृत् सकृत् गायत्रीं पूर्ववज्जप्त्वा मधु मध्विति वै जपेत्

వారు తృప్తులని తెలుసుకొని అన్నంలో కొంత భాగం చల్లాలి; నీటిని ఒకసారి, మరొకసారి ఇవ్వాలి. ముందువలె గాయత్రీ జపించి ‘మధు మధు’ అని కూడా జపించాలి।

Verse 22

तृप्ताः स्थ इति सम्पृच्छेत्तृप्ताः स्म इति वै वदेत् शेषमन्नमनुज्ञाप्य सर्वमन्नमथैकतः

అతడు ‘మీరు తృప్తులా?’ అని అడగాలి; వారు ‘మేము తృప్తులమే’ అని చెప్పాలి. తరువాత మిగిలిన అన్నం గురించి అనుమతి తీసుకొని, మిగిలిన అన్నమంతా ఒకచోట చేర్చాలి।

Verse 23

उद्धृत्योच्छिष्टपार्श्वे तु कृत्वा चैवावनेजनं दद्यात्कुशेषु त्रीन् पिण्डानाचान्तेषु परे जगुः

మిగిలిన అన్నాన్ని పైకి తీసి ఉచ్ఛిష్ట స్థలపు పక్కన ఉంచి, అవనేజనం (శుద్ధి కడగడం) చేయాలి. తరువాత కుశపై మూడు పిండాలు పెట్టాలి; ఆచమనం చేసిన తరువాత అని ఆచార్యులు చెప్పారు।

Verse 24

आचान्तेषूदकं पुष्पाण्यक्षतानि प्रदापयेत् अक्षय्योदकमेवाथ आशिषः प्रार्थयेन्नरः

ఆచమనం చేసిన తరువాత నీరు, పుష్పాలు, అక్షతలను సమర్పించాలి. అనంతరం అక్షయ్యోదకాన్ని మాత్రమే తీసుకొని మనిషి ఆశీర్వాదాలను ప్రార్థించాలి।

Verse 25

अघोराः पितरः सन्तु गोत्रन्नो वर्धतां सदा दातारो नो ऽभिवर्धन्तां वेदाः सन्ततिरेव च

మన పితృదేవతలు అఘోరులై శాంతంగా ఉండుగాక; మన గోత్రం సదా వర్ధిల్లుగాక. మన దాతలు-ఉపకారులు అభివృద్ధి చెందుగాక; వేదములు మరియు మన సంతతి కూడా నిశ్చయంగా వికసించుగాక.

Verse 26

श्रद्धा च नो माव्यगमद्बहुदेयं च नो ऽस्त्विति अन्नञ्च नो बहु भवेदतिथींश् च लभेमहि

మన నుండి శ్రద్ధ ఎప్పుడూ దూరం కాకూడదు; మనకు విరివిగా దానం చేయుటకు సామర్థ్యం కలుగుగాక. మనకు సమృద్ధిగా అన్నం ఉండుగాక; మరియు మనకు యోగ్య అతిథులు లభించుగాక.

Verse 27

याचितारश् च नः सन्तु मा च याचिस्म कञ्चन स्वधावाचनीयान् कुशानास्तीर्य सपवित्रकान्

మన వద్ద మనమే ఆహ్వానించిన యాచకులే ఉండుగాక; మనం ఎవరి వద్దా ఏదీ అడగకూడదు. ‘స్వధా’ ఉచ్చారణతో పఠించవలసిన మంత్రార్థానికి, పవిత్రాలతో కూడిన కుశలను పరచి (కర్మ చేయాలి).

Verse 28

स्वधां वाचयिष्ये पृच्छेदनुज्ञातश् च वाच्यतां पितृभ्यः पितामहेभ्यः प्रपितामहमुख्यके

“ఇప్పుడు నేను ‘స్వధా’ మంత్రాన్ని పఠింపజేస్తాను”; అనుమతి అడిగి, అనుమతి పొందిన తరువాత, పితృలకు, పితామహులకు, ప్రపితామహులకు—వారిలో ప్రధానుని సహా—అది పఠింపజేయాలి.

Verse 29

स्वधोच्यतामस्तु स्वधा उच्यमानस्तथैव च अपो निषिञ्चेदुत्तानं पात्रं कृत्वाथ दक्षिणां

‘స్వధా’ అని ఉచ్చరించాలి; ‘స్వధా’ ఉచ్చారణ జరుగుతుండగా, పాత్రను పైవైపు ఉంచి జలాన్ని పోయాలి; ఆపై దక్షిణా (గౌరవదానం) సమర్పించాలి.

Verse 30

स्वाहायै नित्यमेव भवन्त्विति इति ख , छ च प्रार्थयेत्तत इति घ , ज , झ च अघोराः पितर इत्य् आदिः, आस्तीर्य सपवित्रकानित्यन्तः पाठः ख , छ पुस्तकद्वये नास्ति यथाशक्ति प्रदद्याच्च दैवे पैत्रे ऽथ वाचयेत् विश्वे देवाः प्रीयन्ताञ्च वाजे विसर्जयेत्

“స్వాహాయై నిత్యమేవ భవంతు” అనే మంత్రాన్ని జపించి, తరువాత “అఘోరాః పితరః…” తో ప్రారంభమయ్యే ప్రార్థన చేయాలి. అనంతరం యథాశక్తి దేవులకు, పితృలకు అర్పణ/దానం ఇవ్వాలి; తరువాత “విశ్వే దేవాః ప్రీయంతాం” అని పఠించి వాజ-మంత్రంతో కర్మను విసర్జించాలి.

Verse 31

आमावाजस्येत्यनुव्रज्य कृत्वा विप्रान् प्रदक्षिणं गृहे विशेदमावास्यां मासि मासि चरेत्तथा

“ఆమావాజస్య…” తో ప్రారంభమయ్యే మంత్రాన్ని పఠిస్తూ వారిని గౌరవంతో అనుసరించి, తరువాత బ్రాహ్మణుల ప్రదక్షిణ చేసి ఇంటిలో ప్రవేశించాలి. ఇలా ప్రతి నెల అమావాస్య రోజున ఈ ఆచారాన్ని పాటించాలి.

Verse 32

एकोद्दिष्टं प्रवक्ष्यामि श्राद्धं पूर्ववदाचरेत् एकं पवित्रमेकार्धं एकं पिण्डम्प्रदापयेत्

ఇప్పుడు ఏకోద్దిష్ట శ్రాద్ధాన్ని వివరిస్తాను. శ్రాద్ధాన్ని పూర్వవిధంగా చేయాలి; అయితే ఒక్క కుశ-పవిత్రం, ఒక్క అర్ఘ్యం, మరియు ఒక్క పిండం (పిండదానం) మాత్రమే సమర్పించాలి.

Verse 33

नावाहनाग्नौकरणं विश्वे देवा न चात्र हि तृप्तिप्रश्ने स्वदितमिति वदेत्सुखदितं द्विजः

ఇక్కడ ఆహ్వానాగ్ని-కరణం చేయకూడదు; ఎందుకంటే ఈ శ్రాద్ధంలో విశ్వేదేవులను దేవయజ్ఞంలా పరిగణించరు. తృప్తి అడిగితే ద్విజుడు “స్వదితం” లేదా “సుఖదితం” అని చెప్పాలి.

Verse 34

उपतिष्ठतामित्यक्षय्ये विसर्गे चाभिरम्यतां अभिरताः स्म इत्य् अपरे शेषं पूर्ववदाचरेत्

అక్షయ్య (అవ్యయ) అంతంలోనూ, విసర్గాంతంలోనూ “ఉపతిష్ఠతాం” అనే ప్రయోగం చేయాలి; మరికొందరు “అభిరమ్యతాం” లేదా “అభిరతాః స్మ” అని చెబుతారు. మిగతా విధానం పూర్వవిధంగానే చేయాలి.

Verse 35

सपिण्ठीकरणं वक्ष्ये अब्दान्ते मध्यतो ऽपि वा पितॄणां त्रीणि पात्राणि एकम्प्रेतस्य पात्रकं

ఇప్పుడు సపిణ్డీకరణ విధిని వివరిస్తాను—ఇది సంవత్సరాంతంలో గానీ, మధ్యకాలంలో గానీ చేయవచ్చు. పితృదేవతలకు మూడు పాత్రలు, ప్రేతునకు ఒక పాత్ర ఉంటుంది.

Verse 36

सपवित्राणि चत्वारि तिलपुष्पयुतानि च गन्धोदकेन युक्तानि पूरयित्वाभिषिञ्चति

పవిత్రాలతో కూడినవి, నువ్వుల పుష్పాలతో సహితమైనవి, సుగంధ జలంతో సిద్ధమైన నాలుగు పాత్రలను నింపి అభిషేకం (ప్రోక్షణ) చేయాలి.

Verse 37

प्रेतपात्रं पितृपात्रे ये समना इति द्वयात् पूर्ववत् पिण्डदानादि प्रेतानां पितृता भवेत्

‘యే’ మరియు ‘సమానా’ అనే రెండు మంత్రాల ద్వారా ప్రేతపాత్రాన్ని పితృపాత్రంతో సమానంగా భావించాలి. ముందుగా చెప్పినట్లే పిండదానం మొదలైన అర్పణల వల్ల ప్రేతులు పితృస్థితిని పొందుతారు.

Verse 38

अथाभ्युदयिकं श्राद्धं वक्ष्ये सर्वं तु पूर्ववत् जपेत् पितृमन्त्रवर्जं पूर्वाह्णे तत् प्रदक्षिणं

ఇప్పుడు అభ్యుదయిక శ్రాద్ధాన్ని వివరిస్తాను; అన్నీ ముందువిధంగానే చేయాలి. పూర్వాహ్నంలో పితృమంత్రాలను విడిచి జపించి, దక్షిణావర్త (ప్రదక్షిణ) విధానంలో నిర్వహించాలి.

Verse 39

उपचारा ऋजुकुशास्तिलार्थैश् च यवैर् इह तृप्तिप्रश्नस्तु सम्पन्नं सुसम्पन्नं वदेद्द्विजः

ఇక్కడ నేరుగా ఉన్న కుశ, నువ్వులు, అన్నరూప పిండం, యవాలు మొదలైన ఉపచారాలను అర్పించి ‘తృప్తి-ప్రశ్న’ చేయాలి; ఆపై ద్విజుడు “సంపన్నం, సుసంపన్నం” అని ప్రకటించాలి.

Verse 40

गन्धोदकेन सिक्तानि इति ज अथाभ्युदयिकमित्यादिः, यवैर् इह इत्य् अन्तः पाठो झ पुस्तके नास्ति दध्यक्षतवदराद्याः पिण्डा नान्दीमुखान् पितॄन् आवाहयिष्ये पृच्छेच्च प्रीयन्तामिति चाक्षये

“సుగంధజలంతో సిక్తమైనవి” అని ఒక పాఠాంతరం చెబుతుంది. తరువాత “ఇప్పుడు అభ్యుదయిక (క్రియ) విధానం” మొదలైనది వస్తుంది; “యవైః ఇహ …” అనే చివరి పాఠం ఝ-ప్రతిలో లేదు. పెరుగు, అక్షతలు, బదర (రేగి) మొదలైన వాటితో పిండాలు చేసి, కర్త “నేను నాన్దీముఖ పితృదేవతలను ఆహ్వానిస్తాను” అని చెప్పి, తరువాత “ప్రసన్నులగుదురు గాక” అని అడగాలి; ఇది అక్షయ-దాన సమయంలో పలకవలెను।

Verse 41

नान्दीमुखाश् च पितरो वाचयिष्ये ऽथ पृच्छति नान्दीमुखान् पितृगणान् प्रीयन्तामित्यथो वदेत्

తర్వాత (కర్త) “నేను నాన్దీముఖ పితృల పేర్లు వాచించనా?” అని అడిగినప్పుడు, “నాన్దీముఖ పితృగణులు ప్రసన్నులగుదురు గాక” అని చెప్పాలి।

Verse 42

नान्दीमुखाश् च पितरस्तत्पिता प्रपितामहः मातामहः प्रमातामहो वृद्धप्रमातृकामहः

నాన్దీముఖ పితృలు అనగా—తండ్రి, అతని తండ్రి (పితామహుడు), ప్రపితామహుడు; అలాగే మాతామహుడు, ప్రమాతామహుడు, వృద్ధ ప్రమాతృకామహుడు—ఇవన్నీ స్మరించవలెను।

Verse 43

स्वधाकारन्न युञ्जीत युग्मान् विप्रांश् च भोजयेत् तृप्तिं वक्ष्ये पितॄणां च ग्राम्यैर् ओषधिभिस् तथा

స్వధా-కారంతో సంస్కరించిన అన్నాన్ని వినియోగించి, బ్రాహ్మణులను జంటలుగా భోజనమిచ్చాలి. పితృల తృప్తి గృహ్య (గ్రామ్య) పదార్థాల ద్వారా, అలాగే ఔషధి మూలికల ద్వారా ఎలా కలుగుతుందో నేను వివరిస్తాను।

Verse 44

मासन्तृप्तिस् तथारण्यैः कन्दमूलफलादिभिः मत्स्यैर् मासद्वयं मार्गैस्त्रयं वै शाकुनेन च

అరణ్యజ కందమూలఫలాదులతో ఒక నెల తృప్తి కలుగుతుంది; చేపలతో రెండు నెలలు, మృగజాతి వేటతో మూడు నెలలు, అలాగే పక్షిజాతితో కూడా (తద్విధంగా తృప్తి కలుగుతుంది)।

Verse 45

चतुरो रौरवेणाथ पञ्च षट् छागलेन तु कूर्मेण सप्त चाष्टौ च वाराहेण नवैव तु

నాలుగు రౌరవానికి నియమితము; ఐదవది, ఆరవది ఛాగలానికి; ఏడవది, ఎనిమిదవది కూర్మానికి; తొమ్మిదవది నిజంగా వారాహానికి చెందును।

Verse 46

मेषमांसेन दश च माहिषैः पार्षतैः शिवैः संवत्सरन्तु गव्येन पयसा पायसेन वा

మేషమాంసంతో పది (రోజులు); మహిషమాంసంతో, పార్శ్వమాంసంతో మరియు శుభార్పణాలతో (వ్రతం) పూర్తగును. కానీ ఒక సంవత్సరం గోక్షీరంతో, లేదా క్షీరంతో, లేక పాయసంతో చేయవచ్చు।

Verse 47

वार्धीनसस्य मांसेन तृप्तिर्द्वादशवार्षिकी खड्गमांसं कालशाकं लोहितच्छागलो मधु

వార్ధీనస మాంసంతో పన్నెండు సంవత్సరాల తృప్తి కలుగును. అలాగే ఖడ్గ (గండమృగ) మాంసం, కాలశాకం, ఎర్ర మేక, మరియు తేనె కూడా (విధేయం)।

Verse 48

महाशल्काश् च वर्षासु मघाश्राद्धमथाक्षयं मन्त्राध्याय्यग्निहोत्री च शाखाध्यायी षडङ्गवित्

వర్షాకాలంలో మహాశల్కా కర్మను ఆచరించాలి; తరువాత మఘా నక్షత్రంలో శ్రాద్ధం, ఆపై అక్షయ కర్మ. యోగ్య ఋత్విక్ మంత్రాధ్యయనము చేయువాడు, అగ్నిహోత్రాన్ని నిలుపువాడు, వేదశాఖాధ్యయనము చేయువాడు, షడంగ (వేదాంగ) విద్వాంసుడు।

Verse 49

तृणाचिकेतः त्रिमधुर्धर्मद्रोणस्य पाठकः त्रिषुपर्णज्येष्ठसामज्ञानी स्युः पङ्क्तिपावनाः

తృణాచికేత కర్మ చేసినవాడు, త్రిమధు కర్మ చేసినవాడు, ధర్మద్రోణ పాఠకుడు, మరియు త్రిషుపర్ణ-జ్యేష్ఠసామ జ్ఞాని—ఇవారు భోజనపంక్తిని పవిత్రం చేయువారిగా చెప్పబడుదురు।

Verse 50

षतवदर्याद्या इति ग , छ च तथा वन्यैर् इति ख , ङ च वत्सरं रौरवेणाथेति घ पञ्चकं छागस्तेन तु इति ङ लोहितच्छागक इति ग , घ , ङ च मघाश्राद्धमिहाक्षयमिति झ जलद्रोणस्येति झ कम्यानां कल्पमाख्यास्ये प्रतिपत्सु धनं बहु स्त्रियः परा द्वितीयायाञ्चतुर्थ्यां धर्मकामदः

‘షతవదర్యాద్యా…’—ఇది గ, ఛ పాఠాలలో; ‘తథా వన్యైః…’—ఇది ఖ, ఙ పాఠాలలో; ‘వత్సరం రౌరవేణాథ…’—ఇది ఘ పాఠంలో; ‘పంచకం ఛాగాః తేన తు…’—ఇది ఙ పాఠంలో; ‘లోహితఛాగక…’—ఇది గ, ఘ, ఙ పాఠాలలో; ‘మఘాశ్రాద్ధమిహాక్షయమ్’—ఇది ఝ పాఠంలో; అలాగే ‘జలద్రోణస్య…’—ఇదీ ఝ పాఠంలో ఉంది। ఇప్పుడు కామ్యవ్రతాల విధానాన్ని చెబుతున్నాను—ప్రతిపదనాడు బహు ధనం, ద్వితీయనాడు ఉత్తమ స్త్రీలాభం, చతుర్థీనాడు ధర్మకామసిద్ధి కలుగుతుంది।

Verse 51

पञ्चम्यां पुत्रकामस्तु षष्ठ्याञ्च श्रैष्ठ्यभागपि कृषिभागी च सप्तम्यामष्टम्यामर्थलाभकः

పంచమీనాడు పుత్రకాముడు తన కోరికను సిద్ధి చేసుకుంటాడు. షష్ఠీనాడు శ్రేష్ఠత, ప్రతిష్ఠ భాగం లభిస్తుంది. సప్తమీనాడు కృషి-సమృద్ధి (వ్యవసాయ లాభం) కలుగుతుంది; అష్టమీనాడు ధనలాభం పొందుతాడు।

Verse 52

नवम्याञ्च एकशफा दशम्याङ्गोगणो भवेत् एकदश्यां परीवारो द्वादश्यान्धनधान्यकं

నవమీనాడు ఏకశఫ జంతువు (ఉదా: గుర్రం) లభిస్తుంది. దశమీనాడు గోసమూహం (పశుసంపద) పొందుతాడు. ఏకాదశీనాడు పరివారం/సేవకులు లభిస్తారు. ద్వాదశీనాడు ధనధాన్య సమృద్ధి కలుగుతుంది।

Verse 53

ज्ञातिश्रेष्ठ्यं त्रयोदश्यां चतुर्दश्याञ्च शस्त्रतः मृतानां श्राद्धं सर्वाप्तममावास्यां समीरितं

జ్ఞాతి-శ్రేష్ఠ్యము, వంశగౌరవం కోసం శాస్త్రప్రకారం త్రయోదశి మరియు చతుర్దశి నిర్దిష్టం. మరణించిన పితృదేవతల కోసం సర్వత్ర ఫలప్రదమైన శ్రాద్ధం అమావాస్యనాడు చేయవలెనని చెప్పబడింది।

Verse 54

सप्त व्याधा दशारण्ये मृगाः कालञ्जरे गिरौ चक्रवाकाः शरद्वीपे हंसाः सरसि मान्से

దశారణ్యంలో ఏడు వ్యాధులు (వేటగాళ్లు) ఉన్నారు; కాలంజర పర్వతంపై మృగాలు (జింకలు) ఉన్నాయి; శరద్వీపంలో చక్రవాక పక్షులు ఉన్నాయి; మరియు మానస సరోవరంలో హంసలు ఉన్నాయి।

Verse 55

ते ऽपि जाताः कुरुक्षेत्रे ब्राह्मणा वेदपारगाः प्रस्थिता दूरमध्वानं यूयन्तेभ्यो ऽवसीदत

కురుక్షేత్రంలో జన్మించిన వేదపారంగత బ్రాహ్మణులు కూడా దూర ప్రయాణానికి బయలుదేరారు; కానీ ఆ శ్రమతో అలసిపోయి వారు నిరుత్సాహంగా, విషాదగ్రస్తులయ్యారు.

Verse 56

श्राद्धादौ पठिते श्राद्धं पूर्णं स्याद्ब्रह्मलोकदं श्राद्धं कुर्याच्च पुत्रादिः पितुर्जीवति तत्पितुः

శ్రాద్ధ ఆరంభంలో దీనిని పఠిస్తే శ్రాద్ధం సంపూర్ణమై బ్రహ్మలోకప్రదమవుతుంది. అలాగే తండ్రి జీవించి ఉన్నప్పటికీ కుమారుడు మొదలైనవారు పితామహునికి శ్రాద్ధం చేయాలి.

Verse 57

तत्पितुस्तत्पितुः कुर्याज्जीवति प्रपितामहे पितुः पितामस्हस्याथ परस्य प्रपितामात्

ప్రపితామహుడు జీవించి ఉన్నప్పటికీ తన తండ్రికి, తండ్రి తండ్రికి (పితామహునికి) శ్రాద్ధం చేయాలి; అలాగే తండ్రి పితామహునికి, ఇంకా ప్రపితామహుని తరువాతి పరంపరా పితృదేవతలకు కూడా చేయాలి.

Verse 58

ह , घ च मृतानां श्राद्धं सर्वाप्तिरमावास्या समीरिता इति क दशार्णेषु इति ख , ग , ङ , छ च ते ऽभिजाता इति ख , घ च कुर्यात् सुपुत्रो ऽपि इति छ तत्पितुरित्यादिः, प्रपितामहादित्यन्तः पाठो झ पुस्तके नास्ति एवं मात्रादिकस्यापि तथा मातामहादिके श्राद्धकल्पं पठेद्यस्तु स लभेत् श्राद्धकृत्फलं

కొన్ని పాఠాంతరాల్లో—“మృతుల శ్రాద్ధానికి అమావాస్య సర్వసిద్ధిదాయిని” అని చెప్పబడింది. మరికొన్ని పాఠాల్లో “దశార్ణేషు…” వంటి భేదాలు, అలాగే “తేఽభిజాతా…” మరియు “కుర్యాత్ సుపుత్రోఽపి…” అనే పాఠాలు కూడా కనిపిస్తాయి. “తత్పితురిత్యాది” నుండి “ప్రపితామహ…” వరకు ఉన్న భాగం ఝ-ప్రతిలో లేదు. ఇదే విధంగా మాతృపక్షంలోని తల్లి మొదలైన బంధువులకూ, మాతామహాది పితృవర్గానికీ శ్రాద్ధకల్పాన్ని పఠించాలి; అలా చేసే వాడు శ్రాద్ధకర్తకు లభించే ఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 59

तीर्थे युगादौ मन्वादौ श्राद्धं दत्तमथाक्षयं अश्वयुच्छुक्लनवमी द्वादशी कर्तिके तथा

తీర్థంలో, యుగారంభంలో, మన్వంతరారంభంలో ఇచ్చిన శ్రాద్ధం అక్షయమవుతుంది. అలాగే ఆశ్వయుజ శుక్ల నవమి మరియు కార్తిక శుక్ల ద్వాదశినాడు చేసిన శ్రాద్ధమూ అక్షయమే.

Verse 60

तृतीया चैव माघस्य तथा भाद्रपदस्य च फाल्गुनस्याप्यमावास्या पौषयैकादशी तथा

మాఘమాస తృతీయ, భాద్రపద తృతీయ, ఫాల్గుణ అమావాస్య, అలాగే పుష్యసంబంధ ఏకాదశి (పౌష్యైకాదశి) కూడా ఆచరించవలసినవిగా చెప్పబడినవి।

Verse 61

आषाढस्यापि दशमी माघमासस्य सप्तमी श्रावणे चाष्टमी कृष्णा तथाषाढे च पूर्णिमा

ఆషాఢమాస దశమి, మాఘమాస సప్తమి, శ్రావణంలో కృష్ణపక్ష అష్టమి, అలాగే ఆషాఢ పౌర్ణమి కూడా శ్రేష్ఠమని ప్రశంసించబడింది।

Verse 62

कर्तिकी फाल्गुनी तद्वज् ज्यैष्ठे पञ्चदशी सिता स्वायम्भुवाद्या मनवस्तेषामाद्याः किलाक्षयाः

కార్తికీ, ఫాల్గుణీ (తిథులు) మరియు జ్యేష్ఠంలో శుక్లపక్ష పంచదశి (పౌర్ణమి) కూడా విధేయం. అనంతరం స్వాయంభువ మొదలైన మనువులు పేర్కొనబడతారు; వారిలో ఆద్యులు నిజంగా అక్షయులని చెప్పబడింది।

Verse 63

गया प्रयागो गङ्गा च कुरुक्षेत्रं च नर्मदा श्रीपर्वतः प्रभासश् च शालग्रामो वराणसी

గయ, ప్రయాగ, గంగా, కురుక్షేత్రం, నర్మద, శ్రీపర్వతం, ప్రభాస, శాలగ్రామం, వారాణసీ—ఇవి పుణ్యతీర్థ విశేషాలు।

Verse 64

गोदावरी तेषु श्राद्धं स्त्रीपुरुषोत्तमादिषु

ఆ తీర్థాలలో గోదావరి కూడా ప్రశంసనీయం; అలాగే స్త్రీపురుషోత్తమాది స్థలాలలో శ్రాద్ధకర్మ చేయడం విశేష ఫలప్రదమని చెప్పబడింది।