Adhyaya 116

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे गयामाहात्म्ये गययात्रा नाम पञ्चदशाधिकशततमो ऽध्यायः अथ षोडशाधिकशततमो ऽध्यायः गयायात्राविधिः अग्निर् उवाच गायत्र्यैव महानद्यां स्नातः सन्ध्यां समाचरेत् गायत्र्या अग्रतः प्रातः श्राद्धं पिण्डमथाक्षयं

ఇట్లు అగ్ని మహాపురాణంలోని గయామాహాత్మ్యంలో ‘గయాయాత్ర’ అనే 115వ అధ్యాయం ముగిసింది. ఇప్పుడు 116వ అధ్యాయం ‘గయాయాత్రావిధి’ ప్రారంభం. అగ్ని పలికెను—గాయత్రీ మంత్రాన్ని మాత్రమే జపిస్తూ మహానదిలో స్నానం చేసి సంధ్యావందనం ఆచరించాలి; తరువాత ఉదయాన గాయత్రీని అగ్రంగా ఉంచి శ్రాద్ధం, పిండదానం చేయాలి—దానివల్ల అక్షయ ఫలం లభిస్తుంది।

Verse 2

मध्याह्ने चोद्यति स्नात्वा गीतवाद्यैर् ह्युपास्य च सावित्रीपुरतः सन्ध्यां पिण्डदानञ्च तत्पदे

మధ్యాహ్నం సూర్యుడు మధ్యగమనంలో ఉన్నప్పుడు స్నానం చేసి గీత-వాద్యాలతో ఉపాసన చేయాలి; సావిత్రి సమక్షంలో మధ్యాహ్న సంధ్యావందనం చేసి, ఆ పవిత్ర స్థానంలో పిండదానం కూడా చేయాలి।

Verse 3

अगस्त्यस्य पदे कुर्याद्योनिद्वारं प्रविश्य च निर्गतो न पुनर्योनिं प्रविशेन्मुच्यते भवात्

అగస్త్యుని పాదస్థానంలో ఈ కర్మను చేయాలి; ‘యోని-ద్వారం’లో ప్రవేశించి తరువాత బయటికి వచ్చి మళ్లీ యోనిలో ప్రవేశించకూడదు—అతడు సంసారబంధం నుండి విముక్తి పొందుతాడు.

Verse 4

प्रात इति क मध्याह्ने सरसीति ग मुच्यते भयादिति छ , झ च बलिं काकशिलायाञ्च कुमारञ्च नमेत्ततः स्वर्गद्वार्यां सोमकुण्डे वायुतीर्थे ऽथ पिण्डदः

ప్రాతః ‘క’తో, మధ్యాహ్నం ‘గ’తో; ‘భయమునుండి విముక్తి’ అనే మంత్రంతో ‘ఛ’ మరియు ‘ఝ’ సూచించబడ్డాయి. తరువాత బలి సమర్పించి, కాకశిలా మరియు కుమారునికి నమస్కరించాలి; ఆపై స్వర్గద్వారీ, సోమకుండం, వాయుతీర్థం వద్ద పిండదానం చేయాలి.

Verse 5

भवेदाकशगङ्गायां कपिलायाञ्च पिण्डदः कपिलेशं शिवं नत्वा रुक्मिकुण्डे च पिण्डदः

ఆకాశగంగలోను కపిలాలోను పిండదానం చేయువాడవుతాడు. కపిలేశ శివునికి నమస్కరించి రుక్మికుండంలో కూడా పిండదానం చేయువాడవుతాడు.

Verse 6

कोटीतीर्थे च कोटीशं नत्वामोघपदे नरः गदालोले वानरके गोप्रचारे च पिण्डदः

కోటితీర్థంలో కోటీశునికి నమస్కరించి, అమోఘపదంలో; అలాగే గదాలోల, వానరక, గోప్రచార ప్రాంతాలలో కూడా మనిషి పిండదానం చేయాలి.

Verse 7

नत्वा गावं वैतरण्यामेकविंशकुलोद्धृतिः श्राद्धपिण्डप्रदाता स्यात् क्रौञ्चपदे च पिण्डदः

వైతరణీ గోవుకు నమస్కరించి/అర్పించి, ఇరవై ఒక వంశాల ఉద్ధారకుడవుతాడు; శ్రాద్ధ పిండాలను దానం చేయాలి, క్రౌంచపదంలో కూడా పిండదానం చేయాలి.

Verse 8

तृतीयायां विशालायां निश्चिरायाञ्च पिण्डदः ऋणमोक्षे पापमोक्षे भस्मकुण्डे ऽथ भस्मना

మూడవ తీర్థమైన ‘విశాలా’లోను, ‘నిశ్చిరా’లోను పిండదానం చేసినవాడు మోక్షాన్ని పొందుతాడు. ‘ఋణమోక్ష’ మరియు ‘పాపమోక్ష’ తీర్థాలలో ఋణముల నుండి, పాపముల నుండి విముక్తి కలుగుతుంది; ‘భస్మకుండ’లో పవిత్ర భస్మప్రయోగం ద్వారా పుణ్యఫలం లభిస్తుంది.

Verse 9

स्नानकृन् मुच्यते पापान्नमेद्देवं जनार्दनम् एष पिण्डो मया दत्तस्तव हस्ते जनार्दन

విధివిధానంగా స్నానం చేసినవాడు పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు. అతడు దేవుడు జనార్దనునికి నమస్కరించి ఇలా చెప్పాలి— “ఓ జనార్దనా, ఈ పిండాన్ని నేను మీ హస్తంలో అర్పించాను.”

Verse 10

परलोकगते मह्यमक्ष्यय्यमुपतिष्ठतां गयायां पितृरूपेण स्वयमेव जनार्दनः

నేను పరలోకానికి వెళ్లినప్పుడు, గయాక్షేత్రంలో పితృరూపంగా ఉన్న అక్షయుడైన భగవాన్ జనార్దనుడు స్వయంగా నాకు తోడుగా నిలిచి, అచంచల సహాయకుడై ఉండుగాక.

Verse 11

तं दृष्ट्वा पुण्डरीकाक्षं मुच्यते वै ऋणत्रयात् मार्कण्डेयेश्वरं नत्वा नमेद्गृध्रेश्वरं नरः

ఆ కమలనేత్రుడైన ప్రభువును దర్శించినవాడు త్రివిధ ఋణం నుండి నిశ్చయంగా విముక్తుడవుతాడు. మార్కండేయేశ్వరునికి నమస్కరించి, మనిషి గృధ్రేశ్వరునికీ నమస్కరించాలి.

Verse 12

मूलक्षेत्रे महेशस्य धारायां पिण्डदो भवेत् घ च कपिलेशमित्यादिः, गोप्रचारे च पिण्डद इत्य् अन्तः पाठो ग पुस्तके नास्ति श्राद्धे पिण्डप्रदतेति ख भवेदाकाशगङ्गायामैत्यादिः, क्रौञ्चपादे च पिण्डद इत्य् अन्तः पाठः छ पुस्तके नास्ति नमेद्भूतेश्वरं नर इति घ गृध्रकूटे गृध्रवटे धौतपादे च पिण्डदः

మహేశుని మూలక్షేత్రంలోను, ధారాలోను పిండదానం చేసినవాడు పిండదాతగా పుణ్యఫలాన్ని పొందుతాడు; కపిలేశాది తీర్థాలలో కూడా అదే ఫలం. కొన్ని పాఠాలలో శ్రాద్ధకాలంలో పిండప్రదానం చేయవలెనని విధానం చెప్పబడింది. ఆకాశగంగలో కూడా పిండదాత ఫలం లభిస్తుంది; గృధ్రకూట, గృధ్రవట, ధౌతపాదాలలో కూడా (అతడు) పిండదాత అవుతాడు. కొన్ని పాఠాలలో గోప్రచార, క్రౌంచపాద అనే స్థలాల ప్రస్తావన ఉంది; అలాగే ‘మనిషి భూతేశ్వరునికి నమస్కరించాలి’ అనే పాఠమూ కనిపిస్తుంది.

Verse 13

पुष्करिण्यां कर्दमाले रामतीर्थे च पिण्डदः प्रभासेशन्नमेत् प्रेतशिलायां पिण्डदो भवेत्

పుష్కరిణి, కర్దమాల, రామతీర్థాలలో పిండదానం చేసి, ప్రభాసేశ్వరునికి నమస్కరించినవాడు ప్రేతశిలలో పిండదానం చేసినంత పుణ్యాన్ని పొందుతాడు।

Verse 14

दिव्यान्तरीक्षभूमिष्ठाः पितरो बान्धवादयः प्रेतादिरूपा मुक्ताः स्युः पिण्डैर् दत्तैर् मयाखिलाः

దివ్యలోకాల్లో, అంతరిక్షంలో లేదా భూమిపై నివసించే పితృదేవతలు—బంధువులు మొదలైనవారితో కూడి—ప్రేతాది రూపాల్లో ఉన్నా, నేను ఇచ్చిన పిండాలతో వారు అందరూ విముక్తి పొందుతారు।

Verse 15

स्थानत्रये प्रेतशिला गयाशिरसि पावनी प्रभासे प्रेतकुण्डे च पिण्डदस्तारयेत् कुलम्

మూడు స్థలాలలో—ప్రేతశిల, గయాశిర, మరియు ప్రభాసంలోని పవిత్ర ప్రేతకుండంలో—పిండదానం చేసే వాడు తన కులాన్ని తరింపజేస్తాడు।

Verse 16

वसिष्ठेशन्नमस्कृत्य तदग्रे पिण्डदो भवेत् गयानाभौ सुषुम्णायां महाकोष्ट्याञ्च पिण्डदः

వసిష్ఠేశ్వరునికి నమస్కరించి ఆయన ముందర పిండదానం చేయాలి. గయానాభి, సుషుమ్నా మరియు మహాకోష్ఠీ వద్ద కూడా పిండాలు సమర్పించాలి।

Verse 17

गदाधराग्रतो मुण्डपृष्ठे देव्याश् च सन्निधौ मुण्दपृष्ठं नमेदादौ क्षेत्रपालादिसंयुतम्

ప్రారంభంలో దేవి సన్నిధిలో, గదాధరుడు (విష్ణువు) ముందర, క్షేత్రపాలాది దేవతలతో కూడిన ముండపృష్టానికి ముందుగా నమస్కరించాలి।

Verse 18

पूजयित्वा भयं न स्याद्विषरोगादिनाशनम् ब्रह्माणञ्च नमस्कृत्य ब्रह्मलोकं नयेत् कुलम्

పూజ చేసినచో భయం ఉండదు; అది విషం, రోగం మొదలైన వాటిని నశింపజేస్తుంది. బ్రహ్మదేవునికి నమస్కరించి తన కులాన్ని బ్రహ్మలోకానికి నడిపిస్తాడు.

Verse 19

सुभद्रां बलभद्रञ्च प्रपूज्य पुरुषोत्तमम् सर्वकामसमायुक्तः कुलमुद्धृत्य नाकभाक्

సుభద్రా, బలభద్రులను విధిగా పూజించి, అనంతరం పురుషోత్తముని ఆరాధిస్తే, మనిషి అన్ని కోరికల సిద్ధితో యుక్తుడవుతాడు; కులాన్ని उद्धరించి స్వర్గభాగ్యాన్ని పొందుతాడు.

Verse 20

हृषीकेशं नमस्कृत्य तदग्रे पिण्डदो भवेत् माधवं पूजयित्वा च देवो वैमानिको भवेत्

హృషీకేశునికి నమస్కరించి, ఆయన ముందే పిండదానం చేయాలి. మాధవుని పూజ చేస్తే విమానంలో సంచరించే దేవతాసముడవుతాడు.

Verse 21

महालक्ष्मीं प्रार्च्य गौरीं मङ्गलाञ्च सरस्वतीम् पितॄनुद्धृत्य स्वर्गस्थो भुक्तभोगो ऽत्र शास्त्रधीः

మహాలక్ష్మి, గౌరీ, మంగళా, సరస్వతీ దేవతలను విధిగా పూజించి, పితృదేవతలను उद्धరించి అతడు స్వర్గంలో నివసిస్తాడు; ఈ లోకంలోనూ శాస్త్రబుద్ధితో ఐశ్వర్యం, భోగాలను అనుభవిస్తాడు.

Verse 22

ठोत्र झ पुस्तके ऽधिको ऽस्ति प्रेतादिरूपमुक्ता इति ख , ग , घ , ङ , ज च कुलमुद्धृत्य लोकभागिति ग , ज च वशिष्ठेशमित्यादिः, कुलमुद्धृत्य नाकभागित्यन्तः पाठो झ पुस्तके नास्ति देवैर् वैमानिक इति छ द्वादशादित्यमभ्यर्य वह्निं रेवन्तमिन्द्रकम् रोगादिमुक्तः स्वर्गी स्याच्छ्रीकपर्दिविनायकम्

ద్వాదశ ఆదిత్యులు, వహ్ని (అగ్ని), రేవంతుడు, ఇంద్రుడు మరియు శ్రీకపర్ది-వినాయకుని విధిగా పూజిస్తే, మనిషి రోగాది బాధల నుండి విముక్తుడై, మరణానంతరం స్వర్గాన్ని పొందీ దేవుల మధ్య విమానగామిగా అవుతాడు.

Verse 23

प्रपूज्य कार्त्तिकेयञ्च निर्विघ्नः सिद्धिमाप्नुयात् सोमनाथञ्च कालेशङ्केदारं प्रपितामहम्

కార్త్తికేయుని విధివిధానంగా పూజించినవాడు విఘ్నములేక సిద్ధిని పొందును; అలాగే సోమనాథ, కాలేశ, కేదార మరియు ప్రపితామహుని కూడా పూజించవలెను।

Verse 24

सिद्धेश्वरञ्च रुद्रेशं रामेशं ब्रह्मकेश्वरम् अष्टलिङ्गानि गुह्यानि पूजयित्वा तु सर्वभाक्

సిద్ధేశ్వర, రుద్రేశ, రామేశ, బ్రహ్మకేశ్వర మొదలైన గుహ్యమైన అష్టలింగములను పూజించినవాడు సమస్త శుభఫలములకు భాగస్వామి అవుతాడు।

Verse 25

नारायणं वराहञ्च नारसिंहं नमेच्छ्रिये ब्रह्मविष्णुमहेशाख्यं त्रिपुरघ्नमशेषदम्

శుభసంపదకై నేను నారాయణునికి, వరాహునికి, నరసింహునికి నమస్కరిస్తాను; అలాగే బ్రహ్మ-విష్ణు-మహేశ అని ప్రసిద్ధుడైన త్రిపురఘ్నునికి, సమస్త వరప్రదాతకు వందనం।

Verse 26

सीतां रामञ्च गरुडं वामनं सम्प्रपूज्य च सर्वकामानवाप्नोति ब्रह्मलोकं नयेत् पितॄन्

సీత, రామ, గరుడ, వామనులను విధివిధానంగా పూజించినవాడు అన్ని కోరికలను పొందును; తన పితృదేవతలను బ్రహ్మలోకానికి నడిపించును।

Verse 27

देवैः सार्धं सम्प्रपूज्य देवमादिगदाधरम् ऋणत्रयविनिर्मुक्तस्तारयेत् सकलं कुलम्

దేవులతో కలిసి ఆదిగదాధరుడైన భగవంతుని విధివిధానంగా పూజించినవాడు త్రివిధ ఋణముల నుండి విముక్తుడై తన సమస్త కులాన్ని తరింపజేయగలడు।

Verse 28

देवरूपा शिला पुण्या तस्माद्देवमयी शिला गयायां नहि तत् स्थानं यत्र तीर्थं न विद्यते

దేవరూపాన్ని ధరించిన శిల పుణ్యప్రదం; అందుచేత ఆ శిల నిజంగా దేవమయమే. గయాలో తీర్థం లేని స్థలం ఏదీ లేదు.

Verse 29

यन्नाम्ना पातयेत् पिण्डं तन्नयेद्ब्रह्म शाश्वतम् फल्ग्वीशं फल्गुचण्डीं च प्रणम्याङ्गारकेश्वरम्

ఏ పవిత్ర నామాన్ని ఉచ్చరించి పిండాన్ని అర్పిస్తారో, ఆ క్రియే ప్రేతాత్మను శాశ్వత బ్రహ్మానికి చేర్చుతుంది. ఫల్గ్వీశ, ఫల్గుచండీ, అంగారకేశ్వరులకు నమస్కరించి కర్మ చేయాలి.

Verse 30

मतङ्गस्य पदे श्राद्धी भरताश्रमके भवेत् हंसतीर्थे कोटितीर्थे यत्र पाण्डुशिलान्नदः

మతంగుని పాదముద్ర వద్ద శ్రాద్ధం చేయాలి; అలాగే భరతాశ్రమంలోనూ. హంసతీర్థం, కోటితీర్థం వద్ద—పాండుశిలా అనే నది ప్రవహించే చోట—అక్కడ కూడా శ్రాద్ధం చేయవలెను.

Verse 31

तत्र स्यादग्निधारायां मधुस्रवसि पिण्डदः रुद्रेशं किलिकिलेशं नमेद्वृद्धिविनायकम्

అక్కడ ‘అగ్నిధారా’, ‘మధుస్రవ’ మరియు ‘పిండద’ రూపాలలో (విధి చేస్తూ) రుద్రేశ, కిలికిలేశ, వృద్ధివినాయకులకు నమస్కరించాలి.

Verse 32

पिण्डदो धेनुकारण्ये पदे धेनोर् नमेच्च गाम् पूजयित्वाथेति क , घ , ङ , ज च नमेद्बुद्धिविनायकमिति ख , ग , छ च नमेद्वृद्धविनायकमिति घ सर्वान् पितॄंस्तारयेच्च सरस्वत्याञ्च पिण्डदः

ధేనుకారణ్యంలో పిండదాత గోవు పాదముద్ర వద్ద నమస్కరించి, గోవుకూ నమస్కరించాలి. గోవును పూజించిన తరువాత నియత మంత్రవాక్యాలను జపించాలి—“బుద్ధివినాయకాయ నమః” అని నమస్కరించాలి, అలాగే “వృద్ధివినాయకాయ నమః” అని కూడా నమస్కరించాలి. ఈ విధంగా పిండదాత సమస్త పితృలను తారింపజేసి, సరస్వతీదేవిని కూడా ఆరాధించాలి.

Verse 33

सन्ध्यामुपास्य सायाह्ने नमेद्देवीं सरस्वतीम् त्रिसन्ध्याकृद्भवेद्विप्रो वेदवेदाङ्गपारगः

సంధ్యోపాసన చేసి సాయంకాలంలో దేవి సరస్వతికి నమస్కరించాలి. త్రిసంధ్యాకర్మలు ఆచరించే బ్రాహ్మణుడు వేదములు మరియు వేదాంగములలో పారంగతుడగును.

Verse 34

गयां प्रदक्षिणीकृत्य गयाविप्रान् प्रपूज्य च अन्नदानादिकं सर्वं कृतन्तत्राक्षयं भवेत्

గయాను ప్రదక్షిణ చేసి, గయా బ్రాహ్మణులను విధివిధానంగా పూజించినచో, అక్కడ చేసిన అన్నదానం మొదలైన సమస్త కర్మలు అక్షయ ఫలమును ఇస్తాయి.

Verse 35

स्तुत्वा सम्प्रार्थयेदेवमादिदेवं गदाधरम् गदाधरं गयावासं पित्रादीनां गतिप्रदम्

స్తుతి చేసి అనంతరం ఆదిదేవుడైన గదాధరుని భక్తితో ప్రార్థించాలి—గయాలో నివసించే గదాధరుడు పితృముఖ్యులకు సద్గతిని ప్రసాదించువాడు.

Verse 36

धर्मार्थकाममोक्षार्थं योगदं प्रणमाम्यहम् देहेन्द्रियमनोबुद्धिप्राणाहङ्कारवर्जितम्

ధర్మార్థకామమోక్ష సాధనార్థం నేను యోగప్రదాతకు ప్రణామం చేస్తున్నాను—ఆయన దేహం, ఇంద్రియాలు, మనస్సు, బుద్ధి, ప్రాణం, అహంకారం లేనివాడు.

Verse 37

नित्यशुद्धं बुद्धियुक्तं सत्यं ब्रह्म नमाम्यहम् आनन्दमद्वयं देवं देवदानववन्दितम्

నిత్యశుద్ధుడూ పరిపూర్ణ బుద్ధియుక్తుడూ అయిన సత్య బ్రహ్మను నేను నమస్కరిస్తున్నాను; ఆనందస్వరూపుడైన అద్వయ దేవుడు దేవదానవులచే వందింపబడుతున్నాడు.

Verse 38

देवदेवीवृन्दयुक्तं सर्वदा प्रणमाम्यहम् कलिकल्मषकालार्तिदमनं वनमालिनम्

దేవదేవీ వృందంతో కూడినవాడై, కలియుగపు కల్మషమును కాలపీడను దమనముచేయు, వనమాలాధారియైన ప్రభువుకు నేను నిత్యం నమస్కరిస్తాను।

Verse 39

पालिताखिललोकेशं कुलोद्धरणमानसम् व्यक्ताव्यक्तविभक्तात्माविभक्तात्मानमात्मनि

సర్వలోకాల అధిపతి, సమస్త జగత్తును పాలించువాడు, వంశోద్ధరణలో నిమగ్నమైన మనస్సు కలవాడు—వ్యక్తముగా అవ్యక్తముగా విభజితంగా దర్శనమిచ్చినా, తన స్వాత్మలో అవిభక్తుడై ఉన్న ప్రభువును నేను శరణు వేడుతున్నాను।

Verse 40

स्थितं स्थिरतरं सारं वन्दे घोराघमर्दनम् आगतो ऽस्मि गयां देव पितृकार्ये गदाधरः

అత్యంత స్థిరుడై, పరమ సారస్వరూపుడై, ఘోర పాపములను మర్దించువాడైన ప్రభువును నేను వందిస్తాను। ఓ దేవా! పితృకార్యార్థం నేను గయకు వచ్చితిని; నీవే గదాధరుడవు।

Verse 41

त्वं मे साक्षी भवाद्येह अनृणो ऽहमृणत्रयात् द्धबुद्धियुक्तमिति घ , छ च कालार्तिनाशनमिति घ कालार्तिदलनमिति ग , ङ , घ , ज च पालिताखिलदेवेशमिति घ स्थिततरमिति ग , घ , ङ च वन्देहमरिमर्दनमिति ङ वन्दे संसारमर्दनमिति ज साक्षिणः सन्तु मे देवा ब्रह्मेशानादयस् तथा

ఇక్కడ ఇప్పుడే నీవు నాకు సాక్షిగా ఉండుము; అప్పుడు దేవఋణం, ఋషిఋణం, పితృఋణం అనే త్రిఋణముల నుండి నేను అనృణుడనగుదును। (కొన్ని పాఠాంతరాలు: “దృఢబుద్ధియుక్తము”; “కాలార్తినాశనము/కాలార్తిదలనము”; “పాలితాఖిలదేవేశము”; “స్థితతరము”; “అరిమర్దనుని వందెదను/సంసారమర్దనుని వందెదను”।) అలాగే బ్రహ్మ, ఈశాన (శివ) మొదలైన దేవతలు కూడా నాకు సాక్షులుగా ఉండుగాక।

Verse 42

मया गयां समासाद्य पितॄणां निष्कृतिः कृता गयामाहात्म्यपठनाच्छ्राद्धादौ ब्रह्मलोकभाक्

నేను గయను చేరి పితృదేవతల నిష్కృతి (ప్రాయశ్చిత్తము మరియు విమోచనము) నిర్వహించితిని। గయామాహాత్మ్య పఠనమువలన, శ్రాద్ధాది కర్మలు చేయువాడు బ్రహ్మలోకభాగ్యుడగును।

Verse 43

पितॄणामक्षयं श्राद्धमक्षयं ब्रह्मलोकदम्

పితృదేవతల కొరకు చేయబడిన ఈ శ్రాద్ధం పుణ్యఫలంలో అక్షయం; అక్షయఫలంగా ఇది బ్రహ్మలోకప్రాప్తిని ప్రసాదిస్తుంది।