Adhyaya 113
Narmadā-ādi-māhātmya (The Greatness of the Narmadā and Other Tīrthas)
ఈ తీర్థమాహాత్మ్య భాగంలో భగవాన్ అగ్ని నర్మదను పరమ పావనిగా స్తుతించి, ఆమె తీర్థాల విస్తృతి, సమృద్ధిని వివరించాడు. గంగను దర్శించిన మాత్రాన తక్షణ శుద్ధి, నర్మదలో జలస్పర్శం/స్నానం ద్వారా పవిత్రత—ఈ తులనతో పుణ్యసాధన విధానాల భేదం ప్రతిపాదించబడింది. అనంతరం అమరకంటక ప్రాంతంలో పర్వత పరిసరాల అనేక తీర్థాలు, శ్రీపర్వతం, కावेరివారి శుభ సంగమం పరిచయం చేయబడింది. శ్రీపర్వత పవిత్రతకు కారణకథగా గౌరీ తపస్సు చేసి అధ్యాత్మ వరం పొందినందున ఆ స్థలం ఆ పేరుతో ప్రసిద్ధమైందని చెబుతుంది. చివరగా ఇక్కడ దానం, తపస్సు, జపం, శ్రాద్ధం చేసినవి అక్షయ ఫలదాయకమని; ఇక్కడ మరణిస్తే శివలోక ప్రాప్తి కలుగుతుందని, హర-దేవి సన్నిధి క్రీడలతో సహా వర్ణించబడింది.
Shlokas
Verse 1
ं गुह्यमिति ख महाबलमिति क भूमिचण्डेश्वरमिति ग तथान्यथेति झ द्वयोर्मध्ये इति ख यद्वत् स्याद्भुक्तिमुक्तिदमिति ङ अथ त्रयोदशाधिकशततमो ऽध्यायः नर्मदादिमाहात्म्यम् अग्निर् उवाच नर्मदादिकमाहात्म्यं वक्ष्येहं नर्मदां परां सद्यः पुनाति गाङ्गेयं दर्शनाद्वारि नार्मदं
[పాఠాంతరాలు] ‘గుహ్యమ్’ (ఖ), ‘మహాబలమ్’ (క), ‘భూమి-చండేశ్వరమ్’ (గ), ‘తథాన్యథా’ (ఝ), ‘ద్వయోర్మధ్యే’ (ఖ), అలాగే ‘యద్వత్ స్యాత్—భుక్తిముక్తిదమ్’ (ఙ) అని పాఠభేదాలు ఉన్నాయి। ఇప్పుడు 113వ అధ్యాయం—‘నర్మదాది మహాత్మ్యం’। అగ్ని అన్నాడు: ఇక్కడ నేను నర్మదా మొదలైన తీర్థాల మహిమను చెప్పుదును। నర్మదా పరమ; గంగా దర్శనమాత్రంతో తక్షణమే పవిత్రం చేస్తుంది, నర్మదా జలం స్పర్శ/స్నానంతో శుద్ధి చేస్తుంది।
Verse 2
विस्तराद्योजनशतं योजनद्वयमायता षष्टिस्तीर्थसहस्राणि षष्टिकोट्यस् तथापराः
దాని వెడల్పు వంద యోజనాలు, పొడవు రెండు యోజనాలు; అక్కడ అరవై వేల తీర్థాలు ఉన్నాయి, ఇంకా అదనంగా అరవై కోట్లు కూడా ఉన్నాయి।
Verse 3
पर्वतस्य समन्तात्तु तिष्ठन्त्यमरकण्टके कावेरीसङ्गमं पुण्यं श्रीपर्वतमतः शृणु
ఆ పర్వతం చుట్టూ అవి అమరకంటకంలో స్థితిచెందాయి. కాబట్టి ఇప్పుడు శ్రీపర్వతం మరియు కావేరి పుణ్య సంగమం గురించి వినుము।
Verse 4
गौरी श्रीरूपिणी तेपे तपस्तामब्रवीद्धरिः अवाप्स्यसि त्वमध्यात्म्यं नाम्ना श्रीपर्वतस्तव
శ్రీరూపిణి గౌరీ తపస్సు చేసింది. అప్పుడు హరి ఆమెతో ఇలా అన్నాడు: “నీవు అధ్యాత్మసిద్ధిని పొందుతావు; నీ పేరు ‘శ్రీపర్వతం’ అవుతుంది.”
Verse 5
समन्ताद्योजनशतं महापुण्यं भविष्यति अत्र दानन्तपो जप्यं श्राद्धं सर्वमथाक्षयं
చుట్టూ వంద యోజనాల వరకు మహాపుణ్యం కలుగుతుంది. ఇక్కడ దానం, తపస్సు, జపం, శ్రాద్ధం—అన్నిటి ఫలము నిశ్చయంగా అక్షయమవుతుంది.
Verse 6
नर्मदापरमिति झ निर्यान्त्यमरकण्टके इति झ तपस्तामब्रवीद्धर इति ग अत्र दानं तथा जप्यमिति झ सर्वमथाक्षरमिति ख , छ च मरणं शिवलोकाय सर्वदं तीर्थमुत्तमं हरो ऽत्र क्रीडते देव्या हिरण्यकशिपुस् तथा
ఇక్కడ పాఠం—“నర్మదా పరమ” మరియు “అమరకంటకంలో ధన్యులు ప్రస్థానమగుదురు” అని. మరో పాఠంలో—“హరుడు ఆమెతో ‘తపస్సు చేయి’ అని చెప్పెను” అని. ఇక్కడ దానం, జపం చేయవలెను. ఇది ఉత్తమ తీర్థం, సమస్త ఫలదాయకం; ఇక్కడ మరణం శివలోకప్రదం. ఇక్కడ దేవితో కలిసి హరుడు క్రీడించును; హిరణ్యకశిపుని విషయములోనూ అలాగే చెప్పబడింది.
Verse 7
तपस्तप्त्वा बली चाभून्मुनयः सिद्धिमाप्नुवन्
తపస్సు చేసి వారు బలవంతులయ్యారు; మునులు సిద్ధిని పొందారు.
Frequently Asked Questions
The chapter contrasts purification modes: the Gaṅgā purifies immediately by darśana (sight), while the Narmadā’s water is emphasized as purifying through contact/immersion.
Śrīparvata’s sanctity is grounded in Gaurī’s tapas and the boon of adhyātma bestowed by Hari, and the text further claims that rites performed in its sphere yield akṣaya (inexhaustible) results.
Dāna (charity), tapas (austerity), japa (recitation), and śrāddha rites are stated to produce inexhaustible merit when performed there.
The chapter states that death at this excellent tīrtha leads to Śivaloka (Śiva’s world), framing sacred geography as directly linked to liberation-oriented destiny.