
Chapter 7 — रामायणवर्णनं (Description of the Rāmāyaṇa): Śūrpaṇakhā, Khara’s Defeat, and Sītā-haraṇa Prelude
ఈ అధ్యాయంలో అగ్నిపురాణ అవతారలీలలో అరణ్యకాండ ప్రధాన ఘట్టాలు ధర్మకేంద్రితంగా సంక్షిప్తంగా వర్ణించబడతాయి. రాముడు వశిష్ఠ, అత్రి-అనసూయ, శరభంగ, సుతీక్ష్ణ మహర్షులను సత్కరిస్తాడు; అగస్త్య కృపతో దివ్యాస్త్రాలు పొందీ దండకారణ్యంలో ప్రవేశిస్తాడు—తపస్సు, ఉపదేశాలతో నడిచే క్షాత్రధర్మ సూచనగా. పంచవటిలో శూర్పణఖ కోరిక, దౌర్జన్యానికి రామాజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఆమె నాసికా-కర్ణఛేదం చేస్తాడు; దాంతో ఖరుడి ప్రతీకార యాత్ర మొదలై, రాముడు అతని సేనను సంహరిస్తాడు. శూర్పణఖ రావణుని సీతాహరణకు ప్రేరేపిస్తుంది; రావణుడు మారీచను స్వర్ణమృగంగా చేసి రాముణ్ని దూరం లాక్కెళ్తాడు, మారీచ మృతికేకతో సీత లక్ష్మణుణ్ని పంపుతుంది. అప్పుడు రావణుడు జటాయువును హతమార్చి సీతను లంక అశోకవనానికి తీసుకెళ్తాడు. రాముడు జటాయు దహనక్రియలు చేసి కబంధుని సంహరించి సుగ్రీవ మైత్రికి దారి పొందుతాడు—ధర్మపరీక్ష, రాజనీతి, అవతారకార్యం ఏకమయ్యేలా।
Verse 1
इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये रामायणे ऽयोध्याकाण्डवर्णनं नाम षष्ठो ऽध्यायः अथ सप्तमो ऽध्यायः रामायणवर्णनं नारद उवाच रामो वशिष्ठं मातॄञ्च नत्वातिञ्च प्रणम्य सः अनसूयाञ्च तत्पत्नीं शरभङ्गं सुतीक्ष्णकम्
ఇట్లు ఆదిమహాపురాణమైన అగ్నిపురాణంలోని రామాయణప్రసంగంలో ఆరవ అధ్యాయం “అయోధ్యాకాండవర్ణనం” అని పిలువబడును. ఇప్పుడు ఏడవ అధ్యాయం “రామాయణవర్ణనం” ప్రారంభమగును. నారదుడు పలికెను—రాముడు వశిష్ఠునికీ మాతృగణమునకీ నమస్కరించి, అత్రిని ప్రణమించి, అతని భార్య అనసూయను, అలాగే శరభంగుడిని సుతీక్ష్ణునిని భక్తితో వందించాడు।
Verse 2
यतो बली इति ख, ग, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः गतो बली इति ख, ङ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः नाहं राज्यं प्रयास्यामि इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः राज्यं नाहं प्रयास्यामि इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः अगस्त्यभ्रातरं नत्वा अगस्त्यन्तत्प्रसादतः धनुःखड्गञ्च सम्प्राप्य दण्डकारण्यमागतः
అగస్త్యుని సోదరునికి నమస్కరించి, అగస్త్యుని అనుగ్రహంతో ధనుస్సు మరియు ఖడ్గాన్ని పొందిన తరువాత, అతడు దండకారణ్యమునకు ప్రవేశించాడు। (ముందరి భాగంలో పాఠభేదాలు సూచించబడ్డాయి।)
Verse 3
जनस्थाने पञ्चवट्यां स्थितो गोदावरीतटे तत्र सूर्पणखायाता भक्षितुं तान् भयङ्करी
జనస్థానంలో గోదావరి తీరంలోని పంచవటిలో ఆయన నివసిస్తున్నప్పుడు, భయంకరమైన శూర్పణఖ వారిని భక్షించుటకు అక్కడికి వచ్చింది।
Verse 4
रामं सुरूपं दृष्ट्वा सा कामिनी वाक्यमब्रवीत् कस्त्वं कस्मात्समायातो भर्ता मे भव चार्थितः
అందమైన రాముని చూచి ఆ కామినీ ఇలా పలికెను—“నీవెవరు? ఎక్కడి నుండి వచ్చితివి? నేను వేడుకొనుచున్నాను—నాకు భర్తవై యుండుము.”
Verse 5
एतौ च भक्षयिष्यामि इत्य् उक्त्वा तं समुद्यता तस्या नासाञ्च कर्णौ च रामोक्तो लक्ष्मणो ऽच्छिनत्
“ఈ ఇద్దరినీ కూడా నేను భక్షిస్తాను” అని చెప్పి ఆమె దాడికి సిద్ధమైంది; అప్పుడు రాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఆమె ముక్కును మరియు చెవులను కోసివేశాడు।
Verse 6
रक्तं क्षरन्ती प्रययौ खरं भ्रातरमब्रवीत् मरिष्यामि विनासाहं खर जीवामि वै तदा
రక్తం కారుతుండగా ఆమె తన సోదరుడైన ఖరుని వద్దకు వెళ్లి ఇలా అంది: 'ఖరా, నేను లేకుండా నీవు జీవిస్తావు, కానీ నేను చనిపోతాను.'
Verse 7
रामस्य भार्या सीतासौ तस्यासील्लक्ष्मणो ऽनुजः तेषाम् यद्रुधिरं सोष्णं पाययिष्यसि मां यदि
రాముని భార్య సీత, అతని తమ్ముడు లక్ష్మణుడు. వారి వేడి రక్తాన్ని నీవు నాకు త్రాగించినట్లయితే...
Verse 8
खरस्तथेति तामुक्त्वा चतुर्दशसहस्रकैः रक्षसां दूषणेनागाद् योद्धुं त्रिशिरसा सह
ఖరుడు ఆమెతో 'అలాగే జరుగుగాక' అని పలికి, దూషణుడు, త్రిశిరసుడు మరియు పద్నాలుగు వేల మంది రాక్షసులతో యుద్ధానికి బయలుదేరాడు.
Verse 9
रामं रामो ऽपि युयुधे शरैर् विव्याध राक्षसान् हस्त्यश्वरथपादातं बलं निन्ये यमक्षयं
రాముడు యుద్ధం చేసి బాణాలతో రాక్షసులను ఠుమ్మెలు చేశాడు. ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలు మరియు కాల్బలంతో కూడిన సైన్యాన్ని యమపురికి పంపాడు.
Verse 10
त्रिशीर्षाणं खरं रौद्रं युध्यन्तञ्चैव दूषणम् ययौ सूर्पणखा लङ्कां रावणाग्रे ऽपतद् भुवि
భయంకరుడైన ఖరుడు, త్రిశిరసుడు మరియు దూషణుడు యుద్ధంలో నిమగ్నమై ఉండగా చూసి, శూర్పణఖ లంకకు వెళ్లి రావణుని ముందు నేలమీద పడింది.
Verse 11
अब्रवीद्रावणं क्रुद्धा न त्वं राजा न रक्षकः खरादिहन्तू रामस्य सीतां भार्यां हरस्व च
కోపంతో ఆమె రావణునితో చెప్పింది—“నీవు రాజవు కాదు, రక్షకుడవు కాదు. ఖరాది సంహారకుడా! వెళ్లి రాముని భార్య సీతను అపహరించు.”
Verse 12
रामलक्ष्मणरक्तस्य पानाज्जीवामि नान्यथा तथेत्याह च तच् छ्रुत्वा मारीचं प्राह वै व्रज
“రామలక్ష్మణుల రక్తం త్రాగితేనే నేను జీవిస్తాను; ఇతరంగా కాదు.” అది విని అతడు “తథాస్తు” అన్నాడు; తరువాత మారీచునితో “వెళ్లు” అని చెప్పాడు.
Verse 13
स्वर्णचित्रमृगो भूत्वा रामलक्ष्मणकर्षकः हृद्रुधिरमिति ख, ग, ङ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः रक्षसां सहसा प्रायाद्योद्धुमिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः सीताग्रे तां हरिष्यामि अन्यथा मरणं तव
సువర్ణవర్ణ చిత్రమృగమై, రామలక్ష్మణులను దూరం లాక్కెళ్లేలా (అతడు నిశ్చయించాడు)—“నేను వేగంగా రాక్షసుల వైపు యుద్ధానికి వెళ్తాను. సీత ఎదుటనే ఆమెను అపహరిస్తాను; లేకపోతే నీకు మరణమే.”
Verse 14
मारीचो रावणं प्राह रामो मृत्युर्धनुर्धरः रावणादपि मर्तव्यं मर्तव्यं राघवादपि
మారీచుడు రావణునితో అన్నాడు—“ధనుర్ధరుడైన రాముడు మృత్యువే. రావణుని చేతిలోనూ మరణం కలగవచ్చు; రాఘవుని చేతిలో అయితే నిశ్చయంగా మరణమే.”
Verse 15
अवश्यं यदि मर्तव्यं वरं रामो न रावणः इति मत्वा मृगो भूत्वा सीताग्रे व्यचरन्मुहुः
“తప్పక మరణించాల్సి ఉంటే, రావణుని చేతిలో కాక రాముని చేతిలో మరణించడం శ్రేయస్కరం.” అని భావించి అతడు మృగమై సీత ఎదుట మళ్లీ మళ్లీ సంచరించాడు.
Verse 16
सीतया प्रेरितो रामः शरेणाथावधीच्च तं म्रियमाणो मृगः प्राह हा सीते लक्ष्मणेति च
సీత ప్రేరణతో రాముడు బాణంతో ఆ మృగాన్ని సంహరించాడు; మరణించుచున్న మృగము—“హా సీతే! హా లక్ష్మణా!” అని కేక వేసింది.
Verse 17
सौमित्रिः सीतयोक्तो ऽथ विरुद्धं राममागतः रावणोप्यहरत् सीतां हत्वा गृध्रं जटायुषं
ఆపై సీత మాట విని సౌమిత్రి (లక్ష్మణుడు) మనసొప్పక, వ్యతిరేక భావంతో రాముని వద్దకు తిరిగివచ్చాడు; రావణుడు గృధ్రుడు జటాయువును చంపి సీతను అపహరించాడు.
Verse 18
जटायुषा स भिन्नाङ्गो अङ्केनादाय जानकीम् गतो लङ्कामशोकाख्ये धारयामास चाब्रवीत्
జటాయువు చేత అవయవాలు చీలిన రావణుడు జానకిని ఒడిలో ఎత్తుకొని లంకకు వెళ్లి; ‘అశోక’ అనే స్థలంలో (అశోకవాటికలో) ఆమెను నిలిపి ఆమెతో పలికాడు.
Verse 19
भव भार्या ममाग्र्या त्वं राक्षस्यो रक्ष्यतामियम् रामो हत्वा तु मारीचं दृष्ट्वा लक्ष्मणमब्रवीत्
అతడు అన్నాడు—“నీవు నా ప్రధాన భార్యవు కావాలి; ఈ రాక్షసి నిన్ను కాపాడుగాక.” ఇటు మారీచుని సంహరించిన రాముడు పరిస్థితిని చూసి లక్ష్మణునితో పలికాడు.
Verse 20
मायामृगो ऽसौ सौमित्रे यथा त्वमिह चागतः तथा सीता हृता नूनं नापश्यत् स गतो ऽथ ताम्
రాముడు అన్నాడు—“హే సౌమిత్రీ! అది మాయామృగము. నీవు ఇక్కడికి వచ్చినట్లే, నిశ్చయంగా సీత అపహరించబడింది. అతడు ఆమెను చూడక, ఆపై అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోయాడు.”
Verse 21
शुशोच विललापार्तो मान्त्यक्त्वा क्व गतासि वै लक्ष्मणाश्वासितो रामो मार्गयामास जानकीम्
శోకంతో ఆర్తుడైన రాముడు విలపించాడు—“నన్ను విడిచి నీవు నిజంగా ఎక్కడికి వెళ్లావు?” తరువాత లక్ష్మణుని సాంత్వనతో రాముడు జానకిని వెదకసాగాడు।
Verse 22
दृष्ट्वा जटायुस्तं प्राह रावणो हृतवांश् च तां मृतो ऽथ संस्कृतस्तेन कबन्धञ्चावधीत्ततः शापमुक्तो ऽब्रवीद्रामं स त्वं सुग्रीवमाव्रज
అతనిని చూసి జటాయువు చెప్పాడు—రావణుడు ఆమెను అపహరించాడని. తరువాత జటాయువు మరణించగా రాముడు విధివిధానాలతో అంత్యక్రియలు చేశాడు. ఆపై రాముడు కబంధుణ్ని సంహరించాడు; శాపవిముక్తుడైన కబంధుడు రామునితో—“నీవు సుగ్రీవుని వద్దకు వెళ్లు” అని చెప్పాడు।
It serves as the causal hinge that escalates from personal transgression to political retaliation, culminating in Rāvaṇa’s decision to abduct Sītā—thereby advancing the avatāra’s larger dharmic conflict.
It presents martial action (dhanurveda and battlefield leadership), funeral duty (antyeṣṭi for Jaṭāyus), and alliance strategy (turning toward Sugrīva) as expressions of dharma under spiritual restraint and divine purpose.