Adhyaya 32

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये कुशापमार्जनं नाम एकत्रिंशो ऽध्यायः अथ द्वातिंशो ऽध्यायः संस्कारकथनं अग्निर् उवाच निर्वाणादिषु दीक्षासु चत्त्वारिंशत्तथाष्ट च संस्कारान् कारयेद्धीमान् शृणुतान्यैः सुरो भवेत्

ఇట్లు ఆదిమహాపురాణమైన ఆగ్నేయపురాణంలో ‘కుశాపమార్జనం’ అనే ముప్పై ఒకటవ అధ్యాయం ముగిసింది. ఇక ముప్పై రెండవ అధ్యాయం ‘సంస్కారకథనం’ ప్రారంభం. అగ్ని పలికెను—నిర్వాణదీక్ష మొదలైన దీక్షలలో జ్ఞానవంతుడు నలభై ఎనిమిది సంస్కారములను నిర్వహింపజేయవలెను; వినుడి, వీటివలన మనిషి దేవతాసముడగును.

Verse 2

गर्भाधानन्तु योन्यां वै ततः पुंसवनञ्चरेत् सीमन्तोन्नयनञ्चैव जातकर्म च नाम च

గర్భంలో గర్భాధాన సంస్కారాన్ని నిర్వహించి; అనంతరం పుంసవన, సీమంతోన్నయన, అలాగే జాతకర్మ మరియు నామకరణ సంస్కారాలను చేయవలెను।

Verse 3

अन्नाशनं ततश्चूडा ब्रह्मचर्यव्रतानि च चत्वारि वैष्णवी पार्थी भौतिकी श्रोत्रिकी तथा

అనంతరం అన్నాశన సంస్కారం, చూఢా (శిఖా ధారణ), మరియు బ్రహ్మచర్య వ్రతాలు విధించబడతాయి; ఇవి నాలుగు విధాలు—వైష్ణవీ, పార్థీ, భౌతికీ, అలాగే శ్రోత్రికీ।

Verse 4

गोदानं सूतकत्वञ्च पाकयज्ञाश् च सप्त ते अष्टका पार्वणश्राद्धं श्रावण्यग्रायणीति च

గోదానం, సూతక స్థితి, మరియు ఆ ఏడు పాకయజ్ఞాలు; అలాగే అష్టకా, పర్వణ శ్రాద్ధం, శ్రావణీ మరియు అగ్రాయణీ కర్మలు—ఇవీ ఇక్కడ గ్రహించవలెను।

Verse 5

चैत्री चाश्वयुजी सप्त हविर्यज्ञांश् च तान् शृणु आधानञ्चाग्निहोत्रञ्च दर्शो वै पौर्णमासकः

ఆ ఏడు హవిర్యజ్ఞాలను వినుము—చైత్రీ, ఆశ్వయుజీ; అలాగే ఆధానం (అగ్ని స్థాపన), నిత్య అగ్నిహోత్రం, దర్శ (అమావాస్య యజ్ఞం) మరియు పౌర్ణమాస (పూర్ణిమ యజ్ఞం)।

Verse 6

चातुर्मास्यं पशुबन्धः सौत्रामणिरथापरः सोमसंस्थाः सप्त शृणु अग्निष्टोमः क्रतूत्तमः

వినుము—సోమసంస్థలు ఏడు; వాటిలో చాతుర్మాస్య కర్మలు, పశుబంధ (పశు-అర్పణ) మరియు సౌత్రామణి మొదలైనవి ఉన్నాయి; వాటిలో అగ్నిష్టోమం శ్రేష్ఠ క్రతువు।

Verse 7

अत्यग्निष्टोम उक्थश् च षोडशो वाजपेयकः अतिरात्राप्तोर्यामश् च सहस्रेशाः सवा इमे

ఇవి సోమయాగాలు—అత్యగ్నిష్టోమం, ఉక్థ్యం, షోడశీ, వాజపేయం, అతిరాత్రం, ఆప్తోర్యామం, సహస్రేశం; ఇవే నిజమైన సోమకర్మలు.

Verse 8

हिरण्याङ्घ्रिर्हिरण्याक्षो हिरण्यमित्र इत्य् अतः सप्त च इति ग, ख, चिह्नितपुस्त्कद्वयपाठः हिरण्यपाणिर्हेमाक्षो हेमाङ्गो हेमसूत्रकः

‘సువర్ణపాదుడు’, ‘సువర్ణనేత్రుడు’, ‘సువర్ణమిత్రుడు’—ఇంతవరకు ఏడు (నామాలు) అని చెప్పబడింది; గ-ఖ గుర్తులున్న రెండు ప్రతుల పాఠం ఇదే. మరో పాఠంలో—‘సువర్ణహస్తుడు’, ‘సువర్ణనేత్రుడు’, ‘సువర్ణాంగుడు’, ‘సువర్ణసూత్రధారి’.

Verse 9

हिरण्यास्यो हिरण्याङ्गो हेमजिह्वो हिरण्यवान् अश्वमेधो हि सर्वेशो गुणाश्चाष्टाथ तान् शृणु

అశ్వమేధం సువర్ణముఖుడు, సువర్ణాంగుడు, సువర్ణజిహ్వుడు, సువర్ణఐశ్వర్యంతో యుక్తుడు. నిజంగా అశ్వమేధం సర్వేశుడు; ఇప్పుడు దాని ఎనిమిది గుణాలను విను.

Verse 10

दया च सर्वभूतेषु क्षान्तिश् चैव तथार्जवम् शौचं चैवमनायासो मङ्गलं चापरो गुणः

సర్వభూతాల పట్ల దయ, క్షమ, అలాగే ఆర్జవం (సరళత); శౌచం మరియు అనాయాసం (అతిశ్రమం లేకుండుట)—ఇవీ మంగళకర గుణాలు.

Verse 11

अकार्पण्यञ्चास्पृहा च मूलेन जुहुयाच्छतम् सौरशाक्तेयविष्ण्वीशदीक्षास्त्वेते समाः स्मृताः

అకార్పణ్యం (కృపణత్వం లేనితనం) మరియు అస్పృహ (లోభరాహిత్యం) పెంపొందించి, మూలమంత్రంతో వంద ఆహుతులు హోమించాలి. సౌర, శాక్త, శాక్తేయ/కౌమార, వైష్ణవ, ఈశ—ఈ దీక్షలు సంప్రదాయంగా సమానమని స్మృతులు చెబుతాయి.

Verse 12

संस्कारैः संस्कृतश् चैतैर् भुक्तिमुक्तिमवाप्नुयात् सर्वरोगाद्विनिर्मुक्तो देववद्वर्तते नरः जप्याद्धोमात्पूजनाच्च ध्यानाद्देवस्य चेष्टभाक्

ఈ సంస్కారాలచే సంస్కృతుడైన మనిషి భోగమూ మోక్షమూ రెండింటినీ పొందును. సర్వరోగముల నుండి విముక్తుడై దేవునివలె ప్రవర్తించును. దేవునికి విధించిన ఆచారాన్ని జపం, హోమం, పూజ, ధ్యానం ద్వారా ఆచరించవలెను.