Previous Verse
Next Verse

Shloka 22

श्रीकृष्ण-जन्म, वसुदेव-यमुनातरण, बालिका-उत्क्षेपः, देवी-प्रादुर्भावः

ददृशे च प्रबुद्धा सा यशोदा जातम् आत्मजम् नीलोत्पलदलश्यामं ततो ऽत्यर्थं मुदं ययौ

dadṛśe ca prabuddhā sā yaśodā jātam ātmajam nīlotpaladalaśyāmaṃ tato 'tyarthaṃ mudaṃ yayau

யசோதா விழித்தெழுந்தபோது, நீலத் தாமரையின் இதழ்களைப் போல கருநிறமுடைய தன் புதிதாகப் பிறந்த குழந்தையைப் பார்த்தாள்; அந்தக் காட்சியால் அவள் பேரானந்தத்தில் மூழ்கினாள்।

ददृशेsaw
ददृशे:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्; आत्मनेपदम्
and
:
Sambandha/Conjunction (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
प्रबुद्धाawakened
प्रबुद्धा:
Karta (Subject-complement/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र-√बुध् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त); स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; agrees with सा/यशोदा
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; nominative
यशोदाYaśodā
यशोदा:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootयशोदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; nominative (apposition to सा)
जातम्born
जातम्:
Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Root√जन् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; agrees with आत्मजम्
आत्मजम्her own son
आत्मजम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक) + ज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; समासः—तत्पुरुष (आत्मनः जः = own son)
नीलोत्पलदलश्यामम्dark like a blue-lotus petal
नीलोत्पलदलश्यामम्:
Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootनील (प्रातिपदिक) + उत्पल (प्रातिपदिक) + दल (प्रातिपदिक) + श्याम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; कर्मधारय-प्रधान बहुपदसमासः—नीलोत्पलदलवत् श्यामः; agrees with आत्मजम्
ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
अत्यर्थम्exceedingly
अत्यर्थम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअत्यर्थम् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (intensifier adverb)
मुदम्joy
मुदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमुद्/मुदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; accusative
ययौwent/attained
ययौ:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√या (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्; परस्मैपदम्

Sage Parāśara (narrating to Maitreya)

Y
Yaśodā
K
Krishna (as the newborn child)
N
Nanda (implied household context)

FAQs

It marks the child as divinely auspicious and visually identifies him with Hari’s transcendent form, using poetic imagery that signals sacred beauty rather than ordinary complexion.

By focusing on her immediate, overflowing maternal joy on seeing the child, the text frames bhakti as intimate love—where the Supreme is approached through tender relationship.

The verse shows Vishnu’s avatāra-līlā: the Supreme Lord appears within ordinary family life, concealing cosmic sovereignty behind accessible, love-inviting human presence.