Adhyaya 74: Measures of the Earth and the Cosmos: The Expansion of the Universe and the Division of Continents and Regions
Bhūpramāṇa–Brahmāṇḍavistara–Dvīpavarṣa-vibhāgaḥ
Ancient-Geography (Purāṇic Cosmography) & Genealogy
இந்த अध्यாயத்தில் வராஹ உபதேசச் சூழலில் முனிவர்கள் நித்திய ருத்ரன் (சம்பு) அவர்களிடம் பூமி மற்றும் பிரபஞ்சத்தின் அளவுகள் குறித்து கேட்கிறார்கள்—பூமியின் அளவு-வடிவு, மலை-கடல்-நதி பரப்பு, மேலும் பிரம்மாண்ட விரிவு. ருத்ரன் இவ்வகை உலகவியல் பல புராணங்களில் விரிவாக கூறப்பட்டதாகச் சொல்லி, சுருக்கமாக சிருஷ்டி-வரிசையை விளக்குகிறார்—நாராயணனிடமிருந்து நீரின் தோற்றம், நாபி-தாமரையிலிருந்து பிரம்மாவின் உதயம், பின்னர் ஸ்வாயம்புவ மனுவின் மன்வந்தரச் சுழற்சி. பிரியவ்ரத வம்சத்தார் மூலம் குடியிருப்புக்குரிய நிலப்பரப்பு விரிவடைதல், ஏழு தீவுகள் மற்றும் அவற்றின் அரசர்கள்/பிரதேசங்கள், ஜம்பூத்வீபத்தின் ஒன்பது வர்ஷங்கள் மற்றும் மலைத்தொடர்கள் விவரிக்கப்படுகின்றன. இறுதியில் பரத வம்சாவளி கூறப்பட்டு, மனித அரசியல்-குடியேற்றம் சுழற்சி தெய்வ நிர்வாகத்தின் அங்கமாக நிறுவப்படுகிறது।
Primary Speakers
Key Concepts
Shlokas in Adhyaya 74
Verse 1
श्रीवराह उवाच । पुनस्ते ऋषयः सर्वे तं पप्रच्छुः सनातनम् । रुद्रं पुराणपुरुषं शाश्वतं ध्रुवमव्ययम् । विश्वरूपमजं शम्भुं त्रिनेत्रं शूलपाणिनम् ॥ ७४.१ ॥
ஸ்ரீவராஹன் கூறினான்—மீண்டும் அந்த எல்லா ரிஷிகளும் அந்த சனாதனனை வினவினர்—ருத்ரனை; ஆதிபுருஷன், நித்தியன், நிலையானவன், அழியாதவன்; உலகுருவன், பிறவியற்றவன், சம்பு, மும்முகன், திரிசூலதாரி.
Verse 2
ऋषय ऊचुः । त्वं परः सर्वदेवानामस्माकं च सुरेश्वर । पृच्छाम तेन त्वां प्रश्नमेकं तद् वक्तुमर्हसि ॥ ७४.२ ॥
ரிஷிகள் கூறினர்—நீங்கள் எல்லாத் தேவர்களிலும் பரமன்; எங்களுக்கும் தேவேந்திரன். ஆகவே உம்மிடம் ஒரு கேள்வி கேட்கிறோம்; அதை விளக்கத் தகுதியுடையவர் நீரே.
Verse 3
भूमिप्रमाणसंस्थानं पर्वतानां च विस्तारम् । समुद्राणां नदीणां च ब्रह्माण्डस्य च विस्तारम् । अस्माकं ब्रूहि कृपया देवदेव उमापते ॥ ७४.३ ॥
தேவர்களின் தேவனே, உமாபதியே! கருணையுடன் எங்களுக்கு பூமியின் அளவும் அமைப்பும், மலைகளின் விரிவும், கடல்களும் நதிகளும் கொண்ட பரப்பும், மேலும் பிரம்மாண்டத்தின் விரிவும் கூறுவீராக.
Verse 4
रुद्र उवाच । सर्वेष्वेव पुराणेषु भूर्लोकः परिकीर्त्यते । ब्रह्मविष्णुभवादीनां वायव्ये च सविस्तरम् ॥ ७४.४ ॥
ருத்ரன் கூறினார்—எல்லாப் புராணங்களிலும் பூலோகம் வர்ணிக்கப்படுகிறது; வாயவீய புராணத்தில் பிரம்மா, விஷ்ணு, பவ (சிவன்) முதலியோரின் வரலாறு விரிவாக எடுத்துரைக்கப்படுகிறது।
Verse 5
इदानीं च प्रवक्ष्यामि समासाद् वः क्षमान्तरम् । तन्निबोधत धर्मज्ञा गदतो मम सत्तमाः ॥ ७४.५ ॥
இப்போது நான் உங்களுக்கு சுருக்கமாக அந்த இடைநேரம் (க்ஷமாந்தரம்) பற்றி உரைப்பேன். தர்மத்தை அறிந்தவர்களே, நற்குணமுடையவர்களே, நான் கூறுவதை நன்கு உணருங்கள்।
Verse 6
योऽसौ सकलविद्यावबोधितपरमात्मरूपी विगतकल्मषः परमाणुरचिन्त्यात्मा नारायणः सकललोकालोकव्यापी पीताम्बरोरुवक्षः क्षितिधरो गुणतो मुख्यतस्तु—अणुमहद्दीर्घह्रस्वमकृशमलोहितमित्येवमाद्युपलक्षित—विज्ञानमात्ररूपम्। स भगवांस्त्रिप्रकारः सत्त्व-रजस्तमोद्रिक्तः सलिलं ससर्ज। तच्च सृष्ट्वा—नादिपुरुषः परमेश्वरो नारायणः सकलजगन्मयः सर्वमयो देवमयो यज्ञमय आपोमय आपोमूर्तिर्योगनिद्रया सुप्तस्य तस्य नाभौ सदब्जं निःससार। तस्मिन्सकलवेदनिधिरचिन्त्यात्मा परमेश्वरो ब्रह्मा प्रजापतिरभवत् स च सनकसनन्दनसनत्कुमारादीन् ज्ञानधर्मिणः पूर्वमुत्पाद्य पश्चान्मनुं स्वायम्भुवं मरीच्यादीन् दक्षान्तान् ससर्ज। यः स्वायम्भुवो मनुर्भगवता सृष्टस्तस्मादारभ्य भुवनस्यातिविस्तरो वर्ण्यते। तस्य च मनोर्द्वौ पुत्रौ बभूवतुः प्रियव्रतोत्तानपादौ। प्रियव्रतस्य दश पुत्रा बभूवुः—आग्नीघ्रोऽग्निबाहुर्मेधो मेधातिथिर्ध्रुवो ज्योतिष्मान् द्युतिमान् हव्यवपुष्मत्सवनान्ताः। स च प्रियव्रतः सप्तद्वीपेषु सप्त पुत्रान् स्थापयामास। तत्र चाग्नीध्रं जम्बूद्वीपेश्वरं चक्रे—शाकद्वीपेश्वरं मेधातिथिं कुशे ज्योतिष्मन्तं क्रौञ्चे द्युतिमन्तं शाल्मले वपुष्मन्तं गोमेदस्येश्वरं हव्यं पुष्कराधिपतिं सवनमिति। पुष्करेशस्यापि सवनस्य द्वौ पुत्रौ महावीतधातकी भवेताम्। तयोर् देशौ गोमेदश्च नाम्ना व्यवस्थितौ। धातकेर्धातकीखण्डं कुमुदस्य च कौमुदम्। शाल्मलाधिपतेरपि वपुष्मन्तस्य त्रयः पुत्राः सकुशवैद्युतजीमूतनामानः। सकुशस्य सकुशनामा देशः वैद्युतस्य वैद्युतः जीमूतस्य जीमूत इति—एते शाल्मलेर्देशाः। तथा च द्युतिमतः सप्त पुत्रकाः—कुशलो मनुगोष्ठौष्णः पीवरो द्याण्डकारकमुनिदुन्दुभिश्चेति। तन्नाम्ना क्रौञ्चे सप्त महादेशनामानि। कुशद्वीपेश्वरस्यापि ज्योतिष्मतः सप्तैव पुत्रास्तद्यथा—उद्भिदो वेणुमांश्चैव रथोपलम्बनो धृतिः प्रभाकरः कपिल इति। तन्नामान्येव वर्षाणि द्रष्टव्यानि। शाकाधिपस्यापि सप्त पुत्रा मेधातिथेस्तद्यथा—शान्तभयशिशिरसुखोदयम् नन्दशिवक्षेमकध्रुवा इति। एते सप्त पुत्राः—एतन्नामान्येव वर्षाणि। अथ जम्बूद्वीपेश्वरस्यापि आग्नीध्रस्य नव पुत्रा बभूवुः—तद्यथा नाभिः किम्पुरुषो हरिवर्ष इलावृतो रम्यको हिरण्मयः कुरुर्भद्राश्वः केतुमालश्चेति। एतन्नामान्येव वर्षाणि। नाभेर् हिमवन्तं हेमकूटं किम्पुरुषं नैषधं हरिवर्षं मेरुमध्यं इलावृत्तं नीलं रम्यकं श्वेतं हिरण्मयम् उत्तरं च शृङ्गवतं कुरवो माल्यवन्तं भद्राश्वं गन्धमादनं केतुमालमिति। एवं स्वायम्भुवेऽन्तरे भुवनप्रतिष्ठा। कल्पे कल्पे चैवमेव सप्त सप्त पार्थिवैः क्रियते भूमेः पालनं व्यवस्था च। एष स्वभावः कल्पस्य सदा भवतीति। अत्र नाभेः सर्गं कथयामि। नाभिर्मेरुदेव्यां पुत्रमजनयद् ऋषभनामानं तस्य भरतो जज्ञे पुत्रश्च तावदग्रजः। तस्य भरतस्य पिता ऋषभो हिमाद्रेर् दक्षिणं वर्षमदाद् भारतं नाम। भरतस्यापि पुत्रः सुमतिर् नाम। तस्य राज्यं दत्त्वा भरतोऽपि वनं ययौ। सुमतेस्तेजस्तत्पुत्रः सत्सुर् नाम। तस्यापीन्द्रद्युम्नो नाम। तस्यापि परमेष्ठी तस्यापि प्रतिहर्ता तस्य निखातो निखातस्य उन्नेता उन्नेतुरप्यभावस्तस्योद्गाता तस्य प्रस्तोता प्रस्तोतुश्च विभुः विभोः पृथुः पृथोरनन्तः अनन्तस्यापि गयः गयस्य नयस्तस्य विराटः। तस्यापि महावीर्यस्ततः सुधीमान् धीमतो महान् महतो भौमनो भौमनस्य त्वष्टा त्वष्टुर्विरजाः। तस्य राजो राजस्य शतजित्। तस्य पुत्रशतं जज्ञे तेनैमा वर्धिताः प्रजाः। तैरिदं भारतं वर्षं सप्तद्वीपं समाङ्कितम्॥ ७४.६ ॥
அந்த நாராயணன்—அனைத்து வித்யைகளின் உணர்வால் அறியப்படும் பரமாத்ம-சொரூபன், மாசற்றவன், அணுவினும் நுண்ணியவன், சிந்திக்க இயலாத தத்துவம் உடையவன்—லோகமும் அலோகமும் அனைத்திலும் வியாபித்தவன்; பீதாம்பரம் தரித்தவன், விரிந்த மார்புடையவன், பூமியைத் தாங்குபவன், தூய அறிவு-மாத்திரை சொரூபன். அந்தத் திரிகுணமய பகவான் (சத்த்வ-ரஜஸ்-தமஸ் மேலோங்கி) நீரைப் படைத்தான். யோகநித்திரையில் துயில்கின்ற அவன் நாபியிலிருந்து சத்தியத் தாமரை வெளிப்பட்டது; அதில் எல்லா வேதங்களின் நிதியான பிரஜாபதி பிரம்மா தோன்றினார். பிரம்மா முதலில் சனகாதி ஞானதர்மிகள் ஆகிய ரிஷிகளை, பின்னர் ஸ்வாயம்புவ மனுவையும் மரீசி முதலியவர்களைத் தக்ஷன் வரை படைத்தார். ஸ்வாயம்புவ மனுவிலிருந்து உலக விரிவு கூறப்படுகிறது—மனுவுக்கு பிரியவ்ரதன், உத்தானபாதன் என இரு புதல்வர்கள்; பிரியவ்ரதனுக்கு பத்து புதல்வர்கள், மேலும் ஏழு தீவுகளுக்கு ஏழு புதல்வர்களை அரசர்களாக நிறுவினார்—ஜம்பூத்வீபத்திற்கு ஆக்நீத்ரன், ஷாகத்திற்கு மேதாதிதி, குஷத்திற்கு ஜ்யோதிஷ்மான், க்ரௌஞ்சத்திற்கு த்யுதிமான், ஷால்மலத்திற்கு வபுஷ்மான், கோமேதத்திற்கு ஹவ்யன், புஷ்கரத்திற்கு சவனன். அவர்களின் வம்சத்தின்படி நாடுகள்/வர்ஷங்களின் பெயர்களும் பிரிவுகளும் நிலைபெற்றன; ஜம்பூத்வீபாதிபதி ஆக்நீத்ரனுக்கு நாபி முதலிய ஒன்பது புதல்வர்கள், அவர்களது பெயர்களே வர்ஷப் பெயர்கள். இவ்வாறு ஸ்வாயம்புவ மன்வந்தரத்தில் உலக ஒழுங்கு நிறுவப்பட்டது; ஒவ்வொரு கல்பத்திலும் ஏழு-ஏழு அரசர்கள் பூமியின் பரிபாலனமும் நிர்வாக ஒழுங்கும் செய்கின்றனர்—இதுவே கல்பத்தின் இயல்பு. பின்னர் நாபியின் வம்சம்—நாபி மேருதேவியால் ரிஷபனைப் பெற்றான்; ரிஷபனின் புதல்வன் பரதன், அவன் பெயரால் இமயத்தின் தெற்குப் பகுதி ‘பாரதம்’ எனப்பட்டது. பரதனுக்கு சுமதி; அதன் பின் அரச பரம்பரை ஷதஜித் வரை; ஷதஜித்தின் நூறு புதல்வர்களால் மக்கள் பெருகி, பாரதவர்ஷமும் சப்தத்வீபங்களும் ஒழுங்குபடுத்தப்பட்டன।
Verse 7
तेषां वंशप्रसूत्याऽऽ तु भुक्तेयं भारती प्रजा । कृतत्रेतादियुक्त्या तु युगाख्या ह्येकसप्ततिः ॥ ७४.७ ॥
அவர்களின் வம்சப் பெருக்கினால் இந்த பாரதீ மக்கள் வாழ்வும் பரிபாலனமும் பெற்றனர். க்ருத, த்ரேதா முதலிய யுக ஒழுங்கின்படி யுகங்களின் கணக்கு/பெயர் ‘எழுபத்தொன்று’ எனக் கூறப்படுகிறது।
Verse 8
भुवनस्य प्रसङ्गेन मन्वन्तरमिदं शुभम् । स्वायम्भुवं च कथितं मनोर्द्वीपान्निबोधत ॥ ७४.८ ॥
உலகங்களின் தொடர்பில் இந்த மங்களகரமான ஸ்வாயம்புவ மன்வந்தரம் விளக்கப்பட்டது. இப்போது மனுவின் தீவுகள் (த்வீபங்கள்) பற்றி அறிந்துகொள்ளுங்கள்।
Frequently Asked Questions
The chapter primarily frames knowledge of Earth and cosmos as a component of dharma-informed governance: territorial order, human settlement, and rulership are presented as embedded in cyclical cosmic administration (kalpa and manvantara), implying that maintaining stability on Earth is part of a larger regulative order described through cosmography and genealogy.
No specific tithi, nakṣatra, lunar-month, or seasonal ritual timing is prescribed here. The principal chronological markers are macro-cosmic: kalpa cycles and the Svāyambhuva Manvantara, used to contextualize recurring patterns of Earth’s administration and division.
Environmental balance appears indirectly through the text’s model of Earth as a regulated system: dvīpas/varṣas, mountain ranges, and the distribution of realms are portrayed as stable structures repeatedly instituted across kalpas. This cosmographic ordering can be read as an early framework for ‘terrestrial balance,’ where stewardship is expressed as maintaining the integrity of established land divisions and governance norms rather than through explicit conservation rules.
The narrative references Nārāyaṇa, Brahmā (as Prajāpati), the jñāna-oriented figures Sanaka, Sanandana, Sanatkumāra, Svāyambhuva Manu, Marīci and other progenitors up to Dakṣa, Priyavrata and his sons (including Agnīdhra), and the Jambūdvīpa line Nābhi → Ṛṣabha → Bharata, followed by an extended royal genealogy culminating in Śatajit and his hundred sons, presented as expanding and stabilizing Bhārata-varṣa.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.