Adhyaya 57: The Observance for Attaining Radiance: The Soma Kānti-Vrata
Kāntivrata-vidhiḥ (Somakānti-prāpti-vrata)
Ritual-Manual (Vrata-vidhi) with Purāṇic Etiology
வராஹ–பிருதிவி உபதேசச் சூழலில் இவ்வத்யாயத்தில் அகஸ்திய முனிவர் அரசனுக்கு ‘காந்திவ்ரத’ விதியை உரைக்கிறார். தக்ஷ சாபத்தால் யக்ஷ்மா நோயுற்ற சோமன் எவ்வாறு மீண்டும் காந்தி/ஆரோக்கியம் பெற்றானோ, அதுபோல் உடல் நலம், அழகு, ஒளி தரும் விரதமாக இது கூறப்படுகிறது. கார்த்திக சுக்ல த்விதீயையில் நக்த உபவாசம் கொண்டு பாலகேசவனை வழிபட வேண்டும்—பாதங்களை பலதேவனுக்கு, சிரத்தை கேசவனுக்கு என வேறுபட்ட காணிக்கைகளுடன் அர்ப்பணிக்க வேண்டும். சோமனுக்கு குறிப்பிட்ட மந்திரத்துடன் அர்க்யம் அளித்து, பின்னர் பருவ நால்வகைப் பிரிவுகளின்படி (பால்குணாதி, ஆஷாடாதி) கட்டுப்பட்ட உணவு மற்றும் ஹோமச் சுழற்சி நடைபெறும்—பாயசம், சாலி, யவம், எள்ளு ஆகியவற்றால். ஒரு ஆண்டு முடிவில் வெள்ளி சந்திரப் பிரதிமை மற்றும் பிராமண தானம் செய்து விரதம் நிறைவு பெறுகிறது; பருவ ஒழுங்கு மூலம் பூமியின் இயற்கை லயத்தையும் ஒழுங்கையும் மதிக்கும் நெறி வெளிப்படுகிறது।
Primary Speakers
Key Concepts
Shlokas in Adhyaya 57
Verse 1
अगस्त्य उवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि कान्तिव्रतम् अनुत्तमम् । यत्कृत्वा तु पुरा सोमः कान्तिमान् अभवत् पुनः ॥ ५७.१ ॥
அகஸ்தியர் கூறினார்—இனி நான் ஒப்பற்ற ‘காந்தி-விரதம்’ பற்றி விளக்குகிறேன்; இதை முன்காலத்தில் செய்ததால் சோமன் (சந்திரன்) மீண்டும் ஒளிமிக்கவனானான்।
Verse 2
यक्ष्मणा दक्षशापेन पुराक्रान्तो निशाकरः । एतच्चीर्त्वा व्रतं सद्यः कान्तिमानभवत् किल ॥ ५७.२ ॥
தக்ஷனின் சாபத்தால் யக்ஷ்மா (க்ஷய நோய்) பிடித்து முன்பு துன்புற்ற நிசாகரன் (சந்திரன்) இந்த விரதத்தை அனுஷ்டித்ததால்—என்று சொல்லப்படுகிறது—உடனே ஒளியை மீட்டான்।
Verse 3
द्वितीयायां तु राजेन्द्र कार्त्तिकस्य सिते दिने । नक्तं कुर्वीत यत्नेन अर्चयन् बलकेशवम् ॥ ५७.३ ॥
அரசேந்திரா! கார்த்திக மாத சுக்லபட்சத்தின் த்விதீயை நாளில், பலகேசவனை அர்ச்சித்து, முயற்சியுடன் ‘நக்த’ (இரவு உணவு-நியமம்) அனுஷ்டிக்க வேண்டும்।
Verse 4
बलदेवाय पादौ तु केशवाय शिरोऽर्चयेत् । एवमभ्यर्च्य मेधावी वैष्णवं रूपमुत्तमम् ॥ ५७.४ ॥
பலதேவரின் திருவடிகளையும், கேசவரின் திருத்தலையையும் வழிபட வேண்டும். இவ்வாறு முறையாக அர்ச்சித்து, மேதாவி பரம வைஷ்ணவ உத்தம ரூபத்தை வணங்குகிறான்।
Verse 5
परस्वरूपं सोमाख्यं द्विकलं तद्दिने हि यत् । तस्यार्घं दापयेद्धीमान् मन्त्रेण परमेष्ठिनः ॥ ५७.५ ॥
அந்நாளில் ‘பரஸ்வரூபம்’ என்றும் ‘சோமம்’ என்றும் அழைக்கப்படும், இருகலை (இரண்டு பகுதிகள்) உடைய அதற்காக, ஞானி பரமேஷ்டியின் மந்திரத்தால் அர்க்யம் செலுத்தச் செய்ய வேண்டும்।
Verse 6
नमोऽस्त्वमृतरूपाय सर्वौषधिनृपाय च । यज्ञलोकाधिपतये सोमाय परमात्मने ॥ ५७.६ ॥
அமிர்த ரூபனே, எல்லா மூலிகைகளின் அரசனே, யஜ்ஞலோகத்தின் அதிபதியே—பரமாத்மா சோமனுக்கு நமஸ்காரம்।
Verse 7
अनेनैव च मार्गेण दत्त्वार्घ्यं परमेष्ठिनः । रात्रौ सविप्रो भुञ्जीत यवान्नं सघृतं नरः ॥ ५७.७ ॥
இதே முறையில் பரமேஷ்டிக்கு அர்க்யம் அளித்து, இரவில் மனிதன் பிராமணருடன் சேர்ந்து நெய் கலந்த யவ அன்னத்தை உண்ண வேண்டும்।
Verse 8
फाल्गुनादिचतुष्के तु पायसं भोजयेच्छुचिः । शालिहोमं तु कुर्वीत कार्त्तिके तु यवैस्तथा ॥ ५७.८ ॥
பால்குணம் தொடங்கும் நான்கு மாதங்களில் தூயவன் பாயசம் (பால் அன்னம்) உணவாக அளிக்க வேண்டும். சாலி அரிசியால் ஹோமம் செய்ய வேண்டும்; அதுபோல கார்த்திகையில் யவத்தால் (ஹோமம் செய்ய வேண்டும்)।
Verse 9
आषाढादिचतुष्के तु तिलहोमं तु कारयेत् । तद्वत् तिलान्नं भुञ्जीत एष एव विधिक्रमः ॥ ५७.९ ॥
ஆஷாடம் தொடங்கும் நான்கு மாதங்களில் எள்ளு ஹோமம் செய்யச் செய்ய வேண்டும்; அதுபோல எள்ளால் தயாரித்த அன்னமும் உண்ண வேண்டும்—இதுவே விதிமுறை.
Verse 10
ततः संवत्सरे पूर्णे शशिनं कृतराजतं । सितवस्त्रयुगच्छन्नं सितपुष्पानुलेपनम् । एवमेव द्विजं पूज्य ततस्तं प्रतिपादयेत् ॥ ५७.१० ॥
பின் ஒரு ஆண்டு நிறைவுற்றபோது வெள்ளியால் செய்யப்பட்ட சந்திரப் பிரதிமையை அமைத்து, இரண்டு வெண்மையான ஆடைகளால் மூடி, வெள்ளைப் பூக்களால் அலங்கரித்து (அனுலேபனம் செய்து) வைக்க வேண்டும். அதே முறையில் ஒரு பிராமணனைப் பூஜித்து, பின்னர் அந்தப் பிரதிமையை அவருக்கு அளிக்க வேண்டும்.
Verse 11
कान्तिमानपि लोकेऽस्मिन् सर्वज्ञः प्रियदर्शनः । त्वत्प्रसादात् सोमरूपिन् नारायण नमोऽस्तु ते ॥ ५७.११ ॥
உமது அருளால் இவ்வுலகில் மனிதன் ஒளிமிக்கவனாகவும், அனைத்தறிவுடையவனாகவும், பார்ப்போர்க்கு இனியவனாகவும் ஆகிறான். சோமரூப நாராயணா, உமக்கு நமஸ்காரம்.
Verse 12
अनेन किल मन्त्रेण दत्त्वा विप्राय वाग्यतः । दत्तमात्रे ततस्तस्मिन् कान्तिमान् जायते नरः ॥ ५७.१२ ॥
இதே மந்திரத்தால் வாக்கு கட்டுப்பாட்டுடன் பிராமணனுக்கு தானம் அளித்தால், தானம் செய்த உடனே அந்த மனிதன் ஒளிமிக்கவனாக ஆகிறான்.
Verse 13
आत्रेयेणापि सोमेन कृतमेतत् पुरा नृप । तस्य व्रतान्ते सन्तुष्टः स्वयमेव जनार्दनः । यक्ष्माणमपनीयाशु अमृताख्यां कलां ददौ ॥ ५७.१३ ॥
அரசே, முன்னொரு காலத்தில் அத்ரி வம்சத்துச் சோமனும் இவ்விரதத்தைச் செய்தான். அவன் விரதம் முடிவுற்றபோது திருப்தியடைந்த ஜனார்தனன் தானே விரைவில் யக்ஷ்மா நோயை நீக்கி, ‘அம்ருத’ எனப்படும் ஒரு கலையை அருளினான்.
Verse 14
तां कलां सोमराजोऽसौ तपसा लब्धवानिति । सोमत्वं चागमत सोऽस्य ओषधीनां पतिर् बभौ ॥ ५७.१४ ॥
அந்த சோமராஜன் தவத்தால் அந்தக் கலையைப் பெற்றான் என்று கூறப்படுகிறது; சோமத்துவம் அடைந்து அவன் மூலிகைகளின் அதிபதியானான்।
Verse 15
द्वितीयामश्विनौ सोमभुजौ कीर्त्येते तद्दिने नृप । तौ शेषविष्णू विख्यातौ मुख्यपक्षौ न संशयः ॥ ५७.१५ ॥
அரசே, இரண்டாம் திதியில் அச்வினிகள் சோமம் அருந்துவோர் எனப் போற்றப்படுகின்றனர்; அவர்கள் சேஷன், விஷ்ணு எனப் புகழ்பெற்றோர்—முக்கியப் பக்கங்கள், ஐயமில்லை।
Verse 16
न विष्णोर्व्यतिरिक्तं स्याद् दैवतं नृपसत्तम । नामभेदेन सर्वत्र संस्थितः परमेश्वरः ॥ ५७.१६ ॥
அரசர்களில் சிறந்தவரே, விஷ்ணுவைத் தவிர வேறு தெய்வம் இல்லை; பெயர்வேறுபாடுகளால் அந்த பரமேச்வரன் எங்கும் நிலைபெற்றுள்ளார்।
Frequently Asked Questions
The text frames well-being and social order through disciplined observance aligned with calendrical and seasonal rhythms: regulated fasting, worship, offerings, and charitable gifting are presented as a structured means to restore “kānti,” linking personal health and social duty to cyclical terrestrial time.
The vrata begins on Kārttika śukla-dvitīyā (the bright fortnight’s second lunar day in Kārttika), includes a nightly observance (nakta), and runs for a full saṃvatsara (year). It specifies seasonal quartets: phālgunādi-catuṣka with payasa feeding and śāli-homa, Kārttika with yava offerings, and āṣāḍhādi-catuṣka with tila-homa and tila-based food.
While not explicitly ecological in modern terms, the chapter encodes an ethic of terrestrial balance by emphasizing seasonal regularity (grain/seed offerings tied to time), Soma’s identity as oṣadhīnāṃ pati (lord of medicinal plants), and the idea that health and vitality are sustained through harmonizing human practice with annual and lunar cycles.
The narrative references Agastya (as transmitter of the vrata), Soma (as exemplar), Dakṣa (as the source of the curse), Janārdana/Nārāyaṇa/Viṣṇu (as the divine agent removing yakṣmā), and the Aśvinau (named in connection with dvitīyā). A royal addressee (“rājendra,” “nṛpa”) is also invoked as the audience for the instruction.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.