Adhyaya 52: The Genealogy of Trivarṇa, Manohvā, and the Akṣa Lineage, with the Construction of the Nine-Gated City
Trivarṇa–Manohvā–Akṣa-vaṃśaḥ (Nava-dvāra-pura-nirmāṇaṃ ca)
Mythic-Anthropology and Cosmological Allegory (Body–City symbolism; Kingship and Ritual Order)
வராஹ–பிருதிவி உரையாடலில் அகஸ்தியர், முன்பு ஒழுங்கற்றிருந்த சமூக வெளியில் அரச அதிகாரம் எவ்வாறு ஒழுங்கை நிறுவியது என்பதை எடுத்துக்காட்டும் வம்சக் கதையைச் சொல்கிறார். அரசனின் ச்ரவணத்திலிருந்து திரிவர்ணன் தோன்றுகிறான்; பின்னர் ‘அவபோத-ஸ்வரூபிணி’ எனும் விழிப்புணர்வு-வடிவ மகள், அதன் பின் மனோஹ்வா என்ற மகன். மனோஹ்வாவின் வம்சத்தில் ஐந்து ‘போகிகள்’ பிறக்கின்றனர்; அவர்களின் மகன்கள் கூட்டாக ‘அக்ஷ’ என அழைக்கப்படுகின்றனர். இவர்கள் முன்பு தஸ்யுக்கள்; ஆனால் அரச ஆணையால் அடக்கப்பட்டு, ஒன்றிணைந்து ஒரு புனித வாசஸ்தலத்தை அமைத்தனர்—ஒரே தூணுடன், நான்கு சந்திப்புகளுடன், ஒன்பது வாயில்கள் கொண்ட நகரம்; பல நதிகளும் நீரமைப்புகளும் சூழ்ந்தது. நகரில் நுழைந்ததும் அவர்கள் ஒருமைப்பாடு பெறுகின்றனர்; உடலுடன் தோன்றும் அரசன் பசுபாலன் வைதிக வாக்கை நினைத்து விரதங்கள், கட்டுப்பாடுகள், சடங்குகளை நிறுவுகிறான். யோகநித்திரையும் யாககாரியப் பற்றும் மூலம் நான்கு முகம், நான்கு கை கொண்ட, நான்கு வேதங்களுடன் தொடர்புடைய ஒரு உருவத்தைப் படைக்கிறான்; பின்னர் பல்வேறு வாழிடங்களில் உள்ள விலங்குகளும் அரசாட்சிக்குள் வருகின்றன.
Primary Speakers
Key Concepts
Shlokas in Adhyaya 52
Verse 1
अगस्त्य उवाच । स त्रिवर्णो नृपोत्सृष्टः स्वतन्त्रत्वाच्च पार्थिव । अहं नामानमसृजत् पुत्रं पुत्रस्त्रिवर्णकम् ॥ ५२.१ ॥
அகஸ்தியர் கூறினார்—ஓ அரசே! அரசனால் விடுவிக்கப்பட்ட அந்தத் திரிவர்ணன் சுயாதீனனானான். பின்னர் நான் ‘நாமான’ எனும் மகனைப் பெற்றேன்; அவன் மகன் திரிவர்ணகன் என அழைக்கப்பட்டான்.
Verse 2
तस्यापि चाभवत् कन्या अवबोधस्वरूपिणी । सा तु विज्ञानदं पुत्रं मनोह्वं विससर्ज ॥ ५२.२ ॥
அவனுக்கும் ஒரு மகள் பிறந்தாள்; அவளின் இயல்பே அவபோதம் (விழிப்புணர்வு). அவள் பின்னர் ‘விஞ்ஞானத’ எனும் மகனைப் பெற்றாள்; அவன் பெயர் மனோஹ்வ.
Verse 3
तस्यापि सर्वरूपाः स्युः स्तनयाः पञ्चभोगिनः । यथासंख्येन पुत्रास्तु तेषामक्षाभिधानकाः ॥ ५२.३ ॥
அவனுக்கும் எல்லா வடிவங்களிலும் தோன்றிய ஐந்து மகன்கள் இருந்தனர்; அவர்கள் ‘பஞ்சபோகி’ என அழைக்கப்பட்டனர். வரிசைப்படி அவர்களின் மகன்கள் ‘அக்ஷ’ என்ற பெயரால் குறிப்பிடப்பட்டனர்.
Verse 4
एते पूर्वं दस्यवः स्युस्ततो राज्ञा वशीकृताः । अमूर्ता इव ते सर्वे चक्रुरायतनं शुभम् ॥ ५२.४ ॥
இவர்கள் முன்பு தஸ்யுக்கள்; பின்னர் அரசனால் கட்டுப்படுத்தப்பட்டனர். அதன் பின் அவர்கள் அனைவரும் உடலற்றவர்கள்போல் ஒரு மங்களமான ஆயதனம் (புனிதத் தலம்) அமைத்தனர்.
Verse 5
नवद्बारं पुरं तस्य त्वेकस्तम्भं चतुष्पथम् । नदीसहस्रसङ्कीर्णं जलक्रीत्या समास्थितम् ॥ ५२.५ ॥
அவனுடைய நகரம் ஒன்பது வாயில்களைக் கொண்டது; அதில் ஒரு தூண் மற்றும் நான்கு வழிச் சந்திப்பு (சதுஷ்பதம்) இருந்தது. ஆயிரம் நதிகளால் பின்னப்பட்டு, நீர்விளையாட்டிற்கான தலமாக நிறுவப்பட்டது.
Verse 6
तत्पुरं ते प्रविविशुरेकीभूतास्ततो नव । पुरुषो मूर्त्तिमान् राजा पशुपालोऽभवत् क्षणात् ॥ ५२.६ ॥
அப்போது அந்த ஒன்பது பேர் ஒன்றாய் இணைந்து அந்த நகரத்தில் நுழைந்தனர்; கணநேரத்தில் அரசன் உடலுடைய மனிதனாகி பசுபாலன் (மாட்டுக் காவலன்) ஆனான்.
Verse 7
ततस्तत्पुरसंस्थस्तु पशुपालो महान्नृपः । संसूच्य वाचकाञ्छब्दान् वेदान् सस्मार तत्पुरे ॥ ५२.७ ॥
பின்னர் அந்த நகரத்தில் தங்கி, மகாராஜா பசுபாலனாக இருந்து, குறியீட்டு சொற்களைச் சுட்டிக்காட்டி, அங்கேயே வேதங்களை நினைவு கூர்ந்தான்.
Verse 8
आत्मस्वरूपिणो नित्यास्तदुक्तानि व्रतानि च । नियमाञ् क्रतवश्चैव सर्वान् राजा चकार ह ॥ ५२.८ ॥
தம் சொரூபத்தில் எப்போதும் நிலைத்தவர்களுக்காக உரைக்கப்பட்ட விரதங்களும் நியமங்களும்—அனைத்து விதிகளும் கிரதுக்களும் (யாகங்கள்) அரசனால் மேற்கொள்ளப்பட்டன.
Verse 9
स कदाचिन्नृपः खिन्नः कर्मकाण्डं प्ररोचयन् । सर्वज्ञो योगनिद्रायां स्थित्वा पुत्रं ससर्ज ह ॥ ५२.९ ॥
ஒரு காலத்தில் அந்த அரசன் களைப்புற்று கர்மகாண்டத்தில் விருப்பம் கொண்டான்; சர்வஜ்ஞன் யோகநித்திரையில் நிலைத்து ஒரு புதல்வனைப் படைத்தான்.
Verse 10
चतुर्वक्त्रं चतुर्बाहुं चतुर्वेदं चतुष्पथम् । तस्मादारभ्य नृपतेर्वशे पश्वादयः स्थिताः ॥ ५२.१० ॥
அவன் நான்முகன், நான்கைக் கை உடையவன், நான்கு வேதங்களோடு தொடர்புடையவன், நான்கு வழித்தடங்களின் அதிபதி; அந்நாள்முதல் மிருகங்கள் முதலியவை அரசன் கட்டுப்பாட்டில் இருந்தன.
Verse 11
तस्मिन् समुद्रे स नृपो वने तस्मिंस्तथैव च । तृणादिषु नृपस्सैव हस्त्यादिषु तथैव च । समोऽभवत् कर्मकाण्डादनुज्ञाय महामते ॥ ५२.११ ॥
அந்த சமுத்திரத்திலும், அதேபோல் அந்த வனத்திலும் அரசன் அதே நிலையிலேயே இருந்தான். புல் முதலியவற்றிலும் யானை முதலியவற்றிலும் அவன் சமமாக ஆனான். ஓ மகாமதி, கர்மகாண்டத்தின் அனுமதி பெற்று அவன் எங்கும் சமநிலையை அடைந்தான்.
Frequently Asked Questions
The chapter frames social order as produced through disciplined speech (Vedic recollection), regulated conduct (vrata and niyama), and institutionalized rites (karmakāṇḍa). It depicts the transformation of formerly outside groups (dasyu) into participants in a constructed civic and ecological order, suggesting that governance is enacted through both spatial planning (city, crossroads) and normative practice (vows and ritual regulation).
No explicit calendrical data appear in the provided verses: there are no named tithis, nakṣatras, months, or seasonal markers. The only temporal structuring is narrative (e.g., “kadācit,” and the interval of “yoga-nidrā”), which functions as a literary timing device rather than a ritual calendar.
Environmental ordering is implied through the description of a settlement embedded in a river-rich landscape (nadī-sahasra-saṃkīrṇa) with deliberate water constructions (jalakṛti). The narrative also links kingship to habitat-spanning oversight—ocean, forest, grasses, and animal domains—presenting terrestrial balance as maintained by coordinated infrastructure, regulated practice, and integrated stewardship across ecosystems.
Agastya is the named sage-speaker within the chapter’s report. The text outlines a lineage sequence—Trivarṇa, Avabodha-svarūpiṇī (as a daughter figure), Manohvā, and the Akṣa-named descendants—alongside the emergence of a king titled Paśupāla. These function as mythic-cultural archetypes for genealogy, polity formation, and ritual authority rather than verifiable historical dynasties.