Adhyaya 183
Varaha PuranaAdhyaya 18336 Shlokas

Adhyaya 183: Installation of a Clay Icon (Mṛnmayārcā) and the Ritual Protocol of Worship

Mṛnmayārcā-sthāpana

Ritual-Manual (Pūjāvidhi) with Ethical-Discourse on Intention, Humility, and Earth-centered Devotion

இந்த अध्यாயத்தில் வசுந்தரையுடன் உரையாடும் வராஹர், மண்ணால் செய்யப்பட்ட அர்ச்சா (ம்ருந்மயார்ச்சா) நிறுவல் மற்றும் பூஜை முறையை ஒழுங்காக விளக்குகிறார். அர்ச்சா உடையாதது, விகாரமற்றது, சரியான அளவுப்பிரமாணத்துடன் இருக்க வேண்டும்; மரம் கிடைக்காவிட்டால் கல், உலோகம் முதலிய மாற்றுப் பொருட்களும் ஏற்றுக்கொள்ளப்படுகின்றன. பூஜை தர்மம், புகழ் அல்லது ஆசை—எந்த நோக்கத்திற்காக இருந்தாலும், உள்ளார்ந்த எண்ணமும் நிலையான பக்தியும் தீர்மானிப்பவை; வெறும் ஜலாஞ்ஜலியும் போதுமானது என கூறப்படுகிறது. பின்னர் ஸ்ரவண நக்ஷத்திரம் போன்ற சுபகாலத் தேர்வு, அதிவாசனம், பஞ்சகவ்யம் மற்றும் நறுமண நீரால் ஸ்நானம், பிரதிஷ்டா-அபிஷேக மந்திரங்கள், தூபம்-வஸ்திரம் முதலிய உபசாரங்கள், சாந்தி பாடம், மேலும் பக்தர்கள், பிராமணர்கள் மற்றும் குறிப்பாக குருவை மரியாதையுடன் போற்றுதல் ஆகிய படிநிலைகள் தரப்படுகின்றன. பூமி-மையமான சூழல் நிலைத்தன்மை, ஒழுக்கம், சமூக ஒற்றுமை ஆகியவற்றை வலியுறுத்துகிறது.

Primary Speakers

VarāhaPṛthivī (Vasundharā)

Key Concepts

mṛnmayārcā (clay icon) and pratimā-lakṣaṇa (iconographic suitability)sthāpana and adhivāsana (installation and ritual indwelling)pañcagavya-snāna and abhiṣeka (purificatory bathing and consecration)mantra-pradhāna pūjā (mantra-guided worship sequence)bhakti and antarātman (interiority of devotion over display)guru-pūjā as a central axis of ritual efficacyśānti-mantra as social-ecological stabilization (rain, crops, communal well-being)

Shlokas in Adhyaya 183

Verse 1

अथ मृन्मयार्चास्थापनम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥ तिष्ठामि मृन्मयीं चापि प्रतिमां पूजनेच्छया

இப்போது மண்ணால் செய்யப்பட்ட அர்ச்சையின் ஸ்தாபனம். ஸ்ரீவராஹர் கூறினார்: நான் மீண்டும் இன்னொன்றை விளக்குகிறேன்—வசுந்தரையே, கேள். பூஜிக்கப்பட வேண்டும் என்ற விருப்பத்தால் நான் மண் பிரதிமையிலும் தங்குகிறேன்.

Verse 2

अर्च्चां च मृण्मयीं कृत्वा अस्पुटां चाप्यखण्डिताम् ॥ नाधिकां वामनां चापि न वक्रां कारयेद्बुधः ॥

மண்ணால் அர்ச்சையைச் செய்து, அதைத் தெளிவாகவும் உடையாததாகவும் வைத்திருக்க வேண்டும். அறிவுடையவன் அதை மிகப் பெரியதாகவும் அல்ல, குள்ளமாகவும் அல்ல, வளைந்ததாகவும் செய்யக் கூடாது.

Verse 3

ईदृशीं प्रतिमां कृत्वा मम कर्मपरायणः ॥ भूमे सर्वाणि कर्माणि यथा वा रोचते तथा ॥

இவ்வாறான பிரதிமையைச் செய்து, ஹே பூமியே, என் கர்மங்களில் பராயணமானவன் எல்லாச் செயல்களையும் தன் விருப்பத்திற்கும் யோக்யத்திற்கும் ஏற்பச் செய்யலாம்।

Verse 4

काष्ठानामप्यलाभे तु मृण्मयीं तत्र कारयेत् ॥ शैलजां वा ततो भूमे मम कर्मपरायणः ॥

மரமும் கிடைக்காவிட்டால் அங்கே மண்ணால் பிரதிமை செய்யச் செய்ய வேண்டும்; அல்லது பின்னர், ஹே பூமியே, கல்லால் ஆன பிரதிமையையும் செய்யச் செய்ய வேண்டும்—என் கர்மங்களில் பராயணமானவன்।

Verse 5

ताम्रेण कांस्यरौप्येण सौवर्णत्रपु-रीतिभिः ॥ कुर्वन्ति शुभकर्माणः कोविदः प्रतिमां शुभाम् ॥

செம்பு, வெண்கலம், வெள்ளி, பொன், தகரம், ஈயம் ஆகியவற்றால், சுபகர்மத்தில் ஈடுபட்ட திறமையான சிற்பிகள் சுபமான பிரதிமையை உருவாக்குகின்றனர்।

Verse 6

अर्चनं त्वपरं वेद्यां मम कर्मपरिग्रहात् ॥ केचिल्लोकापवादेन ख्यात्यै कुर्वन्ति केचन ॥

ஆனால் என் விதிக்கப்பட்ட கர்மங்களை ஏற்றுக் கொள்வதன் நோக்கில், அர்ச்சனையின் இன்னொரு வகையும் அறியப்பட வேண்டும்: சிலர் உலகப் பழிச்சொல்லின் பயத்தால், சிலர் புகழுக்காகச் செய்கின்றனர்।

Verse 7

गृहं चालोच्य कश्चिन्मां पूजयेत्कामनापरः ॥ पूजयेद्यदि वा चक्रं मम तेजोंऽशसम्भवम् ॥

இல்லறச் சூழ்நிலையை எண்ணி, விருப்பம் கொண்டவன் என்னை வழிபடலாம்; அல்லது என் தேஜஸின் ஒரு அங்கத்திலிருந்து தோன்றிய சக்கரத்தையும் வழிபடலாம்।

Verse 8

भूमे एवं विजानीहि स्थापितोऽहं न संशयः ॥ सम्पदस्तु प्रयच्छामि पूजितोऽहं धराधरे ॥

ஓ பூமியே, இவ்வாறு அறிந்துகொள்—நான் விதிப்படி நிறுவப்பட்டால் என் இருப்பில் ஐயமில்லை. ஓ தராதரே, என்னை வழிபட்டால் நான் செல்வச் செழிப்பை அருள்வேன்.

Verse 9

मन्त्रैर्वा विधिपूर्वेण यो मे कर्माणि कारयेत् ॥ यं यं फलं समुद्दिश्य मां पूजयति मानवः ॥

மந்திரங்களாலோ அல்லது விதிப்படி யாரேனும் என் சடங்குகளை நடத்தச் செய்வாரோ—மனிதன் எந்த எந்த பலனை நோக்கி என்னை வழிபடுகிறானோ—

Verse 10

मद्भक्तः सततं नित्यं कर्मणा परिवेष्टितः ॥ स वै मत्परितोषार्थं मनस्येव प्रपूजयेत् ॥

என் பக்தன், எப்போதும் நித்தியக் கடமைகளால் சூழப்பட்டிருந்தாலும், என்னை மகிழ்விப்பதற்காக மனத்திலேயே நிச்சயமாக வழிபட வேண்டும்.

Verse 11

दद्याज्जलाञ्जलिं मह्यं तेन मे प्रीतिरुत्तमा ॥ तस्य किं सुमनोभिश्च जाप्येन नियमेन किम् ॥

எனக்கு நீரஞ்சலியை அர்ப்பணிக்கட்டும்; அதனால் எனக்கு உன்னதமான திருப்தி உண்டாகும். அவனுக்கு மலர்கள் எதற்கு? ஜபம் எதற்கு? கட்டுப்பாடான நியமங்கள் எதற்கு?

Verse 12

मह्यं चिन्तयतो नित्यं निभृतेनान्तरात्मना ॥ तस्य कामान्प्रयच्छामि दिव्यान्भोगान्मनोरमान् ॥

அடக்கமான உள்ளத்துடன் எப்போதும் என்னைத் தியானிப்பவனுக்கு, அவன் விரும்பிய இலக்குகளை—தெய்வீகமும் மனமகிழ்வூட்டும் இன்பங்களையும்—நான் அருள்வேன்.

Verse 13

एतत्ते सर्वमाख्यातं सुगोप्यं च प्रयत्नतः ॥ मृन्मयीं प्रतिमां कृत्वा मम कर्मसु निष्ठितः ॥

இவை அனைத்தும் உனக்குச் சொல்லப்பட்டன; இதை மிகுந்த முயற்சியுடன் ரகசியமாகக் காக்க வேண்டும். மண்ணால் ஒரு பிரதிமை செய்து, என்னைச் சார்ந்த கருமங்களில் உறுதியாக நிலைத்திரு.

Verse 14

श्रवणे चैव नक्षत्रे कुर्यात्तस्याधिवासनम् ॥ पूर्वोक्तेन विधानेन स्थापयेन्मन्त्रपूर्वकम् ॥

ஸ்ரவண நக்ஷத்திர நாளில் அதன் அதிவாஸனத்தைச் செய்ய வேண்டும். முன் கூறிய விதிப்படி மந்திரமுன்னோடாக நிறுவ வேண்டும்.

Verse 15

पञ्चगव्यं च गन्धं च वारिणा सह मिश्रयेत् ॥ ततो मे स्नपनं कार्यमिमं मन्त्रमुदाहरेत् ॥

பஞ்சகவ்யமும் நறுமணப் பொருளும் நீருடன் கலந்து கொள்ள வேண்டும். பின்னர் எனது ஸ்நபன (திருக்குளிப்பு) செய்ய வேண்டும்; இந்த மந்திரத்தை உச்சரிக்க வேண்டும்.

Verse 16

मन्त्रः— योऽसौ भवान्सर्वजगत्प्रकर्त्ता यस्य प्रसादेन भवन्ति लोकाः ॥ स त्वं कुरुष्वाच्युत मत्प्रसादं त्वं तिष्ठ चार्चासु च मृन्मयीषु ॥

மந்திரம்— “நீயே அனைத்துலகின் படைப்பாளர்; உன் அருளால் உலகங்கள் நிலைபெறுகின்றன. ஆகவே, அச்யுதா, என்மேல் அருள் புரிவாயாக; வழிபாட்டு அர்ச்சைகளில், குறிப்பாக மண்ணால் ஆன பிரதிமைகளிலும், நீ நிலைத்திருப்பாயாக।”

Verse 17

कारणकारणं ह्युग्रतेजसं द्युतिमन्तं महापुरुषं नमो नमः ॥ अनेन मन्त्रेण वेश्मनि प्रविश्य स्थापनां कुर्यात् ॥ अनेनैव तु मन्त्रेण स्थापयेन्मां समाहितः ॥ पूर्ववत्स्थापयेत्तत्र चतुरः कलशान्पुरा ॥ चतुरस्तान्गृहीत्वा च इमं मन्त्रमुदाहरेत् ॥

“காரணங்களுக்குக் காரணமான, பேரொளி கொண்ட, பிரகாசமிக்க மகாபுருஷனுக்கு நமோ நமः.” இந்த மந்திரத்துடன் இல்லத்துள் நுழைந்து நிறுவல் செய்ய வேண்டும்; இதே மந்திரத்தால் மனத்தை ஒருமுகப்படுத்தி என்னை நிறுவ வேண்டும். முன் விதிப்படி முதலில் அங்கே நான்கு கலசங்களை அமைக்க வேண்டும்; அந்த நான்கையும் எடுத்துக் கொண்டு பின்னர் இந்த மந்திரத்தை உச்சரிக்க வேண்டும்.

Verse 18

मन्त्रः— ॐ वरुणं समुद्रो लब्ध्वा सम्पूजितो ह्यात्ममतिप्रसन्नः ॥ एतेन मन्त्रेण ममाभिषेकं प्राप्तं वरिष्ठं हि स ऊर्ध्वबाहुः ॥ अग्निश्च भूमिश्च रसाश्च सर्वे भवन्ति यस्मात्सततं नमस्ये ॥

மந்திரம்— ஓம். வருணன்-சொரூபமான சமுத்திரத்தை அடைந்து, முறையாகப் போற்றப்பட்டால் மனமும் அறிவும் அமைதியடைந்து மகிழ்கிறது. இம்மந்திரத்தால் என் அபிஷேகம் சிறப்பை அடைந்தது; அவர் உயர்த்திய கரங்களுடன் நிற்கிறார். யாரிடமிருந்து அக்னி, பூமி மற்றும் எல்லா ரசங்களும் தோன்றுகின்றனவோ, அவரை நான் எப்போதும் வணங்குகிறேன்.

Verse 19

अगुरुं चैव धूपं च सकर्पूरं सकुङ्कुमम् ॥ नमो नारायणायेति उक्त्वा धूपं प्रकल्पयेत् ॥

அகரு தூபத்தை கற்பூரம், குங்குமம் சேர்த்து தயாரிக்க வேண்டும். “நமோ நாராயணாய” என்று கூறி தூபத்தை அர்ப்பணிக்க வேண்டும்.

Verse 20

धूपं दत्त्वा यथान्यायं पीतं वस्त्रं तु दापयेत् ॥ नमो नारायणायेति उक्त्वा मन्त्रमुदाहरेत् ॥

முறையின்படி தூபம் அர்ப்பணித்த பின் மஞ்சள் ஆடையை வழங்க வேண்டும். “நமோ நாராயணாய” என்று கூறி மந்திரத்தை உச்சரிக்க வேண்டும்.

Verse 21

मन्त्रः— वस्त्रेण पीतेन सदा प्रसन्नो यस्मिन्प्रसन्ने तु जगत्प्रसन्नम् ॥ गृह्णातु वस्त्रं सुमुखः प्रसन्नो देवः सदा पातु भवस्य बन्धात् ॥

மந்திரம்— மஞ்சள் ஆடையால் எப்போதும் மகிழ்வார்; அவர் மகிழ்ந்தால் உலகமும் மகிழும். அருள்முகம் கொண்ட மகிழ்ந்த தேவன் இந்த ஆடையை ஏற்றருள்வானாக; பிறவிப் பந்தத்திலிருந்து எப்போதும் காக்கட்டும்.

Verse 22

तत एतेन मन्त्रेण वस्त्रं दद्याद्यथोचितम् ॥ धूपदीपादिभिः पूज्य प्रापणं परिकल्पयेत् ॥

பின்னர் இம்மந்திரத்துடன் தகுந்த ஆடையை வழங்க வேண்டும். தூபம், தீபம் முதலியவற்றால் வழிபட்டு, பிராபணம் (அர்ப்பணம்/விநியோகம்) ஏற்பாடு செய்ய வேண்டும்.

Verse 23

पूर्वोक्तेन विधानेन दद्यात्प्रापणकं नरः ॥ पश्चादाचमनं दद्यान्मन्त्रपूर्वं प्रयत्नतः ॥

முன்னர் கூறிய விதிப்படி மனிதன் பிராபணகத்தை அளிக்க வேண்டும். பின்னர் மந்திர உச்சாரணத்துடன் முயன்று ஆச்சமனத்திற்கான நீரை வழங்க வேண்டும்.

Verse 24

मन्त्रः— शान्तिर्भवतु देवानां ब्रह्मक्षत्रविशां तथा ॥ शान्तिर्भवतु वृद्धानां बालानां शान्तिरुत्तमा ॥

மந்திரம்: தேவர்களுக்கு அமைதி உண்டாகுக; அதுபோல பிராமணர், க்ஷத்திரியர், வைசியருக்கும் அமைதி உண்டாகுக. முதியோர்க்கு அமைதி உண்டாகுக; குழந்தைகளுக்கு உத்தம அமைதி உண்டாகுக.

Verse 25

देवो वर्षतु पर्जन्यः पृथिवी सस्यपूरिता ॥ अनेनैव तु मन्त्रेण शान्तिं कृत्वा विधानतः ॥

தெய்வரூப பர்ஜன்யன் மழை பொழியட்டும்; பூமி பயிர்களால் நிரம்பட்டும். மேலும் இதே மந்திரத்தால் விதிப்படி சாந்தி-கிரியை செய்து...

Verse 26

पश्चाद्भागवतान्पूज्य ततो ब्राह्मणपूजनम् ॥ शिरसा वचनं कार्यं दक्षिणाभिः प्रपूज्य च ॥

பின்னர் பகவத பக்தர்களை வணங்கி, அதன் பின் பிராமணர்களை வணங்க வேண்டும். தலை தாழ்த்தி அவர்களின் சொல்லை ஏற்றுக் கொண்டு, தக்ஷிணை முதலியவற்றால் அவர்களைச் சிறப்பிக்க வேண்டும்.

Verse 27

अच्छिद्रं वाच्य पश्चाच्च कुर्यादेवं विसर्जनम् ॥ एवं विसर्जनं कृत्वा ये च तत्र समागताः ॥

பின்னர் ‘அச்சித்ரம்’ என்று சொல்லி இவ்விதமாக விடைபெறச் செய்ய வேண்டும். இவ்வாறு விடைபெறச் செய்த பின், அங்கு கூடியிருந்தவர்கள்...

Verse 28

यो गुरुं पूजयेद्भक्त्या विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ तेनाहं पूजितो नित्यं देवि सत्यं ब्रवीमि ते ॥

விதி ஒப்புக்கொண்ட செயலைக் கொண்டு பக்தியுடன் குருவை வழிபடுகிறவன் மூலம் நான் எப்போதும் வழிபடப்படுகிறேன். தேவி, உனக்கு உண்மையையே சொல்கிறேன்.

Verse 29

तुष्टो ददाति कृच्छ्रेण ग्राममात्रं नराधिपः ॥ आब्रह्मपदपर्यन्तं हेलया यच्छते गुरुः ॥

அரசன் மகிழ்ந்தாலும் சிரமத்துடன் ஒரு கிராமளவே அளிப்பான்; ஆனால் குரு எளிதாகவே பிரம்மபதம் வரை அருளுவார்.

Verse 30

तथैव मम शास्त्रेषु ममैव वचनाच्छुभे ॥ सर्वशास्त्रेषु कल्याणि गुरुपूजा व्यवस्थिताः ॥

அதேபோல் என் சாஸ்திரங்களில்—என் சொல்வழியே, சுபமே—எல்லா சாஸ்திரங்களிலும், கல்யாணியே, குருபூஜை நிறுவப்பட்டுள்ளது.

Verse 31

य एतेन विधानेन कुर्यात्संस्थापनं मम ॥ तारितानि कुलान्येव त्रीणि त्रिंशच्च सप्ततिः ॥

இந்த விதிப்படி என் ஸம்ஸ்தாபனத்தை யார் செய்கிறாரோ, அவருடைய குலங்கள் விடுவிக்கப்படுகின்றன—மூன்று, முப்பது, எழுபது (என்ற அளவிற்கு).

Verse 32

पूजायां मम मार्गेषु पतन्ति जलबिन्दवः ॥ तावद्वर्षसहस्राणि मम लोकेषु मोदते

என் வழிபாட்டில் என் பாதைகளின் மீது நீர்த்துளிகள் விழுந்தால், அவ்வளவு ஆயிரம் ஆண்டுகள் அவன் என் உலகங்களில் மகிழ்வான்.

Verse 33

एवं ते कथितं भूमे स्थापने मृण्मयस्य तु ॥ कथयिष्यामि ते ह्यन्यत्सर्वभागवतप्रियं

ஓ பூமியே! மண்ணால் ஆன திருவுருவை நிறுவும் விதியை உனக்குச் சொன்னேன். இப்போது எல்லா பகவத் பக்தர்களுக்கும் பிரியமான இன்னொரு செய்தியையும் உனக்குக் கூறுவேன்.

Verse 34

तत्तत्फलं प्रयच्छामि प्रसन्नेनान्तरात्मना ॥ मम चैव प्रसादेन प्राप्नोति गतिमुत्तमाम्

அமைதியடைந்த உள்ளத்துடன் நான் அதற்கேற்ற பலனை அளிக்கிறேன்; மேலும் என் அருளாலேயே அவன் உத்தமமான கதியை அடைகிறான்.

Verse 35

एवमास्नाप्य विधिवन्मम कर्मपरायणः ॥ पूर्वोक्तविधिना चैव गन्धमाल्यैश्च पूजयेत्

இவ்வாறு விதிப்படி நீராட்டி, என் கர்மவிதியில் பற்றுடையவனாய் இருந்து, முன் கூறிய முறையின்படி நறுமணங்களாலும் மாலைகளாலும் வழிபட வேண்டும்.

Verse 36

पूजयेत् तांश्च विधिवद्वस्त्रालङ्कारभूषणैः ॥ पूजयीता गुरुं तत्र यदीच्छेन्मम सात्म्यताम्

அவர்களையும் விதிப்படி ஆடைகள், அலங்காரங்கள், ஆபரணங்களால் வழிபட வேண்டும். என்னோடு ஒத்திசைவு விரும்பினால் அங்கே குருவையும் வணங்கி போற்ற வேண்டும்.

Frequently Asked Questions

The text prioritizes disciplined ritual action guided by mantra while repeatedly stressing intention and inner devotion (antarātman) over external display. It frames even minimal offerings (such as jalāñjali) as meaningful when performed with sustained bhakti, and it elevates guru-pūjā as a normative ethical requirement that stabilizes religious practice and social order.

A specific nakṣatra marker is given: the rite of adhivāsana is to be performed under the Śravaṇa nakṣatra. No tithi, māsa, or seasonal division is explicitly stated, but the śānti-mantra section invokes rain (parjanya) and agricultural fullness (sasyapūritā), implying an agrarian calendrical concern.

By situating instruction within a Varāha–Pṛthivī dialogue, the chapter frames ritual order as supportive of terrestrial well-being. The concluding śānti formulas explicitly connect communal peace with ecological regularity—calling for rainfall and a crop-filled earth—thereby presenting a model where correct conduct and ritual restraint contribute to environmental stability.

No named dynasties, sages, or regional lineages appear. The chapter references social categories (brāhmaṇas; devotees/bhāgavatas) and the institutional figure of the guru, and it uses a generic royal type (narādhipa) to contrast worldly gifting with the guru’s expansive spiritual efficacy.