Adhyaya 182
Varaha PuranaAdhyaya 18239 Shlokas

Adhyaya 182: Installation of a Stone Image (Ritual Procedure for Consecration)

Śailārcāsthāpana (Śilā-pratimā-pratiṣṭhā)

Ritual-Manual (Pratiṣṭhā and Temple-Entry Rites)

வராஹர் ப்ருதிவியுடன் உரையாடலில் நாராயணனின் கல்-விக்ரகத்தை நிறுவல்/பிரதிஷ்டை செய்வதற்கான படிப்படியான விதிமுறைகளை உரைக்கிறார். முதலில் நன்கு பரிசோதிக்கப்பட்ட குறையற்ற கல்லைத் தேர்ந்து, திறமையான சிற்பியை நியமித்து, வரையறை/குறியிடல், பிரதக்ஷிணம், தீபம்–பலி முதலியவற்றுடன் முன்னோட்ட பூஜை செய்யச் சொல்கிறார். ஆவாஹனம், பிரதிஷ்டை, ஸ்நாபனம், பிராசாத-பிரவேசம் ஆகியவற்றிற்கான பல மந்திரங்கள் தரப்படுகின்றன; விக்ரகத்தை கிழக்குமுகமாக நிறுவுதல், வெள்ளை ஆடை மற்றும் யஜ்ஞோபவீதம் அணிந்து இரவு விரதநியமம் கடைப்பிடித்தல் வலியுறுத்தப்படுகிறது. குறிப்பிட்ட ஆஹுதிகளுடன் ஹோமம், கால நிர்ணயம் (பூர்வப்ரோஷ்டபதா முதலியவை), கீத–வாத்யம், வேத பாராயணம் நிறைந்த விழாக்கோலம், பிரதிஷ்டைக்குப் பின் நைவேத்யாதி அர்ப்பணம் ஆகியவை கூறப்படுகின்றன. முடிவில் அரசாட்சி, மழை, விவசாயம் போன்ற சமூக நலனுக்கான சாந்தி-ஜபம் கூறி, விதி சரியாக நடந்தால் சமூக நிலைத்தன்மையும் பூமி-மையமான ஒழுங்கும் நிலைபெறும் எனப் பலன் உரைக்கப்படுகிறது।

Primary Speakers

VarāhaPṛthivī

Key Concepts

śilā-pratimā-pratiṣṭhā (consecration/installation of a stone image)adhivāsana (overnight sanctification/ensouling rite)prāsāda-praveśa (bringing the deity into the temple)homa with a specified count (aṣṭottaraśata āhutis)śānti-japa for rāṣṭra-kalyāṇa (public welfare: rains, health, agriculture)ritual purity markers (śukla-vastra, śukla-yajñopavīta, dantadhāvana)

Shlokas in Adhyaya 182

Verse 1

अथ शैलार्चास्थापनम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥ यथा तिष्ठामि शैलेषु प्रतिमायामितस्ततः ॥

இப்போது சைல-அர்ச்சா-ஸ்தாபனம். ஸ்ரீவராஹர் கூறினார்— வசுந்தரையே, மீண்டும் வேறொரு முறையை விளக்குகிறேன்; கேள், நான் மலைகளில்—இங்கே அங்கே—விக்ரக ரூபமாக எவ்வாறு நிறுவப்படுகிறேன் என்று.

Verse 2

सुरूपां च शिलां दृष्ट्वा निःशल्यां सुपरिक्षिताम् ॥ तत्र दक्षं रूपकारं शीघ्रं च विनियोजयेत् ॥

நல்ல வடிவமுடைய, குறையற்றதும் நன்கு பரிசோதிக்கப்பட்டதுமான கல்லைக் கண்டு, அங்கே உடனே திறமையான சிற்பியை நியமிக்க வேண்டும்.

Verse 3

शीघ्रमालिख्य तं तत्र श्वेतवर्तिकया नरः ॥ प्रदक्षिणां ततः कृत्वा पूजयेदक्षतादिभिः ॥

அங்கே மனிதன் வெள்ளை சாக்குக் குச்சியால் அதை விரைவாக குறியிட்டு/வரைந்து, பின்னர் பிரதட்சிணம் செய்து அக்ஷதை முதலியவற்றால் பூஜிக்க வேண்டும்.

Verse 4

दीपकं च ततो दद्याद्बलिं दध्योदनेन च ॥ नमो नारायणायेति उक्त्वा मन्त्रमुदीरयेत् ॥

பின்னர் தீபம் அர்ப்பணித்து, தயிர்சாதத்தால் பலி அளிக்க வேண்டும்; ‘நமோ நாராயணாய’ என்று கூறி மந்திரத்தை உச்சரிக்க வேண்டும்.

Verse 5

मन्त्रः— योऽसौ भवान्सर्वजनप्रवीरः सोमाग्नितेजाः सुमतिप्रधानः ॥ एतेन मन्त्रेण तु वासुदेव प्रतिष्ठितो वर्धय कीर्तिराशिम् ॥

மந்திரம்— “எல்லா மக்களிலும் வீரச் சிறந்தவரே, சோமன் மற்றும் அக்னியின் தேஜஸால் ஒளிர்பவரே, நற்கருத்தில் முதன்மையானவரே; இந்த மந்திரத்தால், வாசுதேவா, பிரதிஷ்டை பெற்றுத் தமது கீர்த்திக் குவியலை வளர்த்தருள்வாயாக.”

Verse 6

प्रवर अयुतवराह जय जय वर्धस्व ॥ अनेनैव तु मन्त्रेण कर्तव्यं यस्य यादृशम् ॥ एवंरूपं ततः कृत्वा देवं नारायणं प्रभुम् ॥

“பிரவரனே, அயுத-வராஹனே, ஜய ஜய; வளர்வாயாக.” இதே மந்திரத்தினாலே, நோக்கமிட்ட வடிவத்திற்கு ஏற்ற விதிப்படி செயல் செய்ய வேண்டும்; பின்னர் அத்தகைய வடிவத்தை அமைத்து, பரமாதிபதியான தேவ நாராயணனை (அடுத்த முறைகளில்) அணுக வேண்டும்.

Verse 7

ततो वै स्थापयेत् तत्र पूर्वाभिमुखमेव तु ॥ अहोरात्रमुषित्वैवं शुक्लवस्त्रेण भूषितः ॥

அப்போது அங்கே கிழக்குநோக்கி அதையே நிறுவ வேண்டும். இவ்வாறு ஒரு பகலும் ஒரு இரவும் அனுஷ்டித்து, வெண்வஸ்திரம் அணிந்து அலங்கரித்திருப்பான்.

Verse 8

शुक्लयज्ञोपवीती च कृत्वा वै दन्तधावनम् ॥ सर्वगन्धोदकं गृह्य इमं मन्त्रमुदाहरेत् ॥

வெண்யஜ்ஞோபவீதம் அணிந்து, பற்கள் சுத்தம் செய்து, பல நறுமணங்கள் கலந்த நீரை எடுத்துக் கொண்டு, இந்த மந்திரத்தை உச்சரிக்க வேண்டும்.

Verse 9

मन्त्रः— योऽसौ भवांस्तिष्ठति सर्वरूपं मायाबलं सर्वजगत्स्वरूपम् ॥ एतेन मन्त्रेण जगत्स्वरूप सम्पूजितस्तिष्ठसि लोकनाथ ॥

மந்திரம்— ஓ பகவான்! நீர் எல்லா ரூபங்களாக நிலைத்திருக்கிறீர்; உமது சக்தி மாயாபலம், உமது ஸ்வரூபமே முழு உலகம். இந்த மந்திரத்தால், ஓ உலகஸ்வரூபா, முழுமையாகப் பூஜிக்கப்பட்டு, ஓ லோகநாதா, நீர் நிலைத்திருப்பீராக.

Verse 10

यो मां संस्थापयेद्भूमे मम कर्मपरायणः ॥ स याति वैष्णवं लोकं नात्र कार्या विचारणा ॥

எவன் என்னை பூமியில் நிறுவி, என் கர்மத்தில் பராயணமாக இருப்பானோ, அவன் வைஷ்ணவ லோகத்தை அடைவான்; இதில் மேலும் விசாரணை வேண்டாம்.

Verse 11

यावकं पायसं भुक्त्वा अहोरात्रं समापयेत् ॥ ततः पश्चिमसन्ध्यायां दद्याच्चत्वारि दीपकान् ॥

யவ உணவும் பாயசமும் (பால் அன்னம்/கீர) உண்டு, ஒரு பகல் ஒரு இரவின் அனுஷ்டானத்தை நிறைவு செய்ய வேண்டும். பின்னர் மாலைச் சந்தியில் நான்கு தீபங்களை அர்ப்பணிக்க வேண்டும்.

Verse 12

पञ्चगव्यं च गन्धं च वारिणा सह मिश्रयेत् ॥ चतुरः कलशांश्चैव स्थापयेत्पादमूलतः ॥

பஞ்சகவ்யமும் நறுமணப் பொருட்களும் நீருடன் சேர்த்து நன்கு கலக்க வேண்டும். மேலும் தேவமூர்த்தியின் திருவடித் தளத்தில் நான்கு கலசங்களை நிறுவ வேண்டும்.

Verse 13

गीतवादित्रघोषेण उत्सवं तत्र कारयेत् ॥ ब्राह्मणैः सामगैस्तत्र वेदघोषं तु कारयेत् ॥

அங்கே பாடலும் வாத்தியங்களின் முழக்கமும் உடன் திருவிழாவை நடத்த வேண்டும். மேலும் அங்கே சாமவேதம் பாடும் பிராமணர்களால் வேத முழக்கம்/வேதப் பாராயணம் செய்யச் செய்ய வேண்டும்.

Verse 14

ब्रह्माक्षरसहस्राणि पठतां ब्रह्मवादिनाम् ॥ येषां पठितशब्देन शुभगीतस्वरेण च ॥

பிரம்மவித்தையை உரைக்கும் அவர்கள் பிரம்ம-நூலின் ஆயிரக் கணக்கான எழுத்துகளைப் பாராயணம் செய்யும் போது—அவர்களின் பாராயண ஒலியாலும், மங்களமான பாடல் ஸ்வரத்தாலும்…

Verse 15

पुनरावाहनं कुर्यान्मन्त्रेणानेन सुव्रतः ॥ आगच्छ हे देव सुमन्त्रयुक्तः पञ्चेन्द्रियैः षट्सु तथा प्रधानः ॥

நல்ல விரதம் கொண்டவன் இம்மந்திரத்தால் மறுபடியும் ஆவாஹனம் செய்ய வேண்டும்—“வா, ஓ தேவா! நன்மந்திரம் உடையவனாய், ஐந்து இந்திரியங்களுடன், ஆறு (தத்துவ/வகை) உடனும், மேலும் பிரதானம் (ஆதி-பிரக்ருதி) ரூபமாகவும் வா.”

Verse 16

एतेषु भूतेषु च संविधाता आवासितस्तिष्ठति लोकनाथ ॥

மேலும் இவ்வுயிர்கள்/பூதத் தத்துவங்களுக்குள் அந்த விதிப்பாளர்—இங்கே நிறுவப்பட்டவனாய்—உலகநாதனாக நிலைத்திருப்பான்.

Verse 17

अनेनैव तु मन्त्रेण समित्तिलघृतेन च ॥ मधुना चैव होतव्यमष्टोत्तरशताहुतिः ॥

இம்மந்திரத்தினாலேயே சமித்து, எள், நெய் மற்றும் தேன் ஆகியவற்றுடன் நூற்று எட்டு ஆஹுதிகள் அளிக்க வேண்டும்।

Verse 18

पञ्चगव्यं ततः प्राश्य मन्त्रेण विधिपूर्वकम् ॥ सर्वगन्धैश्च लाजैश्च पञ्चगव्यजलं तथा ॥

பின்னர் மந்திரத்துடன் விதிப்பூர்வமாக பஞ்சகவ்யத்தை அருந்தி, எல்லா நறுமணப் பொருட்களும் லாஜம் (வறுத்த நெல்) மற்றும் பஞ்சகவ்ய-நீரும் உடன் (அடுத்த செயலைச் செய்ய வேண்டும்)।

Verse 19

ततः प्रासादे स्थाप्योऽहं गीतवादित्रमङ्गलैः ॥ सर्वगन्धान्स्ततो गृहीत्वा इमं मन्त्रं उदाहरेत् ॥

பின்னர் மங்களமான பாடல்கள் மற்றும் வாத்தியங்களின் நடுவே பிராசாதத்தில் (ஆலயத்தில்) என்னை நிறுவ வேண்டும். அதன் பின் எல்லா நறுமணங்களையும் எடுத்துக் கொண்டு இம்மந்திரத்தை உச்சரிக்க வேண்டும்।

Verse 20

मन्त्रश्च — योऽसौ भवान्लक्षणलक्षितश्च लक्ष्म्या च युक्तः सततं पुराणः ॥ अत्र प्रासादे सुसमिद्धतेजाः प्रवेशमायाहि नमो नमस्ते ॥

மந்திரம்— “ஹே பகவான்! நற்குறிகளால் குறியிடப்பட்டவரே, லக்ஷ்மியுடன் எப்போதும் இணைந்திருக்கும் சனாதன புராண புருஷனே! ஹே நன்கு எரியும் ஒளியுடையவரே! இப்பிராசாதத்தில் நுழைய வருக. உமக்கு நமோ நமः।”

Verse 21

तत एतेन मन्त्रेण प्रासादं संप्रवेशयेत् ॥ प्रतिमा स्थापितव्या मे मध्ये न तु विपार्श्वतः ॥

பின்னர் இம்மந்திரத்தினால் பிராசாதத்தில் நுழையச் செய்ய வேண்டும். என் பிரதிமை நடுவில் நிறுவப்பட வேண்டும்; இருபுறங்களிலும் அல்ல।

Verse 22

एवं संस्थापनं कृत्वा दद्यादुद्वर्तनं विभोः ॥ चन्दनं कुङ्कुमं चैव मिश्रं कालेयकेन च ॥

இவ்வாறு நிறுவல் செய்து, ஆண்டவருக்கு உத்வர்த்தனம் அர்ப்பணிக்க வேண்டும்—சந்தனம், குங்குமம், காளேயகத்துடன் கலந்தது।

Verse 23

एवं चोद्वर्तनं कृत्वा इमं मन्त्रमुदाहरेत् ॥ योऽसौ भवान्सर्वजगत्प्रधानः सम्पूजितो ब्रह्मबृहस्पतिभ्याम् ॥ प्रवन्दितः कारणं मन्त्रयुक्तः सुस्वागतं तिष्ठ सुलोकनाथ ॥

இவ்வாறு உத்வர்த்தனம் செய்து இந்த மந்திரத்தை உரைக்க வேண்டும்: “நீயே அனைத்துலகின் முதன்மை; பிரம்மா மற்றும் ப்ருஹஸ்பதி ஆகியோரால் முறையாகப் பூஜிக்கப்படுபவன்; காரணத் தத்துவமாகப் போற்றப்படுபவன், மந்திரசக்தியுடன் கூடியவன். நல்வரவு; இங்கு நிலைத்திரு, ஹே சுலோகநாதா।”

Verse 24

एवं संस्थापनं कृत्वा गन्धमाल्यैश्च पूजयेत् ॥ शुक्लवस्त्राणि मे दद्यादिमं मन्त्रमुदाहरेत् ॥

இவ்வாறு நிறுவல் செய்து, நறுமணங்களாலும் மாலைகளாலும் பூஜிக்க வேண்டும். எனக்கு வெள்ளை ஆடைகளை அர்ப்பணித்து இந்த மந்திரத்தை உரைக்க வேண்டும்.

Verse 25

मन्त्रः— वस्त्राणि देवेश गृहाण तानि मया सुभक्त्या रचितानि यानि ॥ इमानि सन्धारय विश्वमूर्त्ते प्रसीद मह्यं च नमो नमस्ते ॥

மந்திரம்: “ஹே தேவேசா! நான் நல்ல பக்தியுடன் தயாரித்த இந்த ஆடைகளை ஏற்றருள்வாயாக. ஹே விஸ்வமூர்த்தியே! இவற்றை அணிந்தருள்வாயாக; என்மேல் அருள் புரிவாயாக—உமக்கு மீண்டும் மீண்டும் நமஸ்காரம்।”

Verse 26

एवं वस्त्राणि मे दद्याद्विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ धूपनं मे ततो दद्यात्कुङ्कुमागुरुमिश्रितम् ॥ एवं च धूपनं दद्यादिमं मन्त्रमुदीरयेत् ॥

இவ்வாறு விதிப்படி செயல் செய்து எனக்கு ஆடைகளை அர்ப்பணிக்க வேண்டும். பின்னர் குங்குமமும் அகுருவும் கலந்த தூபத்தை எனக்கு அர்ப்பணிக்க வேண்டும். தூபம் அளிக்கும் போது இந்த மந்திரத்தை உச்சரிக்க வேண்டும்.

Verse 27

एवं पूजां ततः कृत्वा प्रापणं च निवेदयेत् ॥ पूर्वोक्तेन विधानेन प्रापणं चोपकल्प्य च ॥

இவ்வாறு பூஜை செய்து பின்பு பிராபண நைவேத்யத்தை சமர்ப்பிக்க வேண்டும். முன் கூறிய விதிப்படி பிராபணத்தைத் தயாரித்து அர்ப்பணிக்க வேண்டும்.

Verse 28

पूर्वोक्तेनैव मन्त्रेण दद्यत्प्रापणकं बुधः ॥ प्रापणान्ते चाचमनं दद्याद्देहविशुद्धये ॥

முன்னர் கூறிய அதே மந்திரத்தால் ஞானி பிராபணத்தை அர்ப்பணிக்க வேண்டும். பிராபணத்தின் முடிவில் உடல் சுத்திக்காக ஆச்சமனம் செய்ய வேண்டும்.

Verse 29

शान्तिजापस्ततः कार्यः सर्वकार्यर्थसिद्धिदः ॥ मन्त्रः— त्वं वै सुशान्तिं कुरु लोकनाथ राज्ञः सराष्ट्रस्य च ब्राह्मणानाम् ॥ बालेषु वृद्धेषु गवाङ्गणेषु कन्यासु शान्तिं च पतिव्रतासु ॥

பின்பு சாந்தி-ஜபம் செய்ய வேண்டும்; அது எல்லா செயல்களின் நோக்கங்கள் நிறைவேற உதவும் என்று கூறப்படுகிறது. மந்திரம்— “ஓ லோகநாதா! நீ நிச்சயமாக மிகச் சாந்தியை அருள்வாயாக—அரசனுக்கும், அவன் நாட்டிற்கும், பிராமணர்களுக்கும்; குழந்தைகளிலும் முதியவர்களிலும், பசுக்களிலும் இல்லங்களிலும், கன்னியரிலும், மேலும் பதிவிரதைகளிலும் சாந்தி உண்டாக.”

Verse 30

रोगा विनश्यन्तु च सर्वतश्च कृषीवलानां च कृषिः सदा स्यात् ॥ सुभिक्षयुक्ताश्च सदा हि लोकाः काले सुवृष्टिर्भविता च शान्तिः ॥

எல்லாத் திசைகளிலும் நோய்கள் அழியட்டும்; உழவர்களின் வேளாண்மை எப்போதும் செழிக்கட்டும். மக்கள் எப்போதும் நல்ல உணவுப் பஞ்சமில்லா வளத்துடன் இருக்கட்டும்; காலத்திற்கேற்ற நன்மழை பெய்யட்டும்—சாந்தியும் உண்டாகட்டும்.

Verse 31

आगमिष्याम्यहं देवि मन्त्रपाठो मम प्रियः ॥ निःशब्दं च ततः कृत्वा स्थाप्यो भागवतैः सह

“ஓ தேவி! நான் நிச்சயமாக வருவேன்; மந்திரப் பாராயணம் எனக்கு பிரியம். பின்னர் மௌனத்தை நிலைநிறுத்தி, பகவான் பக்தர்களுடன் சேர்ந்து (விக்ரகம்/தெய்வத்தை) நிறுவ வேண்டும்.”

Verse 32

एवं विधिं ततः कृत्वा विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ सम्पूज्य तत्र देवेशं ब्राह्मणान्भोजयेद्व्रती

இவ்வாறு விதிப்படி செயலை நிறைவேற்றி, விரதம் கொண்டவன் அங்கே தேவாதிபதியை முறையாகப் பூஜித்து, பிராமணர்களுக்கு அன்னம் அளிக்க வேண்டும்।

Verse 33

दीनानाथान्प्रतर्प्याथ यथाविभवशक्तितः ॥ य एतेन विधानेन कुर्यात्संस्थापनं मम

பின்னர் தன் செல்வமும் ஆற்றலும் எவ்வளவோ அதற்கேற்ப ஏழைகளையும் ஆதரவற்றவர்களையும் திருப்திப்படுத்தி—இந்த விதிமுறையால் என் நிறுவலை யார் செய்கிறாரோ…

Verse 34

यावन्तो मम गात्रेषु जायन्ते जलबिन्दवः ॥ तावद्वर्षसहस्राणि मम लोकेषु तिष्ठति

என் அங்கங்களில் எத்தனை நீர்த்துளிகள் தோன்றுகின்றனவோ, அவ்வளவு ஆயிரம் ஆண்டுகள் அவன் என் உலகங்களில் தங்குவான்।

Verse 35

यो मां संस्थापयेद्भूमे सर्वाहङ्कारवर्जितः ॥ तारितं च कुलं तेन सप्त सप्त च सप्ततिः

எல்லா அகந்தையையும் விட்டு, பூமியில் என்னை நிறுவுகிறவன்—அவனால் அவன் குலம் ஏழும் ஏழும் எழுபதும் (தலைமுறைகள்) வரை கரை சேர்க்கப்படும்।

Verse 36

एतत्ते कथितं भद्रे शैलिकास्थापनं मम ॥ धर्मसन्धारणार्थाय मम भक्तसुखाय च

அருள்மிகு பெண்ணே! என் கல்லில் நிறுவும் முறையை உனக்குச் சொன்னேன்—தர்மத்தை நிலைநிறுத்தவும், என் பக்தர்களின் நல-இன்பத்திற்கும்.

Verse 37

करणधारणप्रवध्यं उदाहरणम् अपराजितम् अजारामर । सम्पूज्य स्नापयात्मानम् अनेन मन्त्रेण ॐ नमो वासुदेवाय ॥ एवं तु स्थापनं कृत्वा शिलायां मम सुन्दरि ॥ ततोऽधिवासनं कार्यं पूर्वप्रोष्ठपदासु च

இது கரணதாரண முதலிய விதிகளுக்கான வெல்ல முடியாத எடுத்துக்காட்டு. முறையாகப் பூஜை செய்து, இந்த மந்திரத்தால் தன்னைத் தானே ஸ்நானம் செய்ய வேண்டும்—“ஓம் நமோ வாஸுதேவாய.” அழகியவளே, கல்லின் மீது எனது ஸ்தாபனத்தைச் செய்து, பின்னர் பூர்வப்ரோஷ்டபதா நாட்களில் அதிவாஸனச் சடங்கைச் செய்ய வேண்டும்.

Verse 38

एवं कृते विधाने भवामि सन्निहितः स्वयम् ॥ व्यतीतायां तु शर्वर्यां प्रभाते विमले ततः

இவ்விதமாகச் செய்முறை நிறைவேற்றப்பட்டால் நான் தானே அருகில் இருப்பேன். இரவு கடந்த பின், தூய்மையான விடியற்காலையில்…

Verse 39

मन्त्रः — असावनादिः पुरुषः पुराणो नारायणः सर्वजगत्प्रधानः ॥ गन्धं च माल्यानि च धूपदीपौ गृहाण देवेश नमो नमस्ते

மந்திரம்: அவர் ஆதியற்ற, பழமையான புருஷன்—நாராயணன், அனைத்துலகின் முதன்மைத் தத்துவம். தேவேசா! இந்த நறுமணம், மாலைகள், தூபம், தீபம் ஆகியவற்றை ஏற்றருள்வாயாக; உமக்கு மீண்டும் மீண்டும் நமஸ்காரம்.

Frequently Asked Questions

The text frames correct ritual installation as a mechanism for sustaining dharma and collective stability: the śānti-japa explicitly targets the welfare of the polity (rājñah and rāṣṭra), the protection of vulnerable groups, agricultural success, and timely rains. In this internal logic, temple consecration is not only personal devotion but a public-order practice linking sacred procedure to terrestrial balance addressed through Pṛthivī.

The excerpt specifies timing elements including an overnight observance (ahorātra), evening action at the western twilight (paścima-sandhyā), and a calendrical reference to Pūrvaproṣṭhapadā (noted as a timing for adhivāsana). It also indicates a next-morning sequence after the night has passed (vyatītāyāṃ tu śarvaryāṃ prabhāte vimale).

Environmental and terrestrial balance is expressed through the Pṛthivī-addressed pedagogy and, most concretely, the śānti-japa’s desired outcomes: elimination of disease, agricultural flourishing (kṛṣi), abundance (subhikṣa), and timely rainfall (kāle su-vṛṣṭi). The narrative thus encodes an early ecological ethic where ritual order is mapped onto Earth’s productivity and social resilience.

No royal dynasties or named historical lineages appear in the provided excerpt. The chapter references social and ritual categories—brāhmaṇas (including sāmagas and brahmavādins), the king (rājā), and community groups (children, elders, women, cattle/households)—as recipients of the śānti benefits, but without specific proper names.