Adhyaya 11
Varaha PuranaAdhyaya 11113 Shlokas

Adhyaya 11: Hospitality at Gauramukha’s Hermitage and the Power of the Wish-Fulfilling Jewel

Gauramukhāśrame Durjayasya Ātithyaṃ, Cintāmaṇiprabhāvaś ca

Narrative-Ethics (Hospitality, Royal Conduct, and Divine Intervention) / Sacred Geography (Naimiṣāraṇya)

வராஹர் ப்ருதிவியிடம் கூறுகிறார்—அரசன் துர்ஜயன் கௌரமுக முனிவரின் ஆசிரமத்திற்கு வந்து விதிப்படி அதிதி-ஸத்காரம் பெறுகிறான். பெரும் படைக்கான உணவு ஏற்பாடு குறித்து கவலைப்பட்ட கௌரமுகர் நாராயணனைத் தியானித்து ஸ்தோத்திரம் செய்கிறார்; அதில் விஷ்ணு நீர், மண், தீ, காற்று, ஆகாயம் ஆகியவற்றில் அனைத்திலும் நிறைந்திருப்பவன் எனப் போற்றப்படுகிறார். விஷ்ணு தோன்றி வரம் அளித்து ஒளிமிகு சிந்தாமணியை வழங்குகிறார்; அதன் பிரபாவத்தால் அரசனின் முழு பரிவாரத்திற்கும் நிறைவான அன்னபானமும் அரசோபசாரங்களும் கிடைக்கின்றன. இரவு கடந்தபின் துர்ஜயன் ஆசையால் தூதர்களாலும் பலத்தாலும் மணியைப் பறிக்க முயல்கிறான்; மணியிலிருந்து வீரத் தலைவர்கள் தோன்றி அவன் படையுடன் போரிடுகின்றனர். கௌரமுகர் மீண்டும் விஷ்ணுவைச் சரணடைந்தபோது, பகவான் சுதர்சனத்தால் பகைபடையை அழித்து அந்த வனத்தை ‘நைமிஷாரண்யம்’ எனப் பெயரிட்டு நிலையான புனித-புவியிடத்தை நிறுவுகிறார்.

Primary Speakers

VarāhaPṛthivī

Key Concepts

ātithya-dharma (ethics of hospitality)stuti and divine epiphany (Viṣṇu-darśana through praise)cintāmaṇi / maṇi-prabhāva (wish-fulfilling jewel as narrative technology of abundance)royal greed and adharmic appropriationSudarśana as instrument of cosmic-legal enforcementsacred geography: etymology and sanctification of Naimiṣāraṇyapañcabhūta-immanence (Viṣṇu as water/earth/fire/wind/space)earthly plenitude and stewardship as ordered distribution vs. coercive extraction

Shlokas in Adhyaya 11

Verse 1

श्रीवराह उवाच । ततस्तमीदृशं दृष्ट्वा तदा गौरमुखाश्रमम् । दुर्ज्जयश्चिन्तयामास रम्यमाश्रममण्डलम् ॥ ११.१ ॥

ஸ்ரீவராஹர் கூறினார்—அப்போது கௌரமுகரின் அத்தகைய ஆசிரமத்தைப் பார்த்து, துர்ஜ்ஜயன் அந்த இனிய ஆசிரமப் பரப்பை மனத்தில் சிந்தித்தான்।

Verse 2

प्रविशाम्यत्र पश्यामि ऋषीन् परमधार्मिकान् । चिन्तयित्वा तदा राजा प्रविवेश तमाश्रमम् ॥ ११.२ ॥

“இங்கே நுழைந்து மிகுந்த தர்மநிஷ்டையுடைய ரிஷிகளை நான் தரிசிப்பேன்.” என்று எண்ணி, அரசன் அப்போது அந்த ஆசிரமத்தில் நுழைந்தான்।

Verse 3

तस्य प्रविष्टस्य ततो राज्ञः परमहर्षितः । चकार पूजां धर्मात्मा तदा गौरमुखो मुनिः ॥ ११.३ ॥

அரசன் நுழைந்ததும், தர்மநிஷ்டையுடைய முனிவர் கௌரமுகர் மிகுந்த மகிழ்ச்சியுடன் அப்போது அவனுக்கு பூஜை-மரியாதை செய்தார்।

Verse 4

स्वागतातिक्रियाः कृत्वा कथान्ते तं महामुनिः । स्वशक्त्या अहं नृपश्रेष्ठ सानुगस्य च भोजनम् ॥ ११.४ ॥

வரவேற்பு மரியாதைகளைச் செய்து, உரையாடலின் முடிவில் மகாமுனி கூறினார்—“அரசர்களில் சிறந்தவனே, என் ஆற்றலுக்கேற்ப உனக்கும் உன் பரிவாரத்தாருக்கும் உணவு அளிப்பேன்।”

Verse 5

करिष्यामि प्रमुच्यन्तां साधु वाह इति द्विजः । एवमुक्त्वा स्थितस्तूष्णीं स मुनिः संशितव्रतः ॥ ११.५ ॥

இருபிறப்பாளர் கூறினார்—“நான் செய்வேன்; அவர்களை விடுவிக்கவும்—சாது, நன்று.” என்று சொல்லி, உறுதியான விரதமுடைய அந்த முனிவர் மௌனமாக நின்றார்।

Verse 6

राजाऽपि तस्थौ तद्भक्त्या स्वसहायैः समन्वितः । अक्षौहिण्यो बलस्यास्य पञ्चमात्रास्तदा स्थिताः । अयं च तापसः किं मे दास्यते भोजनं त्विह ॥ ११.६ ॥

அரசனும் அவனிடம் பக்தியுடன், தன் துணையர்களுடன் அங்கேயே தங்கினான். அப்போது அவன் படையின் ஐந்து அக்ஷௌஹிணிகள் அங்கே நிலைநிறுத்தப்பட்டிருந்தன. அவன் மனத்தில்—“இந்தத் தபஸ்வி இங்கே எனக்கு என்ன உணவு தருவான்?” என்று எண்ணினான்.

Verse 7

निमन्त्र्य दुर्जयं विप्रस्तदा गौरमुखो नृपम् । चिन्तयामास किं चास्य मया देयं तु भोजनम् ॥ ११.७ ॥

அப்போது பிராமணன் கௌரமுகன், துர்ஜய அரசனை அழைத்துப் பின்பு எண்ணினான்—“நான் இவருக்கு எந்த உணவை அளிக்க வேண்டும்?”

Verse 8

एवं चिन्तयतस्तस्य महर्षेर्भावितात्मनः । स्थितो मनसि देवेशो हरिर्नारायणः प्रभुः ॥ ११.८ ॥

இவ்வாறு சிந்தித்துக் கொண்டிருந்த அந்தப் பாவிதாத்ம மகரிஷியின் மனத்தில் தேவேசன், பிரபு ஹரி நாராயணன் நிலைபெற்றான்.

Verse 9

ततः संस्मृत्य मनसा देवं नारायणं तदा । तोषयामास गङ्गायां प्रविश्य मुनिसत्तमः ॥ ११.९ ॥

பின்னர் அந்த முனிவருள் சிறந்தவன் மனத்தில் நாராயண தேவனை நினைத்து, கங்கையில் இறங்கி அப்போது அவரைத் திருப்திப்படுத்தும் பொருட்டு ஆராதனை செய்தான்.

Verse 10

धरण्युवाच । कथं गौरमुखो विष्णुं तोषयामास भूधर । एतन्मे कौतुकं श्रोतुं सम्यगिच्छा प्रवर्तते ॥ ११.१० ॥

தரணி கூறினாள்—“ஓ பூதரா! கௌரமுகன் விஷ்ணுவை எவ்வாறு திருப்திப்படுத்தினான்? இதை முறையாகக் கேட்க எனக்குள் ஆவல் மிகுந்துள்ளது.”

Verse 11

नमोऽस्तु विष्णवे नित्यं नमस्ते पीतवाससे । नमस्ते चाद्यरूपाय नमस्ते जलरूपिणे ॥ ११.११ ॥

விஷ்ணுவுக்கு எப்போதும் வணக்கம்; பீதாம்பரம் அணிந்த உமக்கு வணக்கம். ஆதிமூர்த்தியே உமக்கு வணக்கம்; நீருருவாய் இருப்பவனே உமக்கு வணக்கம்.

Verse 12

नमस्ते सर्वसंस्थाय नमस्ते जलशायिने । नमस्ते क्षितिरूपाय नमस्ते तेजसात्मने ॥ ११.१२ ॥

அனைத்து நிலைகளுக்கும் ஆதாரமான உமக்கு வணக்கம்; நீர்மேல் சயனிப்பவனே உமக்கு வணக்கம். பூமியுருவனே உமக்கு வணக்கம்; தேஜஸ்சாரமான உமக்கு வணக்கம்.

Verse 13

नमस्ते वायुरूपाय नमस्ते व्योमरूपिणे । त्वं देवः सर्वभूतानां प्रभुस्त्वमसि हृरिच्छयः ॥ ११.१३ ॥

காற்றுருவனே உமக்கு வணக்கம்; ஆகாயுருவனே உமக்கு வணக்கம். நீர் எல்லா உயிர்களுக்கும் தேவன்; நீரே ஆண்டவன்—இதயத்தின் உந்துதலாக இருப்பவன்.

Verse 14

त्वमोङ्कारो वषट्कारः सर्वत्रैव च संस्थितः । त्वमादिः सर्वदेवानां तव चादिर्न विद्यते ॥ ११.१४ ॥

நீரே ஓங்காரம்; நீரே வஷட்காரம்; நீர் எங்கும் நிலைத்திருக்கிறீர். நீர் எல்லாத் தேவர்களுக்கும் ஆதியாய் உள்ளீர்; உமக்கு ஆதியில்லை.

Verse 15

त्वं भूस्त्वं च भुवो देव त्वं जनस्त्वं महः स्मृतः । त्वं तपस्त्वं च सत्यं च त्वयि देव चराचरम् ॥ ११.१५ ॥

தேவனே, நீரே பூः, நீரே புவः; நீரே ஜனः, நீரே மஹः என நினைக்கப்படுகிறீர். நீரே தபஸ், நீரே சத்தியம்; தேவனே, அசையும் அசையாத அனைத்தும் உம்முள் அடங்கும்.

Verse 16

त्वत्तो भूतमिदं विश्वं त्वदुद्भूताऋगादयः । त्वत्तः शास्त्राणि जातानि त्वत्तो यज्ञाः प्रतिष्ठिताः ॥ ११.१६ ॥

உம்மிடமிருந்தே இந்த முழு பிரபஞ்சம் தோன்றியது; உம்மிடமிருந்தே ரிக் வேதம் முதலிய வேதங்கள் வெளிப்பட்டன. உம்மிடமிருந்தே சாஸ்திரங்கள் பிறந்தன; உம்மேல் யாகங்கள் நிலைபெற்றுள்ளன.

Verse 17

त्वत्तो वृक्षाः वीरुधश्च त्वत्तः सर्वा वनौषधिः । पशवः पक्षिणः सर्पास्त्वत्त एव जनार्दन ॥ ११.१७ ॥

உம்மிடமிருந்தே மரங்களும் கொடிகளும் தோன்றுகின்றன; உம்மிடமிருந்தே எல்லா வன மூலிகைகளும் பிறக்கின்றன. ஜனார்தனனே, மிருகங்கள், பறவைகள், பாம்புகளும் உம்மிடமிருந்தே மட்டும் தோன்றுகின்றன.

Verse 18

ममापि देवदेवेश राजाऽदुर्जयसंज्ञितः । आगतोऽभ्यागतस्तस्य आतिथ्यं कर्तुमुत्सहे ॥ ११.१८ ॥

தேவர்களின் தேவனே, துர்ஜயன் எனப்படும் அரசனும் எனக்கு விருந்தினனாக வந்துள்ளான்; அவனுக்கு விருந்தோம்பல் செய்ய நான் விரும்புகிறேன்.

Verse 19

तस्य मे निर्धनस्याद्य देवदेव जगत्पते । भक्तिनम्रस्य देवेश कुरुष्वान्नाद्यसंचयम् ॥ ११.१९ ॥

தேவர்களின் தேவனே, உலகின் அதிபதியே! இன்று நான் வறியவனாகவும் பக்தியால் தாழ்ந்தவனாகவும் உள்ளேன்; தேவனே, எனக்காக அன்னமும் தேவையான பொருட்களும் ஏற்பாடு செய்யும்.

Verse 20

यं यं स्पृशामि हस्तेन यं यं पश्यामि चक्षुषा । वृक्षं वा तृणकन्दं वा तत्तदन्नं चतुर्विधम् ॥ ११.२० ॥

நான் கையால் எதைத் தொடுகிறேனோ, கண்களால் எதைப் பார்க்கிறேனோ—அது மரமாக இருந்தாலும் புல்கிழங்காக இருந்தாலும்—அவை அனைத்தும் நான்கு வகை அன்னமாக மாறட்டும்.

Verse 21

तथा त्वन्यतमं वापि यद्ध्यातं मनसा मया । तत्सर्वं सिद्ध्यतां मह्यं नमस्ते परमेश्वर ॥ ११.२१ ॥

அதேபோல் என் மனத்தால் நான் வேறு எதையாயினும் தியானித்திருந்தால், அது அனைத்தும் எனக்கு நிறைவேறுக. பரமேஸ்வரா, உமக்கு நமஸ்காரம்.

Verse 22

इति स्तुत्या तु देवेशस्तुतोष जगतां पतिः । मुनेस्तस्य स्वकं रूपं दर्शयामास केशवः ॥ ११.२२ ॥

அந்த ஸ்துதியால் தேவர்களின் ஈசன், உலகங்களின் அதிபதி மகிழ்ந்தான்; கேசவன் அந்த முனிவருக்கு தன் சொந்த ஸ்வரூபத்தை வெளிப்படுத்தினான்.

Verse 23

उवाच सुप्रसन्नात्मा ब्रूहि विप्र वरं परम् । एवं श्रुत्वाऽक्षिणी यावदुन्मीलयति वै मुनिः ॥ ११.२३ ॥

மிகவும் அமைதியுற்ற மனத்துடன் அவர் கூறினார்—“ஓ சிறந்த விப்ரரே, உன்னத வரத்தைச் சொல்.” இதைக் கேட்ட முனிவர் கண்களைத் திறக்கத் தொடங்கினார்.

Verse 24

तदा शङ्खगदापाणिः पीतवासा जनार्दनः । गरुडस्थोऽपि तेजस्वी द्वादशादित्यसप्रभः ॥ ११.२४ ॥

அப்போது சங்கமும் கதையும் கைகளில் தாங்கி, பீதாம்பரம் அணிந்த ஜனார்தனன்—கருடாரூடனாக இருந்தும் ஒளிமிக்கவனாய்—பன்னிரண்டு ஆதித்யர்களுக்கு ஒப்பான பிரகாசத்துடன் விளங்கினான்.

Verse 25

दिवि सूर्यसहस्रस्य भवेद्युगपदुत्थिता । यदि भाः सदृशी सा स्याद्भासस्तस्य महात्मनः ॥ ११.२५ ॥

வானில் ஒரே நேரத்தில் ஆயிரம் சூரியர்களின் ஒளி எழுந்தாலும், அது அந்த மகாத்மாவின் பிரகாசத்துக்கு ஒப்பாக இருக்கலாம்.

Verse 26

तत्रैकस्थं जगत्कृत्स्नं प्रविभक्तमनेकधा । ददर्श स मुनिर्देवि विस्मयोत्फुल्ललोचनः ॥ ११.२६ ॥

அங்கே ஒரே இடத்தில் அவர் முழு உலகத்தையும் கண்டார்; அது பல வகைகளாகப் பிரிக்கப்பட்டிருந்தது. தேவி, அந்த முனிவர் வியப்பால் விரிந்த கண்களுடன் அதைக் கண்டார்.

Verse 27

जगाम शिरसा देवं कृताञ्जलिरथाब्रवीत् । यदि मे वरदो देवो भूयाद् भक्तस्य केशव ॥ ११.२७ ॥

அவர் தலை வணங்கி தேவனைப் பணிந்து, கைகூப்பி கூறினார்— “பக்தனான எனக்கு கேசவப் பெருமான் வரம் அருளுவாராயின்…”

Verse 28

इदानीमेष नृपतिर्यथा सबलवाहनः । ममाश्रमे कृताहारः श्वः प्रयाता स्वकं गृहम् ॥ ११.२८ ॥

இப்போது இந்த அரசன் தன் படை மற்றும் வாகனங்களுடன் என் ஆசிரமத்தில் உணவு உண்டு முடித்தான்; நாளை தன் இல்லத்திற்குப் புறப்படுவான்.

Verse 29

इत्युक्तस्तस्य देवेशो वरदः सम्बभूव ह । चित्तसिद्धिं ददौ तस्मै मणिं च सुमहाप्रभम् ॥ ११.२९ ॥

இவ்வாறு கேட்டபோது தேவர்களின் ஈசன் அவனுக்கு வரம் அளிப்பவரானார். அவருக்கு சித்தசித்தியையும் மிகுந்த ஒளியுடைய மணியையும் அருளினார்.

Verse 30

तं दत्त्वाऽन्तर्दधे देवः स च गौरमुखो मुनिः । जगाम चाश्रमं पुण्यं नाना ऋषिनिषेवितम् ॥ ११.३० ॥

அதை அளித்த பின் தேவன் மறைந்தார். மேலும் கௌரமுகர் என்னும் அந்த முனிவர் பல ரிஷிகள் நாடும் புனித ஆசிரமத்திற்குச் சென்றார்.

Verse 31

तत्र गत्वा स विप्रेन्द्रश्चिन्तयामास वै मुनिः । हिमवच्छिखराकारं महाभ्रमिव चोन्नतम् । शशाङ्करश्मिसङ्काशं गृहं वै शतभूमिकम् ॥ ११.३१ ॥

அங்கே சென்ற அந்தப் பிராமணர்களில் தலைசிறந்த முனிவர் ஒரு மாளிகையை நினைத்தார்—இமயச் சிகர வடிவம் உடையது, பெரும் மேகம்போல் உயர்ந்தது, நிலவுக் கதிர்போல் ஒளிவிடுவது, நூறு மாடிகள் கொண்டது.

Verse 32

तादृशानां सहस्राणि लक्षकोट्यश्च सर्वशः । गृहानि निर्ममे विप्रो विष्णोर्लब्धवरस्तदा ॥ ११.३२ ॥

அப்போது விஷ்ணுவிடமிருந்து வரம் பெற்ற அந்தப் பிராமணன் எங்கும் அத்தகைய வீடுகளை அமைத்தான்—ஆயிரங்களாகவும், இலட்சங்களாகவும், கோடிகளாகவும்.

Verse 33

प्राकाराणि ततोऽपान्ते तल्लग्नोद्यानकानि च । कोकिलाकुलघुष्टानि नानाद्विजवराणि च । चम्पकाशोकपुन्नागनागकेशरवन्ति च ॥ ११.३३ ॥

பின்னர் புறவட்டத்தில் மதில்கள் இருந்தன; அவற்றோடு இணைந்த தோட்டங்களும் இருந்தன—குயில்களின் கூட்டக் குரலால் முழங்கும், பலவகைச் சிறந்த பறவைகள் நிறைந்த; மேலும் சம்பகம், அசோகம், புன்னாகம், நாககேசரம் ஆகிய மரவனங்கள் செழித்திருந்தன.

Verse 34

नानाजात्यस्तथा वृक्षाः गृहोद्यानॆषु सर्वशः । हस्तिनां हस्तिशालाश्च तुरगाणां च मन्दुराः ॥ ११.३४ ॥

வீட்டுத் தோட்டங்களில் எங்கும் பலவகை மரங்கள் இருந்தன; யானைகளுக்கான யானைத் தொழுவங்களும், குதிரைகளுக்கான மந்துரம் (குதிரைத் தொழுவம்) என்பதும் இருந்தன.

Verse 35

चकार सञ्चयान् विप्रो नानाभक्ष्याणि सर्वशः । भक्ष्यं भोज्यं तथा लेह्यं चोष्यं बहुविधं तथा । चकारान्नाद्यनिचयं हेमपात्र्यश्च सर्वतः ॥ ११.३५ ॥

அந்தப் பிராமணன் எங்கும் பலவகை உணவுப் பொருட்களைச் சேமித்தான்—உண்ணப்படுவது, உணவாகச் சாப்பிடுவது, நக்கப்படுவது, சப்பப்படுவது எனப் பலவிதம். மேலும் எல்லாத் திசைகளிலும் அன்னாதி பொருட்களின் குவியல்களையும், பொன் பாத்திரங்களையும் ஏற்படுத்தினான்.

Verse 36

एवं कृत्वा स विप्रस्तु राजानं भूरितेजसम् । उवाच सर्वसैन्यानि प्रविशन्तु गृहानिति ॥ ११.३६ ॥

இவ்வாறு செய்து அந்தப் பிராமணன் மிகுந்த தேஜஸுடைய அரசனை நோக்கி— “அனைத்து படைகளும் தத்தம் தங்குமிடங்களில் நுழையட்டும்” என்று கூறினான்.

Verse 37

एवमुक्तस्ततो राजा तद्गृहं पर्वतोपमम् । प्रविवेशान्तरेष्वन्ये भृत्या विविशुराशु वै ॥ ११.३७ ॥

இவ்வாறு கூறப்பட்டதும் அரசன் மலைப்போன்ற அந்த மாளிகையில் நுழைந்தான்; மற்ற பணியாளர்கள் உள்ளகப் பகுதிகளுக்குள் விரைவாகச் சென்றனர்.

Verse 38

ततस्तेषु प्रविष्टेषु तदा गौरमुखो मुनिः । प्रगृह्य तं मणिं दिव्यं राजानं छेदमब्रवीत् ॥ ११.३८ ॥

பின்னர் அவர்கள் உள்ளே சென்றதும், கௌரமுக முனிவர் அந்த தெய்வீக மணியை எடுத்துக்கொண்டு சேத அரசனிடம் கூறினார்.

Verse 39

मज्जनाभ्यवहारार्थं पथि श्रमकृते तथा । विलासिनीस्तथा दासान् प्रेषयिष्यामि ते नृप ॥ ११.३९ ॥

“குளிப்பதற்கும் உணவு உண்ணுவதற்கும், மேலும் வழிப்பயணக் களைப்பை நீக்குவதற்கும், அரசே, உமக்கு விலாசினிகளையும் பணியாளர்களையும் அனுப்புவேன்.”

Verse 40

एवमुक्त्वा स विप्रेन्द्रस्तं मणिं वैष्णवं शुभम् । एकान्ते स्थापयामास राज्ञस्तस्य प्रपश्चतः ॥ ११.४० ॥

இவ்வாறு கூறி அந்தப் பிராமணத் தலைவன் மங்களமான வைஷ்ணவ மணியை ஒரு தனிமையான இடத்தில் நிறுவினான்; அரசன் அதை நோக்கிக் கொண்டிருந்தான்.

Verse 41

तस्मिन् स्थापितमात्रे तु मणौ शुद्धसमप्रभे । निश्चेरुर्योषितस्तत्र दिव्यरूपाः सहस्रशः ॥ ११.४१ ॥

அந்த தூய சமஒளியுடன் விளங்கும் மணியை நிறுவியவுடனே அங்கே தெய்வீக ரூபமுடைய பெண்கள் ஆயிரமாயிரமாக வெளிப்பட்டனர்।

Verse 42

सुकुमाराङ्गरागाद्याः सुकुमारवराङ्गनाः । सुकपोलाः सुचार्व्यङ्ग्यः सुकेशान्ताः सुलोचनाः । काश्चित्सौवर्णपात्रीश्च गृहीत्वा संप्रatasthire ॥ ११.४२ ॥

மென்மையான அங்கராகம் முதலிய அலங்காரங்களால் அழகுபெற்ற அந்த நுட்பமான உயர்ந்த பெண்கள்—அழகிய கன்னங்கள், மனோகர உடல், ஒழுங்கான கூந்தல், இனிய கண்கள் உடையோர்—புறப்பட்டனர்; சிலர் பொன் பாத்திரங்களை எடுத்துக்கொண்டு சென்றனர்।

Verse 43

एवं योषिद्गणास्तत्र नराः कर्मकरास्तथा । निर्जग्मुस्तस्य नृपतेः सर्वे भृत्या नृपस्य ह । केवलं भोजनं पूर्वं परिधानं च सर्वशः ॥ ११.४३ ॥

இவ்வாறு அங்கே இருந்த பெண்கள் குழுக்களும், வேலைக்கார ஆண்களும்—அரசனின் எல்லா பணியாளர்களும்—அந்த நரபதியை விட்டு வெளியேறினர்; அவர்கள் தங்கள் உணவுப் பொருட்களையும் உடைகளையும் மட்டுமே எடுத்துச் சென்றனர்।

Verse 44

ताः स्त्रियः सर्वभृत्यानां राजमार्गेण मज्जनं । ददुस्ते च नराश्वानां हस्तिनां च त्वरान्विताः ॥ ११.४४ ॥

அந்த பெண்கள் அரசவழி வழியாக எல்லா பணியாளர்களுக்கும் நீராடும் ஏற்பாட்டை செய்தனர்; மேலும் ஆண்கள் அவசரத்துடன் குதிரைகளுக்கும் யானைகளுக்கும் தேவையான ஏற்பாடுகளை செய்தனர்।

Verse 45

नानाविधानि तूर्याणि तत्रावाद्यन्त सर्वशः । मज्जने नृपतेस्तत्र ननृतुश्चान्ययोषितः । अपराश्च जगुस्तत्र शक्रस्येव प्रमज्जतः ॥ ११.४५ ॥

அங்கே எல்லாத் திசைகளிலும் பலவகைத் தூரியங்கள் ஒலித்தன. அரசனின் நீராடல் வேளையில் சில பெண்கள் நடனம் ஆடினர்; மற்றவர்கள் பாடினர்—சக்கிரன் (இந்திரன்) தானே நீராடுவது போல।

Verse 46

एवं दिव्योपचारेण स्नात्वा राजा महामनाः । चिन्तयामास राजेन्द्रो विस्मयाविष्टचेतनः । किमिदं मुनिसामर्थ्यं तपसो वाऽथ वा मणेः ॥ ११.४६ ॥

இவ்வாறு தெய்வீக உபசாரத்துடன் நீராடிய மகாமனத்தையுடைய அரசேந்தர், வியப்பால் ஆட்கொள்ளப்பட்ட மனத்துடன் சிந்தித்தான்—“இது முனிவர்களின் எந்த வல்லமையோ? தவத்தின் பலனா, அல்லது மணியின் தாக்கமோ?”

Verse 47

यथा च नृपतेः पूजा कृता तेन महर्षिणा । तद्वद्भृत्यजनस्यापि चकार मुनिसत्तमः ॥ ११.४८ ॥

அந்த மகரிஷி அரசனுக்கு செய்த பூஜை-மரியாதையைப் போலவே, முனிவர்களில் சிறந்தவர் அரசனின் பணியாளர்களுக்கும் உரிய விருந்தோம்பலும் மரியாதையும் செய்தார்.

Verse 48

यावत् स राजा बुभुजे सभृत्यबलवाहनः । तावदस्तगिरिं भानुर्जगामारुणसप्रभः ॥ ११.४९ ॥

அந்த அரசன் பணியாளர்கள், படை, வாகனங்களுடன் இன்புறும் வரையில், செம்மஞ்சள் ஒளியுடன் கூடிய சூரியன் அஸ்தகிரியாகிய மேற்குமலையை நோக்கிச் சென்றான்.

Verse 49

ततस्तु रात्रिः समपद्यताधुना शरच्छशाङ्कोज्ज्वलऋक्षमण्डिता । करोति रागं स च रोहिणीधवः सुसङ्गतं सौम्यगुणेषु तापि च ॥ ११.५० ॥

பின்னர், சரத்கால நிலவின் ஒளியால் பிரகாசிக்கும் நட்சத்திரக் கூட்டத்தால் அலங்கரிக்கப்பட்ட இரவு வந்தது. ரோகிணீநாதனான சந்திரன், மென்மையான குணங்களோடு இசைந்திருந்தும், ஆசையைத் தூண்டி, வெப்பத்தையும் உண்டாக்கினான்.

Verse 50

भृगूद्वहः कृष्णतरांशुभानुना सहोद्यातो दैत्यगुरुः सुराधिपः । अथान्तरात्पक्षगतो न राजते स्वभावयोगेन मतिस्तु देहिनाम् ॥ ११.५१ ॥

கதிர்கள் மேலும் கருமை கொண்ட சூரியனுடன் சேர்ந்து, ப்ருகுவம்சச் சிறந்தவரும் தைத்யகுருவுமான (சுக்ராசாரியர்) உதித்தபோது, உள்ள்புறத்திற்குச் சென்றதால் தேவர்களின் தலைவன் (இந்திரன்) ஒளிரவில்லை. இவ்வாறே உடலுடையோரின் மனம் இயற்கைச் சாயலின் வலியால் தன் இயல்பின்படி நடக்கிறது.

Verse 51

सुरक्ततां भूमिसुतश्च मुञ्चते राहुः सिती चन्द्रमसोऽंशुभिः सितैः । मुक्तः स्वभावो जगतः सुरासुरैरनुस्वभावो बलवान् सुकृन्नृपः ॥ ११.५२ ॥

பூமிசுதனும் தன் ஆழ்ந்த செம்மையை விடுகின்றான்; ராகுவும் சந்திரனின் வெண்மைக் கதிர்களால் வெளிறுகின்றான். தேவர்கள்–அசுரர்கள் நடுவிலும் உலகத்தின் இயல்பு கட்டற்றதாய் தோன்றினாலும், புண்ணியச் செயல்கள் செய்யும் வலிமைமிக்க அரசன் அந்த இயல்புக் கட்டுப்பாட்டின்படியே நடக்கிறான்।

Verse 52

सितेश्वराख्यापितरश्मिमण्डले सूर्यत्वसिद्धान्तकषेव निर्मले । करोति केतुर्न परे महत्तमस्तदा कुशीलॆषु गतिश्च निर्मला ॥ ११.५३ ॥

‘சிதேஸ்வர’ எனப் பெயர்பெற்ற கதிர்மண்டலத்தில்—சூரிய இயல்பின் நிலைபெற்ற கோட்பாட்டால் உரசிப் பளபளப்பாக்கியதுபோல் தூய்மையானதில்—கேது வேறெங்கும் மிகுந்த இருளை உண்டாக்குவதில்லை. அப்போது தீயொழுக்கமுடையோரிடையிலும் நிகழ்வின் போக்கு தெளிவடைகிறது।

Verse 53

बुधोच्चबुद्धिर्जगतो विभावयन् रराज राज्ञो तनयः स्वकर्मभिः । भृरीतेच्छकः कक्षविवाहितश्चिरं भवेदियं साधुषु सम्मितिर्ध्रुवम् ॥ ११.५४ ॥

உயர்ந்த நுண்ணறிவுடன் உலகை ஒளிரச் செய்த அரசன் மகன், தன் செயல்களால் பிரகாசித்தான். உரிய ஆதரவை நாடுபவனாகவும், கக்ஷ வம்சத்தில் திருமண உறவால் நீண்ட காலம் இணைந்தவனாகவும் இருந்து, நல்லோரிடையே அவனுடைய இந்த மதிப்பு உறுதியாக நிலைத்திருக்கும்।

Verse 54

करोति केतुः कपिलं वियच्छिरं राज्ञः सुराणां पथि संस्थितं भृशम् । न दुर्जनः सज्जनसंसदि क्वचित् करोति शुद्धं निजकर्मकौशलम् ॥ ११.५५ ॥

கேது மஞ்சள்-செம்மை நிறமுடைய விரிந்த குறியீட்டை உண்டாக்கி, அரசனும் தேவர்களும் செல்லும் பாதையில் வலிமையுடன் நிலைகொள்கிறது. ஆனால் தீயவன், நல்லோரின் சபையிலிருந்தாலும், எங்கும் தன் செயல்-திறனைத் தூய்மைப்படுத்த முடியாது।

Verse 55

शशाङ्करश्मिप्रविभासिता अपि प्रकाशमीयुर्निरताः पदे पदे । कुलम्भवाः सम्भवधर्मपत्तयो महांशुयोगान्महतां समुन्नतिम् ॥ ११.५६ ॥

சந்திரக் கதிர்களால் ஒளியூட்டப்பட்டாலும், அவர்கள் ஒவ்வொரு அடியிலும் உறுதியாக இருந்து தாமே ஒளிர்கின்றனர். உயர்குலத்தில் பிறந்து, தம் நிலையிற்குரிய தர்மத்தில் நிலைத்திருந்து, மகத்தான ஒளிமிக்கோரின் சங்கத்தால் மகான்களின் உயர்வை அடைகின்றனர்।

Verse 56

त्रिदोषसक्तान्निकृतोऽस्य सर्वशः सुतेन राज्ञो वरुणस्य सूर्यजः । विराजते कौशिकसन्निवेशिता न वेदकर्म क्वचिदन्यथा भवेत् ॥ ११.५७ ॥

மூன்று தோஷங்களிலும் பற்றுடைய இவனால் அவன் முற்றிலும் ஒதுக்கப்பட்டான்; வருண அரசனின் புதல்வனாகிய சூரியவம்சத்தவன் கௌசிகனால் நிறுவப்பட்டவனாய் ஒளிர்கிறான். எங்கும் வேதக் கர்மங்களின் நடைமுறை விதியிலிருந்து விலகக் கூடாது.

Verse 57

द्वन्द्वः समेतान् मम यः शिशुः पुरा हरिर्य आराधितवान् नृपासनम् । लक्ष्म्यापि बुद्ध्या सुचिरं प्रकाशते ध्रुवेण विष्णुस्मरणेन दुर्लभम् ॥ ११.५८ ॥

முன்பு இரட்டைப் எதிர்மைகளைக் கண்ட என் சிறுவன் ஹரி, அதுவாயினும் அரச ஆசனத்தைப் பக்தியுடன் வணங்கினான். லக்ஷ்மியும் புத்தியும் இருந்தும் அவன் நீண்ட காலம் ஒளிர்கிறான்; ஆனால் துருவனைப் போல விஷ்ணு-ஸ்மரணம் பெறுதல் அரிது.

Verse 58

इतीदृशी रात्रिरभूदृषेः शुभे वराश्रमे दुर्जयभूपतेः शुभा । सभृत्यसामन्तवराश्वदन्तिनः सुभक्तवस्त्राभरणादिपूजया ॥ ११.५९ ॥

இவ்வாறு அந்தச் சிறந்த ஆசிரமத்தில் முனிவருக்கான இரவு மங்களமாகக் கடந்தது; துர்ஜய மன்னனுக்கும் அது மங்களமே. சேவகர்கள், சாமந்தர்கள், சிறந்த குதிரைகள், யானைகள் உடன், நல்ல உணவு, ஆடைகள், ஆபரணங்கள் முதலியவற்றால் பூஜை-மரியாதை செய்து.

Verse 59

इतीदृशायां वररत्नचित्रिताः सुपट्टसंवीतवरास्तृतास्तदा । गृहेषु पर्यङ्कवराः समाश्रिताः सुरूपयोषित्कृतभङ्गभासुराः ॥ ११.६० ॥

இத்தகைய சூழலில் அப்போது வீடுகளில் சிறந்த படுக்கை-அமர்வுகள் அமைந்திருந்தன—உயர்ந்த ரத்தினங்களால் அலங்கரிக்கப்பட்டு, நுண்மையான துணியால் மூடப்பட்டு, சிறந்த விரிப்புகளால் விரிக்கப்பட்டு. அழகிய பெண்களின் நளினமான அமர்வால் அவை மேலும் ஒளிவிட்டன.

Verse 60

स तत्र राजा विससर्ज भूभृतः स्वयं सभृत्यानपि सर्वतो गृहान् । गतेषु सुष्वाप वरस्त्रिया वृतः सुरेशवत्स्वर्गगतः प्रतापवान् ॥ ११.६१ ॥

அங்கே பூமியைப் பாதுகாக்கும் அந்த மன்னன், தானே சுற்றியுள்ள இல்லங்களை அவர்களுடைய சேவகர்களுடன் அனுப்பிவிட்டான். அவர்கள் சென்ற பின், அந்தப் பராக்கிரமன் சிறந்த பெண்ணால் சூழப்பட்டு உறங்கினான்; ஸ்வர்க்கம் அடைந்து தேவர்களின் தலைவனைப் போல ஆனான்.

Verse 61

एवं सुमनसस्तस्य सभृत्यस्य महात्मनः । ऋषेस्तस्य प्रभावेण हृष्टास्तु सुषुपुस्तदा ॥ ११.६२ ॥

இவ்வாறு அந்த மகாத்மாவின் பணியாளர்கள் மகிழ்ந்தனர்; அந்த ரிஷியின் பிரபாவத்தால் களிப்புற்று அவர்கள் அப்போது உறங்கினர்.

Verse 62

ततो रात्र्यां व्यतीतायां स राजा ताः स्त्रियः पुनः । अन्तर्द्धानं गतास्तत्र दृष्ट्वा तानि गृहाणि च ॥ ११.६३ ॥

பின் இரவு கடந்தபோது அரசன் மீண்டும் பார்த்தான்; அங்கே அந்த பெண்கள் மறைந்துவிட்டதைவும், அந்த வீடுகளையும் அவன் கண்டான்.

Verse 63

अदृश्यानि महार्हाणि वरासनजलानि च । राजा स विस्मयाविष्टश्चिन्तयामास दुःखितः ॥ ११.६४ ॥

அவன் சாதாரண பார்வைக்கு தெரியாத அருமையான பொருட்களையும், சிறந்த ஆசனங்களையும் நீரையும் கண்டான். அரசன் வியப்பில் மூழ்கி, துயரத்துடன் சிந்திக்கத் தொடங்கினான்.

Verse 64

कथमेवं मणिर्मह्यं भवतीति पुनः पुनः । चिन्तयन्नधिगम्याथ स राजा दुर्जयस्तदा ॥ ११.६५ ॥

அவன் மீண்டும் மீண்டும் சிந்தித்தான்—“இந்த மணி எனக்கு எவ்வாறு கிடைக்கிறது?” பின்னர் உணர்ந்து, அந்நேரத்தில் துர்ஜயன் என்ற அரசன் (அதற்கேற்ப) நடந்தான்.

Verse 65

चिन्तामणिमिमं चास्य हरामीति विचिन्त्य सः । प्रयाणं नोदयामास स राजाश्रमबाह्यतः । आश्रमस्य बहिर्गत्वा नातिदूरे सवाहनः ॥ ११.६६ ॥

“அவனுடைய சிந்தாமணி மணியை நான் எடுத்துக்கொள்வேன்” என்று எண்ணி, அரசன் ஆசிரமத்தின் வெளியிலிருந்து புறப்பட்டான்; ஆசிரமத்தைத் தாண்டி வெளியே சென்று, வாகனத்துடன் மிகத் தூரம் செல்லவில்லை.

Verse 66

ततो विरोचनाख्यं वै प्रेषयामास मन्त्रिणम् । ऋषेर्गौरमुखस्यापि मणेर्याचनकर्मणि ॥ ११.६७ ॥

அப்போது அவர் விரோசனன் என்னும் அமைச்சனை, ஋ஷி கௌரமுகரிடமும் மணியை வேண்டும் பணிக்காக அனுப்பினார்।

Verse 67

ऋषिं तं च समागत्य मणिं याचितुमुद्यतः । रत्नानां भाजनं राजा मणिं तस्मै प्रदीयताम् ॥ ११.६८ ॥

அந்த ஋ஷியிடம் சென்று மணியை வேண்டத் தயாரானான்; (என்று:) “ரத்தினங்களின் களஞ்சியமான அரசன், அந்த மணியை அவனுக்குக் கொடுக்கட்டும்.”

Verse 68

अमात्येनैवमुक्तस्तु क्रुद्धो गौरमुखोऽब्रवीत् । प्रतिगृह्णाति विप्रस्तु राजा चैव ददाति च । त्वं च राजा पुनर्भूत्वा याचसे दीनवत् कथम् ॥ ११.६९ ॥

அமைச்சன் இவ்வாறு சொன்னதும் கோபமுற்ற கௌரமுகர் கூறினார்—“பிராமணன் பெறுவான்; அரசன் தருவான்; நீ மீண்டும் அரசனாகி ஏழைபோல் எப்படிக் கேட்கிறாய்?”

Verse 69

एवं ब्रूहि दुराचारं राजानं दुर्जयं स्वयम् । गच्छ द्रुतं दुराचार मा त्वां लोकोऽत्यगादिति ॥ ११.७० ॥

“இவ்வாறே அந்த துராசாரி, தானே வெல்ல முடியாத அரசனிடம் சொல். துராசாரியே, விரைந்து செல்; மக்கள் உன்னை விட்டு விலகிவிடாதபடி”—என்று கூறினார்.

Verse 70

एवमुक्त्वा मुनिः प्रागात् कुशेध्माहरणाय वै । चिन्तयन् मनसा तं च मणिं शत्रुविनाशनम् ॥ ११.७१ ॥

இவ்வாறு சொல்லி முனிவர் குசை புல் மற்றும் எரிவிறகு எடுக்கச் சென்றார்; மனத்தில் பகைவரை அழிக்கும் அந்த மணியைத் தியானித்தார்.

Verse 71

एवमुक्तस्तदा दूतो जगाम च नृपान्तिकम् । कथयामास तत्सर्वं यदुक्तं ब्राह्मणेन च ॥ ११.७२ ॥

இவ்வாறு கூறப்பட்டதும் தூதன் அப்போது அரசரின் முன்னிலையில் சென்று, பிராமணன் கூறிய அனைத்தையும் முழுமையாக அறிவித்தான்।

Verse 72

ततः क्रोधपरीतात्मा श्रुत्वा ब्राह्मणभाषितम् । दुर्जयः प्राह नीलाख्यं सामन्तं गच्छ माचिरम् । ब्राह्मणस्य मणिं गृह्य तूर्णमेहि यदृच्छया ॥ ११.७३ ॥

பிராமணன் சொன்னதை கேட்டதும் கோபத்தில் மூழ்கிய துர்ஜயன், ‘நீல’ எனும் சாமந்தனிடம்—“தாமதமின்றி செல்; பிராமணனின் மணியை எடுத்துக் கொண்டு எப்படியாயினும் விரைவாகத் திரும்பி வா” என்று கூறினான்।

Verse 73

एवमुक्तस्तदा नीलो बहुसेनापरिच्छदः । जगाम स च विप्रस्य वन्याश्रममण्डलम् ॥ ११.७४ ॥

இவ்வாறு ஆணையிடப்பட்ட நீலன் பல படை மற்றும் பரிவாரத்துடன் புறப்பட்டு, பிராமணனின் வன ஆசிரம வளாகத்திற்குச் சென்றான்।

Verse 74

तत्राग्निहोत्रशालायां दृष्ट्वा तं मणिमाहितम् । उत्तीर्य स्यन्दनान्नीलः सोऽवरोहत भूतले ॥ ११.७५ ॥

அங்கு அக்னிஹோத்ர சாலையில் நிறுவப்பட்ட அந்த மணியைப் பார்த்து, நீலன் தேரிலிருந்து இறங்கி தரையில் கால்வைத்தான்।

Verse 75

अवतीर्णे ततस्तस्मिन् नीले परमदारुणे । क्रूरबुद्ध्या मनेस्तस्मान्निर्जग्मुः शस्त्रपाणयः ॥ ११.७६ ॥

அந்த நீலநிறம் கொண்ட, மிகக் கொடூரமான இடத்தில் அவன் இறங்கியவுடன், கொடிய எண்ணத்துடன் ஆயுதம் தாங்கியவர்கள் அந்த மணியிலிருந்து (எனில்) வெளிப்பட்டனர்।

Verse 76

सरथाः सध्वजाः साश्वाः सबाणाः सासिचर्मिणः । सधनुष्काः सतूणीराः योधाः परमदुर्जयाः ॥ निश्चेरुस्तं मणिं भित्वा असंख्येया महाबलाः ॥ ११.७७ ॥

கொடிகளுடன் கூடிய தேர்களில், குதிரைகளுடன், அம்பு–வாள்–கேடயங்களால் ஆயத்தமாய், வில் மற்றும் அம்புத்தொட்டிகளைத் தாங்கிய, மிகத் தகர்க்க இயலாத எண்ணற்ற மகாபல வீரர்கள் அந்த மணியைப் பிளந்து வெளியே புறப்பட்டனர்।

Verse 77

तत्र सज्जा महाशूरा दश पञ्च च संख्यया । नामभिस्तान् महाभागे कथयामि श्रृणुष्व तान् ॥ ११.७८ ॥

அங்கே போருக்கு ஆயத்தமான மகாவீரர்கள்—எண்ணிக்கையில் பதினைந்து—இருந்தனர். ஓ பாக்கியவதியே, அவர்களின் பெயர்களை நான் கூறுகிறேன்; கேள்.

Verse 78

सुप्रभो दीप्ततेजाश्च सुरश्मिः शुभदर्शनः । सुकान्तिः सुन्दरः सुन्दः प्रद्युम्नः सुमनाः शुभः ॥ ११.७९ ॥

சுப்ரப, தீப்ததேஜஸ், சுரஷ்மி, சுபதர்ஷன, சுகாந்தி, சுந்தர, சுந்த, பிரத்யும்ன, சுமனா, சுப—இவை (அவர்களின் பெயர்கள்).

Verse 79

सुशीलः सुखदः शम्भुः सुदान्तः सोम एव च । एते पञ्चदश प्रोक्ता नायका मणितोत्थिताः ॥ ११.८० ॥

சுசீல, சுகத, சம்பு, சுதாந்த, சோமனும். இப் பதினைந்து தலைவர்கள் மணிகளிலிருந்து தோன்றியவர்கள் என்று கூறப்படுகின்றனர்.

Verse 80

ततो विरोचनं दृष्ट्वा बहुसैन्यपरिष्कृतम् । योधयामासुरव्यग्रा विविधायुधपाणयः ॥ ११.८१ ॥

பின்னர் பெரும் படையுடன் அணிவகுத்திருந்த விரோசனனைப் பார்த்து, அவர்கள்—போருக்கு ஆவலுடன், கைகளில் பலவகை ஆயுதங்களைத் தாங்கி—போரில் ஈடுபட்டனர்.

Verse 81

धनूंषि तेषां कनकप्रभाणि शरान् सुजाम्बूनदपुङ्खनद्धान् । पतन्ति खङ्गानि विभीषणानि भुशुण्डिशूलाः परमप्रधानाः ॥ ११.८२ ॥

அவர்களின் பொன் ஒளி கொண்ட வில்லுகளும், சுஜாம்பூநதப் பொன் இறகுகள் பொருத்தப்பட்ட அம்புகளும் விழுந்தன. அச்சமூட்டும் வாள்களும் விழுந்தன; மேலும் புஷுண்டீக் கம்பும், மிகச் சிறந்த சூலங்களும் விழுந்தன.

Verse 82

रथो रथं संपरिवार्य तस्थौ गजो गजस्यापि हयो हरस्य । पदातिरत्युग्रपराक्रमश्च पदातिमेव प्रससार चाग्र्यम् ॥ ११.८३ ॥

ரதம் ரதத்தைச் சூழ்ந்து உறுதியாக நின்றது; யானை யானையை எதிர்கொண்டது; குதிரை குதிரையைச் சந்தித்தது. மிகக் கடும் வீரத்தையுடைய காலாட் படைவீரனும் முன்னணி காலாட் வீரனை நோக்கி பாய்ந்தான்.

Verse 83

द्वन्द्वान्यनेकानि तथैव युद्धे द्रवन्ति शूराः परिभर्त्सयन्तः । विभीषणं निर्गतचापमार्गं बभूव बाहुप्रभवं सुघोरम् ॥ ११.८४ ॥

போரில் பல தனிப்போர் மோதல்கள் எழுந்தன; வீரர்கள் ஏளனச் சொற்கள் வீசி முன்னேறினர். அப்போது வில்லின் தாக்க வரம்புக்குள் வந்த விபீஷணனுக்கு எதிராக, கை வலிமையால் பிறந்த மிகக் கொடிய ஆயுதம் தோன்றியது.

Verse 84

तथा प्रवृत्ते तुमुलेऽथ युद्धे हतः स राज्ञः सचिवो विसंज्ञः । सहानुगः सर्वबलैरुपेतो जगाम वैवस्वतमन्दिराय ॥ ११.८५ ॥

இவ்வாறு கடும் போர் தொடங்கியபோது, அரசனின் அந்த அமைச்சர் தாக்கப்பட்டு மயக்கமடைந்தான். अनुசரர்களுடன், எல்லாப் படைகளும் சூழ, அவன் வைவைஸ்வதன் (யமன்) இல்லத்திற்குச் சென்றான்—அதாவது மரணமடைந்தான்.

Verse 85

तस्मिन् हते दुर्जयराजमन्त्रिणि उपाययौ स्वेन बलेन राजा । स दुर्जयः साश्वरथोऽतितीव्रः प्रतापवांस्तैर्मणिजैर्यuyodha ॥ ११.८६ ॥

துர்ஜயனின் அரச அமைச்சன் கொல்லப்பட்டபோது, அரசன் தன் படையுடன் முன்னேறினான். குதிரைகள் இழுக்கும் ரதத்தில் ஏறிய அந்த துர்ஜயன் மிக வேகமுடையவனாகவும் வீரத் தாபமுடையவனாகவும் இருந்து அவர்களுடன் போரிட்டான்.

Verse 86

ततस्तस्मिंस्तदा राज्ञो महत्कदनमाबभौ । ततो हेतुप्रहेत्रीभ्यां श्रुत्वा जामातरं रणे ॥ ११.८७ ॥

அப்போது அந்நேரத்தில் அங்கே அரசனுக்குப் பெரும் படுகொலை ஏற்பட்டது. பின்னர் காரணமும் தூண்டுதலும் செய்தவர்களிடமிருந்து போரில் மருமகன் பற்றிய செய்தியை கேட்டு அவன் அதற்கேற்றவாறு செயல்பட்டான்.

Verse 87

युध्यमानं महाबाहुं ततस्त्वाययतुश्चमूः । तस्मिन् बले तु दैत्या ये तान् शृणुष्व धरिरितान् ॥ ११.८८ ॥

அந்த மகாபாகு போரிடிக் கொண்டிருந்தபோது, அப்போது சேனை முன்னே வந்தது. இப்போது அந்த படையில் இருந்த தைத்தியர்களை—ஹரி கூறியபடியே—கேளுங்கள்.

Verse 88

प्रघसो विघसश्चैव सङ्घसोऽशनिसप्रभः । विद्युत्प्रभः सुघोषश्च उन्मत्ताक्षो भयङ्करः ॥ ११.८९ ॥

பிரகச, விகச, சங்கச; அசனிசப்ரப (இடிமின்னல் போன்ற ஒளியுடையவன்); வித்யுத்ப்ரப (மின்னல் போன்ற பிரகாசமுடையவன்); சுகோஷ; உன்மத்தாக்ஷ (வெறித்த கண்களுடையவன்); பயங்கரன்.

Verse 89

अग्निदन्तोऽग्नितेजाश्च बाहुशक्रः प्रतर्दनः । विराधो भीमकर्मा च विप्रचित्तिस्तथैव च ॥ ११.९० ॥

அக்னிதந்தன், அக்னிதேஜஸ்; பாஹுஷக்ரன், பிரதர்தனன்; விராதன், பீமகர்மன்; அதுபோல விப்ரசித்தியும்.

Verse 90

एते पञ्चदश श्रेष्ठा असुराः परमायुधाः । अक्षौहिणीपरिवार एकैकोऽत्र पृथक्पृथक् ॥ ११.९१ ॥

இந்த பதினைந்து சிறந்த அசுரர்கள் உத்தம ஆயுதங்களால் ஆயத்தமாயுள்ளனர்; இங்கே ஒவ்வொருவருக்கும் தனித்தனியாக ஒரு ஒரு அக்ஷௌஹிணி சேனை பரிவாரமாக உள்ளது.

Verse 91

महामायास्तु समरे दुर्ज्जयस्य महात्मनः । युयुधुर्मणिजैः सार्द्धं महासैन्यपरिच्छदाः ॥ ११.९२ ॥

அப்போது போர்க்களத்தில், மகாத்மா துர்ஜ்ஜயனின் பக்கமாக, பெரும் படைச் சீரமைப்புடன் ஆயத்தமான மகாமாயைகள் மணிஜர்களுடன் சேர்ந்து போரிட்டனர்।

Verse 92

सुप्रभः प्रघसं त्वाजौ ताडयामास पञ्चभिः । शरैराशीविषाकारैः प्रतप्तैः पतगैरिव ॥ ११.९३ ॥

போரில் சுப்ரபன் பிரகசனை ஐந்து அம்புகளால் தாக்கினான்—விஷப்பாம்பு வடிவில், வெப்பமடைந்தவை; எரியும் பறவைகள் போல.

Verse 93

तप्ततेजास्त्रिभिर्बाणैर्विघसं संप्रविध्यत । संघसं दशभिर्बाणैः सुरश्मिः प्रत्यविध्यत ॥ ११.९४ ॥

தப்ததேஜஸ் மூன்று அம்புகளால் விகசனைத் துளைத்தான்; பதிலடியாக சுரஷ்மி சங்கசனை பத்து அம்புகளால் துளைத்தான்।

Verse 94

अशनिप्रभं रणेऽविध्यत् पञ्चभिः शुभदर्शनः । विद्युत्प्रभं सुकान्तिस्तु सुघोषं सुन्दरस्तथा ॥ ११.९५ ॥

போரில் சுபதர்ஷனன் அஷனிப்ரபாவை ஐந்து அம்புகளால் துளைத்தான்; சுகாந்தி வித்யுத்ப்ரபாவை, மேலும் சுந்தரன் சுகோஷனை அதேபோல் தாக்கினான்।

Verse 95

उन्मत्ताक्षं तथाविध्यत् सुन्दः पञ्चभिराशुगैः । चकर्त च धनुस्तस्य शितेन नतपर्वणा ॥ ११.९६ ॥

அப்போது சுந்தன் உன்மத்தாக்ஷனை ஐந்து வேகமான அம்புகளால் துளைத்தான்; மேலும் கூர்மையான, வளைந்த மூட்டு கொண்ட அம்பால் அவனது வில்லையும் வெட்டினான்।

Verse 96

सुमना अग्निदंष्ट्रं तु सुषुभश्चाग्नितेजसम् । सुशीलो वायुषक्रं तु सुमुखश्च प्रतर्दनम् ॥ ११.९७ ॥

சுமனா அக்னிதம்ஷ்ட்ரன்; சுஷுபன் அக்னிதேஜஸன். சுசீலன் வாயுஷக்ரன்; சுமுகன் பிரதர்தனன்.

Verse 97

विराधेन तथा शम्भुः सुकीर्तिर्भीमकर्म्मणा । विप्रचित्तिस्तथा सोमं एतद्युद्धं महानभूत् ॥

அதேபோல் சம்பு விராதனுடன் போரிட்டான்; சுகீர்த்தி பீமகர்மனுடன்; விப்ரசித்தி சோமனுடன்—இவ்வாறு அந்தப் போர் மிகப் பெரிதாயிற்று.

Verse 98

परस्परं सुयुद्धेन योद्धयित्वाऽस्त्रलाघवात् । यथासंख्येन ते दैत्याḥ पुनर्मणिभवैर्हताः ॥ ११.९९ ॥

அவர்கள் ஒருவரையொருவர் சமமான போரில் மோதிப், ஆயுதங்களை விரைவாகச் செலுத்தும் திறமையால், அந்த தைத்யர்கள் வரிசைப்படி மணிபவர்களால் மீண்டும் வீழ்த்தப்பட்டனர்.

Verse 99

यावत् संग्रामघोरो वै महांस्तेषां व्यवर्धत । तावत् समित्कुशादीनि कृत्वा गौरमुखो मुनिः ॥ ११.१०० ॥

அவர்களிடையே அந்தக் கொடியப் போர் மிகுந்து வளர்ந்துகொண்டிருந்த அளவுக்கு, அதே அளவுக்கு முனிவர் கௌரமுகர் சமித்து, குசை முதலிய யாகப் பொருட்களைத் தயாரித்தார்.

Verse 100

आगतॊ महदाश्चर्यं संग्रामं भीमदर्शनम् । बहुसैन्यपरिवारं स्थितं तं चापि दुर्ज्जयम् ॥ ११.१०१ ॥

ஒரு மாபெரும் அதிசயம் தோன்றியது—பயங்கரத் தோற்றமுடைய போர்; பல படைகளால் சூழப்பட்டு அங்கே நிலைத்து, உண்மையிலேயே வெல்ல அரிதானது.

Verse 101

एवं कृत्वा मणिकृतं रौद्रं गाढं च संयुगम् । चिन्तयामास देवेशं हरिं गौरमुखो मुनिः ॥ ११.१०३ ॥

இவ்வாறு மணியை முன்னிட்டு கொடியும் நெருக்கமானும் போரை ஏற்படுத்தி, கௌரமுக முனிவர் தேவேசனான ஹரியைத் தியானித்தார்।

Verse 102

स देवः पुरतस्तस्य पीतवासाः खगासनः । किमत्र ते मया कार्यमिति वाणीमुदीरयत् ॥ ११.१०४ ॥

அப்போது பீதாம்பரத்துடன் கருடாசனத்தில் அமர்ந்த அந்த தேவன் அவன் முன் தோன்றி— “இங்கே உனக்காக நான் செய்ய வேண்டியது என்ன?” என்று உரைத்தான்।

Verse 103

स ऋषिः प्राञ्जलिर्भूत्वा उवाच पुरुषोत्तमम् । जहीमं दुर्ज्जयं पापं ससैन्यं परिवारिणम् ॥ ११.१०५ ॥

அந்த ரிஷி கைகூப்பி புருஷோத்தமனை நோக்கி— “வெல்வதற்கு அரிய இந்தப் பாவியை அவன் சேனையுடனும் சுற்றத்தாருடனும் சேர்த்து அழித்தருளுங்கள்” என்றார்।

Verse 104

एवमुक्तस्तदा तेन चक्रं ज्वलनसन्निभम् । मुमोच दुर्जयबले कालचक्रं सुदर्शनम् ॥ ११.१०६ ॥

அவ்வாறு கூறப்பட்டதும், அவர் எரியும் தீயைப் போன்ற சுதர்சனமான காலச்சக்கரத்தை வெல்லரிய வலமுடைய பகைவர்மேல் எறிந்தார்।

Verse 105

तेन चक्रेण तत्सैन्यमासुरं दुर्जयं क्षणात् । निमेषान्तरमात्रेण भस्मवद् बहुधा कृतम् ॥ ११.१०७ ॥

அந்தச் சக்கரத்தால், ஒரு கண்சிமிட்டும் நேரத்திற்குள், வெல்லரிய அந்த அசுர சேனை சாம்பல்போல் பல பகுதிகளாகச் சிதறடிக்கப்பட்டது।

Verse 106

एवं कृत्वा ततो देवो मुनिं गौरमुखं तदा । उवाच निमिषेणेदं निहतं दानवं बलम् ॥ ११.१०८ ॥

இவ்வாறு செய்து, அப்போது தேவர் கௌரமுக முனிவரை நோக்கி கூறினார்—“ஒரு நிமிடத்திலேயே இந்த தானவப் படை அழிக்கப்பட்டது.”

Verse 107

अरण्येऽस्मिंस्ततस्त्वेवं नैमिषारण्यसंज्ञितम् । भविष्यति यथार्थं वै ब्राह्मणानां विशेषतः ॥ ११.१०९ ॥

இதன் பின் இந்த வனம் ‘நைமிஷாரண்யம்’ என்ற பெயரால்—அதன் பொருளுக்கேற்ப—மிகவும் குறிப்பாகப் பிராமணர்களிடையே புகழ்பெறும்.

Verse 108

अहं च यज्ञपुरुष एतस्मिन् वनगोचरे । नाम्ना याज्या सदा चेमे दश पञ्च च नायकाः । कृते युगे भविष्यन्ति राजानो मणिजा मुने ॥ ११.११० ॥

“மேலும் நான் இந்த வனப்பகுதியில் யஜ்ஞபுருஷன்; பெயரால் ‘யாஜ்யன்’. இங்கே எப்போதும் இந்த பதினைந்து தலைவர்கள் உள்ளனர். முனிவரே, கிருதயுகத்தில் இவர்கள் மணிஜாவிலிருந்து பிறந்த அரசர்களாவர்.”

Verse 109

एवमुक्त्वा ततो देवो गतोऽन्तर्धानमीश्वरः । द्विजोऽपि स्वाश्रमे तस्थौ मुदा परमया युतः ॥ ११.१११ ॥

இவ்வாறு கூறி, ஈசுவரனான தேவர் மறைந்தார். இருமுறை பிறந்தவரும் பரம ஆனந்தத்துடன் தன் ஆசிரமத்தில் தங்கினார்.

Verse 110

पाठभेदः सुमना अग्निदंष्ट्रं तु सुवेदश्चाग्नितेजसम् ॥

பாடவேறுபாடு: சுமனா, அக்நிதம்ஷ்ட்ர, சுவேத, மேலும் ‘அக்னி-தேஜஸ்வி’—இவை பெயர்/உபாதிகளாக பாடாந்தரத்தில் வருகின்றன.

Verse 111

सुनलो वायुषक्रौ तु सुवेदस्तु प्रतर्दनम् ॥

சுனல, வாயுஷக்ர, சுவேத, பிரதர்தன—இவை பெயர்/உபாதிகளாக பட்டியலிடப்பட்டுள்ளன.

Verse 112

११.१००

இங்கு ‘11.100’ என்ற ச்லோக எண் மட்டும் உள்ளது; ச்லோக உரை வழங்கப்படவில்லை.

Verse 113

एवं स्नात्वा शुभे वस्त्रे परिधायोत्तमे तथा । विविधान्नं तु विधिना बुभुजे स नृपोत्तमः ॥

இவ்வாறு நீராடி, சிறந்த மங்களமான ஆடைகளை அணிந்து, அந்த உத்தம அரசன் விதிப்படி பலவகை உணவுகளை உண்டான்.

Frequently Asked Questions

The narrative contrasts ātithya-dharma (the obligation to host and sustain guests without coercion) with royal covetousness and extraction. Gauramukha’s reliance on stuti and disciplined intent (bhāva) produces abundance framed as orderly provision, while Durjaya’s attempt to appropriate the jewel converts abundance into conflict and leads to punitive restoration of order.

The chapter marks time through a full day of feasting ending at sunset and an extended night description using lunar/astral imagery (śaśāṅka/candra, Rohiṇī, Rāhu, Budha, Ketu, and other celestial references). No explicit tithi, māsa, or seasonal rite-prescription is stated, but the narrative uses night-sky markers to frame the passage from hospitality to attempted theft.

Through the hymn, Viṣṇu is described as present in water (jala), earth (kṣiti), fire (tejas), wind (vāyu), and space (vyoman), implying that material plenitude is grounded in a cosmic-terrestrial continuum rather than mere human control. The hermitage’s gardens, groves, and provisioning imagery model abundance as cultivated and distributed; the violence triggered by greed functions as a caution against destabilizing that balance through coercive appropriation.

The central figures are King Durjaya and the sage Gauramukha; Viṣṇu/Nārāyaṇa appears and later declares the site Naimiṣāraṇya. Named groups include fifteen leaders emerging from the jewel (e.g., Suprabha, Suraśmi, Sukānti, Sundara, Sunda, Pradyumna, Sumanas, Suśīla, Śambhu, Sudanta, Soma, etc.) and fifteen opposing asura leaders (e.g., Praghasa, Vighasa, Saṅghasa, Aśaniprabha, Vidyutprabha, Unmattākṣa, Vipracitti, etc.), presented as martial-catalogues rather than genealogical dynasties.