Previous Verse
Next Verse

Shloka 71

Manvantarāṇukīrtana

Enumeration of the Manvantaras and Manus

प्रजाभिस्तपसा युक्ता ब्रह्मलोकं व्रजंति ते । युगानि सप्रतिस्त्वेकं साग्राण्यंतरमुच्यते

prajābhistapasā yuktā brahmalokaṃ vrajaṃti te | yugāni sapratistvekaṃ sāgrāṇyaṃtaramucyate

பிரஜைகளின் நலனுக்காகத் தவத்துடன் இணைந்தவர்கள் பிரம்மலோகத்தை அடைகின்றனர். சந்திகளுடன் கூடிய யுகங்களின் ஒரு அளவும், அதற்கு மேலான சிறிதும் சேர்ந்து ‘அந்தர’ (இடைவேளை) எனப் பெயர்பெறும்.

प्रजाभिःwith progeny/subjects
प्रजाभिः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन
तपसाwith austerity
तपसा:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
युक्ताःendowed/connected
युक्ताः:
Karta (कर्ता/प्रथमा)
TypeAdjective
Rootयुज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), क्त-प्रत्यय; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (ते इति)
ब्रह्मलोकम्Brahma-world
ब्रह्मलोकम्:
Karma (कर्म/द्वितीया)
TypeNoun
Rootब्रह्म + लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (षष्ठी-तत्पुरुषः: ब्रह्मणः लोकः)
व्रजन्तिgo
व्रजन्ति:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootव्रज् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन
तेthey
ते:
Karta (कर्ता/प्रथमा)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम
युगानिyugas (ages)
युगानि:
Karma (कर्म/measure)
TypeNoun
Rootयुग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन (अत्र गणनावाचक-प्रयोगः)
सप्रतिःwith an additional part/fraction
सप्रतिः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस + प्रति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—अव्ययीभाव (स-प्रति = ‘with an additional part/with a fraction’), संख्याविशेषणम् (एकम् इति)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, विरोध/अन्वय (particle: but/indeed)
एकम्one
एकम्:
Visheshya (विशेष्य/measure)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; संख्यावाचक-विशेषणम्
साग्राणिwith an additional part (and a bit more)
साग्राणि:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस + अग्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; समासः—अव्ययीभाव (स-अग्र = ‘with an extra part/over and above’), युगानि इति विशेषणम्
अन्तरम्the interval
अन्तरम्:
Karta (कर्ता/प्रथमा)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उच्यतेis said/called
उच्यते:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद; प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive)

Suta Goswami

Tattva Level: pasha

Cosmic Event: manvantara/antara time-measure within kalpa chronology

B
Brahma

FAQs

The verse links disciplined tapas to higher states of existence (Brahmaloka) and frames spiritual merit within Shiva Purana’s larger vision of cosmic order (yuga-measurements). In Shaiva Siddhanta terms, such attainments are elevated but still within the realm of conditioned worlds; final liberation comes through Shiva’s grace and right knowledge.

By emphasizing tapas and its fruits, the verse supports the Shiva Purana’s broader teaching that disciplined practice becomes most fruitful when directed toward Shiva-bhakti—especially Saguna worship through Linga-seva, mantra, and purity—leading beyond temporary heavenly attainments toward Shiva’s supreme state.

It points to tapas: steady vows, self-restraint, and sustained japa/dhyāna. In Shiva Purana practice this is commonly expressed through Panchakshara mantra-japa ("Om Namaḥ Śivāya"), Tripuṇḍra (bhasma) observance, and Rudrākṣa-supported meditation, undertaken with a dharmic intention.