Mantra 13
Sukta 10.119
Rishi: As above for RV 10.119.
Devata: Soma (with strong Agni-echo via havyavāhana).
Chandas: To be verified by syllable count; late RV style.
Samhita Patha (Devanagari)
गृहो याम्यरंकृतो देवेभ्यो हव्यवाहनः । कुवित्सोमस्यापामिति ॥
Samhita Patha (IAST)
गृ॒हो या॒म्यरं॑कृतो दे॒वेभ्यो॑ हव्य॒वाह॑नः । कु॒वित्सोम॒स्यापा॒मिति॑ ॥
Transliteration
gṛhó yāmy áraṃkṛto devébhyo havyavā́hanaḥ | kuvít somásyāpā́m íti ||
Translation
நான் நன்கு அமைந்த இல்லம்போல் முன்னே செல்கிறேன்—தேவர்களுக்கான ஹவியை ஏந்தும் ஹவ்யவாஹனனாக. இது சோமத்தின் ஆபः (நீர்) இலிருந்து தானோ—என்று நான் உள்ளத்தில் உரைக்கிறேன்.
Padapatha (Word Analysis)
गृ॒हः । या॒मि॒ । अर॑म्ऽकृतः । दे॒वेभ्यः॑ । ह॒व्य॒ऽवाह॑नः । कु॒वित् । सोम॑स्य । अपा॑म् । इति॑ ॥गृहः । यामि । अरम्कृतः । देवेभ्यः । हव्यवाहनः । कुवित् । सोमस्य । अपाम् । इति ॥gṛhaḥ | yāmi | aram-kṛtaḥ | devebhyaḥ | havya-vāhanaḥ | kuvit | somasya | apām | iti
Word by Word
गृहाḥthe houses/dwellings
गृहाḥ:
Kartā
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक) < PIE *gʰer- ‘to grasp/enclose’ (etymological note)
यामिI go / I proceed
यामि:
Kartā
TypeVerb
Rootया (धातु) ‘to go’
अरंकृतःmade ready; duly prepared
अरंकृतः:
Kartā (as predicate to an implied subject) / Viśeṣaṇa
TypeAdjective (past passive participle) / Kṛdanta
Rootअरम् (अव्यय ‘fit, sufficient’) + कृ (धातु) → अरंकृ (कृदन्त-समास/धातुसाधित)
देवेभ्यःfor the gods; to the gods
देवेभ्यः:
Sampradāna
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
हव्यवाहनःthe oblation-carrier (Agni)
हव्यवाहनः:
Kartā (apposition/epithet, typically of अग्नि) / Viśeṣya
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootहव्य (प्रातिपदिक ‘oblation’) + वह (धातु ‘to carry’) → वाहन (कृदन्त/प्रातिपदिक) ; तत्पुरुष समास
कुवित्perhaps?; is it possible?
कुवित्:
—
TypeIndeclinable
Rootकु (interrogative particle) + वित् (particle) → कुवित्
सोमस्यof Soma
सोमस्य:
Sambandha (genitive relation)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
अपाम्of the waters
अपाम्:
Sambandha (genitive relation)
TypeNoun
Rootअप्/आप् (प्रातिपदिक ‘water’)
इतिthus; ‘so’ (quoting/closing)
इति:
—
TypeIndeclinable
Rootइति (quotative particle)